장음표시 사용
101쪽
sacvNDUM co DI cIs. ssi eorum fuerit una causa,puta tutores fuerunt,& eadem quia fimul ambo genserant,si fuerit una,no eadem,id est alter gesserit, alter non, alterius appellatio alteri non proderit,ut T. de appellat. l. siqui. Interdum quom alterius tacto utpote iureiurando,etiam aduersario melior affertur conditio. Ecce enim si me uendidisse uel pignorasse iurauero . non tantum experiri sed oc conueniri potero, ut T. de iureiur. l. si duo. dilationis quo a reo impetrandae suffiagia actori praebet emolumentrum,ut C. de temp. appellas recip. Penuit. sI ADVERSVs REM IvDIcATAM REsTITvTIO POSTULETUR. TIT. xx VII. ET minores condemnati existentibus eis tutoribus 8c curatoribus restituuntur. Idem siet si tutor,ec curatorietῆcurator minON nomine codemne tur. Porro si solus minor conueniatur . quia nulla sententia est, non restituitur. Sand si maior obtulerit se defensioni minoris & codemnetur, nec minor restitu nir ut E. eod. l. cuni . forte si defensor damnatus negociorum gestoru minorem conuenerit,minor restitutionem impetrabit. In summa notandum est, quod cotra sententiam pro patre dictam in causa emancipationis non rite factae, minor restituitur. acsi aperte diceretur non tamen contra patrem,uel dicatur etiam coistra patrem di sit in causa status speciale. Nam nec hoc casu pater negans ybat, re ad iuris subtilitatem decurrit. Item in summa notandum est, quod si maliciose per maiorem fuerit structum,ut conuentus minor factus maior codemnetur. iste maior tanquam adhuc esssiet minor restituetur,ut T. eod. l. sit. si ADvERs VSQVENDITIONEM. .i Tl T. xta VIII.
SI minor non habens defensorem uendidit immobilia, restituitur: reststuituro uom si uendidit eo autore. Item restituitur,si uendidit etiam praedia cum de ereto si tutor caret delicto. ut is eodem. lege tutor. Restituitur autem maxime si tutor non sit soluendo,maximit si minoris granditer interest,maxime si emptor non possedit sex annis uel amplius.Tunc enim restituitur sed uix, ctc ita si re itituat expensas emptori,ut T. eod. l. Aemilius. Restituitur autem minor ciuiuendidit si nullo modo iurauit,sed ec si uerbolenus tantum iurauit. Porro si corporaliter iurauit non restituitur,id est si iurauit se contra uenditionem non uenturum etiam sine decreto factam iudicio meo. Si metuit iusiuranda meo iudicio de dimidia queri potest. Non auditur,inquam,minor in praedicto casu qui cor ooraliter iurauit, quia pure & licite iurauit: Quippe interdum quis iure permit- ente uenit contra suum iusiurandum per conditionem tacitam,puta siquis iurato transtetit propter metum instrumenti, quod credidit uerum cum esset falsum 2 C. de transact. l. si ex falsis. Sed ec si unus iurauit se daturum,quod non acce init etiamsi no pretestat,no deierat,quia tacita codicio inest,ut C. de no numeri
lt. Sed ec propter rei iuratae turpitudinem qusuum, puta siquis iurauit se perseueraturum
mentum suum, puta liquis iurauis te Pericia II VI iam in coditione scaenica. Sedec alias causa cocessa quis deserit religionem suam,ut C. de nupt. authen. quod eis re is qui satis cog. s. ult. Sed etia cotra iusiurandum alterius interda iure u W alter 'puta siquis ex iureiurado a iudice delato uincitur,ut T. de iureiurando l. i. admonendi. ed 8c contra sacramentum legatarn iure uenit haeres, ut C. seert.DG.I. ult.non econtra: quia in casu primo certatur de lucro , in secundo deuitano damno .alias stari debet religioni In summa notandu est, quia ubinor cum tutore uel tutor cum minore distraxit res cilui subiecta minor resti
102쪽
tui non debebit.& est hoc notatu dignum nisi tutoria euidens gratia uel sordo
intercessit,ut Teod. l. ait, DE ADVERsusQVENDITIONEM PIGN
Bi creditor uendidit minoris praedium, distinguitur pignus e petit a mia.
nore,uel a minoris decestare: si coeperit a minore, ut uendi possit. exigitiae in cum decreto suo fuerit obligatum,licet no uenditum: multo magis uenditio genet,etiam ipsa,& praecedens obligatio,cum decremm praecesserit. Hoc in casu minor restituitur, etiamsi modice intersit eius. Vbi pignus coepit a decessor etiam sine decreto a creditore pignus ritὰ uenundatur. porro hoc in casu milior Mon restituitur,nisi propter grande,enorme, di intolerabile damnum, uel niucmptor cum creditore eo deni uenditore, participatus fuerit fraudis cosilium,
Mi is eod. l. i. ec C. de praediis mino. l. i.& ij. In summa notandum est , quod etiacilias, nisi quis missus in postessionem bonorum minoris indefensi postulat ut disrahat,distingititur contractus coeperit a minore, uel ab eius decessore, si a m More coepit diisertur uenditio post pubertatem , si a decessore minime ut fissi ex quibus cau. in Polles. ea. l. iij. si ADVERSVs DONATIONE M. TIT. Vade. SI minor non habens defensorem donauerit mobilia restituitur, idem siet nimmobilia tutore autore oc praetore. Haec ita si immoderatὰ donauerit sponsae suae,ut C. eod. l. j. Idem fiet si patri donanti filius consensit, maxime ubi d
natarius,contra quam uenitur per restitutionem,non habeat regressum contra
donantem Patrem, puta cum non intercessit pactum. forte idem est si ex pacto pater donator teneatur donata fio,licet enim per medium, non tamen per principalem filius restituitur contra patrem. In summa notandum est, quod hodie in eo iure non ualeat regulariter uenditio quarumcunta rerum minoris sine decreto,nisi earum rerum quae sertiando seruari non possunt, in quibus restitutio locum uindicabit,ut C. de administra. tu. l. lex quae. si ADUERSUS LIBERTATEM. TIT. πππI.
ADuersus libertatem a minore non insante maximὰ cum tutore pretessitam, minor non restituitur, etiamsi indebite uel no merenti sit praestita , sed etsi dolo fuerit extorta,ut C. eod. i. 5 h. Ita tamen si non fuerit a minore xx. annia praestita, uel a minore uindicata, causa etiam falsa probata, ita tamen si proprio minoris seruo a minore sit praestita. Sed nec contra sententiam pro libertate iam
competente latam, minor restituitur, licet pollit appellare ut C. eod. l. est. Contra sententiam pro libertate pretestanda dictam restituitur. permultum enim re fert , iudex pronunciauerit licrum irci liberandum,utae eod. I. i. In summa in
candum est,quod Imperator solus contra libertatem rite praestitam restituit, ut K. eodem i. si ex causa. Item in summa sciendum est , quod si uicio manumissi .uel curatoris . in libertate danda minor labitur , per eos minoris damnum d hel resarciri, ut C. cod. l. i. in . Item illud in summa notandum est , quod si minor rogetur manumittere serinim suum, qui sit pluris quam in ic stamento ςi legatast, Iegatum accepcxit,non cogitur manumittere,sii legatum Addere Dararun
103쪽
VBi minor cus transaetiam est,cuiue roganti diuisio facta est .rogat ut restituatur,etiam maior iuuatur, hocc, facit necessitas siue contiguitas negocri, causaq; connexa. Ita autem iuuatur minor,quia si supersit actio redibit ad eam per replicationem, si fuerit acceptolata per Imperatorem resutatatur, ec transigenti tribuitur tanquam mariae & Marthae Lazarus, ut C. eod. l. i. diij. Idem iit in fraudatore creditorum. Sic re muliere intercedente . subducta uel minoris persona in ueterem debitorem restitutoria datur. In summa notandum est, non obstare quod legitur T. eod. l. cum minor,quia licet tutelae curaeue iudicium directum restituitur minori, non tamen contrarium restituitur tutori uel curatori.
Quippe ista iudicia non sunt adeo connexa,nec multum se contingunt 'alte cum sine altero saepissimd intenditur, di potest intendi.
QOIuit quandoc, minor debitor suo creditori maiori, quando* debitor ma- Dior soluit id quod debet creditori minori: Ubi soluit minor debitor,alias catulore, alias sine tutore. Si cum tutore soluit creditori maiori se liberat,si sine tutore soluit. 8c maxime si sit pupillus,cum nihil accipientis faciat, se non liberat. Sane consumpta pecunia liberatur,restituendus tamen quando codicit, ut T. de condict. indebi. I. interdum. Ubi soluitur minori,alias soluitur ipsi soli. alias soluitur ei cum tutore, alias cum iudice Soluens ei soli non liberatur,ergo rurissus exigitur, sed si pecunia sit salua,excipitur. Soluens minor curatori ipso iure liberatur,ergo iterato praeter restitutionem non exigituro Sed θc interuenienterestitutione denuo soluere compellitur no salua pecunia. Excipitur nisi id quod annuatim,uel ex Trebelliano minori debetur,si soli procuratori soluatur, tunc enim etiam sine iudice ec sine restitutionis metu,plenissima liberatio contingit, ut C. de administra. tuto . l. sancimus,& C. ad Trebell. l. penult. Soluens etiam cum iudice plenissime liberatur,pecuniaq; etiam perdita,Postea non exigitur. licet eniri minor restituatur contra uenditionem cum decreto factam, no tamen
quaecum sit ratio, restituitur cotra solutionem iudice interueniente celebratam. In summa notandum est,quod si minor cu curatore soluerit,etiam per errorem iuris, id quod ciuiliter per t. Dici. non debebat, restitutus repetet,ut C. eodem I. olt. Nam &, sicut dicium est,per restitutionem quandocp id repetet,quod utroque iure debebat. Sed & illud sciendum est,quod soluens pupillo adiecto. te lare se liberat. Licet em is soluere pupillo potest di debet, nihil in pupillo adiecto debet,ut T de solui. l. quod. Quid ergo siquis uelit soluere minori curatore Eon habenti,nunquid solo iudice autore se liberabile minime, inspecto rigore. Quid tamen si prator decernat pecuniam solui sine curatorec equidem minor
non debebit restitui. Verum licet legatur,minori non petenti,praeterquam ad litem curatorem non dari,permittitur tamen debitori soluere.uolenti compelle re minorem ut petat curarorem. licet enim hoc in casu curator ad litem non po-
stilletur petitur tamen ut iis uitetur,ut is cod. l. ait iij.&3 iiij. et est utrumm nota dignum quod est proxlime dictum. Item in summa notandum est,quod licet. -tibi minor adito praeside G aspectu corporis falso probata aetate admisit debia forem soluentem no rcstituatur,postea contra eunde tamen curator qui stiens
104쪽
ra FLAcENTI NVs IN LIBRUM eum minorem esse,& perseuerat s in ossicio, patitur eum accipere pecunias dr
Ontra dotem quo minori succurrit, puta si minori quom dote data atque probo uiro uel digniori nubere potuit. Sed oc mulieris haeredi intra tempora constituta restitutio indulgebituri fortassis enim si ex rigore pacti dotem totam lucrifacere potetit, avocabitur a restitutione id quod immoderate arcessu, at ADVERSUS DELIc TVM suun dic.
TITvLvs παππ. Nposuimus qualiter minor restituatur cotra contractum ec quasi,nunc a I diamus qualiter cotra delictum. Distinguitur minor admittat delictum extra animum, an ex animo. Delictum quod ex animo no uenit, propter inopiam nominum in nominibus Reneralibus perseuerat,vocaturi simpliciter peccata, admissum,commisium,delictum. In talibus restituitur minor, ec in contractu, puta si rem commodatam culpa perdidit: ec extra contractum, puta si animai brutum alienum occidit,cum euiaret se occidere suu . licet aliqui perperam me iudice dicant in contrarium. Vbi minor ex animo delinquit, siue in contractu, siue extra tale delictum nomen speciale allum it ,re uocatur crime,uocatur etianoxa, ut C. eod. l. i. In criminibus,id est in delictis ex animo prouenientibus minor non iuuatur,u ciuiliter conueniatur, siue actione ex contractu, ut commodati: puta si rem commodatam dolo perdidit,sive actione ex maleficio ut furii. Haec ita nisi pro fure potuit transigere,et no decidit si pro dano per dolum datapotius inficiari,quam conteri maluit. In praedictis ita restituitur minor,ut, quali transegerit,iuuetur, quasi confessus sit, tantum in simplu conueniatur. Sed etsi criminaliter accusetur, non iuuetur. nisi ut aliquando mitior poena irrogetur, ut Teodem i. si ex causa. Auxilium enim restitutionis in poenis criminu paratano est, nisi interda miseratione aetatis, praeterquam in adulteriis, stupris, lenociniis . frustra enim leges inuocat,qui cotra eas comittit,ut T. eode l. auxilium. In summa notandu est,quod si mulier,minor,uel uir culpa, id est dolo fecerit diuortium, no res itur sicut nec si perpetrauerit adulterium, ut is eod. l. si ex causa. Illud tamen in summa notandu est, quod si minor ex animo sui corporis ludibrium facit, no infamatur: tum quia,licet ludit, n6 delinquit, tum quia,licet discatur quod delinquit crimen non admittit, tum quia si concedatur quod crimen admittit, quia ex animo id agit,se tamen non alium laedit. Item illud notandum est, quod licet minor crimen suo nomine perpetratum ratum habuit,non ideo minus, meo iudicio,vestitui debebit, nec enim uere crimen admittit qui ctime
ratum habet. Quippe longe aliud est desinquere quam ratum habere .
Aouersus usucapionem quoi minor restituitur,non puppiIIus , cuius rono usucapitur, sicut nec fisci. Sane res mobilis ecclesiastica, refc, mobilia publica, sicut minoris, non pupilli usucapitur,ergo minor, ecclesia, ciuitas ,c ira usucapionem res iniuntur. Porro in praescriptionibus uis ad xxx. an. minores non rinituuntur,quia hodie no laeduntur,postea restituuntur si laeduntur:
quod ita dicendu est,si a decetatibus xxx. vel xl. an. praescriptiones coeperint.b O nem
105쪽
'rte Duri conIcis, nempe alias la personis minorum impleri non possent.Porro contra ecclesiam. ec cotra ciuitatem intra decem annos omnis praescriptio currit,ergo decem dierum,semestris,annua,ut authen. quas actiones. Idem est de Nestorianis. Restituuntur tamen ecclesia ec ciuitas tanquam adolescentulae, fiscus sicut pupillus. forte non patitur ec ideo non restituitur.
s I ADUERsus riscvri ea. TIT. ππα VII. A Duerius fiscum quore minor restituitur,si cum eius procuratore contra hens labitur. Sane restitutio praedicta tribus personis interuenientibus celebratur,scilicet praeside,procuratore,eiust aduocato,ut C.eodem licet non fiscus,ecclesia tamen,ec ciuitas,ec minor,cotra minorem restituuntur, maxime quando minor id quod accepit non perdidit. sorte uice uersa contra ecclesiam. contra rempub. si non perdiderunt quod acceperunt , minores restitutionem impetrabunt. M RD Rsvs c REDITOREM Ece. UTvLVs παπVIII. Λ Duersus creditorem quom specialiter hic acceptum, id est sceneratoremia minor restituitur,hoc ita,si accepit ec cauit, se redditurum pecuniam,nec redhibeat eam, hoc ita si perdidit. Ergo nec restitutionem factam interposita apῖellatione isnerator resticabit,nisi probauerit minorem locupletiorem, nec triuendam alias poterit impedire,ut C. eod. l. ij. SI SE AB sTINUIT HAEREDITATE.
MInor scriptus haeres, legitimusiie,si scierit suus, si nondum se immisicuit,
restitutione non indiget. fides enimueritatis,uerborum adminicula non desiderat. Si se immisicuit aliquando restitui debebit. Sed oc si emancipatus uel extraneus adierit,cum adiisse non debuit,ut omittat restituitur. Sed oc si minoromiserit haereditatem, uel repudauerit. cum neutra fecisse debuerit,audiendus erit. Sane ea quae legatis expensa sunt a minore abstento, postea ei qui primus adiit restituenda non sunt,quemadmodum per contrarium cum minor restituitur,non ab aditione,sed aditione quae antea gesta distracta sunt per procuratorem bonis datum,substitutumue,rata esse debebunt,ut Teodem I.minor.*l.
EXpositis causis utcunq; in quibus restitutio minoribus est necessaria,audiamus in quibus causis non est necessaria. Et quidem quados; necessaria est. ec tribuitur,sicut hucusi, in superioribus exposita est squandoc, necessaria est. α no tribuitur,quandoc, necessaria non est,ec ideo no tribuitur. Necessaria estre non tribuitur, puta contra libertatem,contra crimen , contra solutionem minori eiusm curatori,uci curatori soli cum iudice factam.fit tape ut restitutio do negetur,quia minor ipso iure illaesus conseruatur. Ecce enim in praescriptioni-
106쪽
imponere. Item si tutor qui inuen tarium non sesiit,sinistram sententiam reportauit . minori non oberit. Idem est in minoris procuratore. Sed & minor non laedistur' ergo non restituitur,si necem testa suri4 interiecti no ulciscitur, ut C. eo. l . In summa notandum est,quia quod in praescriptionibus praetor faciebat restituendo .hoc hodie iacit Imperator in imoris laesionem aiserri non panendo. Ergo in illis praescriptionibus in quibus olim minores laedebantur,ci no restituebancur .hodie minores nec ipse iure illaesi conseruantui . ce enim si matri tuae quae ingenua communi opinione uixi quaestio mota non fuit, re quinquennium a die mortis eius excessit, tu eius filius S rempub. N pupillos nota poteris prae seriptione repellere,ut C. ne de stat. destinct. l. sin a aer. uiderm dicemus qS C. siquis ignor rem . min6 l .ult. legitur, longi ten cris praescriptionein currere duntaxat post persectam aetatem profecto dicetous quo ad effectum,uel a conipositoribus additum. Item quid dicemus quod auchen .s minor de tempori. in integrum restitu ait, minorem non esse restituendum profecto dicemus esse speciale. uel Iustinianum de Ietheo sonte potasse. Item in summa notandum est, i in moris sola solutionis retardatio in bonae fidei iudicijs relictis usuras aduehit. forte in eisdem periculum rei minori debitae ad maiorem debentem spectahit. licet enim retardalio non sit proprie mora, in minoribus tamen habetur promota Quippe mora dupliciter admittitur. Is qui moratur de interitu tenetur, ociure singulari, ec communi. Singulari, oc ex fauore ut in minore, ec ex odio ut in iurecture communi,ut per comperentem interpellationem etiam post libelli conuentionem, etiam per contestationem, etiam per id quod habetur pro ii terpellatione,ut per diem insertum, alias ab homine, alias a lege, ut in praestanda pensione, reddenda d te. dieS enim tacite interpellat pro homine. Item mora triplici gaudet effectu. nempe, sicut dictii est , etiam periculum trahit, & usurassii nit stipulationem committit. Item in summa notandum est , quod etiam maioribus praestatur usurae,etiam mora no interueniente, ut is de usur. l. j ff. manda. l. si mandato. Eorte oc *la perceptio fructuum sine omni interpellatione .uel eo quod habetur pro interpellatione emptorem copellit, ut precium caucris debeat praestare,et C. de M. empl. ut uendi. l. v.
EXposuimus supra qualiter restitutio cessat propter res,nunc audiamus qualiter propter personas etiam perentes, ct contra quas petitur. Ecce siqui mianores in actibus priuatis ec publicis se industrios exhibuerunt, contra eos pisma facie praesumitur ut no restituantur,uerum si aduersarii dolo uel proprii c si ii lubrico,ec maxime si dolo labuntur, restituuntur. Enimuero contra paremtes ac patronos nunquam restitutio datur. Nunquam,inquam, datur iurae zet iis, id est per officium iudicis,licet per consequentiam ec cotra parentes aliquando tribuatur, puta aduer iis bententias pro parentibus contra filios latas. Et sicut dictum est cotvrea donationes rem filii a parentibus celebratas. Porro actio neproposita ut actionem tactum,quae surrogatur in Iocum actionis de dolorestitutio contra patrem filio indulgetur,ut C. de dolo l. ult.
107쪽
A Vdiuimus qualiter restitutio cesset propter minores petentes, ec propter maiores, contra quos petitur,nunc audiamus qualiter cesset propter minorum dicta uel facta. Cessat restitutio si minor gestiens uendere pollestionem suam,& redigere pecuniam, maiori emere uolenti sed propter aetatem uerenti, se maiore eide suasit. Sed re si intercedente facto, puta ex aspectu corporis per maliciam quae supplet aetatem se maiorem esse probauerit, non restituitur. Econtra restitutio datur. si maior oblatis tabulis quae falso perhibeant minois rem excessit se imperfectam aetatem cum minore contraxerit. Restituitur autem minor si nullo modo iurauit. Restituitur quoi si maiorem se esse uerbo tenus iurauit. Ita tamen si postea per instrumenta non per testimonia se minorem esse probauerit. Idem dicitur a quibusdam C. de testi. l. i. Idem quoq; est C. de non nume. Pecu. I,generaliter, alias vox uiua potentior est quam mortua .ubi instrumentis uel testium depositionibus contenditur alias regulariter, ut C. de si .instrumen. l. in exercendis. Sane si minor corporaliter iurauit se esse maiorem no inductus aduersarii dolo opostea non auditur,quia nec inest conditio tacita nec turpitudo est in causa,ut G. d. l. ult. Ergo ec inter peritiores permultum interest inter iusiurandu in uerbo tenus praestitum quod laici peierare uocant, di in ter corporale sacramentum .si.SEPIUS IN INTEGRUM REsTITUTIO POSTP
REstitutio quo saepius petita denegat restitutionem. Quippe cotra rei biis
iudicatas lotus Imperator etiam uix restituit, ut Teod T. minor autem. Sane si minor aduersus sententiam contra se dictam restitutus .denuo fuerit uictus iterato restitutionem non petit,nisi per nouas rationes habuerit. Porro si nouas habuerit etiam postea ortas, nec primae causae capitu Iis ad nexas , restitui debebit. Excipitur sorte ubi pater ii aereditatem adiit, quam a filio prius habitam ulius ipse per restitutionem amisit, ut C. de bonis quae libe. l. ult. Eriim hoc speciale propter paternam reuerentiam, uel latae ibi no praetendebantur rationes nouae. Sane in causa appellationis rationes nouae non praetendunt, nisi quae prius adnexae & coniunctae reperiuntur,ut C. de temp. appell. l. per hanc. DE HIS QFJ VENIAM AETATIS IMPETRAVE- RUNT. TIT. πMiii. L
Contingit aliquando ut aetatis uenia impetretur a minoribus, quae ec spis
denegat restitutionem,5 ideo de his inseramus. Videamus itaq; qu.ando taenia aetatis impetretur,et qualiter impetretur,cto qualiter impetrata allegetur. tibi opituletur,re in quibus praebet opitulationem. A maribus impetratur si copleuerunt xx. annis. Asceminis si compleuerunt xvi q. maturior enim est sexus foeminarum, quam uirorum. & plus ec citius crescit haerba mala quam bona. Suppletur aetas per principem solii impetrato rescripto. Ita tamen si apud principem probetur de honestate morum, de honestate uitae mentisci; solertia. Verutatis uenia prosit, apud iudicem suum debet allegari,di ea quae praedicta sunt
debent probari. Inseret quis,ergo praedicta probata , apud principem proba
108쪽
eo FLAcENTINVz in ora rida sunt,& apud iudicem Respondeo esto,uel dicemus etiam apud iudice pro habit, id est apud principem probatum , apud suum iudicem exhibebit similia
locutio legitur C. quo, nO. l. i. Proderit minori uenia impetrata ut quiuis caminore libere contrahat omnia negocia. Excipitur quia nec talis minor sine d creto potetit alienare,uel hypothecare,ut C. eodacii. O . lait nata: .
RAti quom habitio a minore facto maiore inhibet restitutione aloe ita si mii
nor a se negocium gestum aetate minore factus maior ratum habuerit. Ideerit si minoris tutor solus negocium gesterit. idem erit si utrumcp. idem erit si minoris rem creditor uendidit. idem erit si prorsuS extraneus no nomine minoris, sed suo rem minoris uendidit. Nam quod dicitur , quod negocium ab alio gostum ita demum posse facere ratum,ii suo nomine sit celebratum, ita exaudiat, ut rei uenditae dominus uel actione negociorum gestorum regulariter ad procium petendum experiatur. Porro uenditionem euam non nomine domini celebratam dominus poterit habere ratam,ut sibi eatenus praeiudice ut amplius riciu petat eam. Interponitur autem ratiliabitio per silentium. De hoc legitur in Codicis quinto. Interponitur dicto,puta si quondam minor factus maior dixe rit ratum habeo. Item facto interponitur rati habitio, puta si quondam minor factus maior precium petierit subscripserit, emptori P euictione cauerit. Quia ergo dicemus quod T. cod. l iiii. expressit Iime lesitur , minore qui se immiscuit haereditati polle restitui, etiam si maior factus debitores haereditarios exegerit respondemus sicut dixit os aureum fecit hoc non tam prius factu comprobando, quam exeq sendo. uel dicemus quia in aetate minori exigere coeperat sed nondum exegerat. uel dicemus in li ereditate eise speciale, propter eius excellentiam , ec autoritatem centumuiralis iudich, ut in hoc casu initium intuea
mur non exitum. VBI ET APUD QUEM COGNITIO IN INTEGRUM uti l l RESTITUTIONIS sIT AGENDA . 1 TITVLVS MLUI.
IN soro rei id est eius contra quem restitutio petitur. restitutio postulari debet
ut C. eod. l. ij. Indulgebit autem restitutionem iudex ordinarius,iudex quo dia iudice habente titulum & administrationem datus. item a principe delegatus arbiter non restituit. Datus a iudice non habente administrationeni similiter norestituit. Item iudex ex communi consensu electus, di a iudicibus datus non rostituit. Hi autem iudices qui restituunt,& contra suas sententias , ec contra set tentias aliorum iudicum restituunt,sed non contra sententias superiorum,ogo nec principum,ut T. eod. l. in causae. In summa notandum est,quod nec praetor, nec iudex alius a principe restituit, praeterqua in ciuilibus , solus enim princeps in criminibus &poenis restituit. Ergo quod fide postulan. l. i. eum qui. legitur, famoso iudicio codem natum,& postea absolutum,infamia eximi: intelligatur
quem princeps ab ioluerit,nempe solus Imperator infamiam abolet, siquidem poena demi potest culpa perennis erit.
109쪽
OVia in restitutionibus minorum locus est reputationibus, id est compensationibus, de reputationibus loquamur. Et quidem si minor aditam haereditatem per restitutionem omiserit, quidquid ex haereditate ad eum peruenit, nee per imbecillitatem aetatis pertit.etsi fecerit ut non perueniret, refundere debebit: nisi pro legatis ut pro seruis emendis et manumittendis expedit,ut T. eo. l. in integrii. Sed re ubi minor non puppillus delegatur in ueterem debito rem actio restituitur. Sine puppillus delegatus liberat, non se obligat. idem est in muliere delegata, quod est in minore non puppillo. Item si minor emit 5c restitutus petit pretium ,reddere debet fundum. Item si uendidit et restitutus repetit fundum, reddere debet pretium. ut sicut non uult morari in damno, sic ne moretur in lucro.ut. C. eo. Restitutio enim ita facienda est ut unusquiso in integra recipiat ius suum , ut. Teo. l. quod si. In praedicto autem casu minor pretiureddet, etiamsi perdidit. Excipitur nisi minori perdituro puta sedenti in perditionis ludo solutum sit, et postea perdiderit, is enim solus uera propositione po tuit dici perditurus,qui postea perdidit. Idem est si pecuniam consumpturo etiam minori crediderit. Parcius tame,id est minus promptὰ in uenditioe dicitur, quam in pecunia credita, siquidem soluere necesse cst credere minime. uerum . licet minus prompte dicatur in pecunia soluta, quam in credita dicitur, tameta etiam obtinet .Nam et quod iure fit utiq; fit, fortassis in eo est differentia quia si pecunia credatur ad magidem ludenti etiamsi non perdiderit, non repetitur: a uero fuerit soluta similiter sedenti si sit perdita non repetitur,non perdita condicitur. Quid ergo dicemus quod uulgo dicitur minorem non teneri, nisi locupletior inueniatur: Respondeo, hoc in casu intelligo,ubi maior qui uendidit ipse solus etiam ab initio a minore pretium exposcit. Si uero a minore causa incipit, fundum a se uenditum restitutus minor sibi restitui petit. pretium acceptam ctiam perditum: excepto casu quem posui,reddere debebit. Nam etiam si quis ignorans uendidit rem furtiuam emptori conscio, uenditor tame nihil ex uenis clito cosequitur. nisi ultro quod conuenerit emptori praestet nihil consecuturo, si causae primordium daret,ut T de contrahen. empi l. si in emptione , iij. Ergo in utrol praedicto casu emptor consequitur si conuenitur,non si conuenit
restitutionis agi posse. Tit. xlviij.PEr se, et a *curatore olim minor factus maior, restitutione potest peteret
Licet aetatem impetrataper se,et non per procuratoia mandatam apud suum iudicem debet allegare. forte et minor manens minor,quia non agit sed supplicat restitutionem flagitat,ut Co. de restitui. l. si intra. per procuratorem au tem duntaxat ad hoc specialiter datum restitutio petitur. Et ii de mandato duabitabitur de rato cauebitur, ut Teo l. illud. IN INTEGRUM REsTITUTIONE POs TvLATA, NE ID NOVI FIAT π LIX.
Postulata restitutioe et pendente nihil debet innovari, ut C. eo. Me in appellatioe nisi puocet a facto, id est ab iniqua executioe,tuc em res mobilis possessori aufertur, et apud sequestru colloc ta Permanebit. donec sacer cognitor
110쪽
PLA ENTINUI IN IIa Rura iudicauerit ut Co. quo. appell. no recipit. ab executiori id resto dicemus , nunquid testificata ante appellationem,postea poterunt recitari euo utici nec enim aliquid innovatur sed ueteribus remedium datur. Nam et sicut dicta est, minor qui se paternae haereditati immiscuit,non ideo minus restituitur cuia factus maior debitores haereditarios exegit. Sed etsi sponsus alienum anutu sponsae donauit,& post nuptias pro eo suum dedit,lactam donationem Mosaliciam uidetur confirmare,non nouam inchoare,ut is de donat. inter uirum & uxo i si donatae.
V plicauimus de restitutionibus minorum,nunc audiamus de restitutionia bus maiorum. Et quia restituuntur maiores . di praesentes, & absentes .ec omnes absentes sunt priuilegiati, et hi sunt milites.& plures alii qui reipub. causa absimi, de his uideamus. sed & quoniam de restitutionibus maiorum multae diuersae sunt sententiae,quid super his sentiamus paucis exponamus. Illud tamen ante omnia per quam necessarium est,quia maiores in his duntaxat restituuntur,quae aduersus eos gesta sunt,sive processerint,neq; ipsi gesserint, puta restituuntur, siquid eorum usucaptum, praescriptumve fuerit,uel si quodcui ius eis competens tempore Perierit. minores autem & in gestis a se, di contra se rostituuntur. Item maiores a minoribus in eo differunt,quod minores solo iudicisosticio nituntur,maiores utrol iudicio. ossicio scilicet & iure, hoc est actione recissoria proposita, cuius actionis ius quale sit,& an statim reuersio competat ad renitutionem impetrandam,uel contra eum,cum fuerit indulta restitutio in is plenius exponemus. Videndum ergo nobis est quado restitutio petenda sit ex quo tempore, et quanto tempore claudatur,di quem effectum restitutio pariat. Et quidem tuc maior debet restitutione implorare cum lapsus fuerit. Siquis ergo de milicia reuersius re sua nondum usucapta Datitur postea tempus e uere. ut usucapio impleatur non meretur auxilium. ged etsi cum usucapio ante rediatum fuerit impleta, reuersus postea tanto tempore taceat quantum aduersus se absentem cucurrerat restitutionem non audietur implorans. quidam tamen anserunt omni reuerso hodie quadriennium dari. Sed & tempus recisius si recisiori tempore fuerit lapsus indulgendum esse sentio, quod qualiter se habeat insorius explanabo Secundum praedicta ital in duobus casia restitutio deneo-tur,hoc est si usucapione finita in absentia reuersus ultra tempus quo lapsus est taceat. uel si uicapionem nodum in absentia completam reuersus postea completi permittat. Nec enim negliuentibus succurritur, sed neces litate rerum impeditis,utff.qui. ex cau. malo. l. ab hostibus. Sed et Valeriani haeres eo demum in casu ad restitutionem aspirauit,ubi Valerianus post exactos in milicia dies,quihus bonorum possessio defertur,obierat,ut C. de rest. militu l. Quod ozo eo. titulo l. in . dicitur, amouendam esse praescriptionem temporis inii, sic exaudiatur,ut idem tempus medium intelligatur, & ultimum, medium quod ad i
tran* praesentiam intelligitur ultimum quod ad usucapionem in absentia completam: puta res militis sipraesente domi biennio postasia est. eo militante quoque tertio anno, sicq; finita sit usucapio, reuersus postea tertiu annum quid est tempus medium inter primam 5c secundam praesentiam: Et quod est in usuca-
ponas,siccp faci asmedium, ponas 3 militem post reditum permisisse excurrere tertium innum,dixerim eum no restituendum. Cum enim reuersus suo iureo