장음표시 사용
61쪽
8e Apostolica auctoritate mandavit, ut sum. mam Thelogiae conscriberet; quam demum& Alexander Iv. Apostolico Diplomate approbavit . Et ut c aetera Pontificum decreta missa iaciam, unum aut alterum refero:
Primum quidem Honorii l Il. hic enim capi re, Fumr smedita de magistris 3 statuit. Adramleis p F nissurium aliqui desinemur, qui eum dossi fuerint in Dei Gelevi , velut splendor fulgeant firmamenti : Ex quibus postmodum copia possit baberi Doctorum, qui velat stellae in perpetuas aeternitates mansuri, adroitiam valeant plurimos erudire. Hoc ipsum egregi h commendat Grego.
rius IX. Epistola ad Academiae Parisiensis Μagistros & Studiolbs pro instauratione studiorum directa & sub clata Laterani ejus Pontificatus anno s. mense Aprili, ubi inter ia hujus Academiae encomta haec habet ,
arens scientiarum Parissu velut altera Cariat. sepher civitas literarum clara claret: magna
quidem, sed de se majora facit optari docentibus, O, dbeentibus oratissa. In qua utique tanquam in ossema sapientiae specialis, babet
argentum urearum suarumprincipia ,-auroloeus es in quo rio GUatur: ex quibus ' dentes, eloquii Ustici murenulas aureas ver. miculatas argento cudentes , i fabricantes
monilia cirrata lapuibus pretiosis, imo nulli pretio eo araηis, ποη, am Gristi decorant. suarto , Theologiae Scholasticae utilitas& necessitas apparet ex ejus muneribu35c officiis; quatuor enim sunt illius praecipua munera ἔ nimirum Ariarativum , probativam, defenfisum, dediseu vum; quae colligere licet ex S. August. Iq. de Trinitate cap. primo, ubi de Theologia loquens, quam scientiam, & sapientiam appellat, ait: misseientiae illud tribui quo fides saluberrima, quae ad veram beatitudinem ducis,genitur, nutritur, defenditur, roboratur. Ex quibus fidei generatio dc nutritio ad fidelium utilitatem ; δε- Anfio verti & robur ad infidelium meus nationem consert. Subjungit enim sanctus
Augustinus. sua scientia non posient tesplurimi, quamvis polleant ipsa De Nurimum ;aliud es enim scire tantummodo quia bomo credere debeat ad adsiscendam visam beatam, quae nonnisi aeterna es , aliud autem stire quemadmodum Me φ um piis opituletur, P, contra impios defendatur. in autem ad fidei gerierationem, nutritionem, defensio: iem, & robur per sua quatuor munia maximE Schol allica Theo
logia conserat iacith suadetur. Dularativo namque fides gignitur , explicatione enim Scripturae lacrae, & propositione objecti revelati, dispositi vh fides gignitur; si ii idem
fides eae auditu , auditus autem per verbum Dei. Rom. IV. Probativs Fides roboratur rationes enim, similitudines, motiva &exempla quibus Theologi Scholastici fidei
articulos elucidant, & credibiles demonis strant, infirmam ac nutantem fidem ini. becit sium roborant, & lavent. Defensis fides veluti firmo clypeo munitur, in quo, ut loquitur sanctus Paulus
Ephesiorum 6. filis Omnia tela nequissimi
ignea extinguere; Dum enim Scholastici rheologi sal laces haereticorum rationes, dc mathphiloiophantium technas & sophismata ratiocinationis face detegunt, & solvunt in sumos, fides tuta victrixque triumphat. Diseusis fides nutritur, ubi enim perdiscursum Theologicum apparet fidei articu .los non esse contra, lichi sint praeter, de supra rationem naturalem imo plerumque demonstrantur consormes naturae principiis, certum est , intellectum magis ac magis imclinari ut eis firmiorem tenacioremque assensum praebeat, qud fit ut fides veluti nutriatur & adolescat. sumtὸ denique, sicut nemo est qui sanctotum Patrum Theologiam summis laudibus non excipiat, de eam Ecclesiae Dei maximh utilem este & necessariam non existumet; ita nullus est, qui Theolos iam Scholasticam inutilem & respuendam iudicare debeat: idem enim cum Theologia sanctorum Patrum habet objectum, eodem principio nititur, & eumdem in finem collimat , nimirum fidei ac mysteriorum explanarionem ,hς resum extirpationem, fidelium instructionem, &c. Nihilque haec ab illa discrepat, nisi quod meliori methodo & ordine, quae SS. Patres variis locis, prout serebat occasio, tractarunt 3 haec in unum corpus redigit. dc suis locis apth singula disponit. Unde sicut nemo rationis compos Uitu terandum existimet Aristotelem, quod Phi-osophiam, anth perturbatam, indigestam , dissipatamque ordinaverit, summa arte tra diderit, in partesque distribuerit, ad quas omnia ordinath revocarit, dc multis eam locis auxerit; ita tantum abest ut convitiis
digni sint Theologi Scholastici, imbpotilis
summam laudem apud omnes merentur . quM eandem Theologiae operam navaverint, dc illam eo quo nunc est loco, eaquae
methodo ordinaverint ac pluribus quaesti nibus
62쪽
nibus divinorum mysteriorum explicativis
Theologia namque Sebulastis ita omnia fidei dogmata indagat, expendit, dc excutit, ut nihil fere intacium, indiscussumque reIinquat et varias enim difficultates quaestionesque ab antiquis Patribus omissas, aut certh breviter perstrictas, excogitavit subtilitis, proposuit evidentilis, utarius explicavit, atque ad fidei normam, vel ad accuratam rationis amussim exactas pensitavit. Unde non immeritti Theologi scholastici, sui temporis dici possunt Meles Doctores, dc Patres; vices nempe agunt veterum illorum nascentis Ecclesiae Doctorum, qui sua doctrina Dei dogmata illustrarunt, ct ab haereticorum impugnationibus acer-riis defensarunt. Adde quod adversds hujusmodi Theologiam, quae omnibus piis Ac doctis perplacet, soli obloquuntur idiotae grammatici,& haeretici atque et irarum partium homines; quorum primi non magis audiend sunt, quam caeci iudicantes de coloribus; posteriores verti tanti laciendi sunt, quanti phrenetici qui medico & medicinae obluctantur, quibus merith quadrant hax verba Augustini lib. 3. de peccatorum meriti SEc remissione cap. 6. Muia non tales homines erant de querim essem auctoritate sollicitus ,
factia Me in transactis atque abolitis habui. Haec omnia luculenter non minlis quam sapienter confirmat noster Sixtus V. Ille enim Ecclesiae Dei summus Antistes, in lit. teris decreta fibus quibus lanctum Bonaven. turam eximiis Doctoribus dc Patribus Ecclesiae amnumerat, ubi dixisset Theologiam Scholasticam divino munere a viris sapientissimis inventam , subdit , Huius auidem tam salutaris scientiae eo Ditis, quae αν uberriris divinarem litterarum, summorum Poπ-ti iam Concili dirum sontibus dimanat, sempe certe maximum metae adumentum of
e potuit, Me ad Patres securius cm uti nus perleg dos, sive ad vanos errores-M. reses Hugendas refellendas, Oficiunt baeretiri. Theologia Scholastica long habest a veterem Theologorum dicen
di bravitate, dc peritia: gravid s siqii idem
divina mysteria tractabant Doctores &primi Ecelesiae Patres; nihil enim absque auctoritate scripturet, aut Priorum Patrum lententia oc definitione Gnciliorum dijudi ca bant: Formulas autem istas syllogisticas imbecillium mulcipulas, aut ignora sit , aut tanquam inutiles aversabantur dc respuebant: Theologi vem hujus temporis, omissis omnibus, quae hdeles maximε decent, omnia ad rationis Ianoem dc trutinam examinant: Ergo haec abjicienda est ut inutilis. Nego antecedens, siquidem ut dictum est num. IO. Theologia Scholastica a doctrina sanctorum Patrum in hoc solum dit crepat. quod quae illi susilis Ac stylo oratorio ad vuli intelligentiam magis accomodato totis liris & voluminibus dii putarunt; hri brevi, & Dialectico dicendi modo, una interdum aut altera ratiocinatione concludit.
Quare si quod est , in quo a vetere recentior Theolosia dissideat ob id sanδ, qutid plus utilitatis & commodi tuis studiosis, & idcirco majori commendatione de celebritate digna videri debet. Urgent haeretici: omnis novitas cavenda
est, & ab Ecclesia procul abjicienda: Ergo haec scholastica doctrina, ut pote n
viam posteriorum saeculorum commentum,
Disietis antecedens. Novitas dogmatum metuenda est nec audienda, donec ab Ecclesia ventilata fuerit, dc reerobata, c-cedor novitas methodi docti inς tradend .
maximE si clarior sit Ae facilior, est abaicienda, nego: imb Christus ipse Theologum laudans Μatib. II. eum limitem facit mini patri familias qui profert de Gesauro suo no-
ribus opposita dogmata docere debeat: sed quod vetera, nova methodo doceat, dc explicet, ut monet Vincentius Lirinensis cap. 27. Intelligatur, inquit, a te expanente illustrius , γ' ame obscurius credebatur: perte posteritas intellen Em gratuistur , quod vetustas non intellectum venerabatur: Eadem quae didi i ita due , ut eum dicas nπὸ , non dicas nina. imprimis ad amussim exequitur Theologia Scholastica, non enim nova tradit dogmata, sed quae a veteribus, vel fusilis dc uberilis, vel levilis di.cta sunt, pertingit acutius, dc profunditis
Obiiciunt a. Theologia SehoIastica tota est in vanis quibuidam quaestionibus Phil sophicis discutiendis, quae ad salutem,&fidei dogmatum illustrationem, nihil quidquam
conserunt: Ergo ut inutilis est ableganda. Resροηdeo I. Antecedens esse omnino salsum, ipsa namque experientia constat The
logos holasticos res fidei accuratE & ex
63쪽
tractare ex ipsius fidei principiis nempe, Scriptura sacra , do mina sanctorum Patrum, Conciliorum Sanctionibus, &aliis
Catholicae veritatis Sanctuariis, ex quibus pet legitimum discurium concIusiones eli. cit, quod maxim1 consert ad mysteriorum elucidationem, haeresum consutationem, &fidelium instructionem 3 nam ut diter id ait Melchior Canus loco 8. cap. q. Rationem si a Theologia submoleas, rem, On nomen
amittes; quia scientia nonnisi per sdillogismum
quaerittir ... quid enim interes ratione sublata non mora inter rusticum D, rarologum , inter Neologum Θ, pecudem, aut saxum
Secundo, si respuenda foret Theologia Scholastica, eb qu bd rerum divinarum tractandarum gratia & occasione Quaestiones aliquas Philosophicas discutiat quae ad la. lutem per se non conserunt, simili ratione abjicienda foret lacra Scriptura , utpote qua ad salutem plura non conducentia reserat: putri dum agit de historiis Patriarcharum , Iudicum, Regum, de animali-hus in arcam Noe inductis, & ex ea da. ductis, de cane Tobiae cauda blandiente,& aliis innumeris, quorum cognitio perie nihil confert ad salutem. Dico itaque quod omnes contentiones 8c rixae inutiles apud Theologos , non Theologiae adlieribendae sint , ted Theologo volenti sapere plus quam oportet . Q iid Θ Scriptura sacra in dies Haeretici abutuntur in fidei perniciem , ergone idcirco ableganda ρ Λn comburenda, ec extirpanda seges, quω nonnunquam inter tritici spicas, avenae & lolium adolet cant λ minimhquidem, sed herbae inutiles evellendae, seges intacta relina uenda. Praescindendae sunt, fateor, omnes illae quaestiones vanae: sed servandae sunt, & discutiendae, quae rebus Theologicis explicandis dc illustrandis de
ω ieiunt Haeretici, perpetua inter Theo. logos ardere dissidia, eorumque scripta rixis, & contentionibus penitus esse reserta,cec ullum inter eos esse altercandi modum :nihil proinde certum, nihil stabile reperiri apud illos posse. Respondeo, Theologos invicem non dissidere in his quae ad fidem spectant, sed sum- md esse inter se concordes; quod veth in aliis discrepent, nihil incommodi: imbres varis plurimbm inde illustrantur, & veritas magis in dies elucescit : Dum enim quisque suas partes tuetur, & conquisitis undequa,
que rationibus suam sententiam firmare, omnique eruditionis genere excolere nititur, infiniti scientiarum thesauri in Ecclesiae decus & ornamentum paulatim conge. runtur, disciplinaeque omnes suis numeris redduntur absolutae. Respondeo 2. Immeritb Haereticos Theologorum culpare dissensionem 1 innocens enim sit oportet qui alteri crimen objicit, ne quam in alio reprehendit, se reum culpae constituat. Quis autem nescit quantis rixis quamque insensis contentionibus invicem Ηςretici pugnent ρ vix enim nata est Lutheranorum secta, quin statim in tres alias
classes dissecta suit, Ec in Araba Mas, Con fissimistas , Sacramentarior, velut in tria capita divisa, atque in ipsa prope insantia, tricνs essesta : mox autem ubi adolevit ut est necunda monstrorum parens Hςresis alia da alia ex se capita protrusit, exiguoque temporis spatio in triginta quatuor sectas excrevit: nunc verb centum propemodum diversissimς Religiones numerantur ab uno Luthero prognate.
Nec in levioribus tantum, sed etiam in prWipuis fidei Articulis invicem dissident,
sibique Heretici nomen & notam inurunt. Sic Lutherus lib. contra Sacramentari s , eos, & Tuinglia nos , hqreticos apyellat: dc alibi ait, Beatus vir qui non abiit in Concilio sacramentariorum , nee stetit in via Zaiulia rum, nee sedit in eatbeaera Tigurinorum : Neque his contentus eos etiam
latos appellat. Illi autem ut vicem ei r
pendant Miseri os diabolis plenum esse a junt, & . uodque inconstantie caput est , una eademque sella adeo. fidei articulis dissidet, ut prioribus relictis, alia & alia in dies
dogmata procudat credendaque omnibus proponat. Hinc Georgius Saxoηiae Dux a Catholicis, quid ibidem Lutherani crederent rogatus, suta nunc eredant, scio, inquit, quid sequeηti anxo credituri sint, penitus ignoro: ita nimirum de fide in fidem, de religione in religionem transferuntur. inare appositissimh ad rem pr sentem S. Hilarius lib. ad G nstantium, & Constantem impe
Iatores : PericvIoum, in qu iebat, nsii; a:ραθetiam mirabile est, tot nune fides existere, quot voluntates: tot nobis doctrinas, quot mores, rimaudita fides seribitur ut volumus ; aut itauim 'lumus intesigitur, Ac plurimae carperun esse
64쪽
Dies ne sitis fit, i vero annuae, menstrvsque de Deo Des decernuntur,
Ofieiunt Theologia Scholastica fidei
metitum exacuat & extinguit 3 ergo tan.
tum abest ut aliquatenus fidei prosit, imbplurimum obest. Probant antecedens ex S. Gregorio hom. 26. in Evang. Fides non M. bet meritum, cui bumana rario praebet experimentum: sed per discursum Theologicum ratio naturalis fidei praebet experimentum Per eum enim intellectus movetur ut assenium praebeat objecto proposito: Ergo haec
Distinguo antecedens. Fidei meritum evacuat si propositioni revelatae sollim credatur propter rationis evidentiam, concedo. Si credatiar maximh propter auctoritatem Dei revelantis, nego: Dilcursiis autem Theologicus non demonstrat evidenter propositionem revelatam; implicat enim aliquid esse revelatum & esse per se evidens quatenus revelatum est; sed solam demonstrat eam propositionem contineri, vel in Scriptura, vel in Conciliis, vel in universali Ecclesiae t iactitione & praxi. Unde non inducit intelici tum ut ei assentiatur propter evidentiam rationis: sed tant lim propter certam, de iciallibilem auctoritatem revelantis.
Distant. Theologia Scholastica maximhnititur Philosophicis & Dialecticis argutiis: sed diae plurimam obsunt Fidei & Christia
nae Meritati: Ergo, &c. Probant Μinorem ex Apollolis δc sanctis Patribus cui Philosophiam fidei inimicam dc advertariam esse fatentur; nam sanctus Paulus ad Colosi
sense 2. cap. monebat, Videte ne quis vos
deripiat per Phil Ophiam, Θ, Danem falla.
eiam et dc Tertullianus lib. de anima cap.
3. Plail olbphos appellat aximalia gloriae GPatriarebas Haereticorum, dc cap. I 8. argu
mentationes Philosophicas dicit esse tremen. ra eruciano simplieitatis, e suspendendae ve. ritatis, Zc ibidem appellat Platonem condimentarium vireticorum. Unde ii b. de praetcti. otionibus ait, stulta mundi in eos nem mi-
δε miae ipsius elegito est enim materia sapientiae
saecularis is, temeraria interpres divinae naturae,
ornantur, quid ergo Ameris Meroismisy
quia Acausennaei Ecclesiae Z quia Haereticis ristianis p Nobis euri rure reus non est sorsum, nec inqui riMe pin Evangelium ,
eum credimus aiatia inamus ultra credere. Unde S. Gregorius Nazianzenus oratione
H leas ae pravum artificium Aristotelea aristis , is, butius generis aba, velut PR*traeas quasdam plagas. Similiter Gregorius Nys-lenus lib. 2. contra Eunemium, illam sophis licam astutiam exprobrat: Ingenue ae sine rubore fatemur, inquit, nos neque oratisxem aliquam Rhetorico elabreatam artificio adere. tamen eo arasse; neque Dialecti subtilitatis arg2tiam ad auxilium contra adversarios prae . tendere, quae is, veritatem in mendacii puli. rionem apud imperitos traducit . Ambrosius quoque tib. I. ae Fide cap.: de Arianis loquens ait, Omxem vim venenorum suorum in
Dialectica disputatione corsimum, quae misi. sopborum seηtentia definittir non inruendi vim habere, sed studiitm defruendi: sed non in Dialectica compla it Deo salvum fgcere populum svum I regnum enim Dei in fimplicitare Vbi
est, non in contentione sermonis. Et in Psal. 118. NHil nobis eum ratos bis, ne dem ηε- stram per elementa mundi Ajus traficat a viis ro: nequis assertionem nostram per amisi*bium depraedetur. Sic exim Arianos in perfidiam ruisse evino vimus, dum Gristi generationem putant usu Mius saecvh celligeηdam. Reliquerunt Apo-msim ,sequuntur Arstotelem, reliquerunt apien- tiam, quae apud Deum est; elegerunt Dium. talionis teηdicvlas, O, aucupia verbarum st-eundsm Dialecticae disciplinam: Ergo Theo- logia Scholastica a sanctis Patribus proscriabitur, adeoque a nobis est explodenda. D inguo maiorem, Nititur Philosophicis argutiis ad Haereticorum Sophysmata detegenda & strophas eliminandas, reueri: ad simplicitatem fidei circumveniendam &veritates Catholicas Ossu scandas, nego. Ad
minorem dico, Philosophiam fidei advers ri non per se, sed perverse philosophantium malitia, qui ut loquitur sanctus ludas veris tu I. suaecumque quippe uηarant, bla*M-mant, quacumque autem naturaliser tanquam muta animalia norunt, in his corrumpuntur.
Hanc autem & non aliam esse sanctorum
Patrum sententiam, inde liquet , qui ipsi Dialecticam pluribus encomtis illu-lirent, oc eam ad Fidem tuendam necessa. riam esse lateantur : nam S. Clemens Ale. xandrinus lib. a. Stromatum ait, Dialecti ea manu urit ad veram reterramque sapientiam, O , adcvnition supremae versasis. S. Hieronymus in cap. et S. Mechielis, Here, in-
. quit, quidquidperversorum dogmatum O, puta- ιυν esse robustum in terrena sapientia, De Dialectica arte subvertitor , is, ad instar incendii in
cinerem Iavillasque Osolvitur . S. Augulti.
65쪽
nus idem pIuribi inculcat, sed maximh iniquorumlibet ineu i patere . Et Clemens
libris contra Cresconium, qui Augustinum Alexand. Iib. o. Stromat. canulem esse di
irrisorie Dialecticum appellabat: Sed etiam Cit vineae Christi sepimentum ne a Sophiis Ap bli, scilicet Paulus, Dialecticus erat ue re- iiis Catholica veritas proculcetur. spondit Augustinus lib. 2. ideo conferre obiiciunt se Theologiae Scholasticae cri.
cum Stoicis non timebat, quia nonsuum acvae,iminatores, incultum illius stylum, & duaficat illi: sed etiam veraciter, quia non illi . Sub- riora ac barbara verba, quibus sensa sua diis Cave ne euidam Dialecticam pro crimine exprimit, quae certh viros sapientes dede- obieceris qua fos Apostolos eo teris; Imo osten-icent & fidei angusta mysteria deprimunt dit etiam Christum Dominum Dialectica & offulcant. usum sui me s si autem Cbristum dixeris Diale- Heium si hac ratione Theologia Schola meum , laudabis Dialecticam quam mibi prorstica ipsis non arrideat 3 oportet etiam ipsis erimine objeceras: Ergo non inutilis, nec displiceat sacrarum litterarum simplicitas, importuna centeri debet earum Philosophi, & incultus dicendi modus. Nesciunt sorte carum rerum Tractatio & Methodus, quae iii b rudi pallio eruditum saepe Philolbphum rebus fidei melius explicandis, vel accura. latere , ct montes magis asperos, & intilis defendendis usui esse potes . cultos, locupletissimas interdum auri ve- Adde qubd Haeretici ipsi in causa sunt , nas occultare ρ Nullis verborum lenociniis cur Scholastici I heologi Philosophicas quas. veritas indiget ut fulgeat : satius est eamdam quaestiones discutiant; solent enim ar- exori mere sermqne iacili & vulgari, quamgumentari ex Philosophia adversus Catho. assiuata elegantia eam offuscare, ampliolicos, v. g. non posse idem corpus esse si rem sermonis ambitum & ornatum serreni ut in diversis locis, ut realem praesen- non potest succincta illa brevitas, qua utunt iam Corporis Christi in Eucharistia im. tur Theologi, ne rerum copia &multituis pugnent. Ita olim Ariatii Philolophicis ar-rdine jam gravati, etiam verborum inutiligumentis , seu potius Sophismatibus ute- sarcina opprimantur . QVibi autem quaedam hantur adversds Trinitatis myllerium, ut tibi propria & alias inaudita , & inusita- Catholicos deciperent; habebantque ait ta vocabula usurpet, mirum videri non S. Epiphanius) trecenta argumenta eκra. debet; cum quaelibet disciplina suos habeattione naturali, quibus-Filii divinitatem terminos aliis incognitos , & pro docen- Impugnarent. tium arbitratu excogitatos. Q aid Theolo- inde necessum fuit Catholicis, iisdem giae scientiarum reginae non licebit, quod Dialecticae armis quibus oppugnabantur ,sillius ancillae, ultro usurpant Θrepugnare, & Haereticis cogentibus, Philosophiam in fidei tutelam usurpare , ut suaeres eur bir situm pesterioribus saeratissa. ipsius ope veritates Evangelicas diligentius eri ratalogiae rariores Sebesaineam usurpa- indagarent & explicarent evidentius. Ut verint , cum ab ipsias Ecclesiae primordiis enim ait S. Augustinus lib. 16. de civit. cap. Potiva mariis fuerit sequentata. 2. Miata ad fidem Catiaticam pertinentia , dum Haereticorum eriliaea inquietudine agitan 'ndeo id tactum esse plurimis gratur, ut aduresus eos defossi ρossint; scon. LV vissimisque de causis. Primὸ quidem. siderantur diligenitur, intelliguntur clariti, quia positiva Theologia Platonicum do- instantius praedicantur: Ox ab adversario cendi modum magis redolet, quippe quae mota quaesis distendi existιι occasio. Et ut allegoriis & syllogismis oratoriis ac Rhe- ait Gregorius Magnus I q. morat. cap. I a. toricis, Platonis instar, plurimli mutatur 3 Cum graviora prodiere M lium certamina, tune Scholastica verb Aristotelicam docendi me-
sunt primo sublimiora sensuum spicula requi. thodum per Analysim da pressiores syllosia; tune argumentorum is acula, tune per- gismos imitetur: voluit, autem Deus tuis μαιον iηdago verborum. stis de causis ut nascentis Ecclesiae filiis Pla- Merith itaque ad refellendas sal laces Hae . tonica Philosophia deserviret. Tum quia hic reticorum, &Philosophorum Gentilium ar- philosophandi & ratiocinandi modus, fre-gutias Theologi Dialecticam usurpaverunt,rquentior erat apud Iudaeos&Gentiles, quo quam S. Basilius in secundum Caput Isaiae rum errores impugnandi erant&expugnam
non dubitavit dicere, Isuri instar esse aeris di iisdem armis, quibus propugnabantur . dogmatibus, quod ea non fit Deileiripi cs iram quia Platonica Philoibpnia minlis pera
66쪽
. De Theologia Scholastica. Σ3
tinax erat δc magis docilis, quam dogma tica; ideoque aptior ad insinuamias fidei veritates de suadenda divina mysteria. Tum denique quia cum parabolis & allegoriis plurimhm vigeret & illustraretur, his involucris divinae veritatis radios temperabat &ad infirmiorem adhuc fidelium captum ve. luti lac infantibus proponebat. Orientis enim Ecclesiae filii erant adhuc velut in. firmi parvuli, de quibus S. Paulus ad Hebraeos Facti sis quibus lacte opus sit non solido cibo ; omaeis enim qui lactis est parti ceps , evers est seri istis iustitis, parvulus enim est: persectorum aurem est solidus cibus, eorum qui pro eouebetudine exercitatos babent sensus, ad diserationem boni-mali. oportuit ergo Ecclesiae filios adhuc parvulos allegoriis & parabolis attemperatas Evangelicas veritates prius excipere dc eis velliti lacte enutriri, qu lim grandiores .e secti& pluribus laeculis in hac caelesti doctrina exercitati, boni & mali discretionem haberent , & prava haereticorum dogmata per Analysim a Catholicis veritatibus se.
Secundo, Indecens erat, ut evulgato Evangelio Christianae veritates in summas Theologicas redigerentur dc variae de eis sorma. rentur Quaestiones, quae & fidelium nutantem fidem tiarbassint, de infidelibus abdita mycteria revelassent. Necessum fuit ergo, ut inllegoria Analysim praecederet, dc ut
nova semper accedente veritatum revelatione, temporis decursu Catholicae doctri. rae corpus veluti compaginaretur, antequam per resolutiones & disceptationes Theologiae Scholasticae dc per dissectiones Analysis, quasit a tomatach scinderetur&dii tribueretur. Uhi autem omnibus suis partibus solidi cons itit Evangelicae doctrinae corpus tum
ad saciliorem veritatum intelligentiam opor-Iuit eas certum ac methodicum in ordinem redigere, & contractiorem ac breviorem, sed urgentiorem Aristotelicum philosophandi modum usurpare; tum ut nitidius Evangelicae veritates elucescerenti tum ut haercticorum technae de sophismata facilius tot verentur ac scinderetur.
Adde quM cum Plato circa divina contemplanda totus sit, de plurimas fidei veritates & raonnulla mysteria ab Hebraeis in ypto didicerit, easque suis in scriptis exaraverit φ long. aptior videbatur eius Philosophia ad eas veritates .Philosophis ocructoribus Paganis suadendas, quam Aristotelica, quae circa naturalia tota dintinetur, & vix res divinas scrutatur ac investigat Ubi autem hae divinae veritates satis superque fuerunt evulgatae, & in ianctorum Patrum scriptis disseminatae &ora. torio sermone ac Rhetoricis syllogismis exaratae, & comprobatae; tum imus suit ut Theologi Aristotelicam Analysim usurparent, & eas in unum corpus colligerent. ac Analom illarum instar, eas variis Q. aestionibus de resolutionibus, quasi tot dissectionibus scinderent , qui, singulae aptius ordinarentur, & evidentius apparerent. Non eli ergo cur adversus hanc Theologicae Μethodi immutationem tantopere obloquantur haeretici, dc usurpatam a sanctis Patribus Positivam ac oratoriam Theologiam iterum frequentari exoptent, quam, inquiunt, non criminarentur, imo summis laudibus exciperent. Verum eis merito reis ponere possum quod Scribis dae Pharisaeis reposuit adorandus Salvator , Matth. 23. Vae vilis scribae is, marisaei , qui aedi a-tis sepulchra Propistarum, o, ornatis nun&mreta kflorum, is dieitis , Si fuissemus in
diebus Patrum, non essemus socii eorum insan- sine Pro Itarum; itaque resimonium esto vo i metipsis , qui filii estis eorum qui Prophetaroeciderunt. dii id enim aliud haeretici hujus temporis , quam filii eorum haereticorum , qui sanctos Patres insectati sunt, & eorum Doctrinam criminati λ Nec aliud exequuntur dum moderniores Theologos verbis &scriptis lacessunt, quam quod veteres haeretici in sacros Ecclesiae Doctores moliebantur. Hi nem pd Atti, Nestorii, Manichaei haeredes, dum Theologos insectantur, mensuram suorum Patrum implent, & eadem iaciunt quae in aliis culpant.
De essemia Neolog TR ita dc quidem ipsi naturali rationi,
rerumque ordini accommodata est docendi methodus, ut insinuata probatUue rei alicujus existentia, illius statim Essentia naturaque, omnium eiusdem propriet tum praecellentiarumque fons ac scaturigo, inquiratur & exponatur. Itaque cum satis superque jam pateat admittendae Theologi. cae doctrinae necessitas, jamjam resolvendum est an eximius re sublimis ille mentis
67쪽
di An Theologia Dei sit Scientia
habitus scientiae ac sapientiae titulo gaudeat& glorietur, quod utique praestamus in articulo praesenti: inquirentes. I. An Theologia Dei & Beatorum vera persectaque sit scientia. a. An nostra Uia torsi Theologia omnes persectae scientiae characteres habeat 3. An Sapientiae appellatione digna sit. φ Tandem an scientiae divinae ac beatificae tu alternetur.
EX prima duaestione num. q. constat
Theologiam generaliter sumptam dividi ratione subjecti in Theologiam Dei, Beatorum, &Viatorum: in praesenti resolvendum est an Theologia Dei& Beatorum ve- id & proprib scientia dicenda sit, sequens autem Q laestio aperiet an nostra Theologia pei sectae scientiae characteris habeat.
Notandum primὸ, Ex Doctore subtili in
3. qudes. unica, scientiae nomen bisa. riam usurpari. Primb quidem pro cognitione vera, quoquo modo illius veritas innote. scat; sic scientiam definivit Arist. 6. Et hic. c. q. sua anima normando vel negando dicitis. rum . Unde lanctus Augustinus lib. I .de Trin. cap. 2. Cognitionem quam vel per sensus vel per aliorum relationem accipimus, scientiam appellat, Absit, inquit, ut scire nos ne gemus, quae tesimomo ae dicimus aliorum: atis. quin ebe nescimus Oceanum; nescimus esse ter
ras atque urbes, quas celeberrima fama com
mendat, 2. Stricth prout eam uturpavit &definivit Arist. I. Post . cap. 2. dicens, Scire autem tinamquamque rem sed non ut sopbistae,
per accidens a bitramur, cum carsam ob quam
res es,'illius causam esse 2 fieri non posse vires aliter se babeat, cognoscere arbitramur. Ex quibus Doctor iubinfert quaestione 3. Prologi num. 36. Quatuor ad scientiam pro. pr:h dictam conditiones desiderari. Primbut sit cognitio vera & cella, quibus distin. guatur ab errore & opinione. Secunis rei necessariae, hoc est, de propositione necessa.
Titi vera, ut 1 ecernatur ab arte di prudentia, quae versantur circa res particulares cmutabiles. Tertib per causas evidentes intellectili illi qui s cientifichratiocinatur; ut scientia distinguatura fide divina, quae equidem est cognitio vera, certa, dc rei necessariae , saltem consequenter, nimirtim ex certitudine euec infallibilitate revelantis I sed ob scura est, &aenigmatica . Quaribdeniquequbd ex causis evidenter cognitis conclusio eruatur per verum & l Ritimum discursum syllogisticum, ut icientifica cognitio disserat ab intelligentia, qua prima rerum principia non per discursum, sed sola hominum apprehensione percipimus. Notandum strando, qubd et si Propheta Regius miretur, Io ori seit Deus is, si essscientia in excello, Ouoniam ipsi percatores Obtinueruxi dimitias. Nihilominus fide constat, viliquam esse in Deo veram scientiam, non quae sit accidens, u in nobis & Α elis; led quae est realiter ipsa met Dei essentia, dc sine ullo desectu omnem omni scientiae
Haec autem licet sit omni illi indivisibilis, tamen ratione objecti & termini duplex distingui potest, nimiium essentialis& omnino intrinseca, qua Deus seipsum novit, de extrinseca qua caetera a se, ex se, de in se cogimicit. Quae iterum triplex solitbdistinguitur; nimirum scientia simplicis Intelligeretis, qua novit res purh possibiles juxta illud
ad Romanos T. Horat ea quae non sunt tam quam ea quae sunt. Secunda scientia risimis, qua res determinath futuras, praesentes dc
praeteritas novit, juxta illud Psalmi 138. Intellexisti cogitatistes meas de longe, semitam meam, is, funiculum meum investigosit, is
omnes vias meas praevidisti. Tu cognovi ι omnia novi a-antiqua. Tertia dicitur, 31e. dia qua res suturas sub conditione nosse diacitur, quae conditio si ponatur , res evinniet, si verb non adsit, res non exiliet
Notaudum tertio ; Duplicem in Beatis di. stingui scientiam: Prima dicitur beata , estque visio Beatifica, perquam clarE &intubti vh vident in Verbo divino omnia mysteria , quae obscure soldm &per revelationem ac fidem nobis adhuc viatoribus innotescimr . Seeunda est Discursisa, quam ipsi mei Beati sol mant ex principiis per lumen gloriae
cognitis , inserendo conclusiones de Deo per discursum & lumen naturale intellectus; gloria enim & beatitudo naturam non deinstruit, sed perficit; proindeque integra drexpedita manet virtus discuisiva m Beatis& consequenter ea possunt uti discurrem do ae Theologicas conclusiones inserendo.
Prior eognitio dicitur a fantho Augullino Matutina, quia clara est. dc prima quam Beati habent de objecto beatifico : posterior nominatur Hespertina, quia postrema est di pilorein subsequens, nec tantum
68쪽
Αn Theologia Dei sit Scientia.' 23
Iuminis de claritatis habet , quantum prior; quia lumen naturale discursus quo nititur , non ita fulget ac lumen gloriae quo prior irradiatur. NMaxdum quarto , Theologiae objectum speciale, aliud esse ex se necessarium , &aliud ex se contingens . Primum dicitur ,
quod ex natura sua aliud & aliter esse nequit, v. g. Deus unus in essentia, trinus in personis, aeternus, infinitus, &c. Secundam, quod aliter esse potet , puta incarnatio, vocatio, sanct ificatio, &c. quae ablolii te potuerunt non esse , si Deus nempe aliter statuisset, &ordinasset. Licet autem haec con. ringentia , quatenus sunt a Deo decreta dc prout divinae illius icientiae subsimi , non
possint non evenire, non tamen ex natura
rei & ex se sunt necessaria; sed tant lim ab extrinseco, dc per divinam determinationem, re cognitionem . Unde notitia , qtiae de ipsis objectis Brinatur non est intrinsetδ, &ratione objecti simpliciter necessaria , sed tantam secunddm quid, & ratione conditionis externae. His praelibatis sit
CONCLUSIO PRIMA . Tri Hosa Dei vere proprie dici potestscrentia quaηtum ad trer priorer condipiones ad perfectam mentiam desiderandas ,
non vero quantum ad quartam . Haec duas
artes inviavit, quas simul Doctor appro at qu. 7. Prologi , nu.26. ait enim, Deo.
Agia in se non es scientia quantum ad ultimam conditiorem scientiae sed quantum ad alias treseonditi es est sicientia in se intellectu divina.
Prima pars facit E constat, illa enim noti. tia est scienti fisa, quae cit evidens, & rei 11ecessariae. At talis est notitia quam Deus habet, tum de seipso, tum de rebus quas in infinita sua entitate complectitur Econspicit, omnia enim nuda, is aperta sunt coram orditis Hus, qui lucidiores suntsuper solem, ut lacer extuseloquitur: Eu pariter de objecto itinamh necessario, Deus enim est ens simpliciter necessarium , sui cognitionem evidentem, de certam ingerens in intellectum
distin ah, ac persecte eum apprehendentem, ac Proinde notitia quam habet de aliquo biecto Theologico v. g. de hac propositione, Pater producit verbum per Dictio/m est cognitio certa de objecto necessario, dii,, causam evidentem, nempe ob naturam
divinam , quae est evidens Deo , ideo ueex hac parte est scientifica.
Patet etiam secunda pars. Deus enim non potest discurrere: Ergo non habet quartam conditionem ad scientiam desiderandam . Probatur antecedens: Discursus perfectus tria exigit, primum, ut unum per aliud, secundum, ut unum ex alio, tertium, ut
unum post aliud , saltem instanti naturae cognoscatur: sed haec Deum summh dedecent , qui unico simplicissimo actu omnia novit, unde Augustinus, Lib. I F. de Trinit. cap. q. cum dixisset Deum Patrem dc Filium omnia nosse in seipsis, concludit , sciunt
ergo invicem Pater 6, Filius, sed illa gignendo, iste nascendo,--xia qua sunt in eorumbeientia, in eorum samentia, in eorum essentia unusquisque eorum xl videt. Non particu
latim aut Hiaatim , velut alternante conceptu, bine illae, O, inde ae, O, rursus inde, vel inde in aliud, atque aliud, ut aliqua videre ηοnpossit ni videns alia: sed ut dixi, omnia
videt, quorum nullum est, quod nonsem'r via det i Ergo cum Deus non habeat alternantes conceptus; sed omnia uno simplici si mo actu comprehendat, nuIlatenus discurrere potest , nec proinde quartam conditionem desiderandam ad scientiam pers ctam habere. Confirmatur, ex Doctore laudato. Causa.
tio scientiae perdiscursum a causa adscitum, includ: t imperfectionem eκ parte icientiae , scilicet ques sit effectus aequi vocus, & etiam potentialitatem ex parte intellectus recipientis. Hoc est, scientia per discursum genita, duplicem importat 5c con notat imperfectionem, unam quidem ex parte sui, alteram ex parte intellectus. Prior imperfectis . provenit ex eo qu seientia discuisiva sit effectus aequivocus , quia producitur a causa persectiori, & diver-lae speciei, nimirum ab intelligentia , seu notitia principiorum ex quibus seientia eruitur. intelligentia autem persectior est, &evidentior scientia , quia propter quod unuπ- quodque tale dc illud magis, certum est autem conclusionem scientificam esse tantum evidentem propter evidentiam praemissarum, ac proinde praemissae quae per Intelligentiam cognoscuntur, sunt evidentiores
Posteris imperfectis, oritur ex parte inteI- lectus, qui per discursum Theologicum ac quirit notitiam scientificam, oc consequenter prilis denudatus erat tali notitia, eratqv et in potentia ad ejus receptionem φ Haec au-tεm notitiae carentia et potentialitas , est
69쪽
as An Theologia Dei sit Scientia.
imperfectio, dc proinde longe a Deo arcenda: Ergo Deus dii currere non potest. Dices, Discurrere scientificE, est rem per aliam ceriti, & evidenter cognoscere: seu Deus ita res aliquas per alias cognoscit , puta effectus per causas , dc proprietates peressentias. Probatur, Deus res novit ut sunt: sed effectus sunt per causas, ct proprietates per essentias, illi enim per caulas producuntur, hae per essentias emanant: Ergo Deus vere discurrit Distinguo maserem, Discurrere est rem per aliam seu dependen ter ab alia cognoscere, ita quod una sit principium, & medium cognitionis alterius, concedo, est tantum cognoscere rem ex alia procedentem & ab alia dependentem, nego, Minorem similiter distinguo, Deus cognoicit effectus dependentes a causis, concedo , dependenter a causarum cognitione, nego. diam ut loquitur S. Dio. nymus lib. de divinis nominibus cap. 7. Non
babet Deus peculiarem mentiam sui, aliam
viro communem res omnes compsectentem, ipsa
exim Omnium eausa se ipsam cogηoscens, ηυιlo modo ea quae ab ipsa is, quorum causa es ,
ignorabis. Hac igitur Deus res cognostens, muscientia rerum, sed stiextis sui ipsius eas noetit.
Et ut paulb supra dixerat, scit omnia materialia sine materia, indivise divisibilia,
unice multar ergo illius o gnitio intuitiva est, non dii cursiva. Ad discurium enim requiritur qιὸ i principium discursus fit naturaliter prius notum, sut sie fit causativum cognitio nis alterius t ut loquitur Dinor quaestion. 3. prologi nu.a7. di lcursus namque est illatio
rei minus notae 1 notiori , quae certe divinae notitiae competere nequeunt
Rogabis, num propter desectum hujus conditionis, notitia Dei non possit dici sim.pliciter scientia. Respondeo, itarit Eposse nominari. Siqui. dem illatio unius rei ab alia per lesitimum discursum , non eli de intrinleca ratione scientiae , sed ad eam desideratur solum propter imbecillitatem intellectus creati , qui cum non sit idem cum tuo actu, nec per unicum simplicem actum , causam simul,& effectum detegere possit, omniaque simul nosse, hinc fit quM ad scientificam cognitionem adipiscendam cogatur discurrere ab una propositioite ad aliam, inserendo minlis no . tum a notiori , propter necessariam connexionem , quam inter utrumque percipit .
Cum autem divinus intellectus his non egeat, etiam illius notitia dit cursu non indi. set ut scientifica censeatur. Uerlim de divina scientia ampliorem & expressum sermonem instituemus in operis decursu, quare sit
TH logiamatorum vereae proprie Lei p rest frientia quantum ad quatuor pristas conda es. Haec est expressa Doctoris sententia loco laudato nu. 27. Remes concedi, inquit, quia Beatus vere potest habere
mentiam Neologicam quantum a mnes condiationes scientiae, quia omnes conditiones scientiae
veris concurrunt in cognitione materum. Probatur. Primb namque est cognitio creta, absq; errore, cum ipsi Deum videant facie ad sa-ciem , divinamque essentiam evidenter do in. tuiti vh conspiciant. 2 Es de objecto necessaris abique mutatione, etenim apud Deum non eis accidentium, aut existentiae transmutatio, nec contingentiae de vicissitudinis obumbratio. 3. Perea usas, possunt enim colligere Deum esse immentum, v.g. propter infinitam illius essentiam, quae est causa & sons omnium divinarum persectionum, & attribu torum . q. Per legitimum discursum , cum enim videant in essentia divina causas dc naturas prius, prioritate saltem naturae , quam videant proprietates &effectus, certum est eos posse unum inferre ex alio.
Quod sic probat Doctor. Essentia subjecit
continet virtualiter suas proprietates , dccausa suos effectus, potestque eorum ingerere notitiam in omnem intellectum capacem cognitionis illorum : Ergo sive essentiae fc causa illa videatur lumine naturali a viatoribus, si ve supernaturali a Beatis, semper poterit suae proprietatis, & effectus cognitionem incere . Subsumit Doctor , Sed omnis veritas dc notitia causata in intellectu per aliquid prius naturaliter notum, fit per discurium, quia fit per illationem miniis noti a notior . Discursus erim, inquit, non requirit successioηem temporti nec ordinem ipsius, sta orae nem naturae ; frilicet , quὸ principium di cursus A naturaliter prias notum, G, ut fio, fit causatreum alterius extremi di curissus. Hoc est, ad legitimum diicursum non requii itur ut inter notitiam praemissarum &illationem ac notitiam conclusionis eκ eis deductae aliquod temporis spatium estiuar, sed sussicit quod praemiisae cognoscantur prilis natura, & ut in se contineant virtualiter notitiam conclusionis ex eis deductae Unde licet Beati unico temporis momento
70쪽
An Theologia Beatorum sit Scientia. 27
videant firmi essentias , dc proprietates , causas & effectus, praemissas dc conclusio. nem, non minus dici possunt discurrere ,
quia prilis natura norunt essentiam quam proprietates, caulas quam effectus, di praernistas quam conclusionem 3 haec autem naturae prioritas sufficit, ut minus notum dicatur inferri ex notiori: Ergo pariter ad persectum discursum formandum videtur
iussicere. Lichi revera vix intelligi possit qualiter discursus fieri possit in instanti , cum exigat judicium de legitima illatione
consequentis ex antecedenti. Haec ut pa. reant evidentius,
primo , Discursus plures involvit actus quibus principia cognoscuntur; &Conclusio ex eis inseratur: sed Beati non habent multiplicem actum circa objectum beatitudinis, imb unico ac simplici actu it.
lud & omnia in eo repraesentata percipiunt, ut assirmant S. Aug. lib. II. de Trinit. cap. I ff. ubi cum dixisset: In beatitudine verbum nostrum mn erit fissum, quia neque mentiemur, neque fallemur 3 lubdit . Fortassis etiam Tolubiles non erunt nostrae e ηitiones, ab aliis ad alias euntes atque redeuntes, sed omnem scientiam nostram uno simul eo prctu videbimus. Respondet mctar laudato loco , negando minorem , nec id a firmat Aug. led tan.
tum dubitando proponit, dixit enim I sis quod vocabulum dubitantis est nonas firmantis. Vel intelligendus est Augustinus
de visione Beatifica, quatenus adessentialia sola sele extendit; hec enim unico ac simplici actu intuetur: attributa verb & alia quae ab essentia oriuntur colligere possunt per legitimum discursum; Beatus enim vi. dendo essentiam divinam illimitatam , &infinitam colligere potest evidenter eam esse pariter immensam, sic ratiocinando. Om. Dis entitas infinita est immensa : sed essentia divina est entitas infinita: Ergo immen.
D. Quae Conclusio verd scientifica est, &per legitimum discursum illata. VH denique dico sanctum Augustinum intelligendum esse de cognitione beatifica &matutina, quae est in variabilis & semper eadem, ut probabimus sectione q. de invisibilitate Dei conclusione tertia 3 non verb de uiscursi va & vespertina, ut observatum est in tertio Notabili. Itaque duplex in Beatis di I ingui potest Theologia: una formaliter incomplexa & intuitiva, quae est ipsa visio beatificata: altera complexa,& quasi abstractiva, quae fit per dii cursum ex principiis
cla id evidenter cognitis . Prior simili est Theologiae Dei ob suam simplicita
tem & visionem; posterior assimilatur ali quatenus Theologiae nostiae propter dileur-stim quo firmatur. Dices a. Scientia versari debet circa objectum necessarium : sed Theologia tam Dei
quam Beatorum, ac nostra, versatur circa objectum contingens, puta circa creationem rerum, Angelorum existentiam, Ordinem, operationem, loquelam, motum , incarnationem , gratiam, lacramenta, leges, virtutes&caetera, quae Omnia sunt contingentia: Ergo ob sui objecti contingentiam nevistra potest dici scientia. Respondet Doctor quaest. 3. prosis na. 28. uidem desectu hujus conditionis, neutram Theologiam proprid dici posse scientiam . quatenus ab Aristotile de finitur prιmo Ps rurum: nihilominus, inquit, dici potest ad perfectionem intrinsecam scientiae lumcere,qubd sit evidens, & certa; quod autem sit de objecto necessario, hoc esse ipsi prorsus
extrinsecum, & se tenere magi S ex parte
obj.cti, quam ex parte scientiae 3 quod inde patet, quia potest scientia esse contingens, etiam Ii sit de objecto necessario; siquidem per oblivionem deleri potest. Unde si daretur aliqua cognitio, quae ex se esset certa & evidens, & quantum est de se, esset perpetua, licet ejus objectum esset contingens; videretur eme persectior quam sit scientia, quae lichi sit circa objectiam necessarium, tamen ex se desectibilis est, & variabilis. Hac ratione, inquit Doctor, utraque Theologia certa dici potest , & proinde scientia persecta, quia in Deo& in Beatis habet certitudinem , & evidentiam perpetuam; in nobis habet etiam certitudinem in variabilem ratione fidei, quaveritates ceriti & constanter aperit. Hel dico rursus cum eodem ibidem: quia contingentia ut pertinent ad rarologiam, nata sunt babere cognitioηem certam ' evidentem,
is, quantum H ex parte sui, evidentiam ρ:rpetuam; Fia omnia contingentia NeoAgica nata sunt videri in primo objecio Neologico, i in eo nata es videri eo unctio Marum veritatum
contingentium. Visio autem extremorum Urriis
talis contingentis , unionis eorum, nece sario eausat evidentem certitudinem de tali veritate evisente; quantum est etiam ex parte
obiecti Theologiei ostendentis talia vera , RUta sunt videri in tali ofecto p rpetuo quantum es ex se et Igitur contingentia ut pertinent ad