장음표시 사용
201쪽
non debet. Ductus nec aridos: sed nec serrum factum infectumue . prodi tioni enim proximum est,harbaros,quos indigere conuenit, telis eos ut ualidia ores reddantur instruere. Ergo si quis contra secerit pce na superioris tituli imminebit,ut C. eo. l. j. ec ii. DE EVNVcΗIs. TIT. XLII. EVnuchos minime licet facere in stomano solo Romanos uel barbaros. ergo si qui Romanae gentis homines in barbaro solo eunuchi facti fuerunt: θc si serui fuerint nullo titulo in dominium cuiusquam transferri poterunt. san)harbari eunuchi facti extra loca Romano imperio subiecta, sine delicto ec uendi poterunt ec comparari. Siquis in Romano solo etiam seruum eunuchum secerit,decapitur.5c seruus,& locus , ubi hoc commissum suerit, domino dissimulante,confiscabitur,ut C. eo. l. i. ec ij.
DE PATRIBUS, QyI FILIO s SVos DISTRAVERUNT. TIT. XLIII.
ETiam patribus filios quocunq; titulo in quempiam transferre non licet:
imo siquis etiam in causa pignoris conscius filium alienum acceperit, relegabitur. Sand propter nimiam egestatem famis, id est,neceissitatem, forte Pater, oc mater, filium suum, prolem suam , Oc uendere, Zc permutare: multo fortius pignorare poterunt. iudicio quot meo proles serua fiet. dicunt alii nequaquam, sed seruiet porro si illius,qui alienatus est, uel pro eo alius eius pretium, uel mancidium aeque bonum praestiterit, filium uenditum ingenuitati restituit, ut C. eo. l. i. Oc n. Alias nedum fi*, sed riec etiam alicuius hominis liberi uenditio tenet,ratione rei. Excipiturnis secundum legum si istinctiones, quis paciatur se uendi ad pretium participandum liber quos homo quondam ab hoste retentus. ergo libertati pristinae restituitur tan*uam in causa pignoris. Sed di hodie usitatum est,ut liberi homines dentur obsides. DE RES cINDENDA VENDiTIONE. TIT. N LIIII OStendimus supra qualiter emptio & uetiditio contrahatur, nunc audiamus qualiter dissoluatur. dis Ioluitur alias ita, ut rescindatur: alias ut ab ea disced tur. prirno tractemus de uenditione rescindenda, postea loquamur qualiter discedatur ab ea. Videamus itaq; quid sit uenditionem rescindere, quoi modis dicatur uendicio rescindi,quibus modis rescindatur, quae sint causae quae r scissionem inducant,& quae faciunt eam cessare. Venditionem rescindere nihil aliud est . quam altero inuito eam dissoluere. A uenditione disceditur,cum utro te uolente disceditur. Rescinditur uenditio, ubi quidem ipso iure tenet sed ex causis deseritur, inta n*itur,irritatur, ut sequencia declarabunt. Item dicitur uerum improprie ubi de iacto processit uenditio,ut rescindaturi puta si dolo malo emptoris omnibus integris extorta inueniatur, ut C. eo. l. iiij. Rescinditur uenditio duobus modis, actione proposita,& iudicis officio. Actione proposita,ut qaemet. caii.&de dolo ubi dolus dedit causam contractui,sicut supra in secudo
libro distinxi. Sed oc si pactu intercesserit,ut res uedita restituatur si displicuerit actio e insacta,uel pscriptis uerbis,uenditio rescindit.ut C. eo. l. iiii. per actione
202쪽
quo redhibitoriam uenditio rescinditur. Iudicis officio uenditio rescinditur. puta si uenditor ultra dimidiam iusti pretii deceptus fuerit. Iusti inquam, tempore uenditionis: deceptus inquam,non peremptoris dolositate, sed re ipsa. rescinditur autem iniquitas ista electione emptori praebita , velit ne iustum pretium supplere,& rem retinere: ueluti rem restituere, ec pretium iniustum a se praestitum recuperare, ut C. eo. l. h. idem fit 8c econtrario, id est, si emptor ultra dimidiam iusti pretii numerauit, ut C. eo .l. Iu .mat. l si circum scripta. Idem in locationibus statuitur: sorte ec in permutationibus . in transactionibus, in pactis de
non petendo,non puto. Datur autem haec rescindendi licencia contra contrahentes,& eorum haeredes: oc ita,si res uendita apud eos extet. ergo non dabitur contra ementes ab ementibus primi. Dabitur autem praedicta rescindendi licencia iudicio meo , etiam illi emptori qui iurauerit se controuersiam non moturum , nec contra uenditionem uenturum 2 quippe nec rem facit inuendiatam, nec praecise agit,ut res retradatur. Plures sunt causae,quaesuadent ut uenditio rescindatur. Ecce enim sicut dictum est iniquitas immodica , dolus malus. qui ex animi propositione descendit, qui animae passione, quae mentem adimcit,qui qualitate non pretii quantitate aestimatur , ut C. eodem. l. dolus. nota tria animum , animam, mentem. Metus quocii rescissionem inducit, aetas, conuentio , dissensus. multae sunt causae quae rescissionem non inducunt. Ecce enim poenitentia etiam in continenti, res scripta militaris praerogatiua,dupli oblatio .quia aliud sit in solutum datum, quam pretium: allegatio, quia simulata pretium non sit depensum: allegatio, quia sit uenditum ob iam is, re urgencium munerum necessitatem: item ali gatio,quia emptori sit denunciatum, ne emat: item non rescinditur uenditio, quia uenditor allegat uires ec emolumenta res Menditae se ignorasse, ut C. eodem l . de I. ad i. ratas i. non idcirco. l. pretij. l. ire ditor. l. si maior. l. quisquis. In summa notandum est , quod in uenditionibus per ossiciales, re publicos exactores celebratis, modica iniquitas non toleratur. Item in summa sciendum est , quod uenditio furtiua a decurionibus facta, momentum non habear,ut C. eo. l. antepenuit. ec penuit. Item in summa illud
sciendum est, quod iudicio meo ei, qui uendidit ex certa sciencia, dimidia iuri preth non dabitur rescindendi licencia.
SIcut dictum est, ab emptione disceditur, quando utrocit uolente deseritur:
hoc ita, si omnia sunt integra, id est, nec res uendita tradita est, nec pretium numeratum est, nec arra data est idem erit si arra sit data. nec enim arra de su stantia negotii est,sed uenditionis contractae argumentum est, ec accidens. E so cum ea oc sine ea uenditio ualebit: hoc tamen ita , si pro arra species data sit, secus erit si pecunia arrae nomine accessit numerata. tunc enim perinde computabitur, ac si pars pretij esset soluta. ergo uelut non omnibus integris , solo consensit non resoluitur uenditio . multo magis,si pretium sit numeratum: multo fortius in tertio casu,id est, si res uendita tradita est,ffc pretium numeratum est. In his tribus casibus,ut uenditio dissoluatur, opus est,ut retraditionis actus re
tro priori similis interponatur,ut C. eodem l .i. oc ij.
203쪽
Saepe fit ut uenditio non rescindatur. puta si ista quatuor intercesserint, si ressit uendita sub hasta, si sincera fide, si iusto pretio praesertim si res fuerit hominis maioris xxv. annis . his tribus cellantibus, uel aliquo istorum trium, ipsis iure nulla est uenditio, reuocari poterit,di per dominum,& per creditorem,ut
Rederet sorte quis sine censu scilicet toto, hoc est, ubi nihil adhuc depen-
- sum est,uel sine reliquis,hoc est,ubi aliqua tributa iam soluta sunt, tandiscoparari posse. Audi in contrarium,id est . comp/ri non pol se. Et certe uenditor amodo pro tributis conueniri non debet, sed emptor solus. etiam temporis praeteriti nomine,nempe pro tributis res conuenitur non persona. nam 5c quandoque praedio non homini sentencia datur,utis de publica l. Imperatores, ut si . de nego. gcst. l. sideiussor. Hoc quod dictum est uerum est,ubi nullum pactum interpositum est , ut uenditor fisco respondeat. idem erit si paetum intercesserit: nam cum sorma iuris publici sit, ut possidentes, ergo ementes conueniantur,ec nequaquam non possidentes,id est, uendentes , nihil valebit paciunt, etiam stipulatione uallatum, ut C. eodem i. i. ec n. non ualebit inquam , ut fistus necelle habeat conuenire non postes rem, id est uenditorem. Sed nec uenditor propter pactiam a fisco de facto petente .iure ad solutionem artabitur. Sane proderit hoc pactum emptori contra uenditorem quippe ex tali pacto incontinenti interposito, uel actione informata uel prae . Herb. nata, poterit emptor u gere uenditorem,ut sibi resoluat, uel restituat tributa ,quae fisco dependerit. uerum antequam emptor dependerit, uenditor ut dependat artari non poterit, ut
C. eo. l. ij. econtra est in usuris . siquidem ex tali pacto emptor artabit uenditorem, etiam posteaquam soluit usuras,ec arram, ut C. de pactis l. ex conuentione. In summa notandum est, quod hodie post factam diligentem examinationem,si emptor fuerit inuentus minus idoneus. uenditor tunc apud gesta consiteri cogitur, quod periculo suo transpositio sit si scalium tributorum, ut C. eo. l. ult. Si improbe inferatur,ergo Italici debent ergo Thessalonicenses respondeo, falsum est. Talis ita* locutio,omnes tributa debent exceptis illis, qui legibus excepti sunt omnes tributa debet, huic locutioni similis est illa exceptis nobilissimis,& barbaris, caeteri solo consensu matrimoniis contrahunt mon tamen concubinarii cum concubinis,nec senator cum liberta, nec aliquis cum quadam scsnica. ergo quod dicitur caeteri rite contrahunt, ita intelligatur, cum mulieriabus non imparibus. Sed legitur quod mulier praesertur creditoribus omnibus, nec tamen iudicio meo planora, uel expressas hypothecas habentibus. quippe tale est, quale est, quod dicitur, praesertur omnibus, exceptis his qui excepti sunt. Idem praesertur mulier creditoribus omnibus, sed i libus qualis ipsa est hypothecis tacitis utentibus.
204쪽
EXposuimus quando emptio teneat, deficiatue, qualiter contrahatur, uel
dissoluatur: nunc audiamus depericulo,oc commodo rei uenditae. Et certe post contractam uenditionem, id est,ante traditionem, ec commodum, di periaculu, ad emptore pertinet: non ita est in locatione etiam post traditione. Porro ut plenius sciri ualeat,quando post contractum uenditionem res pereat emptori, in hunc modum distinguendum puto. Contrahitur uenditio,alias pure . alias sub conditione. item ubi pure uenditur,alias per scripturam, alias sine scriptura. Item sine scriptura , alias uenditur iecies, alias quantitas. item ubi quantitas, alias ut species. Repetitis ergo seorsum praefatarum diuisionum membris, alias periculum pertinet ad emptorem,alias contingit uenditorem. Et quidem si species uenit, emptori peribit: Hoc ita si pure, hoc ita, si sine scriptura. idem erit siquantitas uenit tanquam species: ita tamen si uinum sit degultatum, uel degustatio sit omisista per pactum. Hoc enim promiscue veru est,quia siue sit in quantitate uenditum, non aestimatur plene uenditum : nisi sit degustatum, ut T co. l. necessario. 8c C. eo. l. cum inter s. cum conuenit. Teo l. i. . i. ecl. siquis. An lisus & ubi uenditur in quantitate,ut ad emptorem spectet periculum, opus est ut sit mensuratum,uel per emptorem factum quo minus sit mensuratum . nec enim alias hoc in casu uenditum uinum, quo ad periculum emptoris , plene uidetur uenditum, ut Teo .l. i. M. ij. ec t. si per emptorem. Ergo Θc si emptor fuerit in mora, uel alias peccauerit, quo minus res uendita sibi tradatur, subibit periculum, ut Teo. l. li per. Idem erit si res emptori tradita suo uicio euincatur,uel quia non adfuit, uel quia praesens iura competencia non allegabat, uel quia actori non denunciauit,uel quia iudicis iniuria succubuit,ut C. eo. l. hsside euicti. sicut.l. si pet. Quod tamen de euictione dixi, ita debet intelligi: nisi denunciandi neces litas pacto fuerit remissa,vel nisi emptor cognoscere nonio tuerit ubi uenditor fuerit, uel nisi alias per uenditorem sit factum ut ei non sit denunciatum,ut Teo .l. si perff. de euict. l. si dictum l. si ideo. Pertinet inquam periculum sicut distinctum est quod culpa emptoris contingit: periculum inquam
mortis, periculum deteriorationis periculum euictionis: nisi mictio ex praec denti tempore causam traxerit, ut C. eo. l. i. Idem si casu periculum contingit idem si naturaliter res uendita,interitum uel detrimentum passa fuerit. Excipitur, nisi mihi uenditor etiam ignarus uini bonitatem duraturam adfirmauerit, cum non durauerit, uel non duraturam risi prius dixerit, cum id scierit,ut T. eo l. si uina. exceptis ital praedictis casibus ex conuerso latere, periculum pertine-hit ad uenditorem, puta si species sub conditione uenit: ita tamen, si res perierit. non si deterior facta fuerit: lioc enim licet mirabile uideatur ad emptorem pertia nebit,ut Teo. l. necessario. Item periculii post uenditione contingens ad uenditorem pertinebit,ubi per scripturam cosummata no legitur, ut C. eo. l. cu interi Idem si quantitas uenit ut quantitas,& degusta ta nondum tame mensurata est:
no tamen dico signata, non enim signatio sit in dolijs,ut uinu pro tradito habeatur, sed nequid submittatur, ut Teo. l. i. Ide si fuerit uenditor in mora tradendi, mora enim trahit ad se periculu. idem si uenditor alias effecerit, ut pereat quod uendiderit. idem si pacto periculum susceperit. idem si omissa custodia, quam praestare debuit. uenditor amiserit. Sed & euictionis ad uenditorem spectabit
Peticulum , si nullum emptoti possit adscribi uicium. In summa sciendum est,
205쪽
ouod uenditor debet custodiam, sed non infinitam custodiam, ergo tempore
transacto,quo uinum tolli debuit, uenditor uinum poterit per corbes in terram effundere: nisi maluerit: ut laudetur, aliena uasa conducere,ves sua locare,ut T. eo. l. M . penult. ec ult. oc Teo. l. siquis . . ult. Tempus autem tollendi uinum est,quod statutum est, id est,a uendente. idem erit si non fuerit statutum ,quippe ubi uenditor non est mercator,tempus vindemiaru expectatur: si fuerit merca tor is dies spectandus est, quo ex comodo uenditoris tolli possint,ut Teo. l. hoe ita. postea uina effundere poterit: si tame emptori,ut tollat,denunciauerit, ut Teo. l. i. M. penunit. Item in summa scienda est,quod lectorum coparato ru in uia publica positorum per aediles facta conscisio, ad uenditoris pertinet damnum: hoc ita oportet intelligi,si lectorum in senere facta uenditio fiterit, uel uenditoris culpa id contingat,ut Teo. lectos. Amplius illud notandum est,quod si uinat emerim exceptis acidis re mucidis, licet mihi expediat acida quota accipere, tamen ea no potero petere, quamuis mei causa fuerit exceptum. Nam ea quae iniuitus emptor accipere non cogitur nec uenditor uendere compelli debet, ut Ticodem l. si uina. DE Ac TIONI svs EripTI ET v ENO Iri.
oeia uendere N emere uendentibus 5c ementibus paruam uel nullam ut ia
litatem adferret,nisi tam uenditor, quam emptor, actiones haberet, de actionibus empti re uenditi audiamus. Videamus ital quibus competant haeactiones,tam directae quam utiles,in quos, in quantum quales sint actiones. Menditi directa uenditori competit, ei cuius nomine res uena ita est. Utilis uenditi pupillo,surioso,prodigo,collegio competii: hoc ubi per eorum procuratores, tutores ,curatores .ceconomos,res uendita est. In has actic nes uenit in primis pretium , quo res ueniit: usura quota quam mora geherauit, quam fructus quom perceptus generat. Idem erit si percipi potuit. Venit ec sumptus in re Densita a uendente factus. uenit re sumptus rei uenditae, curatae, serui disciplia nati,ec serui funerati, oc mortui sine culpa uenditoris. Venit oc id quod explensim conuenit : puta ut fideiussor detur, puta si pluris rem emptor uendiderit id
uenditori praestetur,puta ut emptor colonum perfrui pactatur, ut T. eo. l. inter eum M. ex uendito M. si inter. φ . si uenditor. ueniunt quom ruta caesa, si ab emptore fuerint exportata: nisi specialiter conuenerit, ut is eo .l. si fundi. 3. si ruta. --ctus quoq; , si iam secti, oc in fundo uendito iacentes . per emptorem exportati quod est notabile repetuntur actione uenditi. ut C. eo. l. it. Nam 5c si seruus uenditus uenditori quid surripuit, re ad emptorem pertulit, actione ex uendito emptor conuenitur, ut T. de contrahen .empl. sed ad. Sed ec actio empti directa competit emptori, ec eius haeredi, in uenditorem, ec eius haeredem. utilis empti ei competit,cuius nomine res empta est, ut Teo. l. inter M. si procurator In has actiones uenit in primis, ut res tradatur, Zc emptor in possessione potior
constituatur. Venit ec si quid aliud emptori praestari pacto conuenit. Venit etiaut venditor debitori debeat cauere iumenta uedita sana sore,& esse ec bibere, ut oportet,ut T eo. l. ex empto. Venit quoq; siquid postea seruo puta uendito accelserit, ut siquid ei ueditoris intuitu donatu telictu te suerit, ut m eo. l. si inter s. siquid. uenit oc accessio naturalis, ut altuum. uenit oc dolus ec culpa uenditoris.
206쪽
ut si uenditor sciens pecus a se uenditum esse morbosum, ad omne interesse toneatur, si ignorauit quanto minoris: in uase uendito uicioso,uel locato non distinguitur iens ab ignaro,ut T eo. l. tenetur M. i. Sane ignarus uenditor nomine uicii quod sit in mente: nisi sit fugitiuus,uel erro, non tenetur: nisi furem non esse furem adfirmauerit, ut Teo. Linter M. q. alias pro fure seruo uendito, ignarus uenditor,nec quanto minoris tenebitur. Illud constat quod hae actiones ciuiles sunt,honae fidei,persenales,oc perpetuae. In lamma notandum est, quod ii uenditor sciens quem alienum uendidit,& dixerit, ne te eo nomine Quid nollet, iudicio empti tenebitur,ut Teo. l. tenetur. Sed ec illud sciendum est, quod ex empto agitur,ut quis pactatur seruitutem imponi praedio empto tradito, cudebuerit seruitus ante traditionem imponi,ut Teo. I. si tibi. Item illud sciendum est,quod ex empto agitur ciuod est notabile) ut emptio r esoluatur, puta pronter pactum. Sed 5c propter dolum, ut Teo. l. ex empto M. iij. Illud sciendum est, quod res uendita quasi pignus retinetur quo ad pretium soluatur, ac si apertὰ diceretur,prius debet pretium offerre quam res tradi. Sed 8c illud sciendum est. quod Ductus iam maturi agru ementi cedunt, sed si locatus aeter fuit, pensiones utiq; eiced ut qui locauerat, ut Teo. l. inter M. Ostierri. . si Ductibus. Illud quom sciendu est quod si uenditor ignorans de tributo nihil dixerit, no tenetur,ut Teo. l. li sterilis n. non tenetur inquam ad aliquid quasi nomine uicti, uel non tenetur ad interesse, sed quanto minoris, ut C. eo. Sed re illud sciendum est quod licet emptio non teneat, tamen ex empto agitur, ut T. eo. l. sisterilis. M. h.
ram nor licia Ompe: ubi pignus non consistit,ut T. de pigno. I. si rem
Item illud sciendum est , qod siquis sciens rem alienam mihi ignoranti uendid rit,ec priusquam euincatur,utiliter ex empto eum potero conuenire, ut m eo. l. seruus. In summa quot notandum est, quod si res uendita non traditur,ad intereme agitur . nec enim iudicio meo praecise ad tradendum conueniri poterituenditor .sed interesse praestando superabiti hoc* eo argumento arguitur,quod C. eo. l. iiii. legitur, uenditorem ad interesse teneri, si per procaciam rem uenditam tradere nolit: ac si aperte diceretur, si uenditor interesse pretestare ma Iit, rem uenditam retinere,ffc non tradere poterit. Sed ec C. de iure emphy. l. ult. Iezitur dominum emptorem emphyleustos in possessionem inducere debere,si em- Phyleuta uenditor uelit emponemata tradere. si QVIs ALTERI VEL SIBI SUB ALTERI vs NOMINE VEL aliena pecunia emerit. TIT. L.
Q is Ithaci pubes sui iuris,&sibi Sc nomine suo emerit, actionem directam sibi quaerit. Sed & si traditio rei uenditae in eum collata fuerit, sed non ulucapio procedit, & est hoc uerum, etiamsi nomen alterius, ut uxoris, uel socrus instrumento inueniatur insertum. Idem fiat & si tabulas ille cuius nomenntertum ect detineat. idem quo erit & si rem uenditam ille alius usurpaveriti. tit autem res uendita ementis uel per traditionem uel accipientis etiam si pecuniam alienam numerauerit. In pia dictis tamen casibus, quia contra ementem Praelii mitur propter scripturam,quae perhibet alium emisse,is qui uenit, uerita-Vbi quis emit alq,distinguunt an de illo alio tantum in corde gerat, uel eius nomen expressim in emendo adneia' tur nempe ut procurator Gquid emerit dicens uenditori, tanto pretio res haec
actionem sibi, utilem domino quaerit. Si possessionem ritὰ acceperit, illam domino, ius
207쪽
Amurae cODI cII. itimino,cuius negocium ex mandato agit,quaerit,ae possestanis mediatae domianium statim obuenit mandatori. Porro si procurator dixerit,tanto pretio sit illa
res empta licet uenditor annuerit,nulla actio quaeritur, nec procuratori ementi licet potuit,quia non uoluit mec mandati,licet uoluit, quia non potuit. Sami in alterutrum ex his per uenditorem collata traditio, licet ex inutili contractu dominium transferetur,ut C. eod. l. nihil. Quid enim attinet dicere,dominium noesse translatum cum uenditor re amittere ec transferre uoluit Idem contingit etiam ubi ex contractu emptionis dolo malo inito res traditur , ut C. de rescinis den. uen. l. dolus. idem dico,ubi res traditur ex contractu initiato per scriptura: licet scriptura non fuerit consummata. In summa notandum est,quod licet per procuratorem alij expressim ementem,nihil agitur, per nuncium tamen recti si me emptio contrahitur,ut CO. eod. l. ult. nec enim nuncius proprid procurator est: licet uideatur posse argui eum esse procuratorem, secundum procuratoris definitionem. In summa quom notandum est,quod est dictum per nuncium emptioncm contrahi,oportere intelligi: non ut nuncius contrahat, sed ut peraiuncium is eam contrahat,qui misit nuncium. Est enim nuncius uelut pica dc organum,ec vox mittentis,qui potest capere capiat. DE REBUS ALIENIS NON ALIENANDIS, ET de prohibita rerum alienatione, uel hypotheca. Titulus ij. AVdiuimus sepsi alterius factum , ut nome alterius simulate adscriptum.
alteri no prodelse. nunc audiamus alterius non obesse, θc certa siquis rem alienam tradiderit, regulariter dominium non transferta Excipitur,nisi id contingat, uel ex officio priuato,uel ex officio publico. Ex ossicio priuato, ut per apcuratorem,actorem, Oeconomum, filium, seruumve in peculiaribus quandoc . Ex officio publico,ut per tutorem, per executorem. Porro rei alienae alienatio de facto tantum procedens,multis modis confirmatur. ecce enim domini dicto
facto quo ,ut si subscripserit: silentio quo p. successione quoi, ut si alienator
successerit domino, uel dominus alienatori. Rerum quo propriarum tribus modis alienatio prohibita est, perleges,per pactiones,per ultimas uoluntates. ut C. eod. l. ulti ecce enim per leges pupilli res proprias, nec mariti fundos dotales alienant,sed post iudiciu diuisorium cotestatum,si socius uelit emere . do minus partis suae dominium uendendo in alium transferre no poterit,ut C. de com . rerum alienant. l. penuli re de condict. ob cau.dati . ea lege. Qualiter per
ultimam uoluntatem alienatio sit prohibita Iippis 5 tonsoribus patet.
DE co MMVNIVM RERUM ALIENATIONE. TITVLvs LII.
REm comunem quis uendit quando , tanquam comunem. quandoc, tanquam propriam. Si tanquam communem mandato inter aente,mand aisti socio tenebitur,contra tamen negociorum gestorum couenietur, si dominus uenditione ratam habuerit,hoc est,nisi partem suam ab emptore uindicare uoluerit. porro ubi quis uendit rem communem uelut propriam,quantum ad partem socii quam tradidit,nihil agit. ergo pars illa a domino poterit uindicari perpetuo,nisi procei sit postea usucapio,vel praescriptio,vel nisi modus praecedente tituIo. Ex positis alienatio irrita ab initio,postea confirmatur. In summa no)
208쪽
εε, PLAcENTINUS IN LIBRuritandum est, quod fiscus rem communem, etiam prorsus aliena in totum v alienare,ut Cod. eod. l. q. REM ALIENAM GERENTIBvs NON INTERDI cI rerum suarum alienatione. Tit. Iiij. REs alienas perentibus ex ossicio publico priuatove, rerum propriarii alio natio no effinterdicta ubi alias uel lege,uel pacto, uel testameto sit uetita.
uerum res alienata ab emptore, transibit cum sua cause,ut Cod. eo. DE PAcTIS INTER EMPTOREM ET VENDITO- rem compositis. Tit. liiij.
DIximus in superioribus de ipsis principalibus pactis emptoris 5c uenditoris . nunc audiamus de accidentalibus pactis inter emptorem di uenditorem compositis. Et quidem pactorum , quae cum emptoribus si unt. quaedam sunt de Iubstantia negocii,quaedam de natura, quaedam prorsus extra siue accidentalia. desubstantia negocii sunt, quae de augendo siue diminuendo pretio fiunt. Haec actionem pariunt, Zc ex interuallo pacta interposita. pacta de natura negocti,& caetera ita demum pariunt actionem si in continenti fiunt. De natura negoc pactum est quod pro euictione fit. Prorsus accidentale est, puta ut Cod ex uenditus ad exemplum detur. Item pactorum accidentalium quaedam sunt digniora di nomen habentia,ut lex commit Ioria, in diem: indigniora nomineq; carentia,ut caetera, puta ut res uendita retradito pretio quanaoci retradatur, ut Cod. eod. l. ij. ut usura praestetur ex pretii retardatione sola,ut C eod. l. in initio, ut res uendita propter statutum pretium non solutum redeat, reue tatur,restituatur, ad emptorem pertineat. His quatuor uerbis pactio in nominata concipitur,cx parit tantu actione praescript uerb. ergo non lex commisseria, qua interposita, utilis uindicatio datur,ut Cod. eod. l. commissoriae. lex autem committoria in signoribus reprobata in uenditionibus admissa ita concipitur: si pretium non Iolueris die statuta, res sit inempta . Sane in diem adiectio ita fit: esto res inempta, nisi quis intra certum diem meliorcm attulerit conditionem. Alias diuisiones multas pactorum, supra in titulo de pactis diligens lector poterit inuenire. In summa quom notandum est,quod notabile est, pacta factum ne in fundo uendito fiat monumentum. esse ualidum. fortassis enim uenditor alias uenditurus no fuerat ut C. eo. Nec uideatur absurdum si pactum per sestualidu, licci paciscentis pecuniariter non intersit, sic ad intereisse, utpote quod nullum eit,agi possit. Nam nec ex stipulatione sponsalium actio nascitur, per quam sponsus sponsam ducere compellatur. si s ERvvs EXPORTANDVs UENEAT. TIT. LV. Eneraliter supra posuimus de pactis,quae fiunt in uenditionibus quarum cuni rerum: nunc audiamus de pactis, quae fiunt in uenditionibus hominum uenditorum quia pactum fit de homine alas pro homine, ut ne prostituatur, alias contra hominem, puta ut exportetur,de his audiuimus .ec primum de eo pacto,quod tit ut homo uenditus exportetur. uenditur seruus pacto, lene dicta ut seruus exportetur. uerum quandoq; pacto comprehenditur, ut seruus exportetur,ta nihil additur. Hoc in casu non ex pacto ad interesse a itur, ec si homo non exportatus de facto fuerit manumissiis nec enim de iure manumittere
209쪽
uenditor adiicit, ut liceat sibi manumittere, quandoc, ut possit poenam petere, quandoq; utrum b. Certis si pacto n6 sit paritum, homo non ut manumissus,
Menditor secundum tenorem pacti,uel alterum praedictorum faciat, uel utruci; . Sane celebrata manum illione per emptorem,de facto, uel de iure, si mancipia Uenditum inueniatur rursum in locis prohibitis fiscus illud in suam seruitutem Perpetuam uindicabit, ut C eo. ld. Superiora ita sunt uera, nisi uenditor legem remiserit etiam ita sunt uera ,si seruus uenditus conueniente emptore in locis Phibitis apparuerit,ut C. eod. l. ii l. In summa quoq; ita notandum est, Q si quis prohibitus est in locis minoribus, prohibitus est oc maioribus: sed non conue iitur,ut C. eod. l. ult. In summa quo: ita notandum est, quod lex de exportando homine a primo uenditore dicta, locum uindicat, etiamsi certe secundus emptor contra pactum faciat. Idem fiet non tantum si primus uenditor legem dixerit,ut seruus exporteturi& non exportatus in seruitute reducatur. Sea & si eandem legem emptor primus,secudusve,uel ulterior,eundem hominem uendendo repetierit. Nam etiamsi uoluntate secundi emptoris contra legem moratus
sit, potior habendus est ille,qui acceptor fuerit Iegis,et posterior magis intelligitur causa emptoris ad monendi, eandem legem repetisse. Si quidem nullo modo auferre potest legem sui uenditoris,cuius coditio extitit. Ouid ergo fiet, si prioruenditor legem dixerit,ut si prostituta esset ancilla,libera ἰieret, posterior adiecit, ut manus iniici liceret et quidem lex fauorabilior prima fuerit, ultima non ei sectum sortietur, ut Teod. l. Titius.sI MANcIPIUM ITA VENIERIT, NE PRO Astituatur. Tit. Ivi.
S Equitur ut audiamus de eo pacto quod pro homine uendito sit, puta ne pro
stituatur: Oc quidem quandoq; uenditor simpliciter dicit, ne proltituatur. Et vide quandoq; adiicit si fuerit factum contia, ut sibi liceat inqcere mansi, quanoq; ut sit liber. Et certe si simpliciter dictu sit,ne prostituatur, prostitutum sit liberum . Multo sortius sicut dictum est ut prostitutum fiat liberum. si uero dictum est,ut liceat manum in cere, uenditor qui non prostituit, nec prostituenti consenserit,in seruitutem suam mancipium prostitutum poterit reuocare,ut C. eo. In summa notandum est,quod mane pium prostitutum lege dicta ne prostituatur,ex constitutione diui Adriani sit liberum,ut C. eod. ld. Item in summa notandum est . quod ex consequentia quaedam ne fiant in fraudem legi dictae, mancipia intelligitur prostitutum,s habeatur in caupona,ut uina fortia ec dulcia uiatoribus praebeat,ut Cod. eod. l. ult. Distat inter hoc pactum,& superius, quia superius est contra hominem ,hoc sit pro homine: superius sit adfirmatiu Ghoc negative: superius remitti potest,hoc minime.
Π Xpedivimus in superioribus de pactis duobus specialiter,& seorsum, quoa rum alterum fit pro homine,alterum contra hominem: nunc audiamus coismuniter θ promiscue de pactis pro homine, di contra hominem. Explicemus quid iuris sit,si mancipium tuerit alienatum, ut manumittatur: uel contis,id est ne manumittatur,& lage dicta de manumittendo duom principum,id est marici Commodi milla ad Aufidium Vinorinum locum uendicat constitutio.
210쪽
pLAcENTINUS IN LIBRUM Videam ut in quibus contractibus Iocum habeat,& quando Iibertas ex praedicta Constitutione competat. Prosect5 si uenditor cum uendit mancipiu.legem dixerit,ut ab emptore ad libertatem perducatur,re emptore cessante manumittere,per Constitutionem praedictam tacitam repraesentantem factum personae, quae debuit manumittere, in libertatem rapitur. Idem si dictum sit,ut manumittatur, ii dictum sit, ut liber sit tempore transacto. Idem contingit si uenditor dixerit, ut libertate donetur,ues ut liberctur,uel ut emptor curet liberare, M t Co. eod. l. t.' . . iiii. Competit autem libertas per Constitutionis praedi et e beneficium, non tantum si uenditor legem dixerit, ut emptor manumittat, sed etiamsi emptor legem dixerit, ut si uenditor seruum uenditum a se traditum ad libe tatem perducat,ut C. eod. l. si is . Competit autem praedictae Constitutionis beneficitum ita demum si is .cliti legem dixit, uoluntatem no mutauerit, nec enimii oluntas haeredis exquiritur,ut C. eod. l. i.& T. eod. l. si uenditor. Sane uoluntatis mutatio non id essicit,ut ab emptore manumitti no possit, sed id efficit ne c61titutio locum uendicet. Locum uendicat praedicta constitia tio in contractibus Dominatis duntaxat,hoc est, ut serui sint uenditi,donati,permutati. Et quidem tempore statuto certo libertas per Constitutionem c5 petit, eo praeterito,si ternsus certum non fuerit adiectiam: post duos menses in libertate seruus erit,si amo praesto sint& manumittendus,& is qui manumittere debuit: alias post quatuor menses, si habitent in diuersis prouinciis: hoc ita nisi manifestissime apparuerit actam fuisse, ut moriente eo,qui debuit manumittere,libertas competat, ut II. qui sine manumissi I. ult. Si mancipium fuerit alienatum lege dicta ne manumittatur, nam cui licet legem immutare de manumittendo, quod interest hominis , multo fortius legem de non manumittendo, quae seruatur in homine,ut C. eod. l. si ea. sorte sicut seruus testamento manumitti uetitus fauore personae, illa per na det uncta, manumitti poterit: sed hodie serui nunqua ita manumitur 'rerunt,si lege inter uiuos dicta alienator cauerit, ne manumittantur .ut Cod. qui non pos I. ad liberi. peruenire l. h. In su na m a notandum cst,quod si poena impolita luit,& persi pusationem non exigitur, licet seruus qui lege dicta suerat
manumittendus no m numittatur, Conuitutio uelut persona libertatem imponit, ut Cod. eod. I. ult tem in summa sciendum est , mirabile sore duplici rati ne,'W:od is, qui legem dixerit de manumittendo,eam mutare possit:& quia camutat, in seruo ni nil iuris habet, di quia libertati deroget . In seruis exportatis sicut supra diximus Aditani costitutio locum haber. Antonini& Seueri constitum mista ad Urbium Maximum locsi uendicat, quado is,qui seruum emit, num is ipsius serui lege dicta a seruo ut manumittatur, manumittere no uolui
- quae sunt illaru quasi peditiequae. Viaeamua
itaq; quae uel quot sint actiones Aediliciae,in quibus rebus sunt rdi ae . quibus cogitarapi,di in quos dentur,ex quibus causis oriantur,quales sint,& quanto tap ne ui Hedilitiae actiora. Redhibitoria,quam minoris,MApis Oia inendu est, edhibitione quoq; cocineri empti ciuilrempto. Est asit redhibitio uenditionis resolutio