장음표시 사용
311쪽
AVdiamus delegatis .imo seorsum inseramus aliqua de fideicommissis. Et
fideicommissa ut ec fetida nomen et substantiam acceperunt seorsum a Ie Ratis. Haec erant olim specialia in fideicommissis. fideicommissia olim etiam ab intestato debebantur, legata minime. Item fideicommissa olim non petebantur actione, legata utit. Item fideicommissa olim petebantur ex inutili uoluntate, legata minime. Item sideicommisitim nutu relinquebatur, legatum m ianime. Item fideicommissarius olim quidem poterat compellere haeredem, ut adiret haereditatem, legatarius minime. Amplius sciendum eth, fide icomminsum aliud esse expressum, aliud tacitum. Expressum, puta,rogo,uolo,ut des. Sed ec si uerbum uolo defuerit subaudiri debebit,& ualebit,ut C. cod. l. uerbis. Sed di si testator dixerit si existimaueris, si putaueris, si arbitratus fueris,si dignum duxeris,expressum est ec ualidum fideicommissum: licet enim uoluntas expressa possit conferri in legatarium, in haeredem minime, ut T. de legat. i. i. si haeres,& T. de legat. in . fideicommissia. Tacitum fideicommiissim est. puta si testator dixerit, sciant haeredes mei me donasse. licet enim non sit donatum tametacitum interpretamur fideicommilium,ut fide donat. l. ex hac, de T. de legat. iij. l. Lucius. Nimile fideicommissium reperitur C. eod. l. qua nauis,ec C. ad Tre-
. heli. I. non. Item fideicommilsum tacitum est, puta si inititutis haeredibus filiore filia pater adiecerit, mando tibi filia non testari: praesumitur enim rogasse filiam ut haereditatem relinqueret fratri,ut Tad Trebell. l. qui filium. Sed N tacitum fideicommissium est,u donationis praediorum epistolam uerbis fideicommissi non subnixam in aedem sacram mater posuit,ec literas tales ad Titium misit. Instrumentum uoluntatis meae poli mortem meam silio meo tradi uolo, ut T de legat. h. l. cum pater. 3 donationis. Item tacitum fideicommissum est si maritus uxore ec matre haeredibus institutis . ita cauit: a te uxor charissima peto ne quid post mortem tuam fratribus tuis relinquas: habes enim filios serorum tuarum, quibus relinquas,di scis unum ir/Irem tuu filium nostrum occidisse, dum ei furtum faceretved ec alia mihi malasicit. certosi adtriinc fratrem legitima lis reditas sororis peruenerit,sororu aliarum filii fideicommissium tacitum ab auoi petere poterunt, ut T. de legat. ii. l. Lucius. 3 penuit. Item haec uerba tacitum fideicomissum imminuunt, te siti rogo,ut praedia quae ad te peruenerint diligenter colas, curam eorum agas, ut possint ae filios tuos peruenire:ec sic non sa-i tis exprimitur fideicommilium , sed magis cosilium, quam necessitas relinqueni di continetur, tamen illa praedia post mortem patris ex uerbis fideicommisti taciti nepotibus sunt restituenda, ut is de legat. iij. l. fideicommist a. , haec uerba. Amplius sciendum est omnia,quae dicta sent de legatis posse repeti de in fideia committis,de personis legantium ec legatariorum, ec eorum a quibus legatur.
. ec de distinctionibus rerum corporalium, mobilium, se mouentium,ec mobilium praesentium,suturarum, alienarum, propriarum , obligatarum, & duplicatione,& adoptione,& de sciensia,ec de ignorantia. In summa illud notandii est usu derelicto a iudice monitus , si non praestiterit illum infra annum, priuati-dus est sed ineptae uoluntates defunctorum seruand .e no sunt, puta circa sepulturam uelut superflua ab haerede nodistrahantur,uelut reliquiae in mare iactentur, ut C. de indig. l. v.& C. eod. l. ult. de condit. institui. 5 ff. de legat. i. I. se i iio. Dabitur aut compendium hoc quod aufertur ei, qui iussus est relictum praei stare,in primis substituto si desuerit coniunctus, postea minoris emoIumenti s deicomittario, postea speciali fideicdmilsario,vel legatario, postea fisco sed si iii scus noluerit postea cuicunψ extraneo,in idoneo oc cauere par Io de restitue
312쪽
M PLAcENTINUs IN LIBRundo solido,ut C. eo. authent. amplius. Istud tamen ultima quod dicitur de ex traneo uidetur fatuis sinu. In summa illud notandum est, q, si fidei comissum fuerit ictum cuicunis, cum ipse habere non possit propter corporis sui uicium, uel etiam propter relicti qualitate, alius habere tamen poterit, luanti solet comparari, tantam aestimationem accipiet. Item illud notandu est quia si haeres a testatore rogetur, ut aliquem haeredem instituat: licet inutiliter rogetur,quantu ad hoc ut compellatur instituere, perinde tamen habendu est, ato si rogatus sit haereditatem restituere. Item illud notandu est,quod si testator uetuit haerede quid alienare, nec causam expresserit propter quam id fieri uelit, nec inuenire personam cuius respectu hoc a testatore dispositum est, uerum erit nullius momenti esse eam scriptura .ec nudum esse praeceptum. Quia talem legem testatores in testamento dicere no possiant, sicut etia alias cauere prou ictum est ne leges habeant locum in suo testamento,uel ne liceat sibi primam uoluntatem infringere
ut Kde legat. i. l. filius familias. siquid. , ut quis. diui. Item illud notandu est,
quod ubi ii dei haeredis aliquid donatum nominatim comittitur, ita demit fidei commissum ualebit, si ille haeres extiterit nisi ab alio repereretur, ut T. delegat. h. l. Celsus. Item illud notandum est,quod interdu alterius nome scribitur in t stamento,alteri tamen fideicomissi competit exactio puta fideicommissum est, ut detur Arnaldo,pro Ignatio non tamen Arnaldus, sed Ignatius petit, ut T delegat. iq. l. fideicommissa. interdum. Item notandum est,quod si quis pluribus haeredibus institutis, unius fidei commiserit, ut cum moreretur cui uellet restitueret,utile elle fideicommissium. Nec enim in arbitrio eius,qui rogatus est positum est .an omnino uelit restituere sed cui potius restituat. plurimum enim interest,utrum in potestate eius, quem testator eius obligari cogitat faciat, si uelit dare, an imposita necessitate dandi,solius destribuendae liberum concedat arbitrium, ut is de reb. dub. l. utrum. ii. hein illud notandu est, quod potentior est mens, quam uox. Nam ec uocis ministerio utimur. Csterum nemo aestimandus est dixisse,quod non agitauerit mente. quippe in ambiguo sermone ut se
dicimus,sed duntaxat quod uolumus. itaq; qui aliud dicit,quam uult. neet id c icit quod uox significat,quia n6 vult: n Ap id quod uult,quia id non loquitur,ut T de suppeti. l. Labeo,di fide reb. dub.l in ambiguo. Item illud notandum est,
quod si is qui sola xxx. reliquerat. Titio ledauerat xxx. Seio xx. Meuiox. Tiatius xv. Seius M. Meuius V. consequitur, ut tr. de legat. j. l. si quis. Item illud notandum est, quod si quis habens tres lances, maiorem, minorem . minimam i stando dixerit,do lego minore no minima, sed media debebit vi. ut T de aurire argent. legat. l. qui lancem. Res enim quae minor est,non utit minima est. sed omnis minima, minor cst.
sis,& de in rem missione tollenda. Tit. xliij. ilc Xposuimus legatorum 8c fideicommissorum specialis . nunc breuiter re M ctemus comunia de legatis,& de in rem missione tollenda loquamur. Haec sunt communia eadem ec legata re fideicommissum ab eodem relinquuntur, eisdem uerbis etiam non solennibus, utracti relinquuntur in testamento , di ab intestato,eisdem actionibus petuntur, eadem distinctio etiam personarum, ocrerum habeatur. Nihil valet legatum,nec fideicommissium, nisi aliquid lucri adferat ei,a quo relinquitur,ut C. eod. l. i. Porro hodie nulla sunt communia,nulla specialia,quia ut ita dixerim in unum corpus conuenerunt. Omne enim I
313쪽
εEπτvri coDI cI r. in gatum fidescommissum omne fideicommissum legatum. ut Cod. eod. Lq. in rem mi isto relictorum cum scrupulosis ambagibus perpetuo abolita est, ut Cod. eod. l. j. Quippe is cui relictum est qui sibi pure . ec in specie si tuerit legantis,suo iure ab adita haereditate poterit uindicare siluerit alienum persona-bter poterit petere. In summa illud notandum est,quod res quae subiacent restitutioni prohibentur obligari,uel alienati. nisi in subsidiu propter dotem, uel donationem propter nuptias. DE FALsΑ c AusA AD IEcTA LEGATO vEL
fidelaommisib. Tit. xliiij. OStendimus quae sint relictorum substantialia, ni me audiamus quae sint acocidentalia: quia accidentalium quaeda ex uolutate destincti descendur, quaedam extrinsecus ueniunt ut relictorum fructus oc usurae prius loquamurcle his accidentalibus, quae a testatore relictis inseruntur, id est de falsa causa ad tecta legato uel fideicommisso, de falsa demonsi ratione . demum de coditione. Sed quia demonstratio confertur in stiturum , de salsa causa primum dicamus. Falsa demonstratio non uiciat legatii, puta si testator dixerit: s Tic H VM S ERVVM MEUM TUTOREM DO LEGO . oc erat pisitor . P Α MP Hi L UM VcRNAM DO LEGO, Nerat emptitius, non minus uterq; debebitur. Item legat falsa causa adiecta non nocet: puta si testator dixerit, TlTIO DEcEM DO LEGO: uel STICHUM SERVUM MEUM. QUIA NEGOTIA NE A cvRΑviT, Qui A FILI vM MEUM A MORTE LIBER Avi T. Idem si dixerit: DEcEM. VAE TITIO DEBEO. EI DO LEGO: licet enim nihil praedictorum interceiserit. nihilominus debebitur. ut T. de condit. Oc demon. in c5ditionibus 8c C- eod. l. ij. Quod autem dictum est,cum distinctione gemina uerum est: si testator inseruerit certam speciem, certa naue quantitatem, sed ec si neutro designato
testator dotem legauerit,nihil erit legatum: nisi quod probatur in dotem fuisse datum, ut C. eod. l. iii. Illa quot distinctio loco secundo adnectenda est,nisi haeres probauerit testatorem ideo sic legasse, nec alias legatura fuisse: nisi quia putauerit ita sorte puta ibi ut una debitum esse,ut C. eod. l. i. ec fLeod. l. quibus. Ea autem eii physica quare falsa causa non obsit legato, quia legati causa, id est,tegandi ratio non con aeret legato, ut is de condit. l. cum tale. ult. Ideo autem legati causa dicitur legandi ratio , quia per rationales coniunctiones: quia, quoniam, quidem. allegatur atqui si conditionaliter enunciatur, alia ratio relictum
restituit ut Institui. de legatis. Licet autem ubi testator falsam causam falsamue demonstrationem siciu dictum est in hunc modum inseruit, etiam non minus relicta ualet: puta si dixerit, D EcEM Q E TITIO DEBEO EI DO.LEGO.non tamen ualebit si dixerit, D EcEM QUAE TIT ivsbni HI DEBET TIBIs Ei o DO LEGO . In his enim ultimis casibus duobus nihil valet relictum,si nihil est debitum,ut sis de legat. i. i. si sic. Quae sit autem uarietatis ratio, ad praesens exponere non laboro. In his quo quae inter uiuos dantur ob causam praeteritam. falsa causa repetitionem non inducit. ita tamen si is qui dedit donare Goliait: ut is de condict. indeb. lege damus, &l. in summa. Sane squis ideo dederit . quia creditur causa praecessisse, ut transactio, iudicatio, nihil tamen horum praecessit, repetitio competit, ut is de condict. indeb. l. eleganter. In summa illud notandum est . quod aliis nomen causae pro controuersia ponitur,ut Cod. de iureiuran. lege prima, alias pro condict. ut Codicis de iure dat.
314쪽
its PLAcENTINvs IN LIBRunt. si mulier & T de donat. l. q. Interdum tamen ob falsam causam praeteritari quid datum a muliere,puta in dotem, quae credebat se obligatam, non repetatur. sublata em falsa opinione fbeciali censura relinquitur pietatis causa ex qua solutum repeti non potest, ut R de condict. indeb. l. cum is . In summa illud ticiendum est,quod in hoc titulo: nomen causae , di pro causa ponitur , dc pro demonstratione.
indus conuenit cum conditione,quia consertur in futurum, ueluti conditio. Item deficiente modo,sicut deficit relictum deficiente conditione,no obtinetur relictum. Differt modus a conditione quia sorte antequam pareatur modo, relictum capitur: sed si modo non sit paritum , restituitur. Sed relictum sub conditione,nisi post conditionis euentum,nec etiam peti potest. Item dis- fert quia conditio concipitur: per si,modus: per ur. Ergo si quis ita legauerit Titia ubi filio aut illi nupserit. porro si Titiae uicio morbove contigerit ut nonnupserit, nihil Titia capiet.
tis , quam fideicommissis , ec Iibertatibus. Titulus xlvi. REgula iuris est, relictum sub conditione peti posse, ea deliciente deficere,
ut C. eod. l. iij.&iiij. euenisse conditio intelligitur,puta, si per eum qui iussus erat dare non steterit, sed Per eum qui debeat accipere: sed emancipationis conditio morte patris intelligitur extitisse,ut T. ad Trebell. I. mulier. Distinguiatur autem conditio, quippe alias consistit in faciendo , alias in non faciendo In facto existentes conditiones tripertitam recipiunt diuisionem . ut detur, fiat,ut 'quid obtingat: uel econtra,ne detur,ne fiat,ne quid obtingat. Ex his dandi faciendit conditiones,in personas collocantur, aut ipsorum , quibus quid reli
ruitur,aut aliorum. tertia species uiuentium ponetur,ut T. eo .l. in facto. In conitionibus autem conceptis in non faciendo locu habet mutiana cautio. Et a tem Mutiana cautione cauere debet ad quem deficiente conditione legatum. uel haereditas pertinere potest,ut Teod. l. Μutianae & l. is cui. ita tamen Mutiana cautio locum non habet,si per aliam conditionem actio legati differri potuerit,ut Teod. l. auia. Item conditionalis respicit in praesens, alias in praeteritum. hae etiam proprie no sunt conditiones, alias in futuru. Item quae iam iacta sunt,
quandoq: conditionis loco ponuntur. Quo casu si testator dixerit ea quae fieri possunt,expectatur donec fiant: at si scierit statim debentur. Item in futura comditio consertur alias quod est necessarium, alias quod ad utrumlibet se habet. Dies quoq; incertus conditionem in testamento facit,ut fae eod. l. dies. Item mconditione relinquitur,alias potestativa,alias casuali, alias mixta. Vbi sub p testativa relinquitur,oportet ei esse paritum ab eo,ut Teod. l. ij. Secus in alns: quippe si legatu si, SI NAVIS EAE ASIA UENERIT,&ignorante testatore nauis uenerit codicio censetur impleta.ut Teo. l. haec. predicta aut obtinet ita,sa
315쪽
conditio fuerit possibilis N honesta. nempe impossibiles conditiones Ac turpes
legatariis iniunctae 5c pro nullis habentur,oc sunt remittendae,ut T. eod. l. iij, rel. non. Quarum conditionum numero plerun* est iusiurandi conditio. uippe siquid cui fuerit relictum si iurauerit se monumentum facturum, compellitur id facere solummodo iureiurando remisso, ut is eo. l. haec scriptura. Item conditionum, quae conseruntur in futurum triplex est natura, quaedam enim reseruntur ad id tempus quo testator uiuit: nisi dixerit, TITIAE DO LEGO's I MIHI NUPs ERIT. Quaeda post mortem producuntur ut si dixerit. SEIO DO LEGO, si ad obsequias mei funeris uenerit. Quaedam ad alterum pertinent: ut si dixerit. si FILIO MEO NUPSERIT. Prima ocultima infinitum tempus habent. quandocunta enim nupserit implebitur conditio, media ad certum tempus adscripta est, ut st. eo. l. conditionum. In summa illud notandum est, quod libertatis fauore siquis iussus est pecuniam dare, & liber eisse: cum beam ad haeredem ferret per incursiim hostium amiserit, non minus post libertatem tantam pecuniam dare debebit,ut C. eod. l. ult. Item iussus haeredi dare etiam donando haeredi,haeredis conditionem implet, sed re nulli dando,si nullus succellerit, ut Teo. l. cum ita. Item illud notandum est,quod conditiones extrinsecus non ex testamento Denien tes, id est, quae tacite inesse uidentur, non faciunt legata conditionalia, ut Teo. l. conditiones. Illud quo notabile est: si testator dixerit, ille ex illa muliere natus, si filium meum se esse probauerit, HAERES EST O,nulla est institutio, nullumq; testamentum,ut Teo. l. Lucius. Item illud sciendum est, quod si sic relictum sit,sI TITII ARBITRAT V N VP SER l T: si tamen alias competenter nupserit capiet, ut Teo. I. cum tale M. iij. Item si Titiae relictum est, si Ti Pio NON NUP s ERIT, quae alibi nuptias non facile inuenire pollit, lex adscripta rescinditur. legem enim reipub. utilem causa scilicet procreandae sobolis latam adiuuandam interpretatione,ut Teo. l. hoc modo. Item si adscriptum sit actum in eius municipii foro erit faciendum, in loco in quo is testator habuerit domicilium .ut Teo. l. qui. Item illud notandum cst, quod siquis ita legauerit, D VMvXOR MEA cvM FILIO FUERIT , haeres meus ei tantum dato, non tamen
est exigendum ut secum sit per omne momentum, ut T. eo. l. siquis. Item siquis υκori tegauerit in tempus liberorum non de natis, sed de nascituris illud det, et intelligi,ut Teo. l. solemus i. cum uir. Item illud notandum est, quod siquis duobus haeredibus quinquaginta dare iussus est, & sundum sibi habere: uerius est ut conditionem scindere non possit, ne etiam legatum stindatur. Igitur quamuis alteri triginta dederit, nullam partem indi uindicabit, nisi alteri quo adeunti haereditatem reliqua triginta numerauerit,ut meod. l. qui duobus. porro si duobus fundus fuerit legatus si centum dederint, di alter ex his suam partem, id est .quinquaginta dcderit,iandi partem dimidiam assequi poterit,ut si eod. l. siquis legata. Item illud notandum est,siquis ita legauerit. TiTIVM ET PAMPHI- M, SUO DO LEGO, si mei erunt cum moriar, & unum ex his aliena uerit, alter tamen poterit uindicari. Nam hunc sermonem licet pluralis sit pro eo opo tet accipi, ait si separatim dixisset, TITIVM Sl MEvs ERlT cUM MORIAR, Pan-philum si meus erit cum moriar ut Teo. l. falsa. Item illud notandum est,quod
siquis eum,cui reliquerit, rogauerit: ut si sine liberis institutus diem obiisset,ita nepotem, quem ex filio siue filia susceperat .haeredem instituerit, deficit fideico missi petitio: nisi alia destincti uoluntas euidenter probetur, ut C. eod. l. 1. Sed - econtra sine liberis dicitur decessisse qui liberos reliquit,puta si eos cum esset de-tus generauerit, intelliguntur quasi ex familia nati, ut T ad Trebell. l. ex
316쪽
PLAcENTINUS IN LIBRUM DE VsvRIS VEL FRvcTIBUS LEGATORUM SEU FIDEI- commissorum. TIT. π LVII. DIximus de legatorum ec fideicommitarum accidentibus ex uoluntate defuncti descententibus . nunc dicamus de extrinsecus uenientibus, ut deiasuris relictorum,di fructibus. Relictorum usurae, ec fructus, post litem coni statam ueniunr. Sed ec alias post moram forte. Sed N praeter moram ex sola rotardatione in personis minorum. Sed di post uictoriam seuctus a uicto percepti etiam tempore quadrimestri: si tamen uictus ante iudicium in mora fuerit, sunt Draestandi: alioquin minime, quanquam mora non praecedenti non facile ad iudicem possit perueniri,ut st. eo. de ulu r. l. in fideicommissi. In usuris puto contra dicet aliauis , ergo post mortem legatarii ancillarum praestabitur partus, equarum foetus. Equicio autem legato etiam post moram gregis incremento foetus accedunt: quaecunq; sit uarietatis ratio,ut aede usur. I. equis. DE sENA TuscONSULTO TREBELLIANO. . TIT. x LVIII. DIsseruimus de augmentis relictorum, nunc audiamus de diminutionibu ipsorum: Zc quia relicta uniuersalia, quae sunt digniora , minuuntur per Trebell. singularia defalcantur per legem falcidiam , primo de Trebelliano i ouamur di de incertis personis. Videamus itaq; quare I rchellianum sit proitum.Quid loquamur de haereditate restituenda, quis de restituendo rogetur. ualiter gatio fiat,quae di quot sint remedia Trebelliani ut si post restituti Dem conueniantur exceptione utatur,&ut experiantur,ut Teo. . i. 3. q. Rog ri potest haeres legitimus de restituenda haereditate,parteve ab intestato: successor quocu ex testamento etiam siliniam. Qui potuit testari,bonorum quoq; possier ideicommissiarius quot etiam ad dio suo:&econtra, tutor quo pupisti Se contra , sed pupillus tutore autore tutori non restituet filius quo patri, Necontra ut st . eo. l. cogi. Rogatur quot oc priuata persona. ec honorata, di co pus .fc collegium, fiscus quo , ciuitas rogari potest, erso ec ciuitas Placentia, unde mihi origo est,nomency accepi. Rogatur autem alias de restituenda haeroditate alias sua,alias de eius parte,ut st. eo. l. ita . . Trebellianum. Sed ut Trebelliano sit locus,non sufficit haeredem rogari: nisi oc quasi haeres rogetur,ut Teo i mulier . ult. non de re certa uel de quantitate, sed tantum de uniuersitate , ut
ss eo l cogi. M. i. fit aut rogatio etiam pure oc sub conditione, oc ex die certo. n geni cmuin,ec per scripturam oc sine scriniura. Nec resert siue dicatur, erestituas bona mea, res meas, facultates, uel pecuniam meam, familiam, sub stantiam uel censum meum, patrimonium,ut meo. l. nam . Qilatuor sunt rem dia Trebelliani senatuscon, haeredis compulsio, actio competens fideicommisario exceptio Trebelliani, di beneficium quartae, quod datur haeredi. Compellituralitem haeres per fideicommissarium adire rogatus haereditatem sibi restinae licet alas libera sit adire haeredi instituto, praeterquam seruo proprio g tur autem etiam pater haeres a filio per praetorem , a seruo dominus cui rogatio
si e ibertatem dependere,ut K. eo. l. coni. ν. si pater. Sed oc si p-mst lias praeitr patrem suum non dignitate praeditum haeredem institutum d
317쪽
stimendo rogatum ,adire comvellet. Nam quod ad ius publicum attinet,silius famili&κ non sequitur ius potestatis, ut si .eo. l. nam. Adire autem haereditatem cogitur, non tantum is haeres qui susipectam dicit, sed&qui eam repudiauit. Sed Sc ex asse institutus quis haeres qui solidum capere non poterat, acii re cozitur& restituere, uti Leo. l. cogi .hiqui. Datur autem actio ex Trebell. fidei commissario, utilis fideicommissaria haereditatis petitio, ut si . de fideico m. haeredita. petit. l. i.&Teod. l.j. . h. Trebell. exceptio post factam sibi restitutionem datur fideicommissario, id est, ut non conueniatur, nisi pro dodrante. Similiter datur exceptio haeredi, id est, ut non conueniatur: nisi pro retento quadrante. cino si haeres totam haereditatem restituit, uel quia sponte, uel quia spectam dixerit, fideicommissarius in solidum conuenietur,ec nulla exceptione utetur, ut si . eo l. ita M . qui ex . Sane ante restitutionem haeres in solidum conuenitur,nec excep
tione utitur: imo si creditoribus de proprio soluit, post restitutionem contra fideicommissarium nego. gest. iudicio experitur, quia haeres esse non desiit de rigore conuenitur in solidum,sed exceptionis habetur remedium. Fit autem restitutio haereditatis etiam fideicommissariae absenti procuratori praetorem adeunti ut T. eo. l. apud. Ita tamen si de rato caueat. Uerum hoc casu, si haeres, qui suspectam dicit de mandato dubitat,non est compellendus ad dationem propter Dagilitatem cautionis, ut T. eo. l. qui ita. facta in fideicommissarium restitutione res si unt eius cui restituta haereditas est, ut haeredis etiamsi nondum nactus suerit posscitionem, ut is cod. l. facta. restituitur enim haereditas traditionis facto, pacientia quo , sed oc uiuae uocis uerbo sed N percpistolas, per nuncium' sed ocalius restituit, te uolente, iubente, ratum habcnte, uti meo. l. re tuta. Beneficium quartae retinendae datur haeredi restituenti, in is uel siponte tutam restituerit, uel haereditatem suspectam dixerit. hoc ultimo casti nullum commodum ex testamento constenuitur, quod habiturus non esset, si haeres non futilet, ut T. eodem l . ita Liij. Haec autem quarta etiam alias aucta est pro numero liberorum, oc triens uel semis facta est, non per Trebellianum, sed per Iusti manum. alias nec In hanc quartam, imo tertiam uel dimidiam fructus imputantur: Licet testator id minus legitime oc inepte mandauerit, ut C. eodem l . iubemus. Erilo sicut legatur Ductus in quarta,de ea, quae per Trci,clianum, ac per falcidiam introducta est intelligatur,uel non inter liberos locum uendicet. In tribus casibus utiles actiones haereditariae inii dei commisi arium ipso iure transeunt: puta si haeres antequam restituat sine si cessore decesser: t, si se caelaverit, si a fideicomminsario in alium fideicommissarium translatio iussa est fieri,in C. eodem L penuit. Celsat autem restitutici, alias propter liberos, alias quia haeres se monachauerit ergo sibi dominum haeredem fecerit, ut authen. de sanc. epist. . sed Z Quid e go siquis fuerit rogatus non haereditatem restituere sed quod ex harrcditate perceperit cautionem exponet, quod quartam institutionis iideliter seruabit. Nec enim impune crit ei qui pilia rogatus est restituere, ut tr. eodem l. i. F. vi. Item sciendum est, quod ea quae ab haerede sim alienata, in quartam imputantur haerediltem in portione restitu da perceptiones continentur, ut T. eodem l . Marcellus M . res sc quidam. Item illud notandum est, quod legatus tempore legationis compellitur adire, licet no fi nisi reuersius domum restituat, ut is . eodem I. sile- sanis. Amplius illud notandum est,quod cum ex Trebelliano restituitur haereditas , seriri tutes , quas mutuo praedia haeredis re testatoris habent nihilominus ualciar, uti L. eodem L si haeres. Ad hoc notandum est de euictione rerum quae restituntur haeredi fideicommittario haeres cauere non debet cum restituit haereditatem : quinimo in contrarium caueti haeredi oportet. siquid ex his eui-ehim esset;quae ab ipso haerede uenissent,ut is eodem l . de euictione. Illiud quoc,
318쪽
isa PLAcENTINUS IN LIBRVM sciendum est, quod is qui rogatus est restituere, quod ex haereditate supersit, quartam institutionis quam cogitur fideicommissario seruare, in quartior casi-hus poterit imminuere: causa dotis , donationis propter nuptias, pro redimendis captiuis,& si non habet unde expensas faciat. Item sciendum est,quod pater institutus haeres, rogatus , haereditatem restituere filiis suis pro fideicommisso restituendo, satisdare non compellitur: nisi testator id dixerit, uel nisi parens ad secundas nuptias uenerit,ut C. eod. l. iubemus. Amplius notandum est,quod
si pater filios suos haeredes instituerit, ec singulos rogauerit, ut qui sine liberis decederet partem suam haereditatis sorori fratriue restitueret, alter alteri aut macci si frater non superesset,& adiecerit: Uos liberi charissimi hoc fideicommissio
inuicem teneri uolo, donec binos liberos eau caueritis. Licet alter sine filiis decesserit,si tamen antea procreaverit, fideicommissi onere liberatus erit, ut T. eo. i. haeredibus. Item notandum est,quod oc incertis personis, ut pauperibus,capatuis . sina ilibus* libertas, di haereditas,di legatum possit relinqui, ut C. de episscopis, ec in m de legat. .
OStendimus supra qualiter minuantur uniuersalia relicta, nunc aduertamus qualiter lege Lalcidia desalcantur singularia. Videamus ita , unde dicatur falcidia,& quot sint,citi prodita sit salcidia, in quantum, quando ratio falcidiae sit ineunda. Dicitur autem falcidia a falce, id est, dimininione, quam singulari hus relict. imponit, uel a Falcidio autore. Tres sunt falcidiae. prima est ea, quae defalcat singularia relicta, de qua ad praesens agendum est, & proprie uocatur falcidia. Ea quo G quartae retentio, quae datur haeredi instituto haereditatem restituere rogato, falcidia nuncupatur. Sed abusive ponitur Trebellianum pro falcidia .ec falcidia pro Trebelliano,ut C. Am erciscun. l. si cogitatione. Porro quoq; lege naturae filiis debita, quae appellatur debitum bonorum subsidium. licet improprie,dicitur falcidia, ut C. de iniust. testa. authen. unde ec si parens. Prodita est falcidia haeredis causa. nam 5c ei tanquam suo iure renunciari potestiat T. eodem l . potest. Erso competit haeredi 5c horum possessori, ec sisto qui peccatoribus succedit. Sane legatarius 5c fideicommissarius, licet restituatur ei nae- reditas ex Trebell, non utitur l. falcidiae beneficio,vt ff. eo. l. lex. Licet uideatur actori aduersari lc obloqui, ut T. eo. l. poenales. M. si Titio. Sed non incompetenter dici potest etiam testatorum gratia, ne intestati moriantur, falcidiam fuisti: excogitatam, ut Insti. eo. . i. Legis falcidiae ponitur ratio deducto omni debito. ergo si nihil est residuum, uel plus debuit, quam relinquitur , qui legavit: quia legata no tenent, nec falcidia initur. Sed quidem residuum in quartam desalcabitur penes haeredes remansuram, tres partes serunt legatarii. Uatur haeredi I gis falcidiae beneficium etiam retinendo, oc repetendo. Nempe si haereditatem tenet,regulariter de relictis singulis falcidiam, id est,quartam retinet. Sed di si per errorem facti integra legata soluerit, ut d cfalcare possit,repetit. Si per erro
rem iuris integra legata soluerit, uel de soluendo cauerit, non repetit, ut C. eod. i. error.& l. ult. multo sortius, si haeres maior sciens etiam sponte integra dependit non repetit. Habet autem locum lex falcidia in legatis, in si deicommistari . in donationibus causa mortis, in donationibus inter uirum oc uxorem quando fideicommissi partibus funguntur,id est,quando mortis indiget confirmatione Iicet non insinuatione,ut C. eodem l . in donationibus. Sunt enim quaedam donationes inter coniuges, quae ab initio ualent Oc non admittunt diminutionem:
licet exigam insinuationem. Cessat sescidia tribus modis, ratione personae ei,
319쪽
st xives c ODI cIs. Fausae. Ratione personae, ut in testamento militis propter priuilegium testantis Ratione quo institutae personae cessat, puta: si rem legatam subtraxerit de haereditate, uel negauit eam rem haereditariam esse contendendo rem esse suam propriam,& de mendacio conuincitur, ut T. eod. l. haereditatum. Ratione rei censat, puta: si filio exhaeredato quid uice legitimae fuerit legatum . hoc enim legatum non est censendum legatum: imo uelut debitum bonorum subsidium non est defalcandum,ut C. de inos test. l. sancimus. Ridiculum enim foret falcidiam per falcidiam falcem amittere. Ratione causae cesstat multis modis. cessat, puta: si deducto debito nihil est reliquum, si relictum est impietatis ossicium, siquid relictum est ne alienetur,si haeres non fecit inuentarium . si testator expressim prae ceperit ut falcidia cesset. Hoc autem intelligo in non filio. Nam filius non ingratus, nedum in falcidia grauari non potest, sed nec etiam patris imperio fructus ei computantur. Cessat quoq; falcidia propter causam, si haeres substantiae mensuram subtiliter agnoscens quaedam legata in solidum priestiterit. nempe nomine legatorum integriter praestitorum ex aliis Iesatis nondum prie stitis, nihil re- tinebit, ut C. eodem i. si praediorum .dos quoq; licet obloquatur, ut Teodem I. si ex pluribus. Sed dc adhuc quoq; rei ratione cessat falcidia, ut in instrumentis praediorum, ut C. eo l. si praediorum . dote quoq; legata mulieri, falcidiam non amittit quoniam mulier rem suam non recipit, uta cod. l. si usus fructus. Item si haeres id egerit ut fideicommissum intercidat falcidia non competit, ut Teod. l. beneficio. In summa notandum est, quod id quod natum haereditati debetur. licet non petitur quia tamen solutum repetitur, in haereditate computatur, ut st. eo. l. i. . id quod . Id quot computatur quod haereditati sub conditione debetur, aut cautionibus res explicatur, aut ita ratio habetur tanquam pure debea-
tio oneratur,ut ll. eodem l . lege. Item illud notandum est, quod si is qui in bonis tantum unum seruum habeat, illum Titio legauerit, eius, fidei commiserit, ut illum post triennium manumitteret,debet ex eo quod interim ex operis serui ad Titium peruenire potest, haeres falcidiam habere debet,ut T. eodem i. cum quo Amplius ubi ratio legis falcidiae ponitur, corpora quae sunt in bonis defuncti, secundum rei ueritatem aestimanda sunt,hoc est, secundum ptaesens pretium: ne quicquam eorum formali pretio aestimandum est. Quippe pretia rerum non ex adfectu singulorum, sed communiter aestimari debent, ec secundum tempus praesens. Est autem praeposterum nos ante dici locupletiores quam adquisierimus,ut m eodem l . pretia. Item illud notandum est, quod si legato petito testatarius in litem iurauerit, non id quod poenae causa acceperit, sed quanti re uera id fuerit quod petitum est, in legem falcidiam uenit, ut T. eodem i. cum pater. Item legis falcidiae beneficium etiam longe post mortem testatoris haeres implorare non prohibetur, ut T. eodem I. legis. Amplius illud non inargutὰ dictum cristimo non praetereundum, quod si haeres institutus haereditatem quae non est soluendo uendiderit, ueruntamen nihil legatarius habebit,quia magis ex stultitia emptoris habere uidetur institutus et ex sua industria,quam ex bonis defuncti. Nam econtrario , si male uendiderit res haereditatis, non erit legatariorum cieti imentum. Ita ergo a contrariis commodum debet esse haeredis, si bene rem administrauerit. Sed oc si is qui soluendo non est legauerit. 8c haeres cum crediatoribus deciderit ne solidum soluat,& ob eam decisionem factum sit, ut aliquid retineret, nihil tamen lenatariis debiturum. quia pecuniam eam non ex haereditate, sed ex decisione habet,ut T. eodem I. iij.
320쪽
EXplicauimus de relieiis ,ut ita dixerim, stantibus, id est, ualentibus, nime
ponamus de relictis cadentibus, id est, deficientibus , 8c sic dicamus de ea ducis non admittendis sed tollendis. Videamus itaq; quae sit descriptio caduci, quid sit, quod dicatur caducum, quot erant olim genera caducorum, quot ho die. Alias remanent,id est,non caciunt,caducatae non fiunt. Caducum est desiciens relictum: siue sit generale,ut haereditas: siue sit singulare,ut legatum, fidei commissum. Et quidem si haereditas relicta fuerit amissa , caduca quacunc, r xione, id est, ab instituto non fuerit admissa,transibit ad substitutum coniunctu, loco tertio ad haeredem legitimum, loco quarto ad coniugem , loco ultimo ausscum,ut C. eodem. .penuit. Caducorum, id est,deficiencium relictorum legatorum ec fideicommisi ariorum tria erant olim genera, quaedam enim pro non . scripto dicebantur, quaedam in causam caduci uocabanturis personae quae iam ante testamentum obierant his materiam dabant, occasionemq; praestabant bello ciuili. haec cadencia relicta olim capiebatur a fisco ec sic prorsus erant caduca. Sed hodie transibunt ad substitutum coniunctumue, si quos habuerit: si non ,re manebunt penes eos,eumue, a quo uel a quibus praestanda fuerunt. penes haeredem legatariosue. penes haeredes pro parte uirili: nisi ab uno solo fuerit relictum,uel nisi contraria a testatore inueniat ur expressum. Lucrum tamen ita capient hi apud quos remanet, quia onus relicto adnexum non sentientii si in funere faciendo uel in simili pietatis ossicio sit constitutum, ut C. eodem. M. ij. ecff. de fideicommisi. libertat. l. cum uero. L si pro non scripto. In causam caduci dicebantur ea caduca,id est,deficiencia relicta, quae personis tempore testamenti consectionis uiuentibus relinquebantur, sed posteaquam testator decedoret, moriebantur di fiebant caduca. Idem erat si conditio ante mortem testat
ris deficiebat, sub qua relinquebantur: ec haec olim fistus capiebat. Sed hodie in his idem erit,quod dictum est in pro no scripto. Excipitur quia hi apud quos
remanebunt, sicut lucrum, ita etiam gravamen sentire debent: non solum si fuerit in dando,sed ec si fuerit in faciendo: si tamen id factum tale sit quod possit explicari per alium,ut C. eo. F. ne autem. huius diuersitatis quae sit ratio,quia Iustinianus omittit & ego praetereo. Sed ec quare talia deficientia relicta tale nomen acceperint, id est, in causam caduci lector solicitus inquirat. Expressim caduca ea uocabantur deficiencia relicta, quae relinquebantur personis quae uiuebant, de eo tempore quo testatores testabantur ec moriebantur: post mortem quoq;.s tamen contingebat quod ante deficerent, quam legatum caperent. Et haec olim fiscus capiebat, sed hodie ad haeredes legatariorum transibunt: si tamen puri relicta fuerint, uel in diem certum. talium enim relictorum, id est, pure uel in diem certum relictorum dies cedit a morte testatoris: quantum ad transmissionem, non quantum ad dominij adquisitionem. Ab adita enim haereditate domum recta uia transeunt relicta. Porro olim per mediam iuris prude iam dies etiam relictorum purorum non cedebat ante aditionem, id est,tabularum aperturam,ut C. eodem . . t . Sed hodie etiam post aperturam haereditas sola uolui tale aditur: oc adita haereditas transmittitur,non adita minime: praeterquam inter parentes, ec liberos , ut C. de his qui ante apertas tabulas. Interdum tamen
legatorum praelatorum dies cedit non a morte, sed ab aditione ' puta, si libe xas suerit relicta, si legatum fuerit seruo in testamento manumisso, si legatum
fuerit seruo alii legato, si usustuctus, qui personam exigit tuerit relictio, uel aliud