장음표시 사용
211쪽
stae actione emptoribtri permutatoribus quos , dc his qui loco emptorum halbentur, te rum haeredibus ,in uenditores , permutatores, Θc eorum successis in rea, ut T. l. l. i. nisi res bub. Romana distraxerit,ut C. d. l. i. Sunt autem istae
actiones proditae in duobus generibus rerum, fundis, ec animalibus . tam brutis,quam rationalibus: V ianus tamen dicit, Labeonem scribere Aedilitium . dictum remnere, non solii ad immobilia sese mouentia ,sed ad mobilia quoque ut si code. I. i. Otiuntur autem actiones istae ex quatuor causis, morbo,UDcio, nactis, ec si uenditores non cauentp ut aediles iubent,ut Teod. l. si uendiator. Est autem morbus habitus corporis contra naturam, qui usum eius ad id faciat deteriorem, cuius causa natura nobiς eius corporis sanitatem dedit. leuis autem febricula, aut uetus quartana,quae iam sperni potest, modicum uulnusculum, fioninducent edictum,ut T eod.l. I. urgebitur autem redhibitoria uenditor tant narus , quam conscius. debuit enim haec habere nota uenditor: nce interest citiptoris cur fallatur, an ignorantia uenditoris,an calliditate, ut T eo. l. Haec tamen ita uera si nisi emptor ignorauerit misi nosse potuit,puta animalentosiis luminibus ueniebat,ut Teode. l. quaeritur. Si autem emptor sciuit, non redhibebit. remisisse enim eam uidetur tacite,nem enim intelligitur esse caelatus qui sciuit certiorari non debuit, quia no ignorauit: sed nec uolenti dolus insertur, ut is de act. empl. l. i. 5c C. de transact.cii donationis. Sed si uenditor nominatim exceperit de aliquo morbo,nomine eius morbi n6 couenietur: nisi p- functorul exceperir,ut is eo. l. quaeritur. F si uenditor. Ex uiciis autem animi redhibetur homo duntaxat, si fuerit fugitivus, .uel erro: animal no,redhibetur homo ex uicio nisi dictum est uicium abesse,& no abest: uel nisi mixtii sit uicium, ex empto tamen agi poterit, si sciens id uicium animi reticuerit, ut Teod. l. i. ecl. ob quae . sorte ec ignorans tenetur, si uileia animi corporis morbum excedant,
ut si nimis sim auari cupidicit,tri ρ. eo. Ob quae .sundus quoin pestibulas heterhas habens siue pestiferas redhibebitur,ut C. d. l. penult. 5c if. eo. l. i. sit aut redhi bitio ex ordine proposita redhibitoria actione, aliquando tamen redhiberi mancipium debebit, licet quado minoris agatur. puta si nullius pretii sit mancipi u.
furiosum sorte,uel lunaticit,ut T co. l. bouem. Sed ec interdum non morbosium pecus,vel mancipium, redhibetur Propter morbosum,ut T. co. l. pla rum*. ex pacto qtio 1 redhibetur per actionem in factum, ut ff. de rescindenda I. si conuenit Sc C. eod. l. penult ec if. eo. quod si. sed sicut dictum est supta si itenditor nocauerit redhibitoria lore habet,ut s feod. I. si uenditor. uenit autem in actionem redhibitoriam restitutio pretij dc usurae. uenit etiam siquid accessionis nomine dederit, uoluntate tamen uenditoris,ut T eod. l. cum autem, dc I debet. Sed de si damnum emptor passas est per hominem, quem redhibet, cirestitui debet. Econtrario cum emptor redhibet mancipium, restituere debet ipsum non deterioratu suo facto,iamiliarae se uel procuratoris. Sed ec restituere debebit emptor quae quid ad se peruenerit,uel culpa sua non peruenerit. legata quoque,ec haereditatem, etiamsi ea seruus perceperit emptoris cotemplatione:quia si uenditio remansisset nihil haec res emptori profutura fuisset. nam oc percotrarium. si cotemplatione uenditoris seruus,qui est in causa redhibitionis institutus proponeretur, tamen diceretur restituere emptorem uenditori non debere, si nollet redhibere. Et Reneraliter dicendum est,quidquid extra emptoris rem, per eum seruum acquisitum est, id iustum uideri reddi oportere,ut ff. eod. l. cum auteniaret.& generaliter. Sed ec si propter iniuriam seruo contemplatione emptoris factam . emptor aliquid asscutus est,uenditori non redhibet,ut Teo. l. bovem.
Ex his quae dicta sunt collui potest,quod redhibitoria actio nomine morbosorum animalium uictor: rraci hominum competit, Sed ec in fundis sicut dictum
212쪽
PLAcENTINUS IN LIBRUM 1εο est ut eo. l. si tamen. Quanto minoris uero actio competit, puta siquid uenditor de mancipio affirmauerit, non ut laudaret, sed ut praestaret, di tunc tantum res
hibitorium iudicium intendi potest,ut Teod. l. siquis.& l. sciendum. Et notam dum esst quod quanto minoris actione saepius agi potest: ita tamen ne lucru emptor faciat,oc bis eiusde rei aestimatione consequatur, ut T. eod. l. quod si. In factum actio competit ad pretium recuperandum . si mancipium puta sine iudice sit redhibitum, sed θc si uenierit: Zc ubi placuerit ut intra tempus praefinitum rea
hibeatur. Nomine quom cautionum omissarum, sed Ac ornamentorum nomine praestitorum,redhibitorium iudicium,uel in factum intenditur, ut Teod. l. aediales. Sopitur autem actio redhibitoria vi. mensibus: quanto minoris anno utili, ut Teod. I. sciendu est l. aediles i. si tamen I. cum sex. In factum autem actio,quae est de redhibenda re, ubi placuerit eatenus ex tenditur, quatenus couenit,etiam
si pactum intercesserit, ut perpetuo redhibitio fieret: si autem de tempore nihil
conuenerit,in factum actio infra sexaginta dies utiles accommodatur emptori ad redhibendum, ut Teod. I. quod s. nomine autem cautionum omissarum, taut iumenta praestentur,uti Optime ornata uendendi causa suerint, redhibitoria actio,vel in factum, emptoribus infra quadraginta dies utiles datur, ut fissico. l. si uero Sc l. aediles. Sunt autem actiones istae non ciuiles, non proprie praetoriae,
sed quasi praetoriae uia aedilitiae . sicut enim ius pretorium iuris ciuilis pars est, sic Sc ius aedilicium iuris honorarii portio est,ut Inititui. de iur. natur. Est auteactio redhibitoria, ut existimo arbitraria, estq; prodita alias in simplum,ut is eodem i. redhibitoria. aliae uero duae actiones aediliciae,id est extimatoria,N quanto minoris, in factum actiones,fortassis sunt bonae fidei.
DE NON OPOLIIS, ET cONVENTU NEGOCIATORUM illicito, uel artificum, ergolaborum,nec no balneatorii prohibitis illicitis pactionibus. Tit. lix. A Udiuimus supra de emptione, et de appendiciis earum:& quia omnia me
cxla exempla orta sunt ex bonis initiis, audiamus de monopoliis. νοο graece, latinc unus. παν ciuitas inde νον arroneν,id est unica negociatio: oc hinc monopolus dicitur qui solus uult esse uenditor emptoriae μοναrωλον enim dicuntur ij, qui soli quippiam uendunt,ut ij qui ius monopolii impetraueriint. a quo
fit μονοπωλια-ιιονοπωλιον huiusmodi uenditio , di quia ideo illici id coueniunt negociatores,G artifices ,re ergolabi,etiam de his dicamus. Qγον, id est opus,
inde dicuntur ἰ κολαβοι qui in ergasteriis, id est in officinis laborant. Et quia balneatores quo P illicite conueniunt, di iurant, ne aliter haliaeent,quam sicut ipsi statuunt. hoc quom prohibitum est, re de illicitis nec non prohibitis balneato Npactionibus audiamus. Prohibet Imperator Zeno nequis monopolium aud at exercere, uel in uestibus, uel in piscibus uel in quibuscunt speciebus. Prohia het, nequis artifex, balneator, ergolabus pro operis quas exhibere debent mercedes ab ipsis statutas audeat exigere: nempe officium alteri, id est publicae per sonae iniunctum, nemo priuatus debet arripere, quia iustum est sua cui ij committere , ec rebus uenalibus Iu deorum nullus exterus eorum religionis pretia debet imponere,ut C. de Iudaeis l. nemo. sed nec ordini ciuitatis grani pretia licet statuere uel taxare, ut Tad i. Iuliam de anno .l. ult. sicut em uendere Sc em re nemo cogitur regulariter , sic nec alio pretio nisi eo pretio , quo uelit uendere uel emere. Si quis autem Monopolium ausus fuerit exercere bonis propriis spoliatus perpetuitate damnabitur exilit. primas cuiust professionis quinquaginta librarum auri poena multabitur. iudicum ossicium nisi uetuerit uel iudici intimaueru
213쪽
ARTVM co D IcIs. . mauerit ubi sciuerint quinquaginta similiter librarum auis poena ferietur.
ia occasione uendendi,emendiq; quando impetrantur a principe nundinae,dicamus de nundinis. siquis nundinas impetrauerit no utendo amictit eas decennio, ut Teo. l. i. cur non . ergo ec decimas non exigendo nundinas qui impetrauit, nulla ibidem debet couenire,nec sub occasione debiti aliquam ibidem concurrentibus molestiam debet inferre. couentus ergo ibidem iterum cum steterit, nundinae utetur exceptione. DE VEcTIGALI BVs ET co MMIs SIS.
QVia saepe res uenales, id est uectigal debentes etiam licitὰ transportantur:
ideo de uectigalibus, scilicet rebus audiamus. uel de tributis, quae res ocpraedia debent. Itaq; quia non personae,sed Sc res 5c praedia conueniuntur, ponie res praeteriti temporis tributum compelluntur exoluere, ut Teod. l. uecti galia. Sed adnectamus de commillis scilicet rebus, quae comittuntur in fiscum. Res uenales debent uectigal ,excipitur,nisi praesides faciant sibi aduehi. Excipiuntur ec illae,quae exercitibus sunt comparatae, ec illae de quibus uectigal praestari no solet. Fiscus quot ab omnium uectigalium praestatione immunis est. ridiculum enim foret,ut cum fiscus haec omnia accipiat: 5c haec tribuere debeat, Di ff. eo. l. si publicanus di l. licitatio. In his exigendis si deliquerit publicanus, tenebitur actione in factum, quae perpetua est,personalis,praetoria , arbitraria: re datur haeredi, ec in haeredem, ut Teod. l. sed oc. Datur autem di in duplum, in quo tamen res est,ut ff. eo. hoc. mitissime tame agitur cum publicano: quia si restituerit,quod exto serit,etiam iudicio coepto ante definituam sententiam ab seluitur,ut cod. ld. Sed N in eo clementer secum agitur, quia si primo coueniatur in duplum actio e in factum,etiam pro eo quod amplius est ut bo. rapto. a fugitiuo n5 conuenietur,ut T. eod. l. i. Sane ab initio in arbitrio est agentis,uelit ne agere in duplum pro eo, quod illi extortu est uel ui bo. rapi. siquid ui fuerit ablaturia,ut ff. eod. l. licitatio. Committuntur res in fiscum,quae illicite trans- sportatur ad barbaros: ut cotes, sales, arma. net enim c6uenit ualidiores armis reddere,quos telis couenit indigere, statimc, desiniit esse comittentium, ipsoc, iure fiunt fisci,ut T. d. l. comissia:& sic persecutio comissi fisco dabitur contra
quemlibet possessiorem,ergo etiam cotrahaeredem,Teod. l. comissia. Comiti tur etiam nauis cum rebus,si dominus nauis sciuerit: alioquin dom ino nauis restituitur,ut Teod. l. cotem. Commissa tamen poena pupillo remittitur, si infratricesimum diem uectigal fisco persoluerit,ut T. eo. Imperatores. Si tamen homo commissias ante quaestionem motam fuerit manumissius. status eius c5uella non poterit,ut Teos. I. i. Sed nec quaecunc, res commissa, insta quinquennium a fisco non occupata, postea ab eo poterit uendi cartilite insta quinquennium assco non anticipata,ut C. eod. l. ii. militibus parcitur in omissis promissionibus ut C. eodem l . in . Illud notandum est, quod ad uectigaliacdducenda debitoressisti, uel cuiusculis rei publicae,non sunt admittendi: nisi parati sint ualde idoneos fideiussores dare. Et quia tempore statuto exacto conductores inuiti retia neri non debent misi si tanti locari non possint,cum maximos fructus ipsi perceperint, tunc enim suscipere denuo compellendi sunt, ut Teod. l. cotem. Item penes eum manere uectigalia oportet, qui superior in licitatione extiterit: θc ita. ut locatio talis non minus quam triennii sine concludatur,ut Codicis eodem le
214쪽
i JOua uectigalia nec decreto ciuitatum institui debent inconsultis principi. I bustre siquis ea instituerit centunυ aureos dabit, etsi exercuerit Multa de ui publica coercebitur,ut Teod.Mul. deus pub.l.ult. re Tad len. Iul.'de ambi.& si eorum a se institutorum occasione,aliquid publicanus citra fas extorserit
inuitus cum Poena competenti restituet,ut C. eod. no solent.
N et ter ' O Issia Aia IV Is ociatores,qui ad domum nostram pertinent,etiam a potentioribus hominibus debitas 2c solutas pensitationes em agitent, ut si sie, a caeteris ni debent tuerit exactum, tolerabilior fiat agnoscendae deuotionis adfectus. Sed re aurum barbaris negociatores nostri subtili ingenio studeant auferre & si ulterius aurum pro rebus quibuscunt ad harbaros fuerit translatum a mercatoribus nostris,non iam damnis sed supplicijs subiugentur. Etsi id iudex repertum non uindicabit: tegere ut conscius criminosa festinat. nec nobili issimi & honost luce conspicui,patrimoniol ditissimi, perniciosum urbibus debent mercimonium exerceredit Cod. l.iri. DE RERUM PERMUTATIONE, ET PRAEScRI-
Ptis uerbis. Tit. Ixiiii T laimus sepia de cotractibus nominatis, nunc audiamus de innominatis:
δα quia inter nominatos contractus Praecipuus csi cotractus permutati nis,de illo dicamus uideamus ira* quid sit permutatio, qualiter cotrahatur cosensu uel re in quibus couenit cum emptione,& in quibus disserat, cui detur actio proficiscens ex permutatione. Item qualis sit haec praescript. uerbis actio in rem,an in personam,honae fidei,stricti iuris temporali fran perpetua ciuilis iaci praetoria. LIt autem permutatio rerum certarum uicaria priestatio , statre ic enerali nomine . quippe Omnis contractus etiam nominatus incertus in larua appellatione potest dici permutatis,ex quo inuicem datur 5c accipitur. creto reliendulo α locatio sed ex inopia nominum: quia plura sunt negocia quam nomini Ptinuit,ur Pr rara permutatio,quae erat olim ante monctam percussam uetumllima emptio diceretur: sic , licet laoc nomen permutatio . ita competenter deci in tur,sicut & uenditio & locatio, tamen quia latὰpatet, nimisio est incertus lectandum signiricationem uerborum contractus iste qui dicitur permutatio,censectar innominatus,quod caret proprio suo nomine: uel quia actio oco proIlciscens,no contrahit nomen ex eo. Certe perficitur contractus iste non contentu,sed re. nempe a re demum tradita capit initium,tuncq: primum nasciatur Praescript. Uerb. actio,quae ex hoc contractu oritur,ut C. eod i ii. Idem in diuisiolae,quae no nisi traditione,stipulatincire sumit eiectum. idem suerat olim in donatione . sed per Iustinianum ad ius commune aliorum cotractuum reda-
autem illico ut facta est promissio oritur. Pro traditione facienda ex A o Tyςis cuin e plore:quia sit utra procedit usucapio, praestaturoreinctio. Nedditur haec praescriptis uerbis actio permutatoribus, alteri cotra alte um,haeredibus permutatorum,di contra haeredes datur autem ut detur Quod
data coueuit,cum ex altera iam parte sit datum .uel ut id quod datum est,si in
215쪽
QVARTVM conicis.catur praestando intere Te resarciatur. haee ita: nisi qui dederit, cum sbi non dotur, maluerit c6 dicere nec enim uendicare potest,cum dominium transierit. nia
si forte utiliter in casu alimentorum ad instar, ut sicut si sit donatum, nec si legi paritum,utiliter uendicatur ει ita forte ubi fuerit permutatum. Hoc ubi uere,oc propriἐδε simplex contrahitur permutatio: hoc est nisi neuter permutator id quod permutauerit , uenale proposuerat, at uero si alter uenale proposuerat de possessor est, id quod permutauit n5 condicitur. sed ad interesse tantum agitur.
ergo no ex omni permutatione condicitur: quia nee ex ista emptione similiter, ut quidam dicunt. Sed ego puto hunc contractum,nec permutatione esse, quia ex eo no condicitur: nec emptionem esse,quia de pretio no conuenit, sed mediufore contractum inter emptionem Oc permutationem,ut C. eod. l. i. personalis
est δε bonae fidei,haec prescriptis uerbis,et illa quae redditur de aestimato omis: aliis praescriptis uerbis stricti iuris est. nisi forte di illa quae datur pro precario. Ut T. de precar. l. duo. perpetua est, re praetoria. Generaliter praescriptis uerbis actio nascitur ex pactis habitis in cotinenti in quocunc, contractu, uetus quo pactio informatur ex omnibus co tractibus in nominatis. Ecce enim ex facio ut facias, ex do ut des. Porro do ut des quadrifariam spargitur nam si do rem cem tam,ut aliam rem certam accipiam .permutatio est,ut C. eod. l. quoniam. Item si do aliquid, ut detur mihi pecunia uelut species , contractus in nominatus est multo magis contractus innominatus erit,si do aliquid, ut aliquid accipiam in genere: ubi uero do aliquid ,ut accipiam pecuniam,vel in quantitate, cotractus celebratur nominarus, uocaturin emptio oc uenditio. Ex quarto autem articulo id est ex facio ut des,de dolo actio datur, non praescriptis uerbis: nisi causaliter. Ut C. de transact. l. cum meta. Caeterum dico in hoc casu,potius dati, quam nasci: nam alias aliter nascitur,id est proprio iure copetit, alias a principali datur. Ut T. de pact. l. iuri entium. Cosugitur autem ad actionem praescriptis uerbis, ibi caeterae actiones, in cotractibus puta innominatis,et in pactis habitis in contractibus,deficiunt: sed Sc ad actionem in factum confugitur subsidiario. Quoties enim deficit actio uel exceptio .utilis actio uel utilis exceptio, id est in tacta datur. ut aede praescript .uob. l.quotiens. Illud notandum est,quod omnis praescript . uerbis actio. in factum est: sed no omnis in factum praescript. uerb. nem-Pe praescript . uerb. actio species est, in factu genus. item praescriptis uerbis tantum ex negociis oritur,in factum etiam ex maleficiis, re quasi e maleficiis pata siquis mihi adductum seruum alienum compeditu soluerit, panno rubro pecus fit gauerit per lasciuiam . nam si dolo,furti,uel de dolo datur actio. Ex quasi maleficio in eiectis & effusis. ec in perperam per imperitiam iudicatis, in Lactu actio datur, id est in desectu eius actionis tenor,in multis et uariis iuris articulis
EXpedivimus supra de emptione & uenditione: nunc audiamus de locatione I conductione. Videamus itam quid sit location conductio, quomo
do con ueniant,quibus modis contrahatur locatio oc conductio, qualiter distinguatur locatio & coductio,in quos competant, in quid, quales sint, in rem an in personam, stricti iuris . an bonae fidei, perpetuae, uel temporales,ciuiles,uel Praetoriae. Est autem locatio personae reluc ad usum facta cocessio,mercede certa constituta in pecunia numeranda: alioquin si de re alia danda faciendassi conMenerit, non erit locatio,sed innominata larma negocii. ex quo agetur actione
incerta , id eui Praescriptis uerbis, ut Tmmmoda. di I.si conuenerit T. depo
216쪽
lo consensu con trahuntur: solo inquam consensu tacito contrahitur locatio, puta si conductor finita conductione in ea steterit,uidebitur reconduxisse tacite insequentem annum etiamsi tempus amplius primae conductioni fuerat praestitutum. Hoc inquam in rusticis praediis,in urbanis duntaxat quatenus inhabitauerit, ut is eod. s. item. penult. tunc in annum etiam in urbanis intestigetur contracta conductio. Item conueniunt: quia sicut in emptione oportet cGuenire de pretio etiam certo consistente in pecunia numerata, ita in locatione de mercede certa etiam in pecunia. Et sicut emptio confertur in arbitrum certae di tertiae pers nae,ita locatio in arbitrium alterius, sed alias generaliter: puta sic quanti bonus uir fuerit arbitratus, sed specialiter , idest, quanti Titius aestimauerit. porro etiageneraliter in uno casu ut puto pignoris,hypothecaeue . poterit enim ita fieri pignoris datio , ut pecunia non soluta sua die, creditor rem possideat pretio iusto aestimandam: no nunc,sed tunc,ut T. de pigno. l. si fundus ult. disserunt in periculo, quia post emptionem cotractam omne periculum spectat ad emptore etiam ante traditionem n6 in post traditione. Item uenditor tenetur,u t uel rem tradat,uel interesse praebeat: sed conductor aliquando excusatur ab utrol,puta siquis bona fide domum alienam locauit, ipsal fuerit euicta coductori, susticit ei a locatore praestari habitationem aeque commodam. Idem si locator conductori domum abstulerit suis usibus necessariam, ut T. cod. l. siquis. Item dinfert quia locatio non est titulus usucapiendi,sicut nec transferendi dominii: nisi causaliter, puta si ex locatione detur aestimatum praedii instrumentum, tunc cintransit dominium. idem siquis locatione contracta, redemerit opus faciendum in alieno solo de sua materia & sua opera. quippe in solidum redemptor tuc dominium transfert & Iapidum & caementorum, ut Teod. l. cum indus i. item si pretio .similes casus legis ec in naue Saupheij. Et notandu quod operis redemptor& Iocator,po test dici etiam conductor. Contrahitur locatio pure,in diem, re sub condi tione:etiam quoad locator uoluerit,et finitur haec locatio morte,ut R. cod. l. iii j. in perpetuum, re ad tempus unde si decesserit conductor transmi tit ad haeredem: nisi ususructus fuerit alicui a domino locatore constitutus concessis sue, tunc enim morte coductoris regreditur ad locatore,ut C. de ususruct. l. si domina. Distinguitur ita Iocatio uocatur alias persona, ut fossoris, re exceptoris . alias res, ut ager,domus, equus. Et certe ubi locatur persona,siue personae opera, locator debet recipere personae mercedem , siue operam exhibuerit, siue per eum n6 steterit sed per conductorem,scilicet per morbum, aliumve casum in eius persona contingentem,praesertim si eodem anno ab altis, ut no intersit sua, exceptor mercedem no accepit,ut T. eode. I. sed addes M Iuli.& I. qui operas. Ergo percontraria praedictis modis si per exceptorem, fossorem,peribaduocatum steterit,nec perceptam mercedem potuerit retinere. Advocatus tamen non conducitur,nec est merces,quae aduocato datur, sed salarium,honorarium, suffragium, uocatur,petiturit si fuerit couentum. Vbi stipulatio no inte cellerit, actio praescript. uerb. uel act. intactum, uel ut melius puto condict. l.de suffragio. Locati au te competit locatori,& eius haeredi, cotra coductoremta eius haeredem. Venit in ea primis ut promissa merces praestetur, eiusue pretium. Item tenetur conductor locatori, si damnum dederit in re locata,etsi ab alio sit coloni culpa illatum,uel per inimicitias conductoris uicio exortas , ut T. eod. l. si merces i culpae& ff. solui. matri. l. in his. Item si male fuerit coductor in locata uersatus,poterit expelli impune,uel si pensionibus no paruerit, etiam
si promiserit se praeitaturum poenam, tacite cnim inest stipulationi ea condictiosi pensiqnes praestiterit,ut Teo. l. quaero. In his duobus poterit quidem expelli,
217쪽
rem, illi refunderc,non exactam non debcbit petere,id est, si sit domus locata si hi necessaria,uel si resectionis sit indiga. Alias locator,eius re haeres .nec debet, nec de iure potest conductorem expellere sua autoritate: oc si tentaverit conductor optime poterit resistere,ut C. unde ui I. no ab re . Hoc inquam intelligo,ut locator possit expellere si conductor nolit ni issim intrare sua autoritate:& conaductor uelit adhuc locatore inuito in conductione persistere colonario siue conductilio iure. nam si pro suo coeperit interuersa postessione possdere. non nisi iudicis debebit expelli autoritate: hoc ex eo probatur, quia tunc si colonus dei j-ciatur, interdicto unde ui experitur contra dominum,ut ff. unde ui I. colonus oci cum fundum. Sane emptor, alius sic tantum succedens, non cogitur stare colono inquilinoue inquam limplici, sed colono uectigalis fundi: & illi superficiario,qui non ad modicum tempus conduxerit,& illi superficiario forte colono qui fuit in colonaria possessione per xl. annos,ut C. defund. patri. l. fundi l. iubemus. locator cogitur stare. hi enim tres Zc in re ius habent. item in actione locati uenit dolus, lata culpa.& leuis .censetur aute culpa imperitia .ut siquis tanquam artifex cum non esset qui operam faciendi necessitate locauerit,ut T. eod. i. si merces:& saeuicia culpa est, ut si sator docendi occasione puero oculum enfoderit,uel eruerit. Sed ec ignorantia culpa cst,puta si fullo alterius pallium alteri restituerit, ut T. eod. l. item. uel siquis uiciosa uasa locauerit, etiam ignarus S uinum effluxerit: sicut qui uendiderit tenebitur,ut T. eo. sed addes. uenit et diligentia,& custodia,etiam non promissa: distinguithir tamen promiserit locator horreorum, rebus in horreis repositis,custodiam, uel non. Si promiserit uel generaliter, tuo casu prestabit omne periculum Puel specialiter quo casu tenebitur etiam de leuissima culpa,ut aliquid adiiciat promisso,ut Institui. de contrahcn. empl. Si non promisit,uel tradidit claues uel si non tradiderit, uel non tradens cultodiae renunciauerit, tenebitur in nihilum : nisi ut custodes suos torquendos exhibeat,ut C. eod. ex Diui Pii. Si non tradidit tenebitur . sed tamen iure communi, praesertim si horrea inhabitauit,uel proximὰ degebat. item in actionem Iocati uenit, ut inquilinus archam cum tollit,locatori damni insecti caueat: uis maior non uenit, nec casus fortuitus: nisi conductor cum promisit, uel in ipsum suo uicio inciderit. Actio conducti competit conductori, oc eius haeredi,in locatorem Sc eius haeredem. uenit in eam,ut res locata tradatur. uel intereme praestetur regulariter,& reficiatur ita,ut conductor possit ea uti. Instrumenta quoque Promissia ueniunt. uenit quo' ut liceat inquilino migrare,recedere, finita locatione cum rebus illatis inuectisq; , quae inquam desinunt teneri soluta pensione damnoq; restituto. obligantur enim tacite inuecta in fundum, cum definitione trina, ut sint domini inierentis , uel sint alterius eius uoluntate, ec ut sint illata Perpetuo mansiura,quandiu suerit ibi conductor,& ita, si locator sciuerit inuecta in urbanis, oc si non sciverit inuecta,ut C. eod. l. certi. sed talis locator siquid abstulerit conductori de conductione illi restituere debet, praeterea si sterilitas probetur,repensatur cum utilitate sequentium uel praecedentium annoru. Amplius si res locata legata sit conductori, tenetur haeres ut pensionem accepto serat, alioquin uel exceptio doli competet. Item si prohibeatur colonus uti.uel ab co qui locauit,uel ab alio, que no toga manu ,uel iure prohibere potest, tenebitur locator ad interesse. Sed si prohibere non post mercedem solam uel debebit, uel exactam debebit rescindere. habet autem distinctio locum in eo, qui loca di contraxit bona fide, ut T. eo. l. si fundus ec t. ec haec. ergo si per uicinum aedia ficantem obseurantur lumina domus conductae, secundum praedictam disti,ctionem uel ad intereisse tenebitur locator,uel non Adhaec si conductor aliquis
218쪽
ipii PLAcENTINUS IN Lin Ruri necessario uel utiliter secerit tollere & repetere potest re repti lare .ut T. O.Ldominus & l. colonus . nisi sit quod possit imputari conductori, puta siquis co
duxerit a fructuario etiam in quinciuennium, di uifructus extinctus est, omni carebit remedio conductoriqui debuit Prospicere posse euenire,ut Teo. l. nos. hoc ita,si fructuarius locauit tanquam fructuarius,nam si ut dominus qui accepit tenebitur. Illud constat,quod actioncs sitie sunt bonae side personales perpetuae, di ciuiles. C
Iximus supra de contractibus qui a iure nentium introducti sunt: nunc ad
fdiamus de contractibus ciuilibus,quos Romana prudentia reperit, ec sic de contractu emphileutico . Contrahitur em ut supra de non numerata pecunia asitur de cotrario cotractu, que similiter Romana prudentia ρmulgauit,s literis perficitur. Vel aliter diximus supra de emptione,locato: di quia contractus emphileuticus ab aliis putabatur emptio, ab aliis dicebat locatio, quia utriuris contractus habet insignia, audiamus de emphileutico cotractu . que Zeno sormauit,& statuit eum medium contractum inter locationem et uenditionem,noincsinantem se prorsus ad alterutrum, sed suis proprietatibus insigni u. Videamus ita quid sit Emphileusis,qualiter contrahatur, in quibus coueniat, & differat cum emptione,locatatione,in quibus rebus contrahatur, & quae actiones 'competant, quibus, di in quos,& in quid,& quales sint, di quid uiris de periculo sit,de reiectione .de alienatione. Emphileusis graece, latine melioratio, ab initio enim coepit a sterilibus, sed eo uentum est, ut etia fructuosissima ualeant emphileuticari. Perficitur contractus iste consensi, scriptura interueniente. Conuenit cum emptione,quia res cum emphileuticatur quasi extimatur , & quia em
phileutae datur actio in rem utilis. Distere, quia costituitur pensio uel parua,ec quia is,qui dat in emphileusina dominus remanet,& possessor ciuiliter. Conuenit cum locato in pensione .et quia periculum uel totius interitus pertinet ad dominum soli. Distat quia mphiteusis no alias cotrahitur,nisi in rebus soli,5 nonisi scriptura. Duae actiones oriuntur personales, di in rem, si contingat possensionem apud alium inueniri. Competit actio personalis contra costituentem,ec eius haeredem cui constitutio facta est,& eius haeredi sicut dictum est ex stipulatu,uel ex testamento,uel sicut quidam dicunt duntaxat codictio ex lege Zenonis. Vtilis datur contra posscstarem quemcun*,5 cotra dominum. In quid . detur satis patet,ut res tradatur, & tradita si desiit possideri, liberia uindicetur. Personalis, ec stricti uiris est , dc perpetua, ciuilis,utilis, in rem arbitraria. De periculo siquid legitime conuenerit, id seruabitur: sin fiet totius rei interitus ad dominum pertinebit,omne aliud periculis quale quale,& quantumcu*, spectahit ad emphileutam. ergo de reiectione ita, ubi nihil conuenerit reiici poterit ocimpune,& priuata autoritate: si pensione in priuata emphiteusi infra triennium pro ecclesiastica infra biennium non praestiterit. Idem si apochas tributorum solutorum domino no rcddiderit,uel alias male uersatus fuerit: cmponemata tuc nec repetere poterit,nec abradere. Si placuerit emphileutae emphileusini suam alienare,dominum debebit certiorare,ut si uelit dare tantam quantitate,qua tam re uera ab alio potest accipere, potius habeat: si itero nihil uelit ostene d
minus,uel non tantum,quantum extraneus. licebit emphileutae cuicui volu
rit plus offerenti dare ius suum post duos menses. Hoc in casu permittendo nouo emphileuta in possessione,dominus si uolet quinquagesimam poterit hahere mittere autem debebit in possessione , di dare dominus nouo emphileutae
219쪽
possessionem non per procuratorem,actorem,silia,uel seruum: sed per seipsum uel Iueras siuas, uel per depositionem apud iudicem . Quid ergo,si post dationem ueteris emphileutae dominus nullo modo uelit nouum emphi te utam admittere iunc poterit uetus emphitetita possessionem etia quam non habet post alios duos menses nouo emphileutae cocedere . oc in hoc casu dominus per sua perfidiam nullam habebit quinquagesimam,ut C. eod. l. ultima. Illud desiit dabitari,quod etiam donare potest ponemata I ut puto etiam non explorato domino Institui. de locat.& Cod. de fundis patrimonialibus i. prima.
DE sociETA , Imae cotrahitur propter pecuniam quae Iundam, nunc audiamus de societate coniugali,quae celebratur propter prolem procreanda. uel aliter audiuimus supra de contractibus rerum, nunc disieramus de contra 'ibus personarum,quibus persona personae colungitur. mas foeminae sociatur: ecquia hoc fit propter nuptias,de nuptiis dicamus. Et quia sponsalia uelut praeparatoria praeueniunt nuptias dicamus de sponsalibus, ec quia sponsalium gratia uel sponsalio Hrdantur arrae sponsalitiae, de artis sponsalitijs audiamus. Et quia haec omnia expest . . diunxur per proxenetas, siue proxeneticas personas ,etiam de proxenetis dicamus. Proxenetae uel proxeneticae dicuntur personae , quae explorant conditiones matrimoniorum, oc diligenter inquirunt personas eorum, qui nubere uolunt & facultates,de his loquitur costitutio graeca,uel de Proxeneticis neutraliter. proxenetica dicuntur,quae proxeneticis neutraliter dantur,re iure licito petuntur,ut T. de proxeneticis l. i. interuenit autemfroxeneta etiam in multis alijs,ut in faciendis nominibus,copuladis amicitiis . 'irca aiselliores quaerendos ordinariis iudicibus,quia mos irat magis nomen, quam mandat,no quasi mandator tenebitur:nisi dolo fecerit,ut T. eod. l. n. horum proxenetarum ministerium,praesertim in magnis ciuitatibus,no est inuisisse: nec eorum operula spernenda est,ut T. eod. l.iij. uideamus quid sint sponsalia .unde dicantur,qualiter contrahantur,in qua aetate, ecqualiter retineantur.
220쪽
dii luuntur alias cum poena, alias sine poena. Sponsalia sunt mentio ec repro- isio suturarum nuptiarum .dicta sum a spodendo moris enim erat uetcribus stipulari,& spondere sibi suturas uxores inde sposi ec spota appellatio nataeli. Contrahuntur consensse solo qui contracturi sunt, si fuerint pauefamilias si uero hierint fi infamilias etiam patres consentire debent sed nisi euidenter di senserint,consensit se u identia r , filia uero familias cogitur patri co sentire nisi pacere ligat ei turpem dc ignominiosum sponsiim,utae eod. l. sed ea . Post septen-
aetate sponsalia contrahi possunt. Retin tur
tipons alia consensu, dii Ioluti latur morte,& recte tunc restituuntur etiamsi in te Menerit osculum, nisi mortuus causam ante praebuerit,quare speratae nuptiae nocomplerentur,ut Co . eod. l. q. distinctio enim osculi non, nisi in donatis, locum
habet, diis'lituntur m ritum.repudio est repudii libello: uel bis talibus,
intuitur iam is qui repudiat ante sponsalia causam illam cognouerit, tunc enim arrae datae,si Quae inint dytae: si steterit per dantem, amittentur: si steterit per accipientem iiiiii ierhm,duplabuntur: nisi mulier fuerit minor, tuc enim in simplurestitu cl. ut C. cod. l. tili. no autem restituuntur in quadruplum, potestate Ieris: licet olim id fieret Specialis sane corvientio, ut dependatur quadruplum, timpotest ut Cod. eod. l.ult. Ouaeri solet,si pactum sponsalium, uel sponsaliorum contrahendorum si cotri myume. eua insi stipulatio inde facta fuerit. nam si matrimonium non semieretur ad interei se ageretur, quod nusquam linitur. Amplius etiamsi poena adiecta fuerit,nihil agitur: sa matrimonia uinculo ponae non debent adstringi, sed debent esse libera in contrahendo, retinendo, diis strahendo, ideo statutum est, ut arrat dentur,uri pignora amittantur sicut dictu est rusi matrimonia subsequantur. Nam nec arbitri sententia seruatur nisi-nae sua; timore, nec iudicatui absurduim quod stipulatio sponsalium non patitactionis auxilium . nam nec stipulatio onerandae libertatis causia committitur. Dei habet Occium. Sed nec stipulatio poenae si manumittatur, uel no: ubi dictu
Mi Liam I iaia ullial . Illi Mia a mulier uel cincitur a uero quod est ex ordine, uel du
cit. Nunt tamen quidam qui non in arguid distinguunt, ec dicuntumo sponsalia coniensius eii de iururo,nuptiarum de pixesenti. SI REcTORLPROVINCIAE ,hvEL AD cvri pt L . 'st l. D is tinentes, sponsalicias dederint arras. Tit. ij.
V Xposuimus in superioribus de sponsalibus,&de sponsalitiis arris sit pene-- remunc audiamus in quadam specie, id es si rector prouinciae, uel ad eum pertinen; es sponsalia dederint,id est sposalicias arras, sic enim uerbum istud exponitur, Od. si nupt. ex re. pet. l. i. Ad cum autem persinentes hic oportet intclligi non quoscunq; subiectos, sed filios alios ire domesticos, hi, inquam omnes cum ea,quae de prouincia est oriunda, uel alias ibi domicidium habet, nuptias non potiunt cotrahcie. licet sponsalia ualeant celebrare,ut T denupt. I. siquis:
hoc est licet permittantur matrimonia initiare, non tamen poterunt consummare. nam re alias mulier marito mortuo infra annum non nubit, licet eam mon-
Qς δ , x Mdciniam. l. Quid ergo si praedictae personae,id lederint: profecto distinguicit recitor prouinciae,uel ad eum pertinentes,arras dederinta protecto Uistin ityr mulier spontanea uoluerit coaetaue,cum modo mutauerit uoluntatem post
depositum onicui. Nam si primum sponte uoluerit,ec nunc deposito praesidaturiolent