장음표시 사용
351쪽
DIsseruimus de usucapione generaliter, nunc dicamus de usucapione pro emptore, uel transactione. Oportet pure emisse non sub conditione. ut stitim possit usucapere, ut Teo. l. ii . . si sub . ite ut quis usucapiat pro emptore, expetit ea iure em ille, ut C. de long. temp. prae . l. vj. Item oportet ea re tierit emis nec enim sufficit opinari emptu,nisi fuerit emptu. Item oportet retraditum este, quod est emptum titulo pro empto,non aliud ero alio. tunc enim illud non usu capietur titulo pro empto,ut ff. eo. l. h. . cum Stichum, sed sorte titulo pro suo, ut E. pro suo l. penulti M. ult. Pro emptore tamen aliquando usucapit, qui ne
per se . nel alium emit sicut dictum est de eo qui a falso procuratore accepit.
cum se emit se mentitus fuerit. Sed di qui uere non emit interdum pro emptore usucapit, puta si litis aestimationem obtulerit, ut T. . l. a. θ l. litis. Tria autem specialia sunt in emptione. ecce enim in aliis causis siue articulis facta traditio per dominum transfert dominium , inemptiove non ita: nisi uel pretium fuerit numeratum, alias te satisfactum, si desue ili habita. Post fidem tamen habitam excipitur res immobilis propter suffragium tradita, illa enim in aduocatu dominium uoti transit,nisi di praeter donationem scriptura tam pii blica,quim priua
ta processierit, ut C. de sussiragio. Excipitur quo , si seruus usu fructuarius, uel seruus alienus a te bona fide pol Iessus, aliquid emerit, sibiq; habita fide acceperit,
nondum tamen pretium soluerit, numeratio pretii postmodum declarabit,cuius etiam retro fuerit dominium,ut T de acquir. re. domi. l. si seruus. Item ut
quis usucapiat pro emptore exigitur ut bonam fidem habeat, ec cum emit, occum rem quae sibi traditur accipit: in alijs articulis secus, ut T. pro solui. I. iij. oc Teo. l. q. . i. In dominio tamen pro emptore quaerendo, si rem alienam scienti mihi uendideris, tradis aute eo tempore quo dominus ratam habet traditionis tempus inspiciendu costat, rem in meam fieri,ut st. de usucap. l. iusto. Illud quos tertiu depraehenditur speciale in titulo pro emptore si usucapiebas,oc scieti mihi alienam esse uendideris,usii no capio, id est possessione non continuo licet alias cotinuatio non impediauur ex haeredis, legatarii, donatarii sine lite sciencia. In summa sciendu eli,quod si filius tam . emerit illo tamen tempore accepit cum patremfam. se factum ignorauerit ueritate non praeualente usucapere poterit, ut C de usucap. l. iusto. . tilius. Idem in eo quia non domino emerit, quem non diminum credidit . ut aede ivr.ec fac'. igno. Et si testamentum condit, licet pate tam . sit, eius testamentum praeualente opinione non ualebit, ut T. eo. l. de testibus. Titulo pro transacto usucapitur id quod a non domino putante se domunum , traditur. nec enim isto titulo usuca'itur id super quo transigitur , sed id propter quod transigitur titulo pro transacto usu capitur, ut C. eo. l. cu ex causa.
PRO donato usucapit ille cui donationis causa a non domino res tradita sit. nec enim sufficit opinari donatum, sed oportet esse donatum. Sed ec siquid ueta sit donatum , licet simulate uenditum, non pro emptore usucapietur, sed pro donato. Coniugibus quoq; sibi res alienas donantibus,donationem O uale re credentibus usucapio procedit, si tamen is qui donat pauperior non tiat, uess. eodem I. iij. DE vrvcAPIONE PRO DOTE.
352쪽
pitur quod a non domino in dotem, uel dotis nomine traditur, sed constante demum matrimonio locum uindicat pro dote usucapio. sed hoc ita , si teneat matrimonium contradium, si cesset matrimonium nulla dos est,nec pro dote titulus. nam Sc post biennium cum de non numerata pecunia non excipiatur, nec de dolo ualebit exceptio, ne legis sententia circumueniatur. Porro i quid ante nuptias dotis nomine a non domino traditur, pro suo non pro dote usucapitur, ut. ff. eo. l. i. Hoc ita si fuerit inaestimatum .sed ec si res aestimata ante nuptias sit tradita, quia inest conditio tacita,nec pro emptore , nec pro dote, nec pro suo vnte nuptias usucapietur,ut T eodem i. q. DE vsvcAPIONE PRO HAEREDE. TIT ππIπ.PRo haerede usticapit qui uerd haeres est, ec rem illam duntaxat quam e haereditate esse credit.hoc ita,nisi fuerit res illa uel quasi uiciosa,ut defuncto commodata,aliasue ab eo ergo ec ab eius haerede personaliter debita. pro haereo de autem usucapit haeres duntaxat extraneus, sed suus usucapere non incipit: quia dominus patre uiuente creditur,nec titulo pro haerede , nec titulo pro suo. ne si id dicatur sicui didium est lex circumueniatur. Sane filius succedens patri. qui quovis titulo etiam pro haerede coeperat usucapere, usucapionem illam poterit consummare.
PRO DERELIcTO TIT. ππω. PRO derelidio habitum dum tame non fuerit derelinquentis usucapio, etiam si a quo derelictum sit ignoro,ut T. eo. l. si id.'Nec enim quod est a mari expulsum, uel in mare iactatum, debet dici derelictum: sed tantum causa salutis dimissum. hoc ita demum, si in totum fuerit derelictum. nec enim etiam totius rei dominus efficere potest,ut partem teneat, partem proderelicto habeat. Sed ecis cui haereditas delata est, aut totam haereditatem admittet,aut totam dimittet. Sed Θc dominus a procuratore negocia reuocare cupiens, aut omnia transferet, aut uniuersa relinquet. Item pupillus non a tutore contracta,aut omnia probabit,aut omnia reprobabit,ut tr. de administrat. tuto . l. cum quaeritur. PRO LEGATO. TIT. πππ1ιPRo legato is usucapit cui habenti transactionem testarienti defunctus legauerit, quod suum non fuerit. Procedit autem pro legato usucapio legante mortuo, etiamsi is uiuit, cuius rem legatarius usucapit, ut Teo. l. ea. hoc tunc maxime uerum est, cu legatum recte relictum est. sed oc si non iure relinquatur legatum, dc uel iure legatum proponatur ademptu, pro legato usucapi id posse obtinuit,ut T. eo. I. ult. Hoc uerum est Zc si legatarius sua autoritate sine uicio tamen ut paciente haerede possessionem apprehendit rei legatae, ut is eo. l. si non. Quid ergo siquid tanquam legatum ab haerede sit tradit undoc illud usucapitur non protegato, sed pro suo, ut ii . pro suo l. penult. .ult. Nam oc alias,si per errorem de alienis fundis quasi de communibus,tudicio communi diuidundo accepto, ex adiudicatione fundum possidere coepero , longo titulo pro suo usucapio. id est praescribo,ut T. de usucap. l. si per errorem.
M Equitur ut de titulo pro suo loco ultimo loquamur. Qui competit,et ubi atqς competunt.ec ubi alii deficiunt. Ecce enim ancillae surtiuae partum concessis
353쪽
sidiario Θc speciali usucapionum alio deficiente titulo. Item si alienam statuam a non domino bona fide quis emerit, posteacp contigerit ut eius partes quocunin casu inueniantur excisae, partes illas seorsum habitas 5c possessas titulo pm suo usucapiet, non pro emptore necp enim is qui pro statua emit, sed nec is qui totas aedes mercatur est eius partes singulas pollicit,ut T. de usucap. l. eum.
HAEc sunt usucapionum communia,ut quis usucapiat: exigitur ut pro suo pol Iideat,opus est quoq; bona fide utrobi*, uel in instis,titulo iusto, uel
errore probatissimo,maxime in alterius facto. in alieni enim facti ignorantia tolerabilis est error,ut ff.pro suo l. ult. Item utrobi di exigitur possessio continua. non interempta: siue a te coeperit, siue ab alio usti capio uel praescriptio. Item extigitur utrobii ut compleatur legitima temporis dimensio. Item exigitur utrobique ne praepediatur usucapio ratione personae tradentis,uel accipientis,uel eiuscuius res fuerit,ut si fuerit pupilli uel fisci. Item praepeditur tam praescriptio quatisucapio ,ratione rei,ratione causae,ae propter uicium ec quasi uicium . sicut est
DE vsv c APIONE TRANsFORMANDA, ET DE sv BLATA dissereneia rerum mancipi ec nec mancipi. TIT. αππIIII. QVia usucapio nouam formam accepit 8c transformata est, de usucapione gransformanda loquamur.& quia olim res Italicae erant mancipi, id est. usucapibiles. Prouinciales immobiles erant non mancipi, etiam sublata est talis differencia, audiamus de usucapione transformanda. ec de sublata disserentia mancipi ec non mancipi. Et certe in usucapione erant olim tria uicia. Ecce enim res mobilis olim anno duntaxat italica praescribebatur. Amplius res immobilis praescribebatur sicut dictum est Italica duntaxat biennio continuo. Sed hodie statutum est ut res mobilis usucapiaturno anno, sed triennio: oc immobilis tam prouincialis,quam Italica praescribatur non biennio,sed x. vel xx. annorum spacio ne scilicet domini maturius rerum suarum priuarentur dominio. Hoc tamen
ita,si ec alienator fuerit bonae fidei posses r. siquidem malae fidei possessore alienante cessat longi temporis praescriptio, oc usucapio. Sed ita, si uerus dominus ignoratius suum, di alienationem tactam: ergo per contrarium si sciat, usucapio procedit, praescriptio currit: alioquin xxx. annorum expectabitur defensio. Ex his,quae dicta sunt,euidenter apparet, quod usucapione transformata , quod , rerum mancipi lc non mancipi sublata est differentia.
DE ADQUIRENDA ET RETINENDA POs SE SI IONE. TIT. ππα 'Post tractatum de usucapionibus, consequens est ut audiamus de praescriptionibus,sed quia possessoris causa,eiu scit noticia pertinet ad usucapiones, de quibus dictum : ec ad praescriptiones, de quibus dicendum: non incompotenter in medio tractatus inseritur de adquirenda 8c retinenda possessione. Pomm uersa uice in stri titulus inscribitur de adquirenda oc amittenda possessione, uerum in Codice conueniencius inscribitur de retinenda possessione: quia usucapiones, de quibus agitur possessionis retentio inducit, amissio secludit. Videamus it ac, unde possetis io dicatur, per quos quaeratur,quibus modis, ec quarum rerum,quibus rebus opus est ut quaeratur,& quibus modis, et ex quibus causas
ec qualiter quaesita tematurita quemadmodum amittatur, di qualiter possessi,
354쪽
distinguatur,ec quis sit possessionis effectus. Possessio appellata est quasi pedum positio .uel a sedibus quasi positio. ergo proprie dc uere, oc secundum idioma sermonis duntaxat naturalis possessio apellatur possessior uerum iuris artificio ecfigmento contra naturalem causam reic, veritatem meram . is dicitur possidere
qui non possidet.hoc , fit duobus modis. Ecce fundos procul positos a nemine
possessos,id est,a nemine naturaliter detentos dicitur quis possidere,ut saltus hybernos, aestiuost. Item 5c alieno nomine alius possidet. ergo colonus possidet duntaxat naturaliter per naturalem positionem pedum 8c sedium: oc possidet ciuiliter, id est, per legum artificiu. Est haec possessio artificialis uel ficticia, quae uocatur ciuilis formosior 5c praestantior.quam coloni naturalis detentio. nan ,
possessio ficticia possessio fructuosa est di foecunda, ec parit filia, id est, usucapionem: sed coloni possessio uidelicet naturalis est, oc natura sterilis est. ec infructuosam germinat prolem. Ouaerit quis sibi possessionem 5c per se,& per alii imper se si fuerit sobrius Nam furiosus quaesita per furorem non amittit, nec etiam possessionem quaerit, nisi iti dilucidis interuallis fuerit. tunc enim cum possit contrahere, testamentum condere,poterit di possessionem quaerere. Ouaerit aut possessione compos mentis ,praesertim si fuerit pubes rupillus quocili apprehenderit tutore autore. Sed ec sine tutore, si tamen adfectu habeat postidendi. Per alia quis quaerit polsessione tribus modis,conditione personae,autoritate publica,&priuata. Conditione personae ut per uerὰ filia. Nam pereu quem quis etia iusto errore ductus esse credit,possessione non quaerit, ut st. de usu. l. iusto. Item coditione personae, per homine bona fide possessu, pero seruum alienu. nam seruus alienus mala fide possessus , nec domino quaerit possessionem, quia n5 possidetur ab eo,nec malae fidei possessori. quia mala fide eum possidet. Per seruum proprium . item per seruum comunem. hoc ita,si seruus agit, ut uni ex dominis quaerat uel si in contractu agit ubi unus ex dominis iusserit. Sed ec praeter iussionem . si traditor id egerit. Amplius etiamsi alienetur comunis seruus, ex re iubentis nonat i sed iubenti quaerit. Item per seruu usu ctuarium ex re dc opera fructuarius quaerit possiessionem. Per usum fructuarium quocν fugitiuum dominus quaerit possessionem, si nec possideatur ab aliquo,nec se gerat pro libero,ut st. eo. I. per eum. Sane nec per seruum pignoratum adquiritur possessio, nec per haereditariisum. Indignantur enim iura haereditaria cum de pari contendunt per seruum sibi comparem sui postessionem adquiri. publica autoritate adquirit quis possessionem per tutorem,curatorem ci , si tamen id agatur,ut T. eo. l. i. priuata autoritate puta per negotiorum gestorem . sed postquam sciero, ratumq; habuero, ut T. de nego. gest. l. si ego. Per procuratore quow, si sagit uterq; qui tradit, et procur tor qui accipit uel alteruter,ut is eo. l. l. . per procuratorem.& l. communis serisuus. Si uero procurator id non agit, licet mandati pro fide rupta conuenitur,sibi
tamen quaerit. Nam dc raptor qui est pessimae fidei possessor, uxor quoi sciens donationem non ualere, rei sibi a marito donatae possessionem adquirit. Nam cum possessio plurimum habeat facti, res , facti non possit infirmati iure ciuili, quid adtinet dicere no possidere mulierem,cum maritus ubi possidere noluerit, protinus possessionem amiserit, sic p uxor possessionem: licet non dominium quaesit .ut Teo. in . . si uir. Acquirit autem brocurator uel quiuis alius sibi ponsessionem,si uelit sibi quaerere: sed ita, si possidet demum iu de iure ciuili. Nam siquis possessionem illius intrauerit qui ad nundinas ierit,cum ille non amiserit, nec iste quaesiuit. duo enim in solidum possidere non possunt. ergo econtrario si reuertens non admittatur,& qui intrare, uel se repelli posse suspicatur quis, ille demum possessionem amittit, oc qui intrauit possidere incipit: sed interdicto unde ui utili se obnoxium facit,ut st. eo. I.clam. F. ult. Per procuratorem autem
quaeritur possessio dominio , tam ignare quam conscio. dominium quo , nou
355쪽
no . pLAcENT INVS IN LIBRuri per procuratorem,utpote non nisi possessionem regulariter quaerere ualentem, ut C. per quas perso . l. i. sed per possessorem, ut st. de acquir. rerum dominio l. traditio. per procuratorem quoir adquiritur possessio, domino usucapiendi conditio, sed duntaxat conscio,ut U. eo. l. i. Sane per filium, seruumve peculiariter appraehendentes, patri Oc domino tam ignaro quam conscio adquiritur, di posisessio ,ec dominium, ec usucapiendi conditio. Filii enim tam .ec serui habere dc
tenere possunt,sed possidere non possunt,ut. E. eo. l. possessio. Adquiritur autem possessio uera etiam per municipes,uerum re probata sentencia eorum duntaxat quae sunt corporalia. Sane incorporalia quasi possidentur, ut praediorum iura,ut st. cod. l. iit, di si . comm O. praed. l. ii. ut quaeratur possessio,opus est duabus rebus,di adfectu quaerentis, siue sibi quaerat, siue ali j Sc actu regulariter aliquo corporaliter, ut appraehensione. ergo ne* per se corpore sine animo , neq; animo sine corpore. Excipitur nisi quis rei suae quam uendidit, permutauit , usum fructum sibi exceperit: uel nisi dominus non errans, id est, a non domino rem suam conduxerit, uel nisi colonus locatoris haeredi de pensionibus respondere coeperit. in his enim tribus modo casibus, licet corporalis adius non interueniat possessio quaeretur, ut C. dodonat. l. quisquis, &ff. de rei uindicat. l. quaedam. Duobus modis interuentibus possessio adquiritur, traditione, quasi traditione. Traditione,ut si rem quam mihi uendi detis,tradis, uel ex causa simili. Quasi traditione, ut pacientia: puta si rem commodatam apud me constitatam,tu dominus mihi uendideris, postψ me illam habere pateris. idem si te paciente rei tuae possessionem occupauerim: multo sortius si te uidente, ut ff. eo. l. i. Item quasi traditione multis at is modis, puta si iusseris me rem procuratori tradere, uel debitori tuo futuro numerare. Sed oc iusseris me in arca tua reponere. uel super subsellium presertim tuum, rem deponere. Item quasi traditione adquiritur posiessio duntaxat oculis, ec adsec tu. In his puta quae prae magnitudine ponderis baiulari non possunt. Idem si uenditor mihi mercatum flandum de turre sua meaiae,& maxime naci mihi monstrauerit illum . nec enim tunc minus possidere coepi,quasi pedem finibus intulissem,ut st. eo. l. quod meo. Item 5c alias multipliciter quaeritur possessio, ut si bestias uiuariis inclusero, pisces in piscina collegi Philona elas in caveis,columbas in aedifichs. Item re altera tradita rei alterius quasi ipsa tradetur possessio, quae quaeritur: ut puta si sibi instrumenta pignoraui, uel uendidi, de postea tradidi possessionem praediorum haeredi perinstrumentorum traditionem,ut C de donat. l. i. Item si poma,quae sunt in hypotheca . tibi uendidero, illorum possessionem adquirorita tamen si fuerint cella. nam si starent,id est,si fundo adhuc cohaererent, uenditor arborum qui est dominus fundi illorum est posses lor,& dominus, ut st. de asst. empl. l. Quintus. Sane Mina uendita signata non debent dici quasi tradita. nec enim fit in minimis signatio,ut intelligatur facta quasi traditio, ut T de . oc como. Item quasi traditione possessionena quaero, si aceruum lignorum, uel lapidum, uel uinum ad speciem
cmero ec cum uenditor tollere me iusserit, custodem posuero. in his enim casibus cum quodam ginere etia corporis possessio quaesita censebitur, ut ii . l. qu rundam. Item si fundum uenditum consentiente uenditore, uel ex una parte ingressus fuero, si tamen totum fundum us, ad terminum possidere uoluero, occo more oc animo possideo, nec enim necesse est omnes glebas circum ambulare ut i eo. l. iij. M. ii. hoc tamen, si fundus est unicus licet amplissimus: hoe tamen ita siquis ex caula iusta ingreditur . nam siquis per uim intrauerit, eam tantum modo partem quam intrauerit possidebit,ut T. eo. l. quod meo. 3. ult. possessio
autem quae quaeritur a te sui quaeris incipis,puta si inueneris quid uenando, aucupando,plicando: tunc si inueneris quod antea nulliu&fuerat,ut in littore gem
356쪽
SEPTIMUM co Dicis. nniam uel alterius fuerat, ut thesaurum, id est, pecuniam cuius memoria non extat a uetustioribus dominis absconditam. Ab alio incipit pol sellio quae tua sit translatione .ec iuste ec iniuste. Iuste pluribus modis, ut si tradit tibi dominus,
ut bonae fidei pol lassor,creditor,tutor, actor, procurator, Imperator, praetor, eXecutor,fluuius uelut censitor. Iniuste transfertur in te pollellio, si expulisti, si sum ripuisti, si per metum extorsisti. Sed & per eum qui in nostra potestate et t. oc per serruum tradentem perinde intelligimus desinere possidere rem quae nobis Lurrepta est, atq; cum res ut nobis surrepta est. Sed si is qui in nostra potestate citres nostras surripuerit, quam diu sunt apud ipsum,earum postillionem no amittimus. Nam rerum quae sunt aliorum ex iusta tamen causa, id est, ex non manubio possessio nobis quaeritur: multo magis propriarum etiam contrectando tamen ad alium transferendo nobis pol Ieilio non adimitur. Nam nec sertius fugiens: ergo sui furtum faciens sui pol sellione nos priuar, ut st. eo. l. Pomponius i. rem l .quod seruus. Accellione quaeritur posset Iio, ut fructuum . partuum , ecpossessionibus , pecoribus,ex mulieribus prodeuntium. possessioni quaerendari dures sunt causae. quippe nos plures eandem rem in solidum poli idere non pos inius. Amplius genera oc species pol sessionis quaerendae tot sunt, quot Sc causae quaerendi dominii: ut ex empto, pro transacto, pro donato, pro haerede, pro dote,pro legato, pro derelicto, pro permutato, pro in solutum dato , pro noxae dedito, pro suo: sicut in his quae terra mari*, uel ex hostibus capimus , uel quae ipsi in rerum natura esse fecimus. In summa tamen est unum genus pollidendi.
licet species pol sessionis sint multae,id est, possessio ista ipsa una est y simplex,
licet in indiuiduis suis fiat multiplex. nec enim pollidet magis, minusue, fortius debiliusve, qui nolsidet tantum ciuiliter, quam qui possidet naturaliter Sc ciuiliter oc econtra . Velint autem possessio alias propter personam, alias propter cau sam. Propter personam,ut ecce filii tam . di serui non possident, sed habent θί te. nent. Propter causam , ita haeredes ex eo quod fiunt haeredes pollessionem non quaerunt, licet enim dominium fiat nostrum aditione, non tamen possessio: nisi naturaliter sit apprehensa. Item non ab hostibus reuersus postliminio neci; potest captiuus dici aliquid possidere cum ipse possideatur ab hoste, ut st. de restit. malo. l. Ait praetor. et T. eo. l. cum haeredes. item cessiat pol sessio propter causam siquis ex primo decreto missus siti in possessionem: quia aduersarius damni infecti non cavet,quia alias actio ne conuentus non respondet. Quippe aliud est possidere,aliud in possessione esse,ut T. eo. l. siquis. Item qui clam pollidet, non possidet. est enim oppositio in adiectio. In summa no procedit poti essio in omnibus
qui possident nomine alieno, ut in tutore, curatore,actore, procuratore,conductore,oc precario possidente. Colonus quo di nullo modo possidet, quia nec ui-Mo ncc mortuo domino ullam possessionem habet,ut fisside usucap. l. non solum. Sed nec creditor dicatur possidere. nec enim possidet uel possessor censeri debet qui pro suo non possidet, ut E. qui fatisda. cogun. Retinet autem possessionem quis,si illi incubit: sed etia animo solo. postessio enim solo animo retinetur. Rctinet quom possessionem quis per alium incumbentem, ut per amicum , hospitem,colonum,in quilinum,commodaritim,depositarium,fructuarium,per pos sessionem creditoris, ut C. de praescript. xxx. annorum l. cum notissimi. Anaittit
autem quis possessionem uoluntate propria, ut cum possessionem tradit homini, ut si in sacrum dedicet sed Sc contra uoluntatem ut si deiiciatur. Oui aut eosndet animo solo. uel animo suo .ct corpore alieno possidet, amittit postessione dataxat coscius, id est, si repellat,uel si repelli posse suspica ut is eo. l. si id. Qui aut possidet animo suo,& corpore alieno, amittit possetisione sua .cti a ignarus,ut Teo. l. iq. L qisi. Nec obstat quod dicit. C. . l. ex libris. qaper colonu possessio
357쪽
ui FLAcENTINUS IN LIBRvΜriem dominus amittat:quia licet possessionem amittat, illam tamen per conditiaonem ex lege illa recuperat. sed olim praeiudicium domino generabatur, quia liacet possestarium,non tamen competebat petitorium siue uindicatoriu,uel quod melius, non dicit Imperator quod dominus non amittat possessionem, si colonus tradiderit: sed dicit quod non amittit pol lassionem , si colonus prodiderit. Amplius etiamsi in fundo quis manens,disos sidere se nolle constituerit, omne possessionem amittit c quomodo enim possidebit qui possidere nolit. utff. eo. Liii. In amittendo disserencia est. differencia enim inter dominium 5c possessioem
haec est, quod dominisi nihilominus eius manet, qui dominus esse no vult: niualiquem interposuerit,ut si tradiderit,uel dereliquerit,aut recedit, ubi quis constituerit se non possidere,ut st. eo. I. siquis. l. iii. Ergo uolentes possessionem amittimus, cum tradimus: nolentes per priuatum,per magistratum, per fluminis impetum ignorates si is qui nostro nomine possidet, tradit. Ergo furiosus, qui nec
uelle potest desinere animo possidere , id est, suo factio non potest possestionem
amittere licet alterius faeto non potest,id est alieno deficiente possit amittere,ut Teo. l. si is . PolIessio distinguitur ita, alia ciuilis tantum, alia ciuilis S naturalis, ut T. pro haerede l. ii. alia proprie 5c plene ut ea quae proficit ad usucapione: alia improprie oc semiplene. Ecce enim si colonus non deserendae possessionis causa exierit de fundo,possessioem quam habebat quodammodo animo retinet, sic liciuilem quandam habet possessionem, ut T. eo. l. si colonus. Vulgo autem tanta naturaliter possidet fructuarius, ut Teod. l. naturaliter, di seruus licet iure ciuili
non' ossideat,ut T. de uerb. ob. l. stipulatio ista. Haec quo pro se sto naturalis possessio in iure nostro non recte dicitur absolute possetis io, sed in oppositio in adiecto. possessio enim in iure nostro licet plurimum facti habeat, quia a facto
incipit, id est, ab apprehensione: tamen iuris est,& plurimum mutuatur a iure, puta ut ciuilis dicatur,& iusta:& ut possessio aliena ut coloni, di creditoris censeatur,& mea,ut Teo. l. possessionem. Fieri enim potest,ut quis possideat S cia uiliter 8c naturaliter, ciuiliter solummodo . Ut autem quis possideat tantu naturaliter. legibus subtiliter in speetis,ec ad uiuum consideratis ut reor eue non potest. Ecce enim siquis anulum suum habet in digito.& ciuiliter possidet. id est animo,& naturaliter. Sed & ad uillam proficiscens si domi reliquerit, puta anulum in arca,numum in bursa,gladium in vagina, uinum in lagena .ciuiliter posudet naturaliter quoq;. Quare enim naturalem possessionem transtulerit, cum nemo illam occupauerit, nullus modus amittendi interuenerit Sed Ac qui sic detinet,uel domi habet, usucapionis ratio e ,& ciuiliter Sc naturaliter possidet. Nam ec fur, ec praedo,di in uasor,ec naturaliter possidet de ciuiliter: licet quadam alia significatione, tunc enim inciuiliter dicantur possidere, ut st. de acquir. possess.l. cum haeredes. Nam oc colono interuersori datur interdi lium unde ut, quod profectio ei non competeret: nisi uerect propriὰ possideret,ut Tunde ui. l. cum colonus,& l. cu fundum. Civiliter solummodo quis possidet, puta saltus quos nullus alius detinet. Seruum quoq; fugitiuum, qui furatur domino seipsum. Sed ocs dominus rem suam quam possidet in alium transtulerit, non eo minus re ciuiliter ec naturaliter possidebit : puta si transtulerit in emphyleutam, in colonum rogantem precario,nisi is qui rogauerit expressim rogauerit possessionem ciuialem,ut Teo. I. Pomponius,& fi de usu cap. l. non solum . . ult. Idem erit si transtulerit in emphyleutam,superficiarium,fructuarium,commodatarist,deposita id. his equide casibus, qui praedictio modo res in alios trans serui cu domino possident: no naturale,quia pdictis modis concessere ne penes reddentes remaneret
nec apud eos. Sed nec sic accipietes uel naturaliter possidebui. quippe millo modo possidet. nec ergo naturaliter. Hi enim possident,quom nomine postidetur si
quide loge aliud est possidere, uel alieno nomine in possessioe esse: sic et sic habent non
358쪽
stpri Muri co Dicis. bent non possident . ergo tenere uel habere dicuntur, non aliquo modo possidere
ut sit. de adquir. posses L possessio. Quippe possessio no nisi una est licet diuersis
modis habeatur,bonae fidei,malae fides,iuste,iniuste, naturaliter,ciuiliter. Quid ergo dicemus, si debitor creditori rem suam dederit pignori, nunquid creditor Iollidebit, ut ex his legibus uidetur signariciat st. de adquir. rerum domi. s. per eruum, ocis eo. I. seruum&I.side. Vel solus debitor nec ciuiliter possidet, nec naturaliter: quia nullo modo possidet, oc cum pro alieno possideat, dc non pro suo: sed solus debitor possidet ciuiliter, ec naturaliter: ubi pignus habet ciuiliterre tamen ubi penes creditorem est,intelligitur debitor etiam in hoc casu possidere , ut ii . eodem i. qui pignoris, licet penes creditorem pignoratus sit corpore. Sicubi ergo inueniatur , creditor post id et, ita intelligatur : id est, tenet Achabet, cum pro alieno possideat, ut colonus, commodatarius: quos constat
ex superioribus nullo modo possideret, sic, nec creditor sit possessor , ut F. qui satisda. hocq; ideo est, quia ipse qualis qualis creditor possessionis, id est,
crediti est uere possessor, ut C. de praescrip. xxx. anno. l. cum notissimi. Nec obloquitur quod dicitur creditorem ad omnem causam possidere, praeterquam usucapionis cautam: siquidem creditor omnibus causis, id est,controuersias contra se in stituendis respondere compellitur: siue res uindicetur, siue exhibenda petatur. Pra terea omnes alias causas, id est. onera oc gravamina subire de agnoscerectedi. Ir habet necesse, ut angaria ec perangaria tributa. uectigalia uiarii oc pontium Sane usucapione,ec eius causam, nec contra se subit creditor, quia pignOri conuentionem usucapio non extinguit. nec pro se, quia cum pro tuo non de
tineat, non usucapit. Sed quod dicitur naturaliter uidetur possidere is, qui usum fructa habet, non obloquitur: id enim dicitur propter fructus omnes quos percipit tanquam dominus. Quippe usustructus in his pars dominii est.& dominio quadam societate coniunditur. ergo litat propter hoc uideatur possidere, no tamen uere dc proprid possidet: quia pro suo non possidet, idem in colono,emphileuta, similibust dicitur,ut C. detur. emphi. l. ult. Sed nec obstat quod per colonum non proprie possidentem, possessio em amittimus. Quippe interdum quis possessionem non habet,& alij tradit, ut is eo. l. interdum. Et conditionem usu capionis bonae fidei possessor sine titulo, licet ipse usucapere non ualeat, alii, id est, ascendenti accommodat. Sed nec obloquitur quod dicitur,debitore praec rio rogare a creditore possessionem,ac si creditor possideret: nempe ut uerbo al- Iudamus, creditor non possidet, id est, pro suo pignori non insidet. Rogat ergo debitor ut sibi liceat possidere. id est, habere oc tenere, sic coniugatis rogat possessionem, id est, habitionem ec detentionem. Possessionis essegus triplex est. si fuit res tradentis,dominium tribuit: si non fuit,conditionem usucapiendi concedit. Amplius possessionis merito,is qui conuenitur, molestia probationis non 'subit.
DE PRAES c RIPTIONE LONGI TEMPORIs DEcEM VEL uiginti annorum. TIT. taxavi.
D Estat ut de praesctiptionibus agamus, sed quia praescriptio est Ec longi temA poris, & Iongissim i: ec dignior est ea, quae est longi, quam ea quae est Iongissimi,dicamus prius de longi temporis praesicriptioe. Videamus it ac, quid est praescriptio generaliter, Sc quo iure sit prodita longi temporis praescriptio quae
res praescribatur, quae non,quae oporteat interuenire ut praescriptio currat, quanto tempore opus est, & ante interruptionem, S postea, qualis uehditio detur omni praescriptori. Praescriptio est exceptio ex tempore causam trahens. Est autem prodita longi temporis praescriptio utpote iusta fauore possessoris.
Praescribitur res immobilis.non mobilis: excepto seruo rustic'qui cum sit glo
359쪽
PLAcENτiNvs IN LIBRUM hae portio,cum gleba praescribitur. Praescribitur quoq; res incorporea,quae neci: mobilis est,nec nihil mobilis,ut seruitus,libertas,actio. His opus est, ut praescristio longi teporis procedat ut bona fides ex parte accipientis adsit,uel in initio. ed 5c ex parte dantis. siquidem malae fidei possessore alienante cessat longi temporis prisiurptio,sicut expositu est. Sed di titulus exigitur ut habeatur pro titulo ut res non subiaceat uicio, uel qua si: di ut tempore statuto res sit possesta, nec naturalis sed civilis sit interruptio facta. Nempe ante interruptio em inter absentes
in eadem prouincia non habitantes,opus cu continuo vicennio,inter praesentes decennio. porro post interruptionem ciuilem opus est nouorum annoru quadrapinis: si tamen ex decem annis dominus fuit absens, super decenniis tot anni deinent adiici,quot ex decennio absens fuerit. Item naturalis interruptio etiam illis prodest,qui non interruperunt,ciuilis minime,ut ff. de usucap. l. naturaliter. Vtilis uindicatio praescriptori copetit,id est, ei qui praescripserit, si a possessione ceciderit etiam contra dominum. Sed ut aestimo u praescriptor intendere noluerit uetustior dominus directo uindicabit. ergo uterq; domi s est, ut Zc alias, puta in dote reperitur praescriptor ciuiliter,dominus uetustior naturaliter. Praescriptori datur utilis uindicatio, ne uideatur absurdu ex eo dominio , quod est tanta
naturale actioem competere. Licet enim ex naturaIs duntaxat dominio non oriatur actio,orta tamen antea,id est, eo tempore quo dominium non suerat naturale Sc ciuile, praescriptioe interueniente,non eu perempta. Nam cum actio cinperit nullus* modus,ex modis illis,quibus actiones tolluntur interuenerit nec
enim tempus modus est tollendae obligationis uel actionis relinquitur, ut ec durauerit si praescriptor illam temporis praescriptionem sine exceptioe elidit. Nam re alias licet praescriptio no incipiat a dotali praedio, inchoata tame antea,id est, antequam praedium fuerit in dotem traditum postea, id est,post contractum impletur matrimonium. Datur autem utilis uindicatio praescriptori etia contra dominum etiam illi qui bona fide praescripserit sine titulo,id est, xx. annoru spatio Quid ergo siquis xxx. annis sed mala tide praescripsit ei nulla uindicatio nec utilis regulariter dabitur. distinguitur tamen quis iste sit, ad que pol sessio peruenerit: si enim fuerit dominus,creditor te irrevocabiliter possidebit: si non, ab eo dominus per uindicatioem directam .per hypothecariam creditor reuocabit. Hoc
ita,nisi iniustus ille secundus possessbr,uel ille primus, qui mala fide praescripserat,eca possessione ceciderat, nouis xxx. annis ex eo tempore computandis, ex
ruo a possessioe ceciderat se defendere ualeat. Regulariter ideo dixerim ,quia in uobus casibus mala fide praescriptori utilis uindicatio competit. Quid enim si
ei res per periurium ablata suerit c certe non tamen cotra inuasorem poterit hic personaliter agere, sed a quocunt poterit utiliter uindicare. Item si is qui xxx. annis mala fiue praescripsit uocatus ad iudiciu uenire contempsit, agere nolens. contra eum in rem prae criptam mittetur non ut eius pos Iessor intra annum efficiatur, sed tantum in possseisione constituatur , ut taedio praescriptor adfectus ueniat cauturus,responsurus,cognitionalia certamina suscepturus. Et hoc inquSi in casu si infra annum praescriptor redierit,ae ab eo qui missus est in possessio M. etiam a quocul possessore utiliter uindicare poterit,ut C. de Prae. XXX. an. l. Pe. IN QVIBvs c AUSIS c EssAT LONGI TEMPORI spraescriptio. TIT. ππα VII.
Essat ab initio longi temposis praescriptio, non currit, alias propterperso nam, alias propter rem. Propter personam dantis oc accipientis cut superi iis expositum est propter quom eius,cuius res luit ut si fuerit fisci uel pupillari,
360쪽
reseruatur,ut C. eo. I. unus. Porro & hodie contra in Horem longissi ini teporis praescrip tio currit, siue a se, siue a possessore coeperit: veru contra hanc restitue . tur puta si a decessore incipiens. in minore aetate sit completa. Sed ec aliquando infra decennium praescriptio ut quinquennalis de defuncti statu contra pupillum etiam cum l. 8c non restituitur, ut C. de statu desuncti I. si mater. Et aliquando ita currit quod Sc restituitur, ut authen. de temp. restitui. si minor. oc C de dote cauta authen. quod locum habet. Nam 5c fiscus quadriennio submouetur ut infra dicetur sed di anno continuo haeretici successionis repelluntur compendis, si haereticus ille fuerit laicus, aut cessante ecclesia fuerit clericus, ut authen. cum de appellat. cost noscitur. Propter rem cessat praescriptio, alias propter . rei substantiam. ut si res fuerit sacra: alias propter rei qualitatem. ut si res fuerit Diciosa. puta impossessa quasi uiciosa: ut praesidi contra legem Iuliam uel data uel praescribere uolenti decessori commodata. Nam ct rem immobilem, ut domini,commodari posse desiit dubitari,ut ficommoda. l. i. Item cessat praescrip tio propter causam,siquis non possideat, uel si possideat mala fide possidet: uel hona fide sed sine titulo possidet. non praescribit inuasoris haeres,sicut nec haeres furis usucapit. Cessat quos longi teporis praescriptio, si res, de cuius possessio ne contenditur, ea actione, quae tamen persionalis est: ut commodati. depositi. Potest repeti: non si mixta actione, ut petitione haereditatis, uel actione in remiatili,ut hypothecaria, quae longi temporis praescriptione non eliditur: sed contra malae fidei pol Iessorem, uel bonae fidei titulo carentem, uel cotra debit 0rem debitorisve haeredem intenditur. IBUS NON OBIlci TVR LONGi τ Eupo Ris PRAES c RI
DIximus qualiter praescriptio longi temporis cessat, nunc audiamus quem
admodum quae currit cum effectu non noceat. Et quidem res militis,uel Iegati reipublicae causa absentis longo tempore praescribitur mero iure etiam in absentia, sed restitutionis auxilio tempus quod in absentia fluxerit: si tamen laesionem attulerit, subducitur, hoc est, si praescriptio in absentia completa fuerit. postue reditum infra tempus modicum. Uxoribus quot militum praescriptioe exclusis. licet non principaliter causa reipublicae absint, restitutio datur, ut C. deis κoribus militum. Medicis quoc, succurritur,licet non principaliter.reipub. causa ablint, sed propter milites quibus medendi curam impertiunt, ut C. eod. l. Ii. Ab hostibus quoq; captis . si praescriptio longi temporis noceat, restitutio indalgetur. Reversi enim dc restituti res suas etia eas quas receperint usucaptas, Pro: Icriptasve, actioe utili in rem rescularia uindicabunt Sc recuperabunt. Amplius etiam illi longi temporis praescriptio is restitutionis remediu accipient, qui alias eκ ne issitate,casuve fortuito,ut nihil eis ualeat imputari, detecti fuerint abiisse. Ut is eo. l. si pol sese. R. estituuntur quos absentes. qui per filios relictos domi usuceperint, ne uel prosit uel obsit quod euenit, ut st. ex qui . cau. malo. resti. l. l.
EXposuimus de ea longi temporis praescriptione. qua directa rei uindicatio
eliditur,nunc audiamus de ea,quae in rem utilis creditori competens,id est hypothecaria submouetur. Et certe distinguitur hypothecaria creditor experiatur contra debitorem, uel contra extraneu possessorem. contra debitore si hypothecaria egerit,quadraginta annoris duntaxat spacio repelli Si extraneu hypo
thecaria cuuenit,distinguis,inter bonae fidei possessiore, oc malae fidei posses iste