장음표시 사용
271쪽
l pyrte Institutus,aliam partem acceperit: uel donationibus causa mortis, uel inter uiuos,ea lege ut imputetur in parte debita: nisi eius patroni filius seruum notamen postea eu ictum quoquo relicti titulo acceperit,ut meo. I. in . rel. si uero. Sed nec omni liberto patronus succedit, quia no ei qui natalibus restitutus est, nec ei qui a principe non obrepticid testandi licentiam in petrauit, ut Teo. l. in . Sane ei, qui ius anulorum meruit, rite succeditum ita tamen patronus succede nisi ius succedendi iure amiserit. quod fit alias ab initio, alias ex postfacto. Ab initio, ut si pretio manu miserit,ut supra expositum est. Ex postfacto alias suo, alias alieno. Alieno tunc ubi princeps natalibus restituit. Suo facto. alias malo, alias bono. bono ubi patronus ius patronatus remisit. malo , ut si in seruitutem cum petat,uel capitis acculauit, uel si eius uitae insidias praeparauit, uel si eum iurare quod turpe est compulit. Iure patronatus desertur successio liberti patrono ut dictum est non tamen ei qui iurauit se patronum esse,ut Teod. Iure quo matronatus si libertus extiterit ingratus ferendus non est: imo si inofficio- erit,castigabitur: si contumeliam dixit uel conuicium, relegabitur: si manus intulerit in patronum libertus,uel delatorem subomauit in metallum dabitur, ut ii .eod l. l. SI IN FRAUDEM PATRONI A LIBERTI salienatio facta sit. Tit. V.
ET quia saepe libertus alienat inter uiuos, ut patronus debito bonorum subsidio defraudetur, audiamus quatenus reuocetur,re qua actione. Reuocatur eatenus ut subsidium debitum honorum patronus habeat, oc non amplius. Revocabit idem in querela donationis inosticiosae secus in querela testamenti inofficiosi,& in alienatione facta in fraudem creditorum: Zc in alienatione a liberto menciente se minorem centenario in fraudem legis faeta. in his tribus casibus reuocatur quicquid alienatu est, ut T. si in fraudem. fit autem reuocatio peractionem Fauianam Calvisianam, ut aede iure patro. l. si libertus S l. ult. Secus in alienatione Deia a filio emancipato. illam enim alienationem parens noreuocabit per Fauianam uel Calvisianam: licet patronus partem reuocet, quia iniquum est iure liberis hominibus non esse liberam suarum rerum administrationem,utff. si quis a parent. l. non us p. Porro filius reuocat per Calvisianam
AVdiuimus supra de iure quod competit patrono ad pecuniarii lucri praestationem, audiamus de iure quo libertus patrono obstrictius est,ob honoris di reuerentiae exhibitionem: α sic de obsequiis patronis praestandis . occerte patroni persona liberto,ut patris filio,iam uiua quam mortua, semper sancta 5c reuerenda uideri debet. Inde est. quod famosam actionem libertus intendere non potest contra patronum. sed in pecuniaria causa ius dicenti de ea summa libertus poterit breuiter aequitatem suae petitionis exponere. Sed nec de dolo contra patronu mentionem expressim debebit habere ut aede in ius uocado. Sed nec quicunq; sine uerborum temperie debebit actionem intendere. Sed nec, uerboru contumeliam, uel conuicium,libertus in patroni iniuriam debebit admittere id p in alienis personis admissum leuissimum aestimatur, in patronum aliberto admissium censetur durissimum. haec ita sunt ut expositu est nisi aliquia
272쪽
so PLAcENTI NVs IN LIBRVM sit quod possit imputari patrono, quare a liberto suo ei nullo debetur maerentia
DE LIBERTIS ET EORVM LIBERIS. TIT. VII.
EXposuimus supra qualiter a libertis patroni honorantur, nunc qualiter i
berti onerantur. Et quidem onerantur ex ingratitudine licet non omni, inseruitute detrudutur,ec taeo uideamus quis possit reuocare in seruitute,& quis reuocari,ci quo iure fiat reuocatio. Reuocat patronus , ec eius haeres,ec extraneus,& ille solus patronus, qui no ex necessitate fideicommissi manumisit, sed sponte:& dominus qui sine pretio manumisit oc gratis: sed di dominus qui manumisit pretio accepto, siue a seruo, siue a serui amico. Oui manumisit ex fideia commisto,uel extraneus qui manumisit seruum ex mandato serui, pecunia se Diti a seruo praestita, di pollea illum manumisit,eum non reuocabit. Poterit rei iocari libertinus,& eius filius. de eo tame filio quidam intelligendum putant. qui a parente manumissus est: aestim antes absurdum postea natum utpote ingenuum in seruitutem eum detrudi uelut libertum. Sed de is licet ingenuus ut puto in seruitutem detrudetur,etia a patroni haerede extraneo. Porro licet parem
ni extraneus haeres libertu reuocet, extraneus in haeres liberti no reuocatur. frustra em titul aretur de libertis,et eoiv liberis,si cu a parentibus sint manumissi,et ipsi sint libertini: sic secundum hunc sensum titulare sufficit de libertinis. Accedit his argumentum quod non tantum patronis, sed Zc maritis patronarum,oc Dxoribus patronorum,filiis patronorum: non haeredibus di extraneis haerediatius reuerentia debetur.& si econtra uidetur dici posse,quod etiam no libertus, id est filius liberti oc ingenuus,si ingratus di insolens extiterit,in seruitutem uaIeat detrudi. Item illud notandum est, quod liberti patronisheorum haeredishus omnibus reuerentiam debent,ec ab haeredibus patroni etiam extraneis r Docantur. Sane libertorum haeredes , di si sint filii,patronis quidem debent,sed non eorum extraneis haeredibus. Item sciendum est, quod libertoru Hij etiam ingenui,non alij libertorum haeredes etia ingrati reuocantur. sed tantum a patronorum parentibus,non ab haeredihus patronorum. fit autem reuocatio e tra ordinem ut C. eod. l. i. per accusationem extraordinariam,quia haec accusatio dc per procuratorem mouetur, ut T. de obsequi. l. per procuratorem de T de procurato. uel forte haec reuocatio fit adinstar inofficiosae donationis .ec eorum quae ob ingentes donationes reuocantur per actionem in rem utilem . DE IVRE AUREORVN ANULORUM, ET DE NA-
talibus restituendis. Tit. viij.AVdiuimus quemadmodum liberti onerentur, nunc dicamus quemadmodum exonerentur. 5c quia hoc sit per natalium restitutione, ec anulorum aureorum impetrationem,audiamus de his. Si ius aureorum anulorum impetrauit libertus non tamen patrono inuito ut ingenuus erit: licet no per omnia,
imaginem cnim libertatis praestat,non ingenuitatis statum. Sand hodie per authenticam omnis libertus sit in3enuus, re pro ingenuo in quibusdam casibus habet, ut in muneribus publicis suscipiendis, ec in anulis aureis sine impetratione. Post impetratione et ius patronatus zmanet illaesum, ut opa rmissa pstetur successio utraq; debeat, in seruitute reuocetur, in causa diuortii testis no admittatur. Natalibus restituitur quis per principem tantum, ec duntaxat uolante patrono uel cius filio,ut n. eod. l. restitutust natalibus libertus nec operas ulterius patrono debebis,nec successionem,nec ullius honoris uel reuerentiae exhi
273쪽
s YTVM co D IcIs. hstionem. prorsus enim desint libertus en,ut T. eodem l .seeunda . Haee tamen ita ubi libertus per mendacium natalium impetrauerit restitutionem, ut Teod. iege prima.
cenda sunt .primu de iure praetorio loquamur. Et quia iure praetorio succeditur per bonorum possessionem, audiamus de bono iv posseis. Videamus itam quo modo hic accipiatur haec duo uerba: bona,& possessio, di quis pollit petere bonorum possessionem, di cuius qualiter distinguatur honorii possicisio, ex quib causis introducatur,unde tempus incipiat cedere, oc quantum tempus bonosvpossessioni petendae legibus sit praestitutum. Bona enim hie intelliguntur eti m quae no beant,sed inco modum habent, etiam siue sint in corpore. siue sint in iure. possessionis nomen ponitur hic in designatione non facti sed iuris: ut nihil sit aliud, esse bonorum possessorem , quam iure praetorio rerum haereditariarum
petitorem. Praetor enim neminem facit haeredem, quia non potest: sic nec senatus usumfructu constituit, sed facit pro haeredem, id est loco haeredis bonorunii postellarem constituit. Est aut bonoru possessio ius petendi patrimoni j .retineri dic uel rei quae fuerit cuiuscun* cum morituri petere potest bonorum possessionem quis per se re per alium,ut per seruum procuratorem: licet no haereditate. Sed oc si quis petierit nomine Titi j,et Titius postea inueniatur furiosus,petitio ualet rati enim habitio ad prioris postulati confirmationem pertinet. ut T. eod. l. ult. c vivs *patris N iiiij familias,du modo ius testa di habuit uel in castrensibus. Non asit nisi pro tribunali peti debet. Sinuito non quaeritur. et per procuratorem quaeritur, sed non repudiatur per praetorem quom pupillo quaeritur ut C. eo. l. honorum. Et in bonoro possiellione est ius accrescendi, oc locus succensorio edicto, quo quis sibi suceedit. Item bonora possesso quali quali uoluntatate declarata acquiritur. sublata in hac quoq; petitione uerborum solennitate, Di C. eo. I. ult. Bonorum possessio,alia Ordinaria, alia eκtraordinaria, ut ea quae
datur his qui ex legibus nouis ueniunt,ut in T. eod. Item haec bonorum possensio. alia directa,alia ut ita dixerim utilis. item ordinaria bonoru possessio,Mia
datur secundum uoluntatem,alia contra uoluntatem: alia necu secundit uoluntatam,nem contra uoluntatem. Secundum uoluntatem datur bonorum postis.
sio se naum tabulas. Contra uoluntatem datur bonorum posseisio contra ta bulas. At illae, id est quae sunt ab intestato, ne* sunt secundit uoluntatem, nec contra uoluntatem. Introducta est bonorum possessio alia gratia eo firmandi ueteris iuris,ut bonorum possessio secunda tabulas: alia gratia emendandi, ut unde liberi: aliasratia impugnandi, ut contra tabulas ex testamento. Secundum uoluntatem sunt duae secundum tabulas, re contra tabulas ab intestato: sublχ-tis alijs quatuor,unde liberi,unde legitimi,unde cognati,unde uir, unde uxor
Cedit tempus, ex quo quis sciuit,ta te uocatum,ct hominem defunctum , ut Leodem. l. iii . liberis oc parentibus non artandis nimium. In honorem sanguinis annus utilis proditus est,caeteris spacium centum dierum utilium praefixum est ut Institutio. codem. I AD BONORVM POSSESSIO MM, ET IN
274쪽
UQUANDO NON PETENTIUM PARTES PETEN- tibus adcrescant. Tit. x.
ET quia saepe contingit ex pluribus qui petere poterant bonorum possessionem alios petere,alios minime,ec non petentiu partes parentibus adcrescere, audiamus quando non petentium partes petentibus adcrescant. Et quidem adcrescunt ubi qui petere poterant,no petunt. uel quia nolunt repudiando,uel quia alias n6 possunt, tempore puta morteue exclusi, ut is de hono'. posses Ll.
iiij. sed secus est,ut C. de successso. edict. l. i. Nam 5c ubi quis non petiit,uel ab alio sibi petitam ratam non habuit,ec sic obiit, ad haeredem bonorum possessio
non transit licet uideatur contra Institui. de Orphiciano senatuscon. Ita demum est actio, si in eodem sint gradu, ec ex eodem capite uocentur. Nam si ex diuerso cessat adcretio,puta haerede scripto extraneo,a liberto patrono praeterito notetente: no tamen nisi unius ec certae partis patrono competere honorum ponestionem,ut st. de bonorum possess. l. sed cu. Sed ita demum petenti bonorum
possessionem adcretio competit: si incertum sit petiit alter, uel no. quia posteriori alias dies non cessit,ut is de bono. posses L si plures.
DIximus de bonorum possessionibus in genere, nunc dicamus per singulas species,oc quia digniores sunt quae dantur secudum uoluntatem: uel quae
competunt ex testamento quam quae dantur contra uoluntatem, uel c petunt, primum de his agamus,quae copetunt ex testamento. Et quia hae sunt duae secundum tabulas & cotra tabu. secundum tabulas dignior est, o contra tabulas, uideamus primu de bonorum possessione secunda tabulas. Videamus quia hus detur bonorum possessio secundum tabulas ec quando, id est secundum quas tabulas. Bonorum possessio haec datur haeredibus institutis utiliter, etiam posthumis,ut Teod. l. hi. Institutis duntaxat iure,ut Institui. eo. Nam si ius haereditatem capi prohibet,& honorii possessio cessat,ut is de bonorum possess. l. no. Datur autem Institutis perstrepturam,& purdet sub coditione: hocc, etiam post conditionis desectum interdum praetor tuebimr,ut T. eod. l. si sub . Datur quoq; domino seruo instituto. ambulat enim cum domino bononi possessio, in
meo. l. ii . M penult. Datur ct secudo institutis substitutis,fc his qui substituti simisubstitutis: sed gradatim,id est prioribus deficientibus,ut T. eod. l. q. s desertur.
Datur aut ex tabulis supremis,ligneis, lapideis,aeneis, eboreis, chartis, membranis: literis duntaxat scriptis, no notis quae no sunt literae,ut T. de bono. ponsessione l. si bonorum possessio datur. Datur,si is qui secit tabulas testari potuit, utro tempore,ec quo fecit & quo moritur. ergo impubes filius, uel filiusfam. qui credidit se patrem sana. testatus fuit: ec postea factus eius status decesserit, quavis testari possit n6 tame eius honorii possessio peti poterit,ut sLeo. l. . Excipitur nisi cum antea in tabulis fecit 5c factionem testamenti habuerit postea fit rore uel interdictione amisit ut T. eod. l. i. Sed Θc ut haec bonorum posscssio competat,haec oportet cocurrere,id est ut tabulae sint supremae, id est post quas nullae sint compositae: N ut sint sisnatae,& manserint signatae, id est non fuerint rosignatae per testatorem aliumve testatoris uoluntate. Nam si fuerunt resignatae sine testatoris uoluntate, ab aliquo uel a pluribus,non oberit, ut ii . eod: l. i. SD gnatae septem testium signis. Quippe etiamsi plures signauerint, septem tamen sufficiunt,si appareant ut T. eoa. l. cum. Porro ex aequitate etiamsi tabulae nunc
275쪽
azπTuri coDI cIs. x non extent,semel tamen extiterint post testatoris mortem satis est, etiam si po-itea interciderint, ut Teod. l. i. Illud notandum est, quod haec bonorum possensio ex abundanti datur etiam suis qui iure centumuirali ueniunt, si fuerint instituti, substitutive. Illud notandum est,quod patris tabulas , licet no pupillares, sufficit esse signatas,ut is eod. l. ut. Item notandum,quod si de tabulis reseratur Saestio, per septem oportet probari: reprobata eoru sententia qui ex hoc loco . sumunt re dicunt,per duos probari posse. profecto haec opinio est,et no sententia. Nempe frustra fuisset sta tutum, foret ridiculum dicere testamentu vij.
testes exigere, si nunquam esset opus inducere. DE BONORVM POSSESsIONE cONTRA TABULA s.
quam praetor liberis pollicetur. Tit. xij. X IIdimus de bonorum possessione secundum tabulas, nunc audiamus de boV norum possessi. contra tabulas Haec ex testamento datur, licet oc contra testamentum nititur, quia occasione testamenti oritur. Exponamus ital quibus detur,& quando detur,ec quando cesset. datur liberis duntaxat,si sunt naturales oc legitimi sed ec legitimis tantum,id cst adoptiuis. Datur ec ab hostibus reuersis, datur restitutis,datur nascituris,id est posthumis,& suis, ec emacipatis: ec his qui habentur pro emancipatis, id est qui alias exierunt de potestate,ut T. eod. l. i. Datur inquam praeteritis , non institutis etiam sub conditione: nisi post desectum condicionis,ut Teo. l. iij. penuit. Competit autem illis solis liberis, qui iure institui poterant, ut T cod. l. in . Competit etiam exhaeredatis no rite uel
sub conditioneta, enim quasi praeteriti sunt,di liberi certo iudicio exhaeredati debent. ut T. eod. l. si post. 3 iq.& l. sub conditione. Cessat haec bonorum possessio
contra testamentum sceminarum,quia Deminae suos haeredes no habent, ut T.
eod. l. illud. Cessat quot in eo qui institutus est: nisi causaliter,ut dictsi est. Cens alec bonorum possessio contra tabulas ubi praeteriti si iij semus fuerit institutus,uel factus legatarius: dominus quoq; legatum clegerit, uel seruum institutum adire haereditatem iuiserit, ut Teod. l. ii l. M ult. Item ei qui cotra tabulas bonorum possessionem accipit, legatorum Sc fideicommissorum, causa mortis donatorum,& retentio ec petitio denegatur,ut Teod. sub conditione. Quid ergo liberi hi rumpentes testamenta,nunquid dabunt a scriptis haeredibus legata re- Iicta dabunt utiq; iure ueteri, sed relicta solis parentibus,& liberis, tutoribus et curatoribus: sed his duntaxat dotis nomine,etiam si quid amplius sit in relicto. ut T. de legat. contra tabulas. l.& si. Ita tamen si dos fuerat data , ut T. de legat. cotra tabu . bono. possiet s. l. uirilis. l. siquid. Sed ea sola legata praestantur ab his qui accipiunt contra tabulas,quae utiliter relicta sunt,utu. de legat. cotra tabir. l. iii. .ult. Illis autem liberis legata non praestabuntur,quibus bonorum possiensionem praetor dedit ex causis praescriptis. Nam si praeteritus accipit honorum possessionem, legatum non habebit: ex econtra. Constituere ergo debet apud se praeteritus, di deliberare utrum periequatur,ut fide legat. contra tabu. l. v. 3 ij. Hoc autem solum legatum liberis oc parentibus relictu praestatur a praeteritis, quod ipsis parentibus N Iiberis principaliter, id est eoru personis relictum est: non si eorum seruis licet per illos seruos ad liberos parentesve debeat peruenire hoc enim casu non de lucro , sed de onere contenditur , ut T de legat. contra tabis. I. iii. Illud notandum est,quod si dolo etiam scripti haeredis legatarius petierit contra emancipatum praeteritum honorum possessionem per contra tabuias sibi indultam, legatario utilis actio dabitumquia praetoris propositum est mne iniuria caeterarum personarum honorii postsessionem testamenti dare . ut m
276쪽
ιsci PLΑcENTI NVs IN LIBRUM eod. I si emancipatus. Illud quoa sciendum est,quod hodie ex causa inhaeredationis ec praeteritionis nullum est testamentum . nec ergo rumpendum. di hodie omnia legata utiliter tamen,etiam omnibus personis praestanda sunt. DE BONORVM PossEss Io NE coNTRA TABvLas liberti,quae patronis uel liberis eorum datur.
Titulus xiij. ' T quia honorum possessio contra tabulas datur patronis, ec patronorum
a liberis,praeteritis .uel non rectet exhaeredatis: qualiter manu miserit ex coactione, sponte,gratis,uel non: dummodo inter uiuos factum simplex non interposuerit,ubi is extraneus pecunia sibi a seruo data seruum emerit,ec manu miserit,huic nihil libertus debet nisi simplex obsequium. Excipitur quo p ille patronus qui operas imposuit electis liberti muneribus & operis: licet non a successione ab intestato,a honorum tamen possessione, id est cotra tabulas patroniis repellitur. ec ex hoc liberam testamenti factionem creditur acquisisse, ut C. deoper. l. iiii. C. eod. l. ij. Disteri haec contra tabulas, quae datur patronis & eorum liberis, ab ea quae datur liberis: quia ea quae datur liberis . datur etia ubi nullo est haeres,sed in patrono contra,ut T. eod. l. illud. v NDE LIBER1. ITVLus xuii.
DIximus supra de bonorum pos ssione ex testamento, nunc audiamus de
bonorum possessione ab intestato. hae sunt quatuor,unde liberi, unde legitimi,unde cognati, unde uir ec uxor. Erant olim aliae quatuor,unde decem personae,unde patroni re patronae,oc eorum liberi ec parentes , unde cognati manumissoris, et tanquam ex familia. porro exoleveriit ut in Institui. de bonorum posseisione. Et quia prima est causa liberorum, ita in successione praetoria,sicut in legitima: audiamus primum de honorum possessione unde liberi , Der quam liberi uocantur. Videantus ita quando detur unde liberi,& quibus cietur, ubi paterfamilias decessit intestatus ,uel si eius desit testamentum: puta scriptus no et it secundum tabulas, praeteritus contra tabulas, aut alia tempora petendae onorum possessionis non largiantur: uel si testamentaria repudiatur successio. repudiata enim bonorum postessione ex testamento consequens est, ut ab int stato petitio stat,ut sifeod. l. i. Idem si institutus testatoris uoluntatem no habet aut quia testator tabulas scidit, uel cancellauit . uel alias uoluntatem mutauit, ut Teod. l. i. Datur aurem ita demum si certum sit tabulas n5 extare , uel ex his petitionem non fieri nec posse fieri. Datur liberis natis,posthum is quo . dummodo portentur in eius uentre quae uxor esse potest,suis, emancipatis: non tan tum si steterint in emancipatione,sed etiam si pater postea adoptauit oc remamcipauerit, ut Teodem. l. liberi. Datur quoq; adoptiuis, si tamen manserint in adoptione, ut fico. l. i. ii. Et notandum est, quod turbato mortis ordine utilis honorum possiestio unde liberi, id est unde parentes dabitur bonorum possessio liberorum parentibus. Sed parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, liberos naturae simul Oc parentum commune uotum. omnia enim nostra
ex uoto liberis nostris parans, ut T. eodem de bonis lib. lege penultima,ec fissi eodem I. scripto. . l
277쪽
SEquitur ut dicamus unde legitimi, id est agnati. datur secunda ab intestato
bonorum possesssio agnatis proximis ubi liberi non sunt, uel ii sint repudiauerint omnino,ut Teod. l. h. quia nec quasi liberi succedere, nec quasi legitimi uolunt. quippe in sequenti bonorum possessione si bripsis succedere potiunt, ut Teod. l. i. Esti bonorum possessio competens masculis, foeminis, ingenuis, oclibertis ita tamen copetit haec bonorum possessio. si certum sit patrem familias fuisse illum,qui obiit. Nam quamdiu haec certitudo suerit. 8c bonorum pollessio, celsabit petitio,ut Teod. l. ij., iij. Datur autem haec bonorum possessio illis solis, qui abintestato possunt succedere, uel per legem, uel per SenatusconsuI- tum, ut matres, filii. In summa sciendum est, quod quamdiu spes est,aliquem suu haeredem defuncto posse existere, legitimus nec iure praetorio succedet: ta si defuncti uxor praegnans sit, uel filius apud hostes,ut ff. eod. I. penuit.
Idimus de unde liberi 5c unde legitimi, uideamus de unde cognati. Haec V honora possessio nudam habet indulgentiam . datur cognatis, qui no sunt agnati sed oc agnatis si sint capite minuti, nisi sint fratres qui oc capite minuti a-
seuerant agnati. Complectitur cognatos usi ad sextum gradu di a septimo natum a sobrino sobrinaue. Datur nato,nascituro,ita tame, si uiuo eo de cuius bonis agitur. fuit conceptus. Nam si post morte, non uocabitum quia uiuo eo nondum erat animalis, ut T. eo. l. i. Datur autem proximo. Et proximus dicitur qui
solus est cotra idio ma sermonis. Datur quom sectis de uentre. Datur quot spurins inter se: sorte oc patri concubinario. dabitur in bonis filii spuriis: θc econtra Admittuntur autem cognati 8radatim, ut si fuerint in gradu primo, omnes simul admittantur etiam si fuerint multi. DE succEsso RIO EDIcro. τIT. xvii.
QVia in bonorum posset sonibus , de quibus dictu est .locus est successorio
edicto: quo sc alter alteri succedit,& quis sibi ipsi, dicamus de successorio
edicto. Hoc edictum ideo propositum fuit .ne bona uacua sine domino forent, ec ne mora longa creditoribus fieret. uel ut abeant creditores quem conueniant uel haerede cessante creditoris missi in possessionem bona legitiis distrahant. Et certe priore cessante sequens uenit: nisi prior exclusus tempore uel repudiatione, ii te sibi uelit succedere. Nam filius anno repudiatione exclusus ab unde liberi ,habebit unde legitimi. Item exclusus ab unae legitimi, habebit tertio anno st uolet utili unde cognati. Item in bonorum posset Iione iecundum tabulas dici potest,quod si is non petierit honorum possessionem secudum tabulas,qui ab intestato potuit succedere, ipse sibi succedit, ut T. eod. l. i. intra annum uenit filius ec parens, non solum suo nomine, sed si eorum seruus institutus fuerit. Illud notandum est, quod simplex cognatus,id est qui sic cognatus est quod non est agnatus edicti buccessorii beneficium non habet,ut T. eod. l. ult. hoc ideo sorte quia post cognatos nullus succedit: nisi uir oc uxor per bonorii possessionem unde uir dc uxor,ta fiscus postea.
278쪽
Diximus de bonorum possessionibus ordinarijs ex testamento, deor ordinartis ab intestato: restat ut dicamus de quatuor unde uirec uxor sed quia succedentibus siue iure ciuili, siue iure praetorio, di ex testamento N ab intestato,aliquando datur Carboniana bonosse possessio, agamus de Carboniano edicto. Videamus itaq; unde dicatur Carboniana, quas moueat cotrouersiam cum bonos; possessio Carboniana decernitur, cui det,qualiter mouetur cudatur bonoriim possessio illa, quando detur, quae sit differentia inter hanc re alias. Dicta est Carboniana a Carbone autore, qui introduxit ea. Mouet cotrouersia alias a patre. alias a fratre, alias ab extraneo impuberi duntaxat. mouetur quoq; Quaestio status.& bonorum cu datur bonoN possessio. Mouetur quaestio interauut dicatur unum fuisse ex liberis,interdu alterius hominis filius, interdit quo* scrutis defuncti. Nam magis consulendu est his, quibus periculum malas intenditur si enim aliter obseruaretur inuenta erit ratio, quemadmodum audacissimus qui scii maiore iniuria impuberem adficiat. quod ec plura ec grauiora de im eu-bere menciatur. Item di ii fiscus quaestione mouet Carboniana decernitur. bedec si testamento filium negauerit dummodo ex haeredem no fecerit,ut T. eo l. i.
Interdum quoq; cu filius scriptus, puta post humus est, negeturo ex defuncto natus, sed si dicatur subiectus locu habet Carbonianu edictu, ut T. eod. l. i. Datur impuberi cui quaestio mouetur gemina re status ec honom, diisertur , post
pubertatem. Si de statu tantum moueatur quaestio, ex Constitutionibus,no ex edicto Carboniano in tempus pubertatis differtur. nisi sorte illico eam terminari pupillo expediar, puta Propter argumenta,quae tuc pro pupillo sunt in promptu de facili peritura. Datur Carboniana ex testamento regulariter, ut contra tabulas. decernitur bonorum possessio casu aliter quoq; ubi secundum tabulas, quin ab intestato competat nemo dubitat,ut is eod. l. iij. 3 j. Datur ergo causa
cognita ita . si euidens ratio faciat pro impubere. Sed Zc si ratio faciat uel modice pro puero. Denegabitur autem si euidens ratio sit cotra puerum: sic tunccei Iabit Carbonianum edictu . sed di tu necessabit cu filius ex haeres scriptus est, haeresste: saluo casu de post humo, quem superius posui. Notandum quia cause cognitio in duobus uertit, id est Carboniana possessio data sit,uel non: ec quod
si pius fit cum causa debet fieri, aut illico fieri, si expediat pupillo. quod utili
faciendum est ne ciuod fauore pupillorum sit proditum , ad eorum retorqueatur incdmodum. His autem Opus est ut detur Carbonianum,ut sit impubes cui moueatur quaestio gemina. Est duplex bonorum possessio una ordinaria primu uel ex testamento unde liberi: quae etiam ex haereciato datur,ut si filius no contra tabulas petit, sed ab inteliato unde liberi quia neget patris tabulas tales essedit secundu eas dari bonorum possessio pollit,ut ii. cod. l. scriptus. Missus aut in possiellionem puer nec incomoda sentiet: aletur interdu rebus alienis. hoc tamen ita, si natus sit ex matrimonio indubitato partu legitimis custodito . ut C. eod. l. ult. SatiuS enim eli pupillum alienis ali,quam fame necari, ut T. eo .l. sedec. item 5c alias scilicet necellarias impensas, puta in studia puer diminuet,ut E. eod. l. de bonis. Sed ec illud comodum habebit puer missus in possessione . quia post pubertate possessionis munere fruetur: hoc ita si ante cauit, uel nianc uelit. Caetent si ne* cauit . neq; nuc cauere uelit, ausertur pupillo bonosv possessio,5 dabitur aduersario satis onerenti .ut ii eo. l. de bonis. ult. Erit aut puer inponsellione , alias solus, ut si cauit: alias id est si non cauit cu alijs possidebit: hoc inquam ex ordine. Porro calualiter etiamsi cauerit etiam cum alijs, puta cum fratribus possidebit, ut Teod. Sed quid si neutersatisdςt, curator constituetur qui bona
279쪽
sEπTVM con Icis. MIsona administrabit: hoc in casu in simul ambo possidebunt,ut Teod. l. sed ecsi. Item si satis dedit pupillus , haec bonorum possessio ad res periequendas,& ad
debita exigenda, non tamen ad possessionem adipiscendam proderit, ut ff. m. l. penuit. In summa illud notandum, quod licet suerit haec bonorum possessio do creta , nondum tamen fuit rerum possessio impuberi data: ec interim impubes pubuerit,de eo quod a possessore petet, puero probatio incumbet, ut T. eod. l. antepenuit. Differt haec bonorum possessio a caeteris, quia illae ordinariae sunt, haec est extraordinaria. Item caeterae sunt iuris, haec est faeti. Item, post tempus cedunt, ex quo petitor scierit defunctum: Carbonianum ex tempore ex quo controuersiam sibi fieri cognouit,ut T. eo. l. iij. . Penuit.
DIximus de caeteris bonorum possessionibus, nunc audiamus de bonoruni possessione unde uir & uxor. ut haec honorum possessio peti possit oportet ut matrimonium intercesserit uel de faelo,uel de iure. Caeterum si iniustum fuerit, nec bonorum possessio peti nec aliquid capi poterit, ut T. cod. l. sed oc ut autem haec bonorum possessio locum habeat oportet ut mortis tempore matrimonium constiterit,& uel nullum diuortium intercesserit, uel non iure. Tunc enim quantum ad successonem intelligitur durare matrimonium, ut Teo. licet mero
iure inspecto non pol sumus negare esse diuortium , puta si liberta inuito patrono ab eo disicelserit, ut ii . de repud s. Datur autem bonorum possessio defuncti uiri uxori deficientibus ascendentibus , descendentibus, collateralibus: praeterea fructus occupat, etiamsi in ciuitatibus quibustun* quiuis ita sine successione obierit, ut C. de bonis uacantibus I. i. aliudq; collegium licitum fisco praefertur. ita tamen uxor uiro succedet, nisi mortuo marito infra annum nupserit. tunc enim uiro usq; ad gradum tertium cum suis consanguineis ex testamento uel ab intestato succedere poterit. Praeterea marito mortuo locupletiori uxor
superstes laborans inopia dote praestita cum liberis etiam succedet in quartam, si tres fuerint, uel pauciores: si plures uiriliter capient. liberis quoq; seruabit proprietatem, si fuerint, si non potietur etiam dominio, imputabitur* legatum in
talem portionem, ut authen. de exhiberi. reis M. quoniam Sc ut liceat matri re auiae .i . quia uero lege: multo sortius succedet uxor uiro si non reliquerit uiro liberos, sed patrem matrem,sed nec hos, sed duntaxat consanguineos. In sumisma sciendum est, quod si in duobus imperialis liberalitatis sociis unus sine haerede decesserit, in id donatum non uxor,sed socius succedet, ut C. ii. x. si libera litatis Imperialis socius sine haerede decesserit.
Idimus de bonorum possessione admittenda, nunc loquamur de ea repu- dianda. ec quidem possessionem is rite repudiat cui delata fuerit: licet non solus non omnis. Quippe filio delata in fraudem silii,pater non recte repudiat
nec patri delata uiuente patre filius: nec pupillo delatam tutor ualet repudiare, licet adquirere. Porro ab eo tamen impubere,cui delata fuerit,recte repudiatur: uerum antequam .sit admissa. si t enim repudiata non potest aduocari, sie nee
admissa ad instar haereditatis potest repudiari: hoc ita, nisi iure aetatis quis ad- nussam repudiet, repudiatamve advocet, eo saluo quoi quod diximus supia.
280쪽
x14 PLAcENTINVs IN LIBRUM ruia siquis primam bonorum possessionem sibi competentem repudiauerit,uno e Iiberi, postea petere poterit. unde legitimi :oc si unde legitimi, postea unde
cognati. DE c OLLATIONIBUS. TIT. A XI.
EXposuimus supra qualiter succedaturium praetorio, nunc uidendum est qualiter iure ciuili. Sed quia ec illi qui succedunt iure praetorio, de quo dictum est,ec illi qui succedunt iure ciuili,de quo dicendum, quandini; conferunt de collationibus agamus. uel alias uidimus supra quemadmodum emancipati, quos ius ciuile non cosnouit per praetorem uocantur cum suis, id est , uidimus qualiter honorentur,ia quomodo successores efiiciuntur, nunc uideamus qualiter conferendo grauentur: N inde occasione sumpta de omnibus collationibus dicamus. Aequum quippe fuit ut cum emancipati appetunt paterna ergo sibi, id est, iure ciuili non aebita in medium conserant postea,ut T. eo. l. i. s. i. Vide mus itaq; quid sit collatio,unde dicatur, quis conserat, oc quis non, cui, quaa olim conserebantur,ec quae hodie, quando, di qualiter fiat collatio, in qua iuccessione, quo iure, ec quae sit poena non conferendi. Collatio est ius quo res quondam naereditaria, nunc non haereditaria, fiet haereditaria, id est, redigitur, incontinenti ut diuidatur. Dicta est collatio quasi in commune latio. Nam quod antea erat proprium adducitur in medium,id est, communi subiicitur. Consetunt emancipati suis , etiam non suis, nec emancipatis , sed his ultimis tantum profecticia, id est, quae a patre eis obuenerant.Conserunt sui suis. Sane emancipati non conferunt emancipatis, nec sui emancipatis . hoc iure ueteri sed hodie omnes liberi conserunt omnibus liberis,etiam adoptiui, ab hostibus reuersi: liacet moriente parente, de cuius bonis agitur nihil habuerint, & Teodemi . . i. Olim conferebantur ab emancipatis relicta, de omnia peculia: nisi castrensia, cquasi, dignitatis nomine pro filio a parente data: sed ec adhuc pro unius filii disgnitate debita 1 patre de communi detrahantur. Item quarta arrogato debita, si arrogatus uelit Luccedere cum fratribus, naturali patri erat conserenda. Item peculium castrense quod pater succedens filio habebat conferebatur, de quia mox tuo filio desinit ei be peculium , dc quia non nunc adquiritur sed non admittitur, ut st. eo. l. i. F. siis. Item sibi ex contractu debitum pure & sub conditione emancipatus ueteri iure debet conferre, sed oc a se debitum sub conditione. Verum emancipato hoc casu filius debet cauere conserre pro ea parte, quam contulit existente conditione illum defendet. Item si forte propter inopiam cauere emancipatus non positi non ab eo transferenda est possessio, sed sustinenda donec possit inuenire fideiutares: ut tamen de his quae seruando non seruantur suo haeredi ec distractio dc actio detur, caueatq; suus emancipato se in medio collaturum, si postea ab emancipato fuerit cautum, ut Teo. l. 3. .ult. Item emancipariis impuberi cui controuersiam facit, conferet: sed ec ei cauere debet suus. quod si fuerit uictus, sibi collata,emancipato restituet. ut T. eo. l. iq. M. ij. Illud nota dum est,quod iure etiam ueteri emancipatus actionem furti licet conferebat,notamen actionem iniuriarum,ut st. eo. l. l. 3. emancipatus. Hoc quoi sciendum est, quod collationis stipulatio tunc committitur cum interpellatus cum aliquo si acio quo conserri potuit no facit, quia boni uiri arbitrant collatio facienda ea Siue i itur in totum collatio facta est,siue in partum, tantum committitur stipulatio . oc sue quis non coferat, siue dolo secit quo minus conferat,quanti ea res it tyntam pecuniam actione ex stipulatu,qui cauit condemnabituriit n. eo.
laiqqis f. ult. Item illud sciendum est,quod si emancipatus dum liberat contu-