장음표시 사용
281쪽
nlit,&postea bonorum possessionem omiserit, si tantum tauit contra fratrem agentem ipso iure tutus erit, si dederit condicet, ut Teo. i. iii. Porro hodie non conferuntur: nisi ea quae parentibus di filijs data filiorum morte parentum sint facta, id est,ea sola quae quondam fuerunt paterna. ergo haereditaria: modo sint
filiorum,non haereditaria. ergo relicta non conseruimus, nee peculia etiam profecticia conseruntur. sed quia sunt omnia aduenticia. Quando ergo sola ea uuae fuerunt parentum, id est . dotes ec propter nuptias donationes abscesserunt ahonis dantium, etiam simplices donationes proprie coiseruntur. id est cuni sint singulorum deducuntur in medium. Tunc tantum sit a ma cipato collatio, quoties is qui in potestate est intententu emancipati assectus est aliquo incommodo. Caeterum si non est, collatio cessabit, puta si emancipatus patris iudicium iam meruit, nec quicquam amplius morte patris nanciscitur qua Quod in eum uiuens pater contulit. Idem si de legatis paternis tantum accepit. quan tum bonorum post et sor contra tabulas occupat, tunc collatio cessabit, ut R. eo
haeredi remittit, quantum suus ex collatione debet habere , contulisse uidetur. item si nomen paterni debitoris delegauerit,uel quid de suo dederit, ut T. eod. Li.M. iubet. st quis collatio compensatione,ut si filia coitigata dotem constante niatrimonio , ergo nondum reuersam sibi compenset : & eatenus minus de haemeditate recipiat, ubi uir est soluendo. item actionis iis bonorum cessione sit collatio , si uir sine uicio uxoris constante matrimonio fiat non soluendo ut in filathen. de aequalidot. . illud quoq;. Fiebat olim collatio in successione ab intestato, S in succellione ex testamento ita demum siparens hoc dixit expresssim tierum hodie etiam in successione ex testamento locum habet, siue testator iusserit ut fiat, siue non dixerit ne fiat. Tune solum cessat ubi expressim dixit,ne fiat Εκ testamento cessat ita demum collatio, si pater hoc designauit expressim. hoe intelligo siue in ultima uoluntate,siue cum inter uiuos dixit. 5c ne unquam fieret . uel quid simile dixerit, ct in ea uoluntate decesserit. fit autem in authenticaeollatio dotis, aliorum datorum: & hoc ita,si illa data extent, uel cu sint consumpta sed dolo malo, perinde habentur ac si extarent. Dotis inquit & aIiorum datorum. Ergo omnium. Nam cum authentica dicat indistincte re aliorum in ciue enim cum authentica distinguitur per aliam authenticam, stabitur huic a tnenticae. Dicitur* omnia data a parente debere conferri. Nam cum dos, quae ab initio exivit de bonis, conseratur, cur non & donatio simplex, quae demum post mortem exiit,debet consent etiam donatorum simplicium .itam in collatiose tria iura possimi notari. Vetustissimum, quo donatio simplex non conferebatur,ubi testator id ex pressim dixit: uetustius,ut C. eo. l. penult. quo ec in alio cara conserebatur, id est, si ex alia parte dos uel donatio foret. Nouissima quo omnia data,ergo Ac simpliciter donata sunt ut uerissime reor conserenda. nec obloquitur haec donata non reuocata nomen relictorum obtinere,quia non potest
inferri sint relicta quae utiq; non siint conferenda. quippe distinguitur donatio simplex a parente in filium collata, silencio duntaxat si tradita, id est, non reuocata: quo casu licet uim relicti obtineat cofertur, nec hoc relictum est,licet uim eius habet: an expressim merit in testamento confirmata. quo casu quia uetarelictum est,uel fideicomminiim,non consertur. Data autem a parente siue donata filio conferuntur: sed ita demum,sive donata suerint silio uelut extraneo,siue emitando de ultimo arbitrio. Haec enim licet in bonis parentis fuerunt ante te
toris mortem,S cum moritur post mortem sient silit,cui data sunt. Confir-
282쪽
mantur hae duae donati'n s . Sane ubi pater donat filio in potestate constituto uel ubi filio in potestate uelin peculium conserendo: illa inquam donauo quia
non estproprie donati', labii confirmatur. ergo non confertur, sed aequaliter utres paterna. Nec obstat q*ominus conseratur donatio simplex collata in silium Deliit in extraneum, sitie conserendo in eum ultimum iudicium: quia post mortem ita tessicitur. Neuis alii s non consertur ,nisi conserentis foret. Sand filius cui simpliciter donatur ut dictum est olim siue uellet etiam in haereditate parentis succedere,sue uellet abstinere,id omne quod a patre sibi donatum fuerat,poterat praecipere: imo melius dixerim retinere, si tamen alter siliu debitum habe Othonorum subsidium , ut C. famil. erciscun. l. filiae, tunc in iudicio fam .ercia scian .hoc totum percipiebat. Si uero alter filius uel nillil haberet, uel non in t retim bonorum subsidium, ei cui inossiciose donatum fuerat famil. ς cis iudi o. detrahendum, ut etiam alter habeat legitimum debitum subsidium honorarisci C. de inossicio. donat. l. pater. Licet enim dieium est donata silio ii potestate
constituto, siue ut extraneo. siue cogitando de ultimo arb1trio, morte confirmant
tur,id est. filii essiciuntur: tamen ta quia ante mortem, oc cum parente mortu in defuncti bonis inueniuntur. ergo naereditaria sunt, est, in iudicium familia: erciscun. deducuntur: sed praecipiuntur,alias in totum, ut alter filius habeat de hilum bonorum subsidium: alias cum diminutione, ut alter filius illud non hRheat. Nec obstat quσd dicitur talem rati habitionem retro trahi,ut non deducatur in familiae erciscundae iudicium. non enim trahitur quoad dominium, quia
id fieri non potest, sed duntaxat quoad causam fructuum. Nam & si pater milies uelit,& dicat,ut id quod donat filio, quem habet in potestate . statim fiat suum. nihil agitur quo ad praesentem statum, deduciturc, in familiae erciscundae iudicium. lia demum sit suum, si uel expressim co firmauit, uel non reuocauit: sic., utpote suum proprium factum filius, cui donatum fuit, si uelit parenti qui sibi donauit succedere,poterit di debebit etiam illud conserre in medium. Quanquam dico & dixi, quia si uoluerit ab haereditate abstinere, quidquid sibi a patre
donatum est poterit retinere. Sed nec obloquitur quod dicitur filio donatum uelut extraneo, etiam in iudicium tam .erciscun. posse deduci: & postea utpote mortis confirmatione filij illius erici debere .ab eo tamen,si uelit luccedere,conserri. Nempe licet pater donat filio in potestate sua constituto uelut extraneo, id est, bcne merito, non tamen donat filio emancipato: illico enim fieret situm nec ueniret infam .erciscundae iudicium diuidendum, uel praecipiendum. Vera ab emancipato hoc quoq; suis conserendum est, cum etiam suo id conseraturum cui est suprius saeptissime dictum. porro quod donatum est extraneo prorsus, id est,non suo: siue succedat alicui cum eius filiis, siue cum aliis extraneis,pr fecto ille donatarius cohaeredibus conserre non coetitur. fit collatio tam . ercisc. iudicio uel condictione ex lege,uel iudicis ossicio. Poena non conserencium filiorum donationes propter nuptias,dotes .donationes simplices,ea est, ut eis no colarentibus actiones haereditariae debeant denegari ut C. eo. L posthumo. L si, DE TESTAMENTO MILITIS. TIT. ππIi. liss Ruinus superius de successionibus praetoris, nunc audia imus ciuiles,& de illis disputemus. ecquia iure ciuili succeditur eat testamento .ec ab intestato successio quam testamentaria digni
est, de illa primum audiamus. Et quia successio testamentaria drusponitur in testamentis, de testamentis loquamur. Et qui3 test menta sunt duo
283쪽
sENTVM c ODI cIs. a mbus modis, singulari iure, militari,S communi iure paganorum: constarii quia testamenta militum sunt digniora , de testamento militis dicamus. Videamus ital unde miles dicatur,quomodo testamentum militare coniiciatur, quae iura singularia sortiatur , quae communia , quo modo deiiciat ratione personae,res causae, temporis. Miles a malo dictus est, quia coercet homines a malo, uel ai multitudine,uel a numero mille uel a milicia, id est,duricia, quam duriciam pro nobis sustinent. Testamentum militis sola ec simplici militis uoluntate persi citur,ut T. eodem i. i. . miles. Sed distinguitur utrum sint in milicia,uel in expeditione, an in suis sedibus. Si sunt in sua domo uel alibi iure comuni poterunt testari. Sed Θc cum in castris agit militariter duobus modis testatuta Ecce in bona ualetudine positus uel communem numerum testium ec inter eos patrem po-i terit adhibere. Nec ullorum magis intererit, quam militum contrarium non admitti: alioquin non difficulter homines existerent post mortem militis, qui adfirmarent se audisse dicentem militem sermonibus blandis, RELiN o Huic BONA MEA,.& per hoc iudicia uera subuerterentur. quod ne fiat, cum incolamis est in castris, necesse habet testari conuocatis adhoc hominibus. ergo ad minus duobus,ut Insti. eodem. Porro in prelio constitutus lancea forte transfixus, adeo ut uitae sortem derelinquat, quomodolibet restatus in puluere uel intaina mucronis, uel in mamine,clypeo rutilante sanguine literis, notisue, oco teste conuocato rite dicitur testatus. Hoc tamen ita, si insea uoluntatem illam non mutatam obint. Et ita si constat quod scriptura qualis qualis fuerit defuncti militis. uel si in dubium deducatur iure communi, id est, per duos duasue testes militis fuisse probentur. Ei soli militi permittitur militariter testari. lui mi istat. Nam extra castra si agit in uillis,in balneis,in rusticorum domibus,in aediabus propriis,non nisi iure communi testabitur,ut C. m. l. penult. Iam non ei soli qui iam electus est, sed in numeros relatus csit: nec de fide ruseta sacramento militari damnatus est, restari permittitur singulari iure: secus si de delicto leuiori. id est, militari duntaxat fuerit condemnatus,ut T. eodem l ex militari delicto ocl. antepςnult, ec C. eodem i. dc misitibus. Sortitur iura singularia multa. Ecce enim sine legitimo numero testari potest i Et ut dictum est inter testes pater erit testis filio si militauerit testanti ec filius patri, ut in Instit. de testamen. item ad tempus potest instituere Sc extraneo impuberi substituere, etiam postquam haeres fuerit, ut C. eodem in testamentis. Et quoq; pupillariter. id est, directo non tamen uulsariter substituere. pro parte quoq; ab initio testari potest, sed
communi iure in parte Sc in re una, as continetu e padanus decedat pro parte testatus,& pro parte intestatus,ut Insti. de haere. insti. Sand aliquando in militis, testamento iacta institutio, quanquam militum testamenta uinculis iuris com munis non subiicianturGetiam communi iure distinguitur. Nam si paterfam miles filiam ex duabus uncias , uxorem ex uncia scripserit haeredem: nec de residuis uncijs quicquam significauerit, in tres partes diuisisse eum haereditatem apparet,ut duas habeat filia quae sextantem accepit, tertiam uxor quae ex uncia limi res est instituta,ut C. codem l . quanquam. Item silencium mi ius iure testantis singulari scientis se habere liberos , pro exhaeredatione habetur, ut matris aut materni. Institui. de exhaere libero F. incidi C, eodem i. sicut. Item priuilestiata testatio militis non defalcatur, non per querelam eπpugnatur, non per contra tabulas subuertitur. Item si miles iure communi coeperit testari, non tamen prisui legio renunciauit,poterit adhuc militariter testari. Item si miles ante militiam sepit testamentum,& miles factus, Oc in expeditionc agens,resignauit illud.&. quaedam adiecit, uel detraxit uel alias manifesta est multis uoluntas hoe ualere
284쪽
Dolcntis, ualebit restamentum primum quasi ex noua militis uoIuntate. Poris non miles id non posset, sed ab initio necesse haberet ordiri, squid uellet mutare, ues addere sed obscure dictum potest declarare,ut is de testamen. Denim militis capitis diminutionc non mutatur testamentum: Iicet pauani. ut in Instituta eodem. item muti S surdi nanites,non literati,quandiu militant: etiam si nec a Caesere impetrauerint, testari possunt. Verum non milites uix permittuntur teliari nisi fuerint uel literati, uel a principe impetrauerint,ut Institui. eodem, ut s. de testament. l.surdus 8cl. obsides. Item iure singulari a milite minore annis rex. direeto inutiliter relicta libertas, fauore militis etiam olim intelligebatur fideicommissaria. ut C. eod. si Rufinus. Item si miles non per errorem dixerit, FORTUNATO LIBERTO MEO, DO, LEGO. id est, seruum suum sciens dixerit : sic Sc animum dandae libertatis habuerit, illi equidem di directa libertas
competit.& legatum dabitur: ex pagani testamento fiet numerum,ut C. eod. I. ex his. Item miles ita instituere potest, πι o AD vivIT TITivs SEI HA REs ESTO. ut T. eodem i. miles. Iura communia haec recipit miles: in hosti- iam potestate positus nec iure militari testari potest, ut is eodem i. iacere. Item miles bonorum possessionem ultra tempora ex edicto determinata, petere non sotest: quia generalis est ista determinatio, ut T. eodem in fraudem i. dotalem. te: ti testamentum militis ignominiose dimidi statim desinit ualere,ut T. eodem testamenta. Item turpem personam miles instituere non potest,ut ii .eod. l. miales ,. q. Deficit testamentum militis ratione personae militis testantis, ut si sit imile ru pia damnatus: ratione haeredis instituti ut personae turpis .ratione rei. ut fundi dotalis legati. Ratione causae, ut si captatorie institui. Nempe nec in tostamento militis captatoriae institutiones ualent,ut T. de haered. insitat. l. capi rorias .& C.eodem captatorias. Deficit ratione temporis,ut si militari testamento iure singulari laeto reuersus miles,etiam infra annum honestedecessit, ut C. codem ex testamento,& Institui. eodem. Item notandum est, quod filius factu miles sicut Npateriam. factus utrocli iure poterit in castrensibus testari. Rem miles non potest tutorem dare nepotibus recasuris in potestatem sui patris. Item ad honorem militis etiam unius poena fit metus multorum ut caeteri miliistes terreantur. militem se passum uenundari cum participio pretij capite detruncati Menander statuit,ut ii . de poenis l. quaedam.
DIximus supra de testamentis quae fiunt iure singulari,nunc dicamus de tostamentis conficiendis iure communi. Sed quia in testamentis condendis habetur delectus ec instituencium,& institutorum .siue instituendorum: prius best instituere quam institui, audiamus qui testamenta facere non possunt: ec sic per consequentiam sciemus qui facere possunt. Quidam prohibentur testari r tione aetatisretiamsi sint patresfamilias,ut impuberes. Porro sauore testamentorum etiam pridie quam impleant duodecimum annum sceminae, luartumd cimum mares: multo magis die ultima ec ea nondum impleta, testari ritὰ ponsunt, ut T. eodem Pa. Alij prohibentur propter infamiam quos leges iubent esse improbos,intestabilest,ut lege Iulia repetundarum de crimine famosi coricemnati. Sed ec hi,quibus aqua di igni est interdictum. prohibentur testari de
285쪽
non castrensibus uel quasi. Sane de castrensibus possunt testari, & iure commu-
hi Stiti Eshmitii sed duntaxat quandiu sunt in expeditione, de rebVS QVRhi
castrensibus testantur,alii sit infamilias tamen iure communi, ut clerici silencia-
fimi testari,ut C. eodem eunuchi,n .eo. qui manus. Item muti 5 surdi non intilites, siue luerati sunt. siue a Caesare alias impetraueriint. furiosi quod: possunt interuallis dilucidis,ut C. eodem furiosum. Distinguuntur autem muti uicia ocsurdi sint discreta, an contracta. Si sunt contracta oc per naturam nihil recto agunt: si sint contracta per casum,si literas norunt. Siquis surdus est natura sed loquitur,elogium conficiet. Si uero surdus sit tantum casu, de eo non est duhium quin possit testari. Porro si audit, sed non loquitur: siue id continuit natura,siue casu, si nouit scribere poterit testari, ut C. eodem i. antepenuit Caeci autem casu uel natura ita testantvrpraesentibus vij. testibus 5c tabulario id est quolibet seriolore etiam seruo,ut T. eodem. l. seritus . tamen debent exponere ooluntatem 5c plene oc legitime,uel nolint uel non possint,cuilibet pollunt credere uoluntatem suam scribendam: oc in eodem loco collatis testibus .cartula a quocunq; cbram testatore re testibus legatur, ut ubi tenor cartulae omnibus in notuerit . testator profiteatur se elogium agnoscere suum, re postea etiam subscriptio oc signator sequatur vij. testium, sequaturi, octava tabularum subscriptio Ergo in testamento caeci multa sunt specialia. primum est,quia licet sit nuncupatiuum, non tamen ualet sine scriptura. Est aliud speciale quia subscriptione opus est. Est & tertium, quia licet sit ubicunq; per scripturam nihil valebit,nisi testibus innotuerit. DE TE&τAMEN Tis, ET QUEMADMO VM τgSTAMENTA
Q Upra audiuimus de testamentis quae nunt iure singulari, nunc de testamentis conficiendis iure communi. vel alias, audiuimus supra de testantibus, nunc de ipsis testamentis,oc quemadmodum testameta ordinantur. Videamus ital quid sit testamen tu, unde dicatur,quibus, oc quot uerbis conficiatur, quae tint genera testandi,quales testes, oc quot exigantur hodie in testameto, et quot erant olim, re qualiter testamenta omne cdficiatur,ec qualiter in irritu deducat. citamentu est uoluntatis nostrae sententia iusta, de eo quod quis post mortem sua de honis suis fieri uelit, De eo,id est. uniuerso patrimonio Ait excludatur singulare retustu. Nempe oc ubi quis que instituit,ex parte, uel in re certa: nec reliquum alicui assignauit, nec aliud disponere destinauit, tota capiet institutus in parte enim cocinetur ec as. Dicta est testamentu quandoae quinoe uerbis' ut his. EsTO MIHI HAERES LUclVS TITI Vs,quandoq; quatuor ex his, quandochoabus. quandoin duobus, quando* uno tantum, ut si dixerit testator. Es To ut
tim. nili constiterit testatorem plura disponere uoluisse,ut Teod. l. siis. fuerunt olim tria genera testamentorum unum pacificum, quod calatis comiciis dicebatur secundum bellicum quod procinctum uocabatur: haec duo prorsus etiam
Pridem abierunt. Accessi postea aliud genus, quod dicebatur per aes re libram: quia fiebat per imaginariam uenditionem, quinq; testibus, & libripende, ciui-Dus Romanis praesentibus: eo quos praesente, qui emptor erat, factu hoc diu-
286쪽
o PLAcENTINVs IN LIBRUM tius permaἡst , at uero di partim hoc in usu esse desii l. Porro, sicut olim erant tria genera, sic hodie ius testandi per scripturam tripertitum est quodammodo.Quippe exigitur septem testium praesencia,quod ius ciuile uel uuissimum quodammodo exigebat,in eo genere testandi quod siebat per aes ta libram. Subscriptiones adhibentur ex constitutionibus,signacula imprimuntur ex edicto Praetoris septem testes exiguntur in testamento conficiendo. Excipitur testamen-. tum militis quod ualet duobus testibus conuocatis e quin imo nullo teste adhibito, multo sortius uel uno,ut superius expositum est. Excipitur quoq; testamen- . tum eius cui a principe citra regulas iuris testari permittitur, ut C. codem i. si noExcipitur quom testamentum eius,qui apud principem testatus est,uin imo plurium obtinet uicem testium , ut C. eodem i. omnium. Excipitur testamentum
rustici .ubi septem testes haberi non possunt, sed sufficiunt quinq;. Sed oc tunc,
etiam si omnes literati non sint, licet scientibus literas pro ignorantibus scribere hoc in casu oportet illis etiam scriptam uoluntatcm innotuisse. Iuratiq; testes hoc post mortem testatoris deponere debent,ut C. eodem l . ult. Exiguntur autem ni soli, cum quibus est passiva significatione testamenti factio: non tamen . hi omnes,quia non impuberes, non mutus, non surdus, non intestabilis, non haeres, non testatoris filius quippe reprobatum est domesticum testimonium non mulier, non hermaphrodatus, non furiosus. nisi sit dilucidis interuallis, non seruus. Sane cum adhibitus quis est, si liber omnium opinione credebatur, icstamentuin non periclitatur,ut Institui. cod. ergo opus est ut testes sint ciues Romani, puberes , mares : non detenti inviti, ad quod uenerint certiorati: rogati non sortuiti, .ut T. eodem l . haeredes. Porro qui testamentum scripsit testis ei lς poterit, ut T. codem i. domicius. legatarius quo oc fideicommissarius, ut Insti. eodem Tutor quoq; datus testamento,ut st. eod. l. qui testamento. Conficitur testamentum duobus modis,perscripturam,oc per nuncupationem: ec cere ita quis uelit nuncupative testari, susticu testatori coram septem testibus legitimam suam declarare uoIuntatem si tamen instituat,nec caecus sit. Nempe instis tutio caput ec fundamentum est testamenti. ergo si sunt omissi nullum est testamen rum . Si legitima processit institutio ratum erit testamentum fidei ratione: sed si instituit extraneum N praeterihi filium , id est, nec nominatim instituit nec exhaeredauit. Olim testamentum per honorum possessionem contra tabulas subuertebatur, sed hodie ipso iure quantum ad extranei institutionem, sed caeteris permanet firmum si tamen sit legitime uallatum . ita tame' excusatur institutor,si fidius natus uel nasciturus uelit ab intestatu haereditatem auocare, ut si .de iniusto test. l. filio. In testamento per scripturam similiter in praedicto modo facto exiguntur instituti, oc septem testes qui fuerant acciti, nullo contrario actu interueniente subnotent testamentum,suo uel alieno anulo habente caracterem praeterea subscribere debet quis cuius testamentum signauerit, ut T. cod l penult. Nec in hoc testamento, licet secus sit in nuncupativo, regulariter exigitur
ut testibus innotescat defuncti iudiciu . Sane 5c sine omni subicriptione testium recte procedit, si parens literas doctus manu propria non singuauerit,sed literarum consequencia declarat omnia,ut authen. de testamentis imperfectis. Porro
inter no liberos subscriptionibus opus est,ta testatoris oc testiu,sed inter liberos licet in praedicto casu no exigatur subscriptio ulla nominis,lame haeredis a testatore uel ab alio testatoris uice necessario facteda est inscriptio,iit auth. constit. ij in coli. viii. Quod aut dixi in aer liberos in praefato casu nulla subscriptioe opussore,ita op'rtet intelligi: si pares persectum faciat testamentu. Nam impersecta Paretis inter quales quales liberos linamentu per scriptura conditum. ita demu
287쪽
sETTVM co D IcIS. Qualebst si aliquid fuerit uel a parente uel a liberis subscriptum, ut auis en de timente di semisse. Quod ergo dicitur alias uoluntatem destincti parentis qualem
qualem inter liberos.ratam eis de nuncupatiua oportet intellio, decu leuit aptima. Nam si uoluntatem persectam inter extraneos interpositam alia uoluntate uelit infringere, quae non sit persecta, non Poterit aliter: nisi in priore ne fecta non fuerunt scripti haeredes, qui ab intestato ueniunt inre tali narent: destructoria uoluntate quinq; iurati testes esse debent,ut C. eodem l . hae Dorro inter liberos perfectum testamentum non alias infringitur uoluntate alia nisi . pater septem testibus declaret nolle se tale testamentum ualere, & aliam n te rea condat uoluntatem persectam,ut authen,de testamentis imperfectis Et potestamentum inter liberos .non testamento imperfecto: nee si dixerit se nolle ualere primam,etiam inter acta rumpit nisi etiam dixerit coram septem testibus se nolle ualere priorem uoluntatem, ec aliam condidit perfectam. alias autem qualem qualem parentis uoluntatem inquio esse ratam , siue ipse parens citia lem qualem uoluntatem uoluit facere: siue destinauit facere perfectam sed nota ualuit consummare. Quod ergo dicitur ubi quis propositit perfecte testari nee periscit,nihil agi,nec iure testamenti. licet uoluit, quia non potuit: nec iure codicilli, licet potuit,quia noluit. hoc obtinet inter liberos. In urinatur ei potesta mentum quando* contrario persecto,sed & imperfecto, ut superius expositum est. Irritum quoin dicitur si testator testamentum cancellauerit, uel fallem lianum inciderit, ut C. eodem l . penult. Solo autem eo quod dixit se nolle prius ualere testamentum, non infirmatur ipsum primum testamentum: nisi Leterea iadixerit, uel coram tribus testibus . vel inter acta, re tertio loco postea transiuit decennium ante testatoris obitum, ut C. eodem sancimus. In lirmatur u uocit pagani testamentum si testator capite minuatur postea, uel si adoptauerit aliquem per Imperatorem. Ab initio est infirmum uel nullum, si uel is qui testatus est institui non poterat,vel si neminem instituit,uel aliquem instituit sed filialium naturalem,uel posthumum praeterierit,uel si alia solennia desint DE HAEREDIBVs INsTi TVENDIs, Ea AE pER-i sonae institui non pollunt.
Λ Udiuimus supra de his qui instituunt, nunc dicamus de his qui institutisna
tur. uel aliter: audiuimus supra de testamento, quod est quiddam totum integrumes unc audiamus de eius partibus. ec quia supra tractauimus de prima parte, id est, de instituentibus, adnectamus de haeredibus instituendis, S uuat personae haeredes institui possunt. Uideamus ita j quid sit haeredem instituere unde dictum sit institutum. quibus uerbis fiat institutio, ec quando institutio sit
cre. Eu autem dicitum instituere,quasi intus d est,in locum suum quem statu re. Hoc enim agit qui instituit, ut institutus loco suo post mortemsuam domianus sit bonorum suorum: fitcii institutio duntaxat in testamento. quippe haere duas alias nec dari, nec adimi potest iure directo, ut C. de testament . re C. de paci .con. I. haereditas. Fit autem institutio duntaxat etia uerbis imperativis ut ESTO Μ I Hl. uerbis inflexis .ut si dicatur,T l T I V s s I uel HAERES ERIT. uaduectis ita,MANDRYOLO,PT TITIUῖ HABEAT HAEREDITATEM N .uel bona
288쪽
sea PLActNTINVs IN LIBRvΜut C. de testament. l. quoniam, ut fiat haeres. sed ec his uerbis Titius haereditat meae esto dominus recte institutio fit, ut T. eod. his uerbis fieri debet institutio ante omnia quia institutio initium,eaput ec fundametum est testamenti: uerum etiamsi fiat post exheredationem non oberit,ut Teo. l. i. Sunt qui a nullo institui possunt deportati qui dicuntur peregrini,ut C. eo. Haei etici,baptissimatis it ratores .collegia illicita, incertae personae. Ex ordine institui pollunt eae teri, alti eum delectu, alij sine delectu. Cum delectu, ut mulieres infra annum nubentes a cognatis usi ad gradum tertium. Spurii nati ex concubina licita liberis sibi Iegitimis existentibus in unciam. Ex damnato incesto , coitu geniti, licet ab alii, a patre tamen matrec, etiam nec ex modico possunt institui. Item de illis liberis. Si parentem captiuum redimere, furiosum exhibere, ec eurare neglexerint aeteri sine delectu, seruus alienus,haereditarius,captiuus, captiui seruus Rommunis semus:ita tamen,si cum eorum domino sit in passim significatione factio
testamenti,dominus dixerit. ESTO HAERES cvri FVERls LIBER adiectione habita pro nulla liber erit, sicut di institutus haeres a pagano. Sane ad tempus sublato tempore in perpetuum haeres erit. sanὰ si puria haeres in s initus fuerit, Sc libertatem sub conditione accepit,occasione libertatis etiam haereditas in euentum conditionis differtur,ut meo. l. seruus, o l. Trebacius. liber quod institui potestina tersam. filius familias,mutus, surdus, suriosus, prodigus. Eli
enim cum his factio testamenti passive, licet no active. Privatus, miles, tonor tus,laicus,clericus, monachus,ciuitas Impator, Imperatrix ,sistus,ecclesia,lo
cus alius uenerabilis: sed oc incertae personae instituunt haeredes diuini numinis intuitu ut captiui,pauperes. ut C. de episcop. Alias institutus haeres certus esse
debet designatus Proprio nomine, uel alias indubitabili significatioe,ut fi .eo. l. quoties s. siquis. Porro si scripsit altu qua uoluit testator,nec scriptus erit haeres,
quia uoluntate deficitur: nec alius quia non est scriptus, ut is eodem i. quoties. Sane etiam quaedam incerto potest institutio fieri. ita. TITI vs Eτ s Eius UTER EORUM VIVET, HAERES' ESTO. si uter uiuat ambos haeredes esse, altero mortuo eum qui supererit haeredem fore, quia tacita substitutio inesse uti detur institutioni,utis eo. I. Titius ecl. quia. Sane siquis uelut frater instituatur, qui no est frater, institutio cassatur. Fit institutio pure,ec sub conditione, di non alieno arbitrio. Distinguitur tamen conseratur expressa uoluntas iri extraneum quo casu nihil agitur,quia captatoria est: an in instituta,ut si dicat, ESTO HA REs si VOLVERI s, quo casu ualet institutio, habet. haec constitutio conditionis effectum in necessario,in uoluntario haerede superuacua est eum etiam si non fuerit addita, inuitus non esticitur haeres, ut ii . de condict. institu. l. ue ha. Porro in contractibus contra est, quo casu uoluntas expressa collata in alterum non in alium, id est, tertium utilis est. Est autem captatoria institutio
quae consertur in uoluntatem expressam tertiae personae . 5c in futurum, ut ista, EsTO HAEREs SI TITIUS VOLVERIT. o nil valet, ut Teodem i. captat rias. Verum si uoluntas expressa uelatave conferatur in pretium ualet,ut si dicatur, ESTO HAERES, SI TITIVS VOLVIT AS c ENDIT, ut T. eod. l. illae.
Item institutio continens impossibilem conditionem ualet, sed contractus nutilus est, ut T. de condit. institu. l. . ec t. conditiones, ut ff. de adi. non solum. Capit autem institutus eatenus , si unus fuerit solus. omnia capiet sim pisciter institutus ex asse, Sc ex parte,ex re quot certa: si plures fuerunt instituti ex ae ciuis partibus aequas habebunt. Quid ergo siquis fuerit institutus ex semisse. uel ocalia parte,oc postea testator dixerit,ec tu alius haeres quidquid erit relictu habe
hit. Item si ex reliquo,si quid sit reliqua.si nihil erit reliquum nihil habebit. item si totu sit reliquum,totu substitutus capit. Quid quosv erit,si testator Ocit.ESTO HA Es
289쪽
duo priores. Quid ergo erit si ultra assem institutiones processerint: puta sic,
REs Es Tor certὰ habebit Meuius quicquid est ustpaddi pondium. Quid quoqsie si expleto dipondio in primis personis, postea qui institutus sit simpliciter.
idem est quod in asse simplici. Institutus autem haeres pro parte pro qua institutus,ec conuenietur, oc experietur ex ordine . nempe de seruitute, iurec, de ipso singuli in solidum experientur. Item liberi patroni de operis aequaliter agent,etia dispariter instituti, ut T. de operis l. ut tuli urandi ex rebus certis alio instituto,siue simpliciter, siue ex parte: uelut legatarius nec conueniet, nec experietur. DE INSTITUTIONIBUS, VEL sUBSTITUTIO Nisus seu restitutionibus sub conditione factis.
AVdiuimus supra de haeredibus instituendis N generaliter, sic de institutio
nibus: nunc dicamus de institutionibus in specie,id est, si fiant sub conditione,dec, substitutionibus oc restitutionibus factis similiter adnectamus. Videamus itaq; quae sit uarietas institutionum liberorum , ec dicamus quam uarie ecdisserenter principes interpretantur. In his omnibus ut institutio pure, sit in diem,uel alias ad tempus. quo quidem casti diei de praetoris uicio siublato,& pure e perpetuo institutus erit haeres. Sand ita institutus quis cum capcre poterit rite instituitur. Sub conditione instituitur quis alias impossibili, uel probrosa, iuriue contraria: alias sub possibili. Sub impossibili institutus consistente in faciendo quasi pure institutus quis haeres habebitur,ut ii. de haeredib. insti. I. seruus. Item alias institutus quis sub quacunq; impossibili conditione, ut si monumentum
mirae pulchritudinis oc magnitudinis triduo fecerit haereditatem tunc accipiet. Verum imperio testatoris non improbabitur, imo de rato cum poterit cauere debebit. Nam 5c ubi quid cui sub iurisiurandi conditione relinquitur,licet ei iuratio remittatur, non tamen imposita datio,vel actio ei remittitur,utis eo. quae sub hoc ita,nisi alius in faciendo praeuenerit. Nam & sicut haereditas relicita fuerit ita ,si Stichum manumisit: uel forte legatum ei fuerit in praedictum modum. 5c Stichus fuerit mortuus, uel manumissus uiuente testatore. nihil enim imputabitur. imo habebit ec haereditatem oc legatum non enim uidetur defectus con- . ditione, sed non potuit parere conditioni, Impleta est enim uoluntas defuncti si potest impleri .ut ii. eo. quae sub M. penuit. Item nec haeres occisi, etiamsi non uiudicauerit, ut C. quibus ut indignis l. sororem : sed nec mater praeuenta, quae non petiit tutorem : nisi frustratorie id egerit, ab haereditate impuberis sit in mortui repellitur, uel excluditur, ut T. ad Trebell. l. i. Amplius non tantum per alium praeuensentem impleta conditio proderit ei, qui implere debuerit, sed ocimpleta in alium modum: puta mater instituit filium, si fuisIet emancipatus irripleta censebitur . si patris morte naturali uel ciuilia potestare fuerit liberatus, ut C. eodem i. si mater. Idem in conuerso casu, ut is ad Trebell. l. mulieri . Item siquis ex contractu aliquo nominato seruum suum alicui tradidit, legem
dixit ut acceptum manumittat, ec si non fecerit poenλm praebeat: acceptore et am celsante manumittere per costitutionem impletur conditio, celebratur , manumissio,siccb pinnae cessat exactio, ut C. si mancipium I. ea. Sub possibili condiu
290쪽
nei, id est,emancipati balii nec sui,nec emancipati. Et conditionum ad utrumlibet se haben rium alia est potestativa,alia casualis, alia mixta, ut C. de seruis ne cessa. l. ult.&C. de caduc. toll. Et certe filius in potestate constitutus,non debet a patre institui sub conditione: nisi potestativa, cui si paruerit haereditatem habebit : si non .repelletur,deducta relicta legitima ab haereditate paterna. Porro sub conditione casuali, uel mixta institutus a patre, filius qui est in eius potestate,& si non paruerit cum non potuerit, non ideo minus haereditatem habebit: alius autem sic institutus prorius extraneus, omnis filius emancipatus,nec suus nec emancipatus, ita demum haereditatem habebit, si paruerit condicioni, uel per filium Anthylli in cuius persona fuerat inpleta conditio steterit. ergo per contrarium si per cuius uicium malumve interitum,qui implere debuerat,steterit,haereditate carebit, ut C. eo. l. i. praedicta omnia quae de institutionibus, ut ita dixerim, primis exposuimus, intelligi debent ec de secundis substitutionibusta de restitutionibus. Interpretantur principes institutionibus, substitutionibus restitutionibus,conditionem defecime, quae reuera extitit: puta siquis fuerit rogatus si dedisset, uel sine testamento,uel sine liberis, intemretantur ineste, quae non erat. Ut siquis rogatus sit restituere cum decessisset, si liberos tamen habuit non artabitur: licet illa conditio expressim inserta non fuerit. tacite enim inest. nempe non est uerisimile patrem si de nepote cogitasset eum taliter substituisse uel rogassie,ut C. eodem generaliter. Nam ec alias princi es nostri interpretantur institutionem factam csse, quae saeta non fuerat, ut C. de inoff. test. l. si mater:& non esse factam,quae re ipsa praecesserat,ut C. de haeredi. insti. l. si pater. Item notandum,quod liquis suit institutus,si decemTitio dederit. N peraeceptorem steterit,uel si fuerit institutus si in municipio statuas posuit,& per municipes steterit,non minus liceres erit paruis sic enim uidetur,ut Teod. l. i ita, ocff. de condit,&demon. l. si Titius. Item notandum quod siquis suerit institutus sub casuali,uel mixta: puta ,si ille consul factus fuerit, uel si nauis uenerit, haereditas obtinebitur: siue ante mortem, siue cum morietur testator, siue post mortem illam oportet quod impleta suerit conditio,ut C. eo. sancimus, oc ff. ded monstrata. ii . Si uero potestatiua fuerit conditio, post mortem illam oportet impleri, di ab eo,qui scierit eam sibi fuisse impositam. non enim uidetur obtemperasse uoluntati, qui facto obtemperauit, ut T. de demonstra. l. iij. Item sciendum est,quod si conditio iam impleta fuerat eo tempore,quo testator eam instita tutioni legato te inseruit,etiam ignorante testatore, perinde habebitur ac si per haeredem legatariumue impleta fuerit,ut T. de demonstra. haec conditio. Item sciendum est, quod principes nostri interpretantur impletam, quae alio modo . est impleta,ut C. eodem I. si pater: ec non inesse conditionem,quae fuerat apposta,ut C. eodem i. si ita, DE IMP v I ERVM ET ALII s SVBsτITVTIONIBV s. i
Exposuimus de substitutionibus parum di incidenter, nunc audiamus de illis uberius ec principaliter: oc sic dicamus de substitutionibus puberum, re aliis sabstitutionibus. Videamus ital quid sit substitutio, quot sint species iubstitutionis, quem Q ' committatur quael substitutio , Oc quando expiret, cui sit substitutio,& qualiter intelligatur quae , substitutio. Substitutio est Ω-
cinida instix uo. inisere Mnda . non solum ea, quae fit post primam, sed