장음표시 사용
291쪽
tertia, quarta se, ulteriorve. Nam &secundae nuptiae dicuntur, no tantum quae uere propriae sitit secundae,sed etiam tertiae ec quartae, ec omnes ulteriores,ut
C. de secundis nuptiis. Vel substitutio est institutio facta sub conditione. Substitutionis duae sunt species,directa, di no directa. Non directa dicitur obliqua:
eadem iiocatur etiam fideicommissaria, sed fideicomissaria alias expressa. alias tacita. Expressia ut haec. ROGO TE PAN PHILE UT ILLI curi Disc Essi KEsTi TUAS HAEREDITATEM, VEL POsT TEMPUS AOVD. Tacita
est ut illa, quae colligitur sub compendiosa a milite facta, ut C. eo. precibus, re C. ad Trebell. l. non iustam. Directa alias uulgaris, alias pupillaris. uulgaris alia est expressa, alia tacita. Expressa est quae iit uerbis negati uis, ut haec. SI
ILLE MIHI HAERES NON FvERIT, ILLE ALI vs SIT HAEREI. diaciturq; uulgaris, uia a quocuncti Patre, matre,extraneo sit, cuicunt impuberi filio, nosilio,masculo, meminae. Tacita est ut haec. VOS INPIcEM svBsTI-τvo: Tacita est Salia, ut haec. SEMPRONIVS Esro HAEREI PL cII. eo tam e casis,ubi testator Plociu antea instituerat, ut de haered. instituen. i. ult. ergo uulgaris tacita uerbis fit adfirmativis. Est tertia uulgaris tacita, VT si NON FUERIT NAT Us PosTH Vnus , ut C. de institui. l. ult. Esto illa forte uulgaris . QVIcUNQUE MIHI NATus, SIT HAEREI FILION EO IMPUBERI, ut C. cod. l. penult. Pupillaris, alia expressa, alia tacita, alia compendiosa, alia exemplaris. Pupillaris expressia, alia duplex, siue coposita, alia simplex. Duplex est, quae cotinet primum casum,id est uulgarem,& secundum, id est pupillarem: ut, SI IMPUBES NON FUERIs HAERES. uel, SIFvERis ET INTRA PUBERTATEM DEcESsERIS ILLE SIT HAEREs, S hoc quia est expreisia etiam matrem excludit. Simplex est, quae fit tantum affirmatiuis uerbis,ut haec. SI FUERIS HAERES ET ANTE PVBERTATEMDEc EssgRis ILLE SIT HAERES. haec autem pupillaris quandoqi continet tempus lege statutum ,quandoq; tempus productius, ec retrahitur, id est retro
trahitur ad pubertatem, ut haec. SI NON FUERIs HAERES. uel, s I FVE- Ris ET INTRA NXU ANNUM DEcEssERIs ILLE SIT HAEREs. Quado p cotinet tempus arctius,ut haec. SI NON FUERIS. uel, SI FUERILET iNTRA DEclMUM ANNUM DEcESSERIs ILLE SIT HAERES. Haec,
inquam .no producitur, ut T. eod. Tacita pupillaris est, quae intelligitur sub uuigari. Exprella uel tacita etiam contra matrem interpretatur: nisi ipsa fuerit instituta. tunc enim non interpretamur eam contra matrem, ut Co. de institui. l. ult.
Item tacita pupillaris quando et intelligitur sub expressa pupillati,ut Co. eod. l. cum quidam . Porro sub pupillari non memini me legislie tacitam uulgarem intelligi. Compendiosa est, quae facta est pupillo. tempus em habet insertum,ut
LE sIT HAERES. Haec ut reor a pagano, sicut a milite fieri potest: licet quida cotra sentiant. sed in eo est dimerentia,quia in milite facta porrigitur ad tacitam fideicommissariam, ut C. eod. l. precibus . intelligitur enim legitimus haeres, id est mater rogata substituto dare haereditatem,& sine minutione quadrantis: echoc quoq; militis fauore,ut C. eod. precibus. Sand si a pagano sit facta,pubertate omnino sopitur sicut expressa, re tacita. Tunc autem uulgaris fit pupillatis, cum pubes non institutus impuberi duntaxat instituto substitutus est, ut C. eo. l. iiij. etiamsi mater ut puto no instituta in medio,ut superius dictum est,fuerit. Nam quod uulgo dicitur tacitam pupillarem non esse admittendam , hoc tunc obtinet,si fuerit cum filio instituta. Sed tunc vulgaris porristitur ad tacitam pupillarem .cum duo filii sunt inuicem impuberes instituti,&tiubstituti: alias in omni calit,utpote uulgatis tantum manet, fixassi ec stabilis perseuerat, di no via
292쪽
in milite porrigitur. Substituit autem pater pupillariter his omnibus concurrentibus,primi ec secundi gradus filio,nato,nascituro, instituto, 5c etiam exhaer dato ut Instit eod. Sc C. de lega. l. cum quidam. oc ita tamen si sint in sua potestate: ec ita demum,si sit impubes etiam in testamento. Nam cum institutio no fiat nisi in testamento, nec substitutio,quae ec ipsa institutio est. Extraneo uero, uel
filio puberi,uel impuberi emancipato, nemo nisi miles potest substituere diro isto: nisi ii ulgariter,id est negatiud: sed adfirmative minimὰ . id est si decesserit post pubertatem habeat illum haeredem. nullum enim habere testamento hae-iedem potest .nisi sito,id est a se facto testamento. uel si sit a patre filio suo impuheri factum,ut Institui. eod. Exemplaris est illa,quae fit filio etiam maiori flatio
emplaris ista tria habet specialia,quia sit S a matre sed uere pupillaris minimesta fit etiam non impubert,ec quia filius ille iuriosus fuerit mentis compos, uel frater ille tantum ei substituitur. talibus in medio non existentibus quilibet substitui potest, ut C. eod. l. humani Ialis. Et notandum quia sub pupillari expressa a stirmatiuis uerbis facta, alia pupillaris, id est tacita quaedam pupillaris intelligitur ut C. eo. l. cum quidam. Nam cum quidam duobus filiis impuberibus in-pitutis haeredibus adiecerit si uteri decesserit suntq; impubes . t uum sibi sore
haeredem,placuit tunc demum habere locum substitutionem, cum uterq intra pubertatem obierit. cogitasse enim patrem primo decedente Datrem in eius I cum debere succedere,ut C. eod. l. penult. ec T. eod. I. si pater. Fidei commissaria committitur, id est effectum sortitur rogato decedente sine liberis: ergo econtrixeio sopitur eo decedente relictis liberis. Vulgaris c5mittitur haereditate no adiata. ergo expirat ea adita nisi ubi quis errans uere seruum instituit, ni ipsum IN herum crediderit. Quippe in eo casu etiam haereditate adita ab intestato, sermo cotra rigorem ex aequitate substitutus uulgariter admittitur in quadrantem,ut in Institui. de uulg. ibst. Item transit in pupillarem,quado ut superius dictum est expressa pupilaris,ec tacita committuntur in impubere post aditam a se haereditate obeunte intra pubertate. ergo expirant eo decedente post pubertatem.
nec porriguntur hae duae etiam a milite factae ad fideicommillariam. Porro compendiosa substitutio a pagano facta effectu sortitur pubere decedente intra pi bertatem ,expirat eo decedente postea. enimuero in milites facta ut supra dicta est institutio,impubere post pubertatem decedente ad fideicommissariam po riguur,priuilegio militum,ut C. eod. l. precibus. Exemplaris committitur furioso decedente intra furorem . quasi insta aetatem. ergo in contrarium eo facto compote expirabit. Et sciendum est, quod ubi ex disparibus partibus aliqui puta tres instituti inuicem substituti sunt licet nulla partium mentio in substitutio ne facta fuerit,iame hae duae partes in substitutione intelliguntur repetits,quae in Institutione sunt positae,ut in Institui. eod. ec C. eod. l. i. nisi pater contrarium
uoluerit,ut Teod. l. si plures. DE NEcEsSARIIS, ET SERVII HAEREDiBUS IN STt- tuendis, uel substituendis. Tir. xxvij.
Amiuimus supra de uarietate institutionum ec substitutionum,nune dis
mus de diuertitate haeredum . uel aliter diximus de haeredibus institue dis liberis hominibus ut ita dixerim nunc de seruis necessarijs haeredibus inst
tuendis, ta substituendis. Haeredes alii sunt extranei siue uoluntarii, alii sui ecce ces
293쪽
sEXTVM coDI cIs. 1 necessarij, alii tantum necessarij. Haeres extraneus siue uoluntarius dicitur,qui defundium sanguine non attingit:dicitus uoluntarius, quasi si uelit haeres laetalioquin minime. inde est quod apposita uoluntas conditionem haeredi extraneo de superuacuo, sed adiecta seruo proprio conditionem facit,ut T. de condi institui. Item extraneus haeres dicitur filius emancipatus, ec is qui nec suus est, .nec emancipatus. Filius quoq; alienus,qui inquam si antea adierit iubente domino liber factus fuerit,adeundo sibi haereditatem quaerere poterit: nondum Itiber si domino iubente ad ij t,potest etiam domino iubente nolle adire, domino quaerit,iam in cuius dominio tuc fuit cum instituitur,quam ali j si in alterius potestate transeat ante conditionem. Sui di necessarii dicuntur filii, qui sunt inpotestate testatoris. Necessarii dicuntur,qui etiam nolentes,id est ignorantes sunt haeredes non tamen nolentes, quippe iiiijs suis etiam ignorantibus. ergo ec infantibus,qui semper ignorare intelliguntur, ipso iure infigitur haereditas, ut in Instit. de haeredita. quae ab intest. deserunt Sui dicuntur quia domestici sunt,5 quodammodo uiuentibus patribus domini intelliguntur, ut T. de posthu. l. in suis. Et non tantum qui est in potestate,sed etiam qui mero iure desiit elle in potestate puta in hostium seruitute constitutus cum pater moritur. Quippe siue
obiit, siue rediit in potestate fingitur fuisse per fictionem postliminii, oc legis
Corneliae. Nepos quom est suus haeres natus ex filio,de sui patris potestate patre suo morte,uel emancipatione, alia te ratione subducto de medio, ut in Insii. de haeredum qualitate Sc differentia. Inc, suis haeredibus aditio non est necessaria, imo locum no habet, nec habere potest, sed immixtio, ut T. de legitimis haered. in suis. M sed ec per praetorem. Licentiam habent abstinendi, tam puberes, quam impuberes sed differenter puberes, antequam se immisceant,impuberes postea etiam sine restitutione. sed serui excipi utur: hi enim etiam impuberes coguntur adire, pro hoc,quod in commodo separationis, habent commodum eorum. scilicet quae post aditionem quaerunt si fuerint maiores , etiamsi nondum bona attigerunt,ut Instit. de haered. quali.&diiser. & ff. de superat. l. i. M .ult. Ne celsarius haeres tantum appellatur seruus proprius a domino institutus haeres, etiamsi in alio gradu acceperit haereditatem,in alio libertatem, ut Co. eod. cum quidam. Sed Sc non tantum si institutus fuerit adiecto nomine libertatis,consequetur utrun : sed etia si sine libertate fuerit institutus,est hoc uerum,etiamsi minister creditorum suerit a domino seruus institutus duntaxat meus, non tam en quaestioni restitutionis subiectus, non pignori specialiter obligatus: is empostmodum pecunia soluta liber fiet, ut is qui&aquib. pisno. Sand si domi- nus seruo suo pignorato libertate in testamento reliquerit virecto per fideicommissum etiam haeredem rogasse conuincitur,ut is de fideicomis liberi. i. genera 'liter. 5c est hoc uerum ,etiamsi primo haeredem institutum sine libertate, eu postea testator legauit,legatumue antea, postea haeredem instituit: licet hoc mira-hilissimum uideatur, ut C. eod. l. cum quidam. Ita tamen seruus a domino institutus fit liber, 5 haeres necessarius,si manserit in eadem causa , id est si non fuerit antea inter uiuos manumissus . tunc enim liber cum fiat, & non ex testamento haereditatem adibit, si uolet, ec sibi haereditatem quaerit suo arbitrio. Hoectita demum uerum est,si pure institutus fiterit. poma sub conditione potestativa institutus,si paruerit, utrunt consequetur. si parere contempserit, uel id fecerit ut parere non possit,utroc, carebit. Si sub casuali fuerit institu tus 5c eo ditio euenerit .utrum, habebit: si desecerit libertatem quidem habebit, haereditate priuabitur: pertinebiti, illa haereditas ad legitimos,si fuerint soluendo: si non, in desectum seruo necet Mario haeredi dabitur,ut C. eo. l. ult. Illud notandum est,quodiemus proprius non potest institui ita, ESTO HAERES cvM LIBER Fu
294쪽
εM PLacENTINUI IN LIBRUM Ri s ,ut T de condit inst. L seruus. Seruus autem proprius institutus necessarius haeres dicitiiriquia siue uelit,sive nolit, haeres fit. Quod dicitur,quod potest ueste adire . hoc enim tunc obtinet cum a non domino,id est alist,est institutus: non cum a domino, id est sibi. hoc ergo in casu mutus etiam adibit inuitus haereditati obligabitur. Nam &alias liber homo institutus haeres, rogatus Cis restitueres haereditatem dixit suspectam,eam cositur adire ec restituere,no deducto quadrante ex Trebelliani autoritate, ut Instit. de fideicomis haeredita. Item si quis haereditatis partem admiserit, si solus haeres testametarius,uel legitimus,aliam quo* partem admittere cogitur. Item ei qui admisit partem suam, alterius repudiantis portio adcrescit etia inuito,ut C. de impub. 5 ali. substi. l. testamento ec C. detur. deliberan. l. quida. Nam nec totius rei dominus parte potest habere pro derelicto,ut st pro dereliei. l. an pars. Sed ec si diis partem negotioue procuratori iniunctoru uelit reuocare, no poterit facere: aut em Oia, aut nulla negocia reuocabit. NempePcurator iure hanc inconstantia recusabit,ut de Dcurat.l. in causa. DE LIBERIS PRAETERITIS, VEL EXHAERGdatis. Tit. xxviij.
EXposuimus sepia de haeredibus instituendis,& substituendis:& quia libe
ros proprios contingit quandoc, praeteriri, uel etia iniqud exhaeredati,dicamus de liberis praeteritis uel exhaeredatis. Videamus itam quid sit filium praeterire, quid exhaeredare,quid olim iuris fuerat, ad hodie obtineat. Praeterire filia hodie est,nec instituere nec exhaeredare. Ex haeredare est a sua haereditate suum filia iudicio suo ultimo repellere Veru hoc no nisi in testameto potest fieri et certe si iusta causa subsit, quare pater exhaeredare debuit, id est una de xiii .exhaeredatio stabit. Idem si filius parente exhaeredauit, et una de septe causis intercesserit. Hoc in ita, si a testatore nominatim causa fuerit inserta in testamento, oc ab haerede scripto probata. Porro si exhaeredatio fuerit iniusta, per querelam euacuabitur: praesertim iure ueteri,uel hodie ipso iure. cum hodie no sit ut extimo querela nisi inter fratres sorte. Nam si exhaeredatio est iusta,ei stabitur: si est Diuola,cassabitur. Olim in omnibus cassabatur in ciosa uoluntas quasi furiosae personaemisi in libertatibus etia quae sui fauore oc olim prsstabantur,sed xx. aurei dabantur. hodie ex causa exhaeredationis N praeteritionis, testamentu est i ritum, quantu ad institutionem. In caeteris firmu perseuerat. sorte nec auro praestandi sunt. Hoc tamen ita, si filius cuius fauore proditu est,uelit irritiam facere, ut E. de iniust. t. l. filio. Item pater olim necesse habebat filium mascula no praeterire, id est quoquo titulo necesse habuerat ei quarta relinquere: hrimo totatu,sostea per Iustinianu uel de ea modica: sed permittitur ei ad supplementimi orro iure tertio, id est nouissimo per authen. uel modicum sussicit habere . sed tamen institutionis iure: non dico de quarta,sed de triente,uel semisse pro hi, rorum numero. Ita aut puto institutionem tenere,si de suo, id est de eo quod habet in bonis cu moritur pater filiu instituerit. Ergo de dote filia instituta ues iusita esse contenta , patre poterit intestatu facere. dos enim in bonis patris non est tempore mortis. Quid enim aliud est instituere,quam in bonis suis possidendis uel regendis quem statuere Item olim pater si filiam nec instituebat, nec exhaeredabat filia paciebatur testamen tu stare Sc Datri instituto accrescebat in semis seni .ec erat hoc ludibriu N copellebatur de hoc semisse dare legata: ta erat hoe iudibriu. Item si uolebat instituere uel exhaeredare,& inter caeteros poterat hoc sacere hoc erat absurdu. Item si exhaeredabat, legata illi filiae relinquere necesse
habebat:& hoc erat ludibris. Sic enim silia praeterita utpote legata debens, mi-
295쪽
s EXIVM co DI cIs Mispus inueniebatur habere u exhaeredata, quae etia legato onerabatur, nec legata dare cogebatur: imo quartam habere debuerat. hoccb ludibriu erat. Sand hodie pater cogitur instituere uel exhaeredare nominatim , id est nomine proprio uel ea uoce, uel Oratione,quae uice nominis proprii fungitur, filiu suum,uel filiam, emancipatu, emancipata,in adoptionem a se extraneo dat: alioquin nisi praedi sta curantur,pater, mater, intestatus uterc, decedet,ec statim,et ab initio. Quid ergo si posthumum no instituerit pater nominatim. uel ex haeredauerit licet eo
nondu nato,tamen testamentu tenet: eo tamen nato facio te, cu agnatione rumpitur testamentu. Item nepote instituere debet uel exhaeredare ne uiuo avo, patre suo mortuo per lege Velleam in locu eius succedens, quasi agnatio e rumpat testamenta. ergo iam natos praecise cogitur instituere uel ex haeredare, si uelit testatus decedere: filios nascituros uel nepotes non absoluti', sed causative, id est nec post modii licet non statim intestatus esticiant r.ergo nati statim faciut int statum parente, posthumi si nascant: nepotes ita demit, si in locu sui patris succedant per quasi agnatione. Item per quali agnationem rumpitur teliamentum, si post testamentum a se facium, filium sibi incerit per arrogationem, uel per praetorem, quicun* puta auus nepotem instituerit. DE POST HUMIS HAEREDIBUS INSTITUENDIs , VEL Eπ- haeredandis, uel praeteritis. Tit. xxta.
DIximus de filiis natis,nuc dicamus de posthum is haeredibus instituendis,
uel exhaeredandis. Et certe sicut dictu cst parens debet posthumii nominatim instituere, uel exhaeredare: hoc inqua deset facere, ut satisfiat iuri ec utriusq; temporis debet fieri mentio,id est si se uiuo siue se mortuo nascetur uel neutrius mentione habere debet: alioquin intestatus moritur, licet in C. eod. Luit. conita uideatur. Vere posthumus nec odio parentis a matre iuste potest ex haeredari uel econtra. Porro olim etia inter caeteros exhaeredabatur,sed propter eam iniuria legato honorabatur filia nata,quod erat ludibriu: ctiam sine datione cx- haeredabatur,ut C. de libens praeteritis l. ulta Rumpit aut posthumus testamentum si sit natus,non abortivus, sed perfecte et si no integre,cu spiritu tamen, nodeclinans ad monstris, uel prodigium. Hoc uerum est, ctia si mox ut natus fuerit Obierit,ut C. eod. l. penult. Porro in hoc casu licet testamentu sit ruptu nimia iuris subtilitate oc scrupu lositate, tamen ex aequitate scriptus haeres per bonorupolieitionem secundu tabulas utiliter poterit haereditatem petere, etia legatarn legata exigere, ut aede iniust. test. l. posthumus. Nam etia in irrito testamento quando iit idem, ut in Inst. quib. mo. testa. infirma. Nam etiam filio nato praeterito ergo testamento nullo, relicta petuntur, si ille filius praeteritus a scriptis haeredibus, nihil auocare uoluerit,ut v. de iniust tes h. I filius. Item filius deuentre sectus rumpit testamentum. caetera foret iniquissimum etiam ineptissimum dicere, Caesarem qui fuit honor mundi patris sui testamentum no rupisse: si forte pater eius suo testamento nullam mentionem habuissset. DE IURE DELIBERANDI, ET ADEUNDA, VEL adquirenda taereditate. Tit. xxx.
. A Udiuimus in superioribus de haeredibus instituendis ec substituendis, ec, Aciuia haeredes instituti,de quibus dictu est, legitimi quo p de quibus dicendum et t. secum deliberant an debeant haereditatem admittere uel omittere, dicamus de iure deliberandi. Et quia deliberatione habita quando aditur oc ad-
296쪽
pro PLAcENT IN Vs IN LIBRUM quiritur haereditas, dicamus de adeunda & adquirenda haereditate. Videamus itas quid sit deliberare,cui datur ius deliberandi, quid interim deliberanti liceat agere,quid sit haereditatem adire,& quorum sit adire, repudiare, immiscere, abstinere: di qualiter haereditas deserat . cui ab eo,uel ab alio P eo quaeratur, ecquanto tempore olim ec hodie deliberari debeat, di qualiter hodie spreta deliberatione remedium sussicit Iustiniani. Est autem deliberare in mente sua reuolue-xe,& cum amicis explorare,quid potius expediat admittere, uel omittere. Datur deliberatio homini libero haeredi instituto. Nem seruo instituto,non ipsi seruo quoniam habetur pro nullo sed eius domino deliberandi praetor cocedit arbitrium,etiam non minus quam intra centum dies utiles, utis. eod. I. i. dc ij. ecnon tantum semel, sed saepius: ex magna tame causa, id est si praetori suadeatur terminum primum praestitum sufficere non posse,ut ff. eod. l. iij.& iiij. Et notandum est,quod haeredi deliberato instrumentorum inspiciendorum copia debet
fieri, ut proinde instruere se possit,e pediat nec ne, agnoscere haereditatem,ut Teod. l. v. Ex ordine interim haeres no diminuet alienabitue. ergo nec actiones mouebit. Est enim absurdum ei cui alienatio interdicitur, permitti actiones exercere, ut Teod. l. ait. Diminuet tamen uesccndi causa, ut T. eod. l. si filius. aIi nabit quom quando ν, puta ut testatorem seneret,urbana aedificia sarciat,rustica colat:& ne pignora commissa uendantur,ut Teod. l. ait. Circa temporalem tamen praescriptionem creditoribus nullum interim praeiudicium generabitur,ot C. eod. l. ult. Adire nihil aliud est,quam uelle haereditatem habere. Est enim non iuris,sed facti, adire ut possidere,vendere, soluere, tradere: ergo etiam ante ooluntatis declarationem adeundo, id est solo animo quis fit haeres , ut C. eod. iterum ne aditionis emergat quaestio OP us est iudicio, puta ut distrahat, locum permutet etiam pro parte haereditaria creditoribus solvat. Haec em iudicia sunt quibus conuincitur haeres siue suus haeres, siue extraneus sit, siue filius emanes ratus. Nam cum hodie etiam n6 petita bonorum possessione emancipatus fiat aeres,sola uoluntate ab alio haerede ipse filius emancipatus, non distinguitur in aditione,id est in haereditatis acqui titione. Est autem adire extraneorum, re repudiare eorundem,immiscere, & abstinere suorum haeredum. Quippe ipso iure sunt haeredes etiam ignorantes,ta uolenteS non tamen repudiantes: ipso biure eis infigitur haereditas,ut in Instit. de haere. quale.&disse.& Insti de haere. q. ab intest. Quippe in suis haeredibus aditio est necessaria,ut T. de legit. haere. l. in suis. Desertur haereditas aut ab intestato,aut ex testamento.& quidem desertur homini libero alias patrifam. alias filiosam. Patrifam. delatam ipse adeundo haereditatem sibi illa quaerit, si fuerit maior: si minor,opus est tutore,uel eo non constituto in medio, aut male gerente ,ei sufficiet praetoris autoritas: sicut & tutoris multo sortius. Si uero fuerit filiosam. delata, nec filius sine patre,nec patersne filio poterit adire regulariter. Quid enim si filio familias delatam filius ipse
recuset, pater uult admittere: uel econtra, pater recusat, filius uult admittere, alter sine alterius consensu eo in casu haereditatem poterit adire , nullum com modum incommodumue non adeunti filio patriue obuenit,ut C. de bonis quaelibe. Porro ubi infanti,id est minori septem annis fuerit haereditas delata, quia debeat,& possit fieri: si patrem habeat,tutoresue,uel non ,multipliciter caueturre distinguitur,ut C eodem i. si infanti. Seruo h&reditas relicta non acquiritur: nisi dominus seruo ut adeat sussierit, ec nisi seruus iubenti domino adeundo o temperauit. Et notandum est, quod licet olim tripliciter adquirebatur haerediatas,& ipso iubente . re uoluntate intercedente,& facti solennitate, id est petita
honorum possessione: tamen non nisi duobus modis quaeritur, id est , vel ipis
297쪽
llta ruri coDI cIs. trihue,uel sola uoluntate. A caeteris etiam emancipatis testatote mortuo.& haereditate nondum adita, quando creditores legatarii fideicommissario instante. quandoc, non. similiter haeredi, qui non repudiat,licet adire: no perpetuo,si sit
extraneus,ut quidam dicunt. sed tantum intra utilem annum, ut si de acquir. haered. l. Pantonius ec C. eod. l. cum . Excipitur nisi mater, uel filius emancipatus,intra quinquennium querelam moueat uel nisi forte extraneus haeres aetate uel errore,uicietur,uel nisi sorte quis sibi successerit,uel si nondum alias haereditatem admiserit. Suus autem haeres perpetuo poterit sese immiscendo haereditatem adquirere: licet enim patre uiuente dominus intelluatur,ideol non ponsi usucapere, tamen post mortem parentis demum, uere oc proprie paternam acquirit haereditatem,ut Cod. de furi . l. de his. Sanὰ extraneus haeres in deliberatione moriens ius deliberandi quod habuit, si moritur infra annum, ad suum transmittit haeredem: si pitea. nihilum,quia no haereditatem, utpote quia nondum adiit nee ius deliberandi, quia annus effluxerit. Suus autem haeres perpetuo, id est ust, ad xxx. annorum curricula nedum ius deliberandi, sed etiam ipsam haereditatem utpote ipso iure sibi infixam ad suum transmittit haere dem. hoc ita,nisi etiam suus haeres aperid repudiauerit. sic abstinuerit. Re pudiatur autem haereditas .ec re. 5c uerbis, ec quocunq; uoluntatis declaratae iudicio, ut Teodem i. recusari. Porro si bona patris superstitis repudiat,non minus post mortem patris hona poterit uindicare, ut T de acquir. haered. l. qui superstitis. Vbi autem creditores legatarii , fideicommisi, in instant, iudex aditus tempus statuet moderatum,ec ut dictum est non minus centum dierum. Porro ab Imperiali culmine annus poterit impetrari,ab alio iudice spacium no-tiem mensium. Sed ubi creditores instant ut puto scriptus haeres poterit no adire, non repudiare, non deliberationem petere. Quid ergo fiet c iudicio meo suus haeres perpetuo poterit petere, extraneus non, nisi intra annum adi rit : nisi forte iuuetur ut diximus suptii. Ergo si infra hoc tempus haereditatem admiserit, omnifariam tenebitur: similiter si non repudiauit. eo cnim ipso, quia non repudiauit,admisisse uidetur. Eo solo casii excusabitur,nec urgebitur, si repudiauit. Spreta deliberatione 5c omitta domini instituentis cons sio, non imperio,ita disponitur. Haeres aut certus est de adeundo. quo casu illico adeat, ec ex propria uoluntate omnibus tenebitur creditoribus: aut certus est de non adeundo .crgo recuset, sicin nullis tenetur creditoribus. aut dubitat, quo casu superuacuae deliberationis omissis anfractibus faciat inuentarium . siue repertorium , in quo scribitur omne patrimonium, posteaq; non urgebitur: nisi inquantum in naereditate repererit. Sed non facto inuentario si quis adierit quatietur in solidum: nisi fuerit minor, uel miles: caueat tamen haeres ne quid de Iaae
reditate amoueat. quod non inscripserit. Conuentus enim, uel per seruorum haereditatiorum tormentum confessiis, uel cum fuerit ei delatum iacramentum, condictione ex l. ultima C. conuentus condemnabitur in duplum. Exordium autem capere debet inuentarium intra triginta dies, Ec inter alios lx debet impleri. uerum ego non puto multum referre quo tempore, dummodo intra dies lx. consummetur. Debet autem inuentarium fieri in praesentia eorum quorum interest , id est legatariorum, fideicommissariorum, libertate donatorum,creditorum: sed ec alii adsumendi sunt testes, non alienigenae, sed indigenae, ec qui testatorem nouerint. Et in initio inuentarii uenerabile siue salvificum crucis signum debet adponi. hoc ita . si tres fuerint praesentes, id est in eadem prouincia: si uero fuerint in alia prouincia ad conficiendum inuentarium, annuum indulgetur spacium. Quid ergo si quis fecerit inuentatis,ec ad
298쪽
- PLAcENTINUs IN LIBRvΜdeliberationis non conuolauit auxiliu,& contra creditores iuuabitur,& contra legatarios legis falcidiae beneficio utetur Si uero im deliberauerit, utroc, car hii auxilio. Si uero etia deliberauerit repertoriij fecerit licet creditoribus t neatur in solidum,contra legatarios tamen ec fideicommissarios legis falcidiae habebit beneficium,ut C. eod. l. ult.
ditate. Tit. xxxi. I 'Iximus quomodo haereditas adquiratur, c audiamus de repudianda,lca abstinenda tisreditate As solus poterit repudiare, qui potest adquirere,certust debet esse cuius uelit haereditatem quaerere uel repudiare: licet de suo statu dubitet,ut T. eo. Li. l. in repudiada l. sed di si de. Sopius haeres, legitimusve ita demu repudiatione haereditatem amittit, si in ea causa sit haereditas ut adiri posti Nam si institutus sub conditione repudiauerit,nihil agit, etiam qui putat Ie necessariu licet sit uolutarius ,repudiare no potest. quia plus in hic in opini ne, quam in ueritate, ut T. eod. l. is qui. Sed nec is repudiare potest, qui putat i stamentum uel non ualere uel falsum esse. Quid ergo si institutus idem legitimus no admittit, sed quasi legitimus repudiauit subdistinguit si sciuit, ut ranci
repudiauit: si ignorat ad neutrum ei repudiatio nocebit, ne* ad testamentaria, quia hanc non repudiauit: neq; ad legitimam,quia nondu ei delata fuerit , ut ii eod. l. nec Et notandu est,quod sicut haereditas admissis repudiari no potest,nisi ratione aetatis: sic nec repudiata potest auocari, nisi uel propter aetate. uel nisi sit suus haeres: quippe is repudiata potest auocare etia intra trienniu,post xxviij annum computandum. Si omnia adhuc sint integra id est . si non adhuc haereditas admilla est,necp ab haerede,ne 3 a substituto, legitimoue,neq; a fisco, neque per creditores adhuc bona sunt uendita. DE EDIcTO DIVI HADRIANI TOLLENDO, ET.*EM admodum scriptus haeres in possessionem mittatur.
Titulus xxxij. l 'Estamento consecto sicut iure proditu est,nihil restat nisi ut scriptus, aliussi e quis haeres iactus in possessionem mittatur. Et quia edictu diui Hadriani de ea re minus iuste loquebatur de eo inscribitur non corroborando, sed tollendo at* cassando. Edicio diui Hadriani cauebatur haereditatis omnis uicesimam partem haeredi auferendam ,ec fisco dandam. quod quia summe iniquum erat, iunditus est sublatum. Mitti debet haeres institutus etiam sub coditione in possessionem. quoniam substitutus legitimusve ita , si nulla de testamento moueatur quaestio. Sed si mouetur qualis qualis quaestio , etiamsi testator dicatur seruus fuisse. praesertim si ea quaestio ipsi, cum iuraretur,no mota fuerat. Sed hoc ita intelligendum censeo si uicia inuisibilia imponantur testamento. Item meo iudicio excipitur, si constet testatorem fuisse impuberem. uel sine delatione probari potest, filium impuberem ab intestato petentem ideo exhaeredasse parentem,quia pater dixit ea nouercam adulterasse. Porro si uicijs uisibilibus
asseuerant esse subiectum, alia ratio reformat negocium nempe ex testamento abolito, uiciato, nec depositionibus testium legitimorum uallato: re quia non
est in prima figula cessat missio. ergo oportet este in prima figura,nisi illa prima sit legitimo numero uallata. Item si possessor aliud testamentu exhibet interim
299쪽
qui ditiora iura ostendit,dabitur possiessio uel relinquetur: rusi tantum temporis emiaxerit,quod petentis intentionem coquiescere faciat, etiam in iudicio petitorio. Hoc ν uerum puto ut haeredi sicut expositum est illico detur possessio. etiamsi testes testamenti non iurauerint. dummodo testamentu appareat in prima figura,etiam sine omni uicii peractione consectu,Jc legitimo testii numero ualla tu. secus si petitoria instituatur iudiciu . tuc em opus est ur in stuperioribus probauimus ut septem testes qui interfuerunt ueritate arguant iurando. Postulatur aut possessio duobus modis iudicio,& sine iudicio. Iudico alias principaliter, siue expressim,per ut interdictum quois bonorum alias per cosequentiam ut cum haereditatis petitio ,rei uindicatio proponitur. Nam ii in his actionibus fuerit obtentum cum proprietate in simili possessionis impetrabitur compendium. Sine iudicio,cum haeres qui petit, solo iudicis disicio rititur, ipsiusin implorat auxilium. V EMADMODUM TEs TAMENTA
describantur,& inspiciantur. APERIA TURII it. xx iij.
t Estamenta aperiri, insipici.& describi postulantibus his quorum interest,
etiam de calumnia iurantibus cautu est legibus. Neoe en in testamen tu duntaxat unius hominis est,sed hominu ,quibus quid illic aascripu est. Ouin imo publicum est instrumentu,expedit , praedicta fieri, propter cintroueritas, quae ex testamento pronciscuntur de quibus nec transigi nec ueritae potest exquiri,
utii. eod. l. i. postulabit aut ieetata fideiussor libertate donatus Iaeres quom: sedit haeres poterit uindicare,et pro eoad exhibendummia ipsum corpus testamentia agere praetoris erit ossicium ut cogat signatores uenire, signaquoq; si a recognoscere. Publicd enim expedit suprenia hominum iudicia extum habere sed omnibus testibus absentibus causa a Iiqua aperire tabulas urgeae: interuenientihus aliis bonis uiris praetor faciet tabulas aperiri, di post cognitis neni R descriptionem, sine die tamen & consule, uidebit ab eisdem tabulas ru sus obsignari. it Teod. l. sed si quis .ec C. eod. l. ij. Cum ergo no psentibus illis aestibus, qui intestamento inrcofectione fuerunt, testamenta aperiuritur,relinqvtur, ut tabularum apertio desicriptiol no sit insinuatio. quippe ea fieri no potet nisi praesentihus testamento in testibus. Titulus ital iste n6 edocet qualiter i stamenta instanuentur,sed qualiter alias aperiantur: pro* priuata utilitate inspciantur,legantur, describan tur: puta .ut sciatur.quid,quantu,cui, a quo ,ec quando praestaridum fuerit relictu. Ite si mulier uentris nomine sit in possessione .iperiendae sunt secundae tabulae,ut sciatur cui uentris di homi r demandata sit caratio,ut T. eo. l. si mulier. SI Qyis ALI EM TESTARI PROHIBUERlT, VEL coegerit. Tit. xxxiiij. Contingit aliqualdo ut haeres scriptus nuncupatusue omni ca eat benesicio puta si nolentem testari coegerit: uel si alias uolentem testari aestari prohi-huit,re ideo quid iuris sit exponamus, Diacto omni privabitur haereditario co- pendio,qui testatore copulit prohibuiti se testari, puta pro foribus manens uel obstructis foribus, testes no permisit ingredi. Idem si quis testatore uolentem testamentu mutare, prohibuit ne ualeat immutare. ergo qui dolo malo testatoris in se iudiciu prouocauerit,uel alias alterius uoluntate eu facere testamen tu,imis mutareue, effecerit, nulla ex testamento capitur copendium. in hoc casu oes ei
Daereditariae denegabutur actiones. Sand defuncti iudiciu in se prouocasse blan Io,honesto,inaritalis, sermone no est criminosum,ut C. eod. l. ulti
300쪽
SIeut dictum est haereditate priuatur indignus ea qui testatorem uiuentem offenderit sed di qui testatorem interfectum no uindicauerit.& ideo inde sumpta occasione, eraliter dicamus de his,quibus ut ab indignis haereditates auferuntur. Et qua Silanianum Senatusconsultum de ea re agit, etiam ad Sen tusconsultum Silinianum iura pertinentia audiamus. Testatoris necem is qui haeres futurus estyrius debet ulcisci,quam eius adeat haereditatem. quare si prius adierit,quam urus fuerit haereditas aufertur ab eo,&applicabitur sisto. ex regula quae est,utauae indignis auferuntur fisco applicantur: fiscus tamen relicta praestabit, ut fide inosti. testa. l. papinianus. meminime. Minori tamen parcitur,etiamsi non rindicauerit, non ideo tamen haereditatem amittit,ut C. eod. l. minoribus. Iterrita demum maior qui non uindicauerit haereditatem amittit, si uindicare potucit. Nam si interfector,caedis ue actor non compareat,non privabitur haeres: sec nec haeres haereditate privabitur,si ab alijs in ulciscendo merit praeuentus,m rem gerens amico uel humanitatis officio,ut C. eo. I. sorore. Nam nec mater zb aliis praeuenta, quae tutorem non petiit haereditatem a mi tit nisi forte cunas ustraretur ideo non petierit,ut Tad Tertul. l. siue. Sed et marito etiam non heredi,qui necem uxoris non uindicauerit, dos utpote indigno auferetur,ut T Od. l. ei. multo sortius si eam strangulauerit, uel occidi secerit. ut T. Iul. matri l. si uir. Item libertus relicta sibi in testamento patroni amittet,
si ipsum etia matuum illicitae mercis negociatorem detulerit . quamuis ec premium meruit . est notabile,ut Teod. l. i. Sed qui ex illius uxoris,quam contra mandata dixerit,testamento perceperit. 5c ex substitutione impuberis h. reditatem adii rit. Idem si uiuentis cogn*ti haereditatem donauerit,ut T. eo. l. h. Item siquis letatum acceperit,ic postea testamentum falsum dixerit, legatum amittere deboit. Sed etiam si is,cui rogatus sim restituere, falsum dixerit non ei amodo .sedsisto restituere debeo,ut ui eod. l. post. Excipitur, nisi is qui acci fauerit falsuli haeres extiterit legatario,vel haeredi scripto,ut sae eod. l. post. N Lqui Titii. Iten excipitur filius, qui testamentum patris iure factum negauerit: quoniam de itre disputauit,non iudicium impugnauit,aut accusauit, ut T. eo. l. penult. Sed alam qui causa mortis donationem acceperit, testamentu falsum dixerit,non amittet, ut T. eod. l. tutorem. Sed nec filius,qui iubenti patri obtemperans tacitan fidem interposuerit: quia parendi necessitatem habuit, relietiim non amittit . ui Teod. l. in fraudem. Sed & reluctum amittit qui accusatori astiterit,uel fideiussor pro eo fuerit. Sed Sc quod notabile est iudex si falsum pronunclauerit lesalom amittit,ut meo. l. post. Porro si uiuo testatore is decesserit contra praedictant regulam, non fisco uindicabitur , sed apud eum, a quo relictum fuerit remanebit,ut Teod.l. post. Sed ec siquis rogatus ei dare, qui capere poterit legatum eo tempore quo sibi legabatur,ei tamen no praestat: quia eo tempore quo petit, esse desiit: di ideo haeres legatum retinebit, quia nulla fraus eius iii teruenerit,ut T. eod. l. in fraudem. Item si legatarius caelaverit testi, non ex quo poterat legatum petere, equidem istud legatum legatario auferetur,& fisco nodabitur sta apud haeredem remanebit,ut C. de Iegat. l. penuit. In summa illud notandum cst quod indigno haerede pronunciato ex praedictis causis actiones confusae non sunt restituendae, ut T. eod. l. indigno. Silaniano Senatusconsulto cauetur,ut necati testatoris familia si opem no tulerit cum serre potuerit, etiam
summo supplicio adficiatur,oc Iibertate priuetur donata. Haec inquam ita,si im