장음표시 사용
241쪽
, QVINTVM cΟDVIn iis uiri nuptjs cogitauit,ut C. eo. I. ult. Illud quo notandum est,si matrimonium sine dote erit, uel propter nupt. donatione, oc coniunx sine aliqua ex praedictis causis diuerterit: si culpabilis habuerit patrimonium quadragintarum librarum auri in quartam suae substantiae plectetur: si ultra possederit in centum libras
auri multabitur ei dandas quem quamve simili causa reiecerit, ut C. eo. l. ult. . q. hodie tamen per canones nihil horum Omnium pactorum pene obtinet. soLVTO MATRIMONIO EMADMODUM Dos
ET quia matrimonio soluto dos repetitur, quemadmodum dos repetatur
soluto matrimonio uideamus. Et certe dotem aduenticiam mortuo marit
Dei matrimonio uiri culpa dis Ioluto , mulier etiam filia fani. sine patre repetit: multo magis emancipata. Sane dotem profecticiam, nec pater siue filia,sue sua hue emancipata: nec filia sine patre reposcit: nisi filia matrimonium sine pati is consensu peconciliauit, ut C. de nupt. sine consensu in quam filiae expressis taci- toue .ut si euidenter non distentiat: perperam tamen pater solus repetit, ut ii, eo. i. sicum. Porro dos profecticia in matrimonio mortua filia, sua, uel emancipata, non facto a uiro retentionis pacto , ad patrem redit liberis non relictis, ut fLeo l. post,& C. eo. Quippe patrimonium est filiae. ergo ec eius filii succedere ei in illo debent,ut C. de rei uxor. act. rem in praesenti,& T. de minor. l. iiij. ff. de religio. Hocq; ita debere intelligi ec manuteneri, ex eo arguitur: quia filii dotem conserunt: ergo θc penes eos esse debet. nempe si conter int habent, ut C. de coli. illam, sed oc ex eo arguitur, quia ab initio ubi pater dotauit filiae , abscessit
dos j bonis patris,ut ff. de coli. dotis l. ult. Quod ergo dicitur sileat ob liberos
retentio,non obloquitur. hoc enim tunc est cum matrimonium est solutum diuortio. Sed nec illud obstat: ec pecuniae damnum senciat oc amissae filiae . nec enim filiam aestimatur amisisse: cum filius filia te ex ea supersit. nec enim sine li- heris decedit,qui nepotem reliquit 1 5c idcirco nobis filios aedimus,ut ex eorum prole nobis diuturnitatis memoriam in aeuum relinquamus, ut is de uerb. signiticat. l. liberos. Illud notandum est. qtiod licet ubi non idoneus est, in quanta facere potest conueniatur: tame si factus postea soluendo st. in solidum exigetur, ut C. eo. l. c. Ita* huic tractatui necessaria ex superioribus lector aduerte. si Dos coNsTANTE MATRI UONIO soLUTA FUERIT.
ET quia dos constante matrimonio quando a marito soIuitur uxor: uid
amus quid iuris sit, si constante matrimonio soluta suerit. Constante matrimonio amaritodos uxori soluitur: alias ex necessitate, alias ex uoluntate. Ex necessitate si uir uergit ad inopiam, ut T. eodem i. si constante, de C. detur. do t. l. v. marito deportato , ut C. de repudiis. Ex uoluntate: puta ut uxor praedia emat, urgens debitum soluat, patrem fratremue redimat , inopem exhibeat. ut T. quamuis . His casibus licet soluere non cogatur
si tamen soluerit . liberatur : alias uero si soluerit donasse uidetur . Et ideo cum fructibus quoque repetit maritus perceptis ex die refusae dotis:
242쪽
4 PLAcENTINUI IN LIERUM maritus inquam qui de retentione pepigerat. hoc tamen ita: nisi uel uxorem M.
ciderat uel eam adulterari fecerat, ut T. eo. si ab G I. cum mulieri. NE FIDEI vss o RES VEL MANDATOR Es DOTIVM
dentur. TIT. ππ.OLim pro restituendis dotibus fideiussores dabantur: audi in contrarium
ne fideius res uel mandatores dentur. Et quidem nec ante matrimonium nec eo constante maritus fideiussorem uel mandatorem pro dote restituenda uel conseruanda dare debet,nec cogitur: ne causa perfidiae generetur in connu-hio. cum enim mulier persona suam marito integriter committit: multo melius
ei suam credere debet substantiam . nam Sc testibus per sententiam suam in sacramento eorum credere debent, ut C. de testi. l. siquando, re constituit ne dotem deteriorem restituat. si tamen fideiussor fuerit da tus, pignusue, tenebitur ad in- istar fideiussoris a testatore tutori dati, ut Teo. Sami soluto matrimonio fidei ubere potest Zc debet de facto, postea si ad meliorem sortunam peruenerit omnia restituet,ut C. rem in praesenti M. cum autem,S Teo. l. si rem M. quoties. Porro multor,& eius pars caueri potest rite & utiliter uiro eius pro dote praestanda, uiis detur. do t. l. inuitus. RERUM AMOTARUM. TIT XXI. Oniam dotis repetitio minuitur,quia uxor amouet:de actione rosi amo-- rarum audiamus. Videamus unde rem amotarum aetio nascatur, i, in quem detur, inquantu,quando,quanto tempore duret qualis sit haec actio. Ex delicto nascit, ut T. eo. l. si mulier M. ult. l. ex furto. facit enim furtu ec uxor uiro: oc econtra, licet furti actio no intendatur ptopter reuerencia matrimonii , id est, carnalis copulae,ut T. eo. l. i. oc ii. O penult. sed tamen cessat actio furti,ubi alter alteri subripuerit cos ante matrimonio: sed si successerit furi,codictione furtiua,no rerum amotaru conueniri potest costante matrimonio: sic nec expilatse haereditatis, ut C. de sur. l. viij. Sand si matrimonio soluto coirectauerit furti couenietur,ut Teo. I. i l. Porro uxor licet nec surti nec reru amotarum actione possit conueniri constante matrimonio: si tamen res amotas possidet, uir eas uindicabit, ec per condictionem ex iniusta causa contra eam experietur 5c actione ad exhi- . hendum, ec T. eo. l. nam . ec pro damno dato, pro p corrupto seruo etiam comstante matrimonio conuenitura uiro: sed fauore nuptiarum parcitur,oc in simplum conuenitur, ut is serui corrupi. l. penult. multo magis ex contractu allata ab altero conueniri potest. patet haec actio ei cui amotio facta est, x eius haeredi contra amouentem: sed contra patrem peculiotenus, ut is eo. l. iij. 5c ff. de con- dict. furt. I. Iul. contra haeredem,si peruenerit ad eum ues post litem contesta. ut in aliis poenalibus: alias petitione haereditatis conuenietur, ut T. eo. l. si propter. Datur ei cui amotum est,ec in eius fructus. 5c ratio damni habetur Minci menti, ut in condictione furtiua, ut T. eo. I. penult. Sed si coniunx res amotas non reddat aestimatio fieri debet quanti in litem uir iurasset: non enim inuitus res suas uendere cogendus est, ut T. eo. l. si cum & l. non enim: nem de euictione cauebit propter contumaciam amouentis,ut is eo. l. ideooe. Item quivera amotarum actionem instituit, deferre potest iusiurandum: sed ei non resertur emois cui desertur cogitur iurare , non amouentis pater , haeresue , ut K. eo bl Marcellus
243쪽
πINTVM co D Icis. DF Marcellus I. idem Labeo. pateti rerum amotarum actio non tantum pro rebus proprijs sed ec pro pignoratis,& bona fide possessis,ut T. eod. l. si concubina ecl. si rem. Datur rerum amotarum actio, non solu si amotio facta est diuo tio, sed etiam si cum discederet,id quod amouit,caelauit, ut ff. eod. l. si concubiana,utilis quom amotarum actio datur si mulier in de uiri uita desperasset, amouet & diuertit: uiro qui post conualuit,utilis datur,ut T. eod. l. si mulier. Datur regulariter soluto matrimonio, ut T. eod. l. i. In solidum datur contra amouenistem . nec habethir eius ratio ut c eniatur in quantum facere potest. pendet emex furto ut T. eod. l. si mulier. ult. Casualiter datur constante matrimonio propter causae necelsitatem ut Cod. de furto l. ult. in fine. perpetua est quia rei persecutoria est,ec famosa: non quia eius poena certa sit aliqua, sed ideo dicitur poenalis,quia ex delicto oritur: 8c quia contra haeredem no datur ex ordine, di per iusiurandum in litem , quaedam tamen I uidetur dicere quod quandoc, sit in quadruplum,ut T. eod. l. ad fiscum. NE PRO DOTE M vLIERIS BONA AD
JUlli mulieri bona uiri mortui addicantur iure domini j. sand si nullo haer 1 de relicto decesserit uir , postulabit ut ei consulatur missione in possessionem,Sc uindicatione cum tacitd omnia uiri bona ei sint obnoxia.
DIctum est supra generaliter de dotibus, & quia fundus dotalis priuilegla
munitur, de fundo dicamus dotali. Videamus quando dicatur dotalis ,ecquis, quo priuilegio gaudeat. Dotalis dicitur fundus no ex promissione, sed dominii tradita pollessione, ut is solui. matri l. de diuisione. is proprie solus est dotalis qui inaestimatus traditus est. viride subtilitate iuris,uxoris manens de naturali iure. idem si aestimatus electione praebita sceminae. prope enim abitum est ab aestimatione persequens electionis pactum,utff. eo. l. quod si. Eo priuilestio gaudet quia alienari non potest spontanea alienatione, etiam si mulier quadragies milies consensit secus in donatione propter nuptias. Nam si mulier consenserit primum,& post biennium et oui est soluendo alienare poterit,& obligare.
sed no dotalem indum nisi casu aliter, puta ubi alium amat uberioris reditus. Ut tr. de iur. dot. l. ult. Sane ex necessitate alienatur, ut si maritus non prouocet, sed prouocetur, ad instar administratoris ecclesiae,ut C. eod. l. ult. Sed ex necessitate alias alienatur, puta ex causa damni infecti missus in posmessione, iussus bisossidere fit dominus. item ad haeredem cum uniuersitate transit, sed cu sua caua,ut non possit alienari, ut T. eod. l. i. DIVORTIO FAcTO, APvD QFEM FILII nutriantur. Tit. xxiiij.
uortio facto sepe contenditur, an apud matrem patremue liberi monui. I. V debeant,ec de hoc audiamus. Et certe quia ex ordine maiores trimo apud
patrem,minores apud matrem morari debent. uerum interdum iudex aestim
hit apud quem melius morari ac nutriri debeant. Post trimatum tamen patria expensis ali debent di apud patrem constituti.
244쪽
OCcasione sumpta apud que morari nutririue debeant Iiberi: audiamus deliberis alendis a parentibus.& econtra. Sed certe pater cogitur alere fili I. maxime illu qui sibi no sufficit. Quippe naturalis stimulus artat paretes ad educatione filio Rr, ut C. de iur. do t. rem in psenti. hoc ita si cositeatur, sed si neget, iudex summatim cognoscet,et alimeta decernet: alioquin pignoribus captis coercebitur,ut Seod. l. siquis. Et hoc suadet Senatusconi. Plancianum. poena pignorum denunciata,& praeiudicium edicto perpetuo propositum , Θc remedia alimentora apud praesidem minori indultum, ut C. de patria potestate l. penuit. econtra quot filius etia emancipatus cogitur alere patrem inopem, ut Co . de patria potest l. filia , di is eodem lege siquis. Nam iniquissimum merito quis dixerit patrem egere cum filius sit infacultatibus, ut Teod. l. siquis. Simili ratione patronus libertum,dominus Vasallum, Vasallus dominum,libertus patronum egentem ,debet exhibere: nisi certa ratione id sibi ademit, indignus 6 reperiatur,ut Teod. l. siquis.
V Xpedivimus sepia de nuptiis ec sic qui de uxoribus nascuntur sIn legitimi
quia nobis nascuntur ex concubinis, qui dicuntur spurij Θc bastardi, au- .diamus de concubinis. Concubinam unicam etiam in domo licet ei habere,qui uxorem non habet si tamen uxorem possit eam habere . concubinatus enim nomen per leges assumpsit. ut Teod. l. in concubinatu. fieri autem potest concubina cuiuscunt aetatis,dum non sit minor duodecim annorum: non tamen concubina patris, erit filii: ec econtra. prope enim nefaria est ista coniunctio, ut T. eo. l. i. potest clIe concubina liberta etiam aliena, ingenua quo*: maximὰ quae sienata in obscuro loco. item quia minister in prouincia licet ex causa costante os-ficio uxorem habere non possit,concubinam habere potest, ut T. eod. l. ult.
DE NATURALIBUS LIBERII, ET MATRI Bus
eorum , di ex quibus causis iusti effician Iur. Tit, xxvii. QVia de concusinis nascuntur liberi naturalas,qui& ipsi aliquando illeg,
rimi sunt alendi. Uideamus de naturalibus liberis, di eorum matribus, quibus causis iusti oc legitimi efficiuntur Exponamus itaq; ex quibus causis naturales liberi efficiuntur legitimi, qualiter eos natos esse oportet qui sunt legitimi,& quatenus naturales manentes naturales .id est spurii, hastardi succediit suis naturalibus patribus . ec ex testamento, ec abintestato. Fiunt legitimi si a patribus curiae centur,ut ipsi miri succedant,& pater eis: non patris cognatiocis,nec ipsi patris cognationi. Si cum eorum matre cotrahatur dotalibus instrumentis, id est nuptialibus confectis. si pater dixerit in testamento legitimos hobere se uelle. eos legitimos sibi fore, oc ipsi consentientes aliter enim non procedit principi supplicantes exhibeant testamentum, di sic principis et legis dono fiant haeredes Sc legitimi. Item si in testamento subscripto silios uel filium non nat,etiam si plures habuerit. nam id amplectentibus prodest ad ius filiorum I gitimorum accipiendum. Sed si cum ancilla rem habuerit, di postea dotis inscriptio facta laetit apsa dotis inscriptio, simul di libertatem,ta ius suorum tribuitu
245쪽
INTVM c ODI cIs. ante fuerant, sed qui post nascuntur legitimi fiunt. fiunt autem legitimi demum sicut dictum est si nascuntur ex concubina unica in domo , di si nascuntur ex coitu non reprobato legibus. Et quidem coitus alius probatus, alius permistiis propter fragilitatem humanitatis . alius reprobatus. probatus cu uxore legitima. Reprobatus alius si fit ab uxore habente alium . ab eo qui uxorem non habet. Fit ab uxore habente alium tribus modis puta si luxorem habens de tacto secundam uxorem superinduxerit,di eam habuerit. Idem si superinduxerit concubinam. Idem si aluis accesserit ad aliam uxorem qualem qualem siue alteriustixorem, siue alterius c5cubinam siue aliam mulierem,uirginem, uiduam,consanguineam, uel monacham. Et ab uxore non habente alium sit coitus reprohatus duobus modis: puta si quis habuerit aliquam extra domu uulgo pasum, uel si quis abutatur pluribus non uxoribus pluribus succubis quas habet in domo. porro uxorem non habens,si tamen habere possit,sic coit ec siquis talem habuerit in domo, ec ca talibus concubinis haec agit. certe magis debet dici pellices uel succubae quam concubinae. Igitur talis diuiso fieri potest . filiorum alii sunt naturales de legitimi, alij naturales tantum, alii legitimi tantum. Naturalia tantum alii sunt serui. alii liberi. Liberoru alii Riccedunt, ut nati ex prae sata concubina: alii non .ut nati alias reprobd. Eorum qui sunt naturales de legitimi, alii ab initio,alii ex post facto . Ab initio ut ex matrimonio primordialiter genito.
Eae postfacto, ut ex matrimonio cum concubina postea confecto. Eorum quislant legitimi tantum, alij per adoptionem simplicem, alij per arrogationem Ex testamento succedunt ita spurii, si pater nec legitimos rei i querit, nec parentes: etiam in testamento ξc inter uiuos cis poterit omnia largiri. Si uel legitimos solos uel legitimos parentes reliquerit, sipuri, duntaxat unciam percipere poterunt: Sc ad eam unciam illorum mater constituta uiriliter uocabitur, si fuerit in medio, licet hic non legatur si parens talis decessit testatus: sed ubi decessit testatus idem uidetur esse dicendum: si soli cocubinae reliquerit semiunciam, ut eam uiriliter cum natis diuidat, imo tuon procedit, quia nihil ei relinquere potest: nisi ubi est sola .id est sine filijs. Si uero parentes solos reliquerit,relinquet eis pater praefatorum basiardorum necessiario falcidiam si uolet omne reliquum poterit relinqui naturalibus. Ab intestato si reliquerit uel legitimos, uel uxorem saltim multo magis si utrunci; uinculum, succedunt: dc licet ipsa non succedat sibissi noprosit, agnatis proderit. Si uero uxor est, nec legitimos reliquerit in duas un- ' cias tantum ab intestato succedunt .caetera habebut ordine seruato, cognati uel fiscus. ergo ab intestato ueniunt alias in modicum , alias in nihilum, alias in totum. Ex testamento alii in solidum .alii etiam pene in solidum , alias in modica, alias in nihilum. De illis autem naturalibus praedicta debent intelligi, quos constat esse naturales filios. Quod eno dico constare non possie: nisi sint ex unica domo. Ergo siquis habet duas in domo aut dicam constare non posse, aut si dicatur ita posse constare in duabus habitis in domo, sicut in una dicam quia istud constare non confert, quia illi coitus toti ec prorsus cum illis duabus contra legem fiunt.& sic siqui ex his nati fuerint', non rite poterit dici,hic pater eorum est,uel hi sunt filii naturales.
246쪽
Yposuimus supra de contractibus. 5c de quasi contractibus aequia inter quasi con tractus dignior est tutela , audiamus de tutolis. uel aliter diximus supta, quonia parentes necessse habent silijs prouidere in alimoniis. cc quia nunc debent eis prouidere in tutoribus dandis Nideamus de tutelis. Et quia tutela alia testamentaria, alia legitima, alia dativa, costati quod testametaria dignior est,uideamus primu de testamentaria. Videamus quae tuteIa dicatur testamentaria, ec quis possit in testamento tutorem dare,quis non,cui,5 cui non: sed primum dicamus quid sit tutela, unde dicatur. Est autem tutela in capite libero uista potestas ad tuendum eum,qui propter aetatem se defendere nequit iure ciuili data ac permissa. potestas scilicet duplo, ad differentia curae: nempe curator cogitur quide curam suscipere, sed non adultus: praeterqua ad litem. Sed tutor
cogitur suscipere re pupillus cogitur admittere. In capite Issi ero ad differentiam dominicae potestatis,ec quia haec omia pater habet, ad icitur ad tuenda scilicet duntaxat. Ea quae subqciuntur iure ciuili data ac permissa, non de definitione sunt .sed tutelae diuisionem inducunt. Siquidem permissa dscitur tutela legitimaec testamentaria,et dativa. 8c quia testamen taria excellentior est de ea primitus dicamus. Testamentaria dicit, ec quae in testameto datur ec codicillo testamento confirmato,utis. eod. l. iij. alias tutor testamentarius inutiliter datur. Item potest dare tutorem qui habet testamenti factione, non mater: multo minus alius extraneus . Sed si mater dederit, etiam si non instituerit interdum confirmatur, id est si aperte inueniatur probatus. Sed ubi extraneus libertus patronum insitatuit confirmatur quando ν, sed ita demum,si aperte sit probatus. Datur etiam in testamento seruus proprius ec alienus tutor, eo solo post aditam haereditatem tutelain admissam liber futurus est,ut Institur. Datur priuatus re maesstratus: licet se uelit excusare. libertus, filiusfam. sed non foemina ex ordine: nominor,non miles,non incertus tutor. Item si duo Titii uel duo Apollonij tui
res dati sunt in testameto,nec apparet de quo senserit test a tor, neu ter tutor erit,utii. cod. l. duo. non prorsus mutu S, surdusve. hi autoritate probare no possunt
ut T. eod. l. ult. Dari potest duntaxat filio inpuberi in potestare posito, in testamento, codicillove confirmato testamento. Quatuor ergo esse oportet,ut stulius,in potestate, impubes,in testamento: alias etiam si a patre Iegitimo datur, tenet datio, sed sequitur confirmatio multo minus tenet matris datio etiam nuturali filio, patrisue naturalis, uel cuiuscunq; extranei etiam insituentis. in his tamen casibus confirmatio fieri debet. DE coNFIRMANDO TUTORE. TIT. ππIN
GEquitur ut de eo firmando tutore dicamus. Inutiliter datus tutor etiam a pa-o ire legitimo indiget confirmatione, puta si dederit impuberi suo, uel imp heri emancipato,uel impuberi etia suo,in suo testamento, codicillo testamento eonfirmato: multo magis si silio spurio .eua in his quae ei relinquunt,ut C. eoa. ult. Sed dia matre datus: ergo inutiliter,aliter solet,aliter debet co firmaria pratore Romae,& a praeside in prouinciis solet ubi non reliquit.debet ubi instituit.
Illud notandum.ψ pater uolens tegere iniuriam exhaeredationis , euam exhaeredato filio impuberi dat tutorem , ut Leodem lege tertia, oc Cod. de Instituti Ex his potest intelligi, quod duobus modiu, etiam pater legitimus, inutiliter dat tutorem sine testamento, uel etiam in testamento: si non suo impuberi instituto, inhaeredatoue filio , filiae : posthumo , posthumae , nepotibus: ubi
non sunt recasuri In Potestatem sui patris, ut ii. eodem lege tertia. Sed & si
247쪽
dederit filio uel filiis, filia 5c filiae continentur sed no econtra,et posthumis .sed noti I Jltim si singulariter testator,do tutorem filio,pluribus uidetur dedisse,si plures habeat,masculis,& foeminis,& posthumis. si dixerit
o u filiis,nepotes non continentur: si dixerit liberos continebuntur nepotes , ut Institui.qui testament. tui. da. poss. omnis alius a patre inutiliter datur. Opus eli enim semper confirmatione. ergo si mater dederit filio suo testitimo uri, altardo: pater etiam naturalis in his quae ei relinquuntur,ut C. eod. l. ult. DE LEGITIMA TUTELA. TIT. παπύ
non est, nisi cons anguineus. Dicitur Iegitima quae competit cosanguineis,quia lege xii. tab. introducta est. Illa uero quae patronis desertur ad exemplum dici. tur legitima, ut cum liberto succedat eius tutelam subeat. Sed Θc fiduciaria tutectarq sunt tutores tiliorum morum,8c fratrum, ut Institui. . Est 5 Quarta uuasi legitima ut orphanotrophorum, ec similia. Defertur iure sanguinis tutela per Iegem ueterem duntaxat agnatis masculis,non cognatis. sed masculis,non sce-
ininis ex ordine. Ned hodie etiam pariter cognatis: non minoribus ann. xxv. foret enim foeda rerum nominii confusio agere sub tutela, 5c tutelam administrare. I gitima patronorum tutela datur ei, qui manumisit, uel inter uiuos,uel ex causa fideicom. uel si ea lege accepit ut manumittatur, sed eo cessante constitutio manumisit. Plane ex Rubriano senatusconsulto manum illas libertus, no habebit eum patronum tutorem, qui rogatus suit manumittere, ut T. eo de . I. iin. Item notandum quod legitima patronorum, disteri a legitima agnatorum Quia legitima patronorum pertinet ad solos liberos,non ad eos. qui sunt nati ex altero tilio mortuo. in agnatis secus. Sed 5c patroni non satisdant: nisi perraro, sed agnati semper ut T. eo. l. iiii. Oct antepenuit. finitur autem tutela multis modis: primo pubertate sit blata corporii inuerecunda inspectione: finitur arrogatione facta tamen tutoribus cosentientibus: deportatione, reuocatione in seruitutemper ingratitudinem: captiuitate suspenditur. finitur quo morte pupillorum urtutorum. Hupuli quoq; capitis diminutio omnes tutelas perimit: sed capitis diam inutione tutoris licet maxima, tollatur omnis tutela: minima tamen non nisi legitima sol a. finitur quosp certa conditione,certo adueniente tempore: sed occlesinit quis esse tutor curatorve si fuerit mortuus,excusatusve ut Institui. Quib. modis tutela finitur. ri yi PETANT TUTOREs VEL cvRATORES. TITVLVs XXXI.
Λ Udiuimus de testamentaria tutela 5c de Iegitima, audiamus de dativa,&
- . quia dativa tutela constituitur per praetores , per iudices, qui dant eos 5c
per eos qui dantur: constat* quia prius fit petitio, quam datio, uideamus qui petant tutores 5c curatores,ct quae sit differetia inter dativos di superiores. Certe superiores non petuntur,datiui petuntur. item testamentaria sub conditione
248쪽
te d antur,a iudice minime. Petunt autem tutores oc curatores quidam ex necersitate, ut mater,libertus. quidam ex uoluntate, ut caeteri. ecce enim mater si nopetiit tutorem filio impuberi ab eius successione impuberis mortui repellitur: nisi fortuito casu ipsa mater excusetur,ut C. eod. cum a matribus. Item ignosciatur matribus, si eis noni ustrantibus alius praeuenit ei petiit: uel si earum filii tremitus egeni erant, ut T. ad senatuscon. Tertyl. l. ij. si mater. Si uero petieritugubrem impuberis mater successionem habebit: nisi compulsa petierit, ut ii ad Tertyl. l. h. Cogitur ergo mater filio tutorem no habenti tutorem petere,no praecise,sed causative: Hoc si uelit succedere. Petit autem tribus modis,di ex nouo,ec ueteres reprobando,N utiliter datos confirmando, ut is eod. l. ii.
ET quia tribus modis petuntur tutores, audiamus ubi petantur ibi unde papilli originem habent per patrem .uel ubi eorum sunt facultates, tutores eccontutores creandi sunt. Si inprouincia ubi morant' non possident. neque inde originem habent,in patria sua defensores legitimos sortiantur.
ET quia illustribus, speetabilibus,clarissimis , pupillis,N puberibus etiam
interdum dantur tutores-curatores, audiamus de his. Et quidem illustiis praefectus cum praetore adhibitis,decem quo* uiris de numero centumuirali, cum, eos si e nominabit, quem quo siue idoneum uel idoneos comperit. Hoc tamen de illis pupillis debet intelligi,quibus ne testamentarii defensores, ne legitimi in aetate subpeti int. In Prouinciis autem curiales nominare debent, sed ipsi creandi non sunt,ut C. eod. titulo. I DARE TUTORES VEL cvRAτο REs possvNT, ec qui dari non possunt. Tit. xxxiiij. AVdiuimus de petentibus tutores curatores,nsic audiamus de dantibus eos qui dari pol sint. Dare potest tutorem di curatorem Romae praeseruis praetor, in prouinciis praeses, si magnae non sint facultates pupilli, auxilii, id estialtra quingentos solidos .defensores,consules,creabunt eos ut Instit. de altilia. tuto. Dari possunt tutores hi soli,cum quibus testamenti factio est. 5c soli liberia iudice etiam purd. Datur tu tor pater, lilius , di curator, maior filius, priuatus, honoratus, ut consul, praetor, licet se possint excusare. ueteranus haeresetia non miles,non furiosus .non mente captus,non demens, non prodigus, non condemnatus de crimine, non mutus, non surdus,non minor, non mulier, nisi a Caesare impetrauit,ut ff. de tui. non luminibus captus,non patrimonialis colonus, ut C. eod. I ult. non minoris debitor,non episcopuS,non monachus, non prenhyter,non diaconus,non subdiaconus, no quiuis clericus datur, licet praedictarum quidam ad legitimam admittantur tutelam.ut C. de epist. generaliter:
249쪽
sm tamina filiorum suorum etiam hastardoru tutelam causaliter Ita smpetrabat,si iuraret se ad secundas nuptias non c5uolaturam, sed hodie iusiurandum non exigitur. Si tutela sine sacramento habita,si conuolauerit expeIlitur a tutela, saluo omni alio iure silijs, admittitur autem ad tutelam si creditrix sit filiorum debito in sua natura remanente,licet in aliis sit secus. Praefertur mater omnibus legitimis tutoribus dativis,soli ψ testamentarii praecedunt. Ita tamen si tu trices itent,si in actis senatuscon. Velleiano,ec omni alii auxilio renunclauerint,ut C.eod. l. ult. nam ec quia nuptias adfectauerit mariti eius bona ta citd primo minori sunt obnoxia, ut in quib. cau. g. iaci. contrah. si mater. IN QUIBUS CAUSIS TUTOREM HABENTI TVtor uel curator dari possit. Tit. πxxvi.
TUtorem habenti quando tutor datur,puta In locum couenti, & suspecti,
L ec excusati,relegati,& ob augmentum facultatum . his tame in casibus melius curator dicitur,quam tutor. licet enim tutor non detur puberi , curator tamen datur impuberi, L haec cura pubertate,sicut tutela, finitur,utis de tuto . dat. curatorem. ergo improprie hic aicitur curator, quia impuberi, improprie tutor,quia datur tutorem habenti. tamen improprie curator, quia tutor dicitur, proprie autem auctor uocatur siue administrator,ut T. de curat.l. sed α.
rum,Sc de pecunia metieranda; ec deponenda . 4 im xxxvii. SUpra diximus de omnium tutorum 8c curatorum creatione, reliquum est.
ut dicamus de eius administratione. Quid enim conferret creatio, nisi sequeretur administratio oc adnectamus de pecunia pupillo non sceneranda, sed de-Ponenda. Videamus itassi qualiter compellatur administrare, re ex quo tempore,& quid sit tutelam administrare, et quae debeat inter administratione agere. Compellitur autem tutor oc curator pignoribus captis tutelam ec curam agnoscere etiam extra ordinem a praeside,ut in institui. de satisdata tui. & curat.& T. eod. I. i. nisi competenter se excusauerit insea tempora praestituta, ex quo tutori innotuit,uel minus iusta ignorationis ratione n5 didicit se uocatum elle, oc ad administrationem accedere debuit. Et tenebitur siquid perierit,quippe di de gerendis si abstinet inter excusationem arguitur,ut it eod. l. ita. M ult. etsi uertatur in dubio an scierit,pupillus probare debet,ut T eod. l. tutor,& Co. de periculo tutorum l. si tutor. Inuentarium sand debet ante facere,quam administrat.& Ω-tisdare ille qui satis dare debet,iurare debet tutor oc curator,quod omnia gerat, quae utilia putauerit,& inutilia non admittet,non ideo tamen a ratione excus tur. Porro ea, quae seruari non pollunt, sed seruando pereunt, praeter inuenta xium Sc satisdationem Zc citra decretum,distrahuntur. Et tutelam curamue adinministrare nihil aliud est, quam bona pupilli Zc adulti attingere S gerere, ut ff. cod. l. ij. uideamus itaq;,ubi tutor 8c curator debeat agere,oc quae debeat omittere. Agere debet haec,pecuniam pupilli debet deponere, si praedia,quae emat. idonea non possit inuenire . quoad occasio emendi patuerit hoc ita , nisi pec ma permodica sit,ec nisi tutor re curator suspeetias foret.tunc enim ec si permo
250쪽
M4 PLAcENTINUS IN LIBRuridica sit deponenda est pecunia. ergo praedia comparare debet. Sed uendere debet animalia superflua,uestimenta detrita, ct ea quae seruando seruari non possiunt, ut poma, pira,cerasa, etiamsi testator remiserit, immunitatem se concesse tit, uel etia si dixit,ut tutor nihil uenderet,distraheret,iamen casuires subiectas uendet,neglectio testatoris imperio. nemo enim ius publicum remittere potest nec formam antiquitus constitutam,ut Teod. l. ita. Debet dotem θc donationEpropter nuptias constituere pro modo facultatum pupillorum de pupillarum adultorum 8c adultarum: alimenta quo P constituere, impensamo, si forte de suo praestitit, repetere poterit,ut C. eod. l. iij. di Teod. l. cum plures. Alimenta inquam his qui circa pupillum sunt,ut Teod. l. tutori secundum dignitatem debebit soluere, mores quom debet instituere. Esti praecipuum tutoris ossicium, ne pupillum relinquat indefensum,ut Teod. t tutoris. ergo solutionem faciendam debet admittere,pro eo debet postulare iudicium subire: alioquin indefensum eum relinquit,ut K. eo. I. generaliter. Suscipere autem debet tutor ipsorum iudicium. si pupillus uel abest uel infans sit, postea satis est, si pupillo suscipiente autoritatem praebeat ut Teod. l. i. 3 h. in adultis secus. Quid ergo si tutor in causa obtinuerit, perdideri tuetae si etiam non dabitur a filio intentanda: nisi forate se liti obtulit,sed dabitur pupillo postea adulto facto, id est post pubertatem,
ut T. eod. i. q. Licet tamen solutionem tutor debeat agnoscere. tamen ubi debitum pupilli tutori soluitur, ipso iure debitor liberatur: non ipso iure tamen plenissime,restitutio enim sequi poterit. Si pupillo soli soluitur nullo iure liberatur si tamen pupillus iterato petens pecuniam saluam habeat,doli mali exceptione
submouebitur: occasionem iuris uolens trahere ad iniquum suum copendium Vt erilo plenillime liberetur,& non timeat restitutioncm, sub iudice solvat. Aliquando tamen non rescinditur restitutione solutio soli curatori facta etiam sine iudice puta in solutionibus redituuntipensionum, usurarum , hiennales metas non excedentium , ut C. eod. l. sancinuis l. constitutionem. Item exigere debet
tutor a se ipso,& in bonis pupilli ponere, sibi quoq; soluere potest licet sibi uendere non ualeat rem pupilli praesertim, nisi unicus est tutor. Exigere quooe d bet debitores pupilli, ne si essiciantur no soluendo, teneatur,utii. eod. i. si res. nisi periculum nimis sub ipso irrepserit,ut in cod. l. quoties. sicut. certe libere debet agere ea quae agenda sunt. Nam quae bona fide egerit a pupillo non rescinduntur, ne haec si admittatur,ua pupilli perniciem uertantur, nemine ad eius negocium accedente,ut Teo. l. decreto. Porro nec transigere, nec nouare potest,
cum damno pupilli, ut fissi eod. l. ult. Sed nec donare potest res pupilli, tum quia
datur non clauditur donationis uerbo, tum quia dilapidat. tunc demum tutor loco domini habetur cum bene administrat, no cum expoliat, ut K. pro emptore l. qui fundum. si tutor,& ff. de administra. tutor.& C. cod. non omni. interdum tamen dare potest, puta sponsalicia munera patribus 5c cognatis mittere; ut T. cod. l. cum plures. interdum ut supra di mina est uendere, re aliquado obligare etiam immobilia pro lite scilicet quam nomine pupilli insiliuit, ut C. eo. l. ult. Sed nec manumittere tutor curator mancipia pupilli adulti potest quia manii mimo administratione patrimonii non continetur . Item foenerare tutor
curator pecuniam pupilli adulti non debet: quia nouissime, id est nouissimo iure cautum est pecuniam pupilli non esse foenerandam. Quod si fecerit mutui subiacebit periculo qualitercunq; contingenti. Quid si tamen eundo in uetitum faenerauerit itanus uti perceptum pupillo pretestabit. Sed & post depositum ovicium debet tutor monere pupillum puberem faeiu,ut sibi petat curatorem, ut Tita. iiij. negocium* quod coeperit debet etia postea cosum mare. Illud notandum est, quod si plures erant alicuius pupilli tutores,et aliquid de bonis fuerat si