장음표시 사용
361쪽
PLAcENTINUS IN LIBRUM Item distinguitur,quantum ad hypothecaria submouendam bona fide quis possideat ec titulo, an bona fide sine titulo. Si bona fide Ee titulo quis pollidet, ipse se contra debitorem tuebitur diuturno silencio,id est. x. uel uel xx. annorum spatio. In cae teris autem casibus,id est, siue quis bona fide possideat Qq sine tinito, siue mala fide cum titulo, uel sine titulo contra debibitorem hypothecariam intendentem xxx. annorum duntaxat munitus erit praesidio,ut de praescript.
DE QVADRIENNII PRAE scRIPTION est yl T. I. loximus de praescriptione longi temporis , nunc dicamus de praescriptione temporis n6 longi,id est, uadriennii. In legibus triplice inuetuste memini Ecce quadriennio submouetur tisicus, si pergat petere aliqua bona ua scia a possessore eli titulo uel sine titulo detenta bona fide. Item qtiadriennio se tuetur fiscus si conueniatura domino cuius re fiscus tanqua suam aliena uerit. Imperator quom di Imperatrix si similiter alienaverint, eiusdem praescriptionis muniuntur auxilio. Susticit enim si uel infra quadriennium fiscus, Caesar, Caesaris uxor,domini cuius res fuerit suseipiant ictum,expectentq; regressum. Nempe emptor, uel qui alias accipit in praedictis casibus & securus est Asiatim effectus est domi nus. Porro olim non nisi quinquennio se tuebatur, & res minoris excipiebatur: sed hodie etiam res minoris sic lienata illico accipientis sit propria, ut C eod. l. Est 5c tertia quadriennii praescriptio,puta lapsus minor in aetate minori, restitutionem non tantum infra minorem aetatem, sed etiam infra quadriennia um post maiorem aetatem impetrabit. Maior quo di in his casibus, in quibus restituitur, id est, duntaxat in usucapionibus contra absentem reipublicae causa currentibus restitutionis postulat remedium , infra continuum quadriennium numerandum, post reditum subducto tempore modico quo sarcinulas componit, conducit hospicium,quaerit aduocatum .utff. de restitui. maior. I. ait praetore C. de temp. rest. l. ult. NE REI DOMINI cAE UEL TEMPLORUM VINDICA Tio temporis exceptione submoueatur. TIT. XLI.
xposuimus quando praescriptio longi teporis uel no longi temporis currit
M. nue audiamus ubino procedit. Res templi immobilis, nec dominica, id est, tristi,uel Caesaris praescribitur,ut C. titulo ne rei dona. uel templorum. Actio templo copetens , uel Caesari ad rem illam uindicandam, nulla temporis praescriptione eliditur, uel submouetur. Hoc uerbum quidam ita interpretantur nulla in- Ioterit
Romanam, uel quacun* ciuitatem, rem suam uindicantem posse repelli: imo nec tempore longo,nec longissimo olim submouebatur ecclesia, uel ciuitastalia sed duntaxat tepore longaevo, id est,centum annoruspacto,ut C. de sacrosanct. eccle. l. ult. Porro hodie nouissimo iure actiones, quas alias decennalis,uicennalis, tricennalis praescriptio secludit,si loco religioso copetunt,ergo & ciuitati: mue ab eo,siue ab alio coeperint, quadraginta a linis claudunt. Saneec hodie res ecclesiastica mobilis usucapitur,lc ipsa ecclesia cuius res a fisco fuerit uendita,quadriennii praescriptione repellitur,ut C. de ecclesijs authen. quas acti oes. Sed sorte ec hodie ecclesia tanqua minor,imo tanqua pupillac sic u t etiam res quae cunP
362쪽
33 publica, excepta Romana quae non labitur,contra praedictas praescriptiones iuuabitur. Nam & minor dum tamen non sit pupillus cuius res mobilis usucapitur,contra usucapionem restituitur, ut C. si aduers. usucap. DE PRAESCRIPTIONE TRIGINTA VEL QyADRAginta annorum. Tit. xlij.
PErtractatis praescriptionibus longi temporis, id est decem ues uiginti annorum , expedit ut disseramus de praescriptione longi temporis, id est trigintaec quadraginta annorum. Exponamus ita* quare praescriptiones omnes proditae sunt, quae differentia inter longissimas praescriptiones. ec longas,quanta sit multiplicitas ta uarietas praescriptionum,& quae oporteat interuenire ut longi temporis praescriptio procedat. In primis tamen illud sciendum est,ci, etiam temporalis exceptio, ut fori, abusive uocatur praescriptio, ut C. de testibus i. nullum,ec C. de except. l. ult. differentia inter longam ec longissimam praescimptionem ea esit: longa, exigit tempus oc bona fidem. longissima, minime. Itemper longam praescriptione praescriptor uel utiliter fit dominus,p longissima,nequaqua nisi forte bona fide praescripserit, ut authen. de nupt., sed quod . Inuenitur praescriptio temporis breuissimi, breuis, longi,longissimi, longaeui. breuissimi ut ea quae ob ij citur appellare uolenti uiua uoce, dissoluta figura iudicii. si e enim illico potuit, non postea sine libello, ut de appellat. l. litigatoribus. Item iudex eo duntaxat die quo sententia tulit,si quid densit,appellare potuit . ut fissidere iudicata l. Paulus. Item olim in causa propria appellare uolenti obstabat praescriptio bidui, in causa aliena tridui. Item tridui praescriptio competit ut legitur C. deerro. aduoca. l. ult. Sed 5c siquis iudicem datu uelit excusare, intra tridua
Item inuenitur breuissimi temporis praescriptio, nouem scilicet dierum ecce enim haeres ante nouem dies ab obitu deiuncti numerandos, conueniri n6 debebit: sici excipere poterit,ut C. de sepulchro uiola authen. sed neq;. Breuis temporis praescriptio est, puta decem dierum . nam si uictus post decem dies appellet de iure non potest, ec ideo
uictor recte excipiet,ut c de appellat. Item contra sententiam arbitri insta decem dies reclamare permitteris, ut C. de arbit. l. penult. Sed oc constitutor pecuniae si infra decem dies conueniatur, si uolet, cipiet, ut T de constitui. pecu. l. promissor Testis quom ne detineatur inuitus ultra quindecim dies. ut Cod. de
testi. l. si quando. Iudici quondam post honorem depositum in prouincia quam rexerat, praescrietio datur uiginti dierum. hoc ita si ciuilis causa fuerit aduersus eum instituta . C. ut iudices per quinquaginta dies. Item transactis uiginti dishus ab oblatione libelli actori, si uelit ex illa oblatione litigare , uiginti dierum praescriptio competit: puta si quis post appellationem apostolos fl agitet. non nisi intra triginta dies iudex dari praecipiet, ut C. de appellat. Sed & damnupansus petens quanti retro plurimi merit, ex tertio capite legis Aquiliae transacti, triginta diebus poterit submoueri Item si creditor scripserit sibi solutu esse, creditorq; postea pergat petere, et debitor excipiat: quia creditor scripsit se recepisse,creditor repetens infra dies tantum triginta,& non postea de no soluto sibi,
poterit replicare. ergo excipere, ut Cod. cie no numera .pecu. I. in contractibus.
Item poena commitisi pupillo remittitur, si intra tricesimum diem fisco soluerit. in Tae uectigali. l. lmperator. Praescriptio quoq; quinquaginta dierum prodita
inuenit caua tutore,curatoremue, se excusare uolentes,ut Institui. de excuiat.
363쪽
Sed Sc iudices cum ab honore abierint , in prouincia quam rexerint ultra quinqquaginta dies inuiti detineri non debent. Sexaginta dierum praescriptio ei datur, qui Aedilitio edicto conuenitur, ut iumenta ornata mancipiasie nomine or
namentorum non praestitorum suscipiat post dies sexaginta, ut fide Aedilit. edidi. i. Aediles. Sed oc qui fideiussit de repraesentatione personae sine scriptis,sis,ost duos menses conuenietur excipere poterit, ut C. de fideiusso. l. sancimus. tem sexaginta dierum numerandorum actor repellitur praescriptione, qui infra sexaginta dies numerandos a cautionis die ante libelli oblationem expositae,litem noluerit contestari. Item iudex iudicaturus contra clericum de ciuili crimine, ne lis duos egrediatur menses, debet operam dare. Item nonaginta dierum praescriptione repellitur, quia replicatio datur creditori, si conuenit haer dem in solidum de rebus in prouincia quam inhabitat constitutus, no infra dies nonaginta , sed post forte inuentarium. Si enim haeres ne conueniatur insolida tentaverit excipere,quia iacit inuentarium,creditor replicabit, quod non secit tempore lege taxato, ut Cod. de iur. deliberan. l. ultima. Item nonaginta dierurepellitur praescriptione,qui accepta dilatione testes non produxerit, uel instrumenta,quae iudices senserint fuisse in illa quam habitabat prouincia, ut Cod. deditat. l. i. Centu dierum praescriptio obiicitur ab agnato cognatosie petenti bonorum possessionem ab alio cognato,qui obtinet locum ulteriorem,ut Institui. honorum possessione. Hoc ita,nisi consanguineus exclusus a bonorum possess- unde legitimi. Quatuor mensium prsscriptione tutor,curator j excluditur,qui excusationis causam iusta quinquaginta dies coeptam: sicut restitutionis causam, infra quadrienniis,infra quatuor menses non peregerit . ut T. de excusat. l. quinquaginta. Item Presbyteri ad legitima tutelam nominati. Ad extraneorum tutelas nominati ita PQterunt se excusare, si infra sua tuor menses rescriptis manifeliauerint, legitimam tutelam suscepisse propria uoluntate. Item a tempore sententiae, si non transactis quatuor mensibus, uicitas compellitur soluere: nia iudex ex causa tempus prorogauerit solutionis celebrandae. Sex mensium utrulium praescriptione submouetur is,qui adulteram uelit accusare. Ite is qui mancipium uictos uiri uel id redhibere, ut ii . de Aedilit. edict. l. sciendum. Item dilatione accepta in produc ione restium in finitimis prouinciis costitutorum, si litigaior nisi oc adhuc dilatio daretur sex mensibus transactis uelit etiam adhuc tenes pr dycm, dicti temporis repellitur exceptione, ut C. de dilat. l. i. Item pro his su η relicta sunt sub conditione ,si haeres noluerit Imatario cauere,ut legatarius mittatur etiam in res haei edis Proprias transactis sex mensibus,poterit postulare,ut C. ut in possessi. legat. l. certa. Nouem mensium repellitur praescriptione, ut a praeside deliberationem tentaverit petere, ut Cod. de iur. deliberan.Lult. Item accepta dilatione in transmarinam regionem,si litigator non curauerit testς pioducere: nisi secunda ex causa daretur dilatio,nouem mensium repellitur septione, ut Cod. de dilat. l . Anni continui praescriptio filiis emancipa- is iure ueteri obiicitur,pro amplectenda paterna successione petentibus possiention in unde liberi, ut institui. de bonorum possessione. Extraneis quo h se istius, luputa in baer state adeunda, eadem obstabit exceptio,iat Codicis de re M liberan. l. cWm inii tui. Sed iniuriarum actio praetoria, non anno utili,sed continuo,sopitui meo iudicio. Is quom qui appellationem faetana exequitur,
ann ςontinuo subinouesum sed ex causis etiam annus indulgetur, ut auinem ut m de appellat. Item non facto inuentario non excipit post annum si conueni
tur in solidum,sed 1 creditoribus anni postea transadii praescriptione repellitur, ssos hv sibi bona addici ut C. detur. deli. l. ult. . Ite ex libertate inseruitute pe
364쪽
stem si absens de crimine impetitur ξc requisitus in Da annum no uenerit, reueraians postea .ec bona recuperare uolens anni praescriptioiae submouebitur. Item si seritus ignorante domino factus sit clericus: nisi dominus postea illum intra annum repetierit, si h mouebitur, ut authent. de epis. Item si quid cui relictum sitne secundo nubat, insea annum non petit nisi sipes nuptiarum deficiat. Item susceptores de penJ omnes officiales anno submouentur. si postea officium regis lariter repetere ausi melint, ut C. de sacrosanct. ecclesiae l. ult. ec C. de suscepto ribus i. neminem l Item smulierinisa annum nupserit anni praescriptione repellitus ne quid hi rei ierat L . de secund. mi pl. l. prima. Item de absentita publica anno P tuebitur,s ad noua tutelam uocetur, ut Institui. detinet. Iteni haeretico desunno nullo reicto cognato catholico, ecclesia tib eius succeitione anni praescriptimae repellitur ut authen. cum de appellat. Item si minor de dote
non numerata non queritur non resti tuitur,eo ii mortalo,si haeres eius infra ana
rei in restinitionemnon petieriis si tamen maior fuerit, annua submouebitur prgi riptione. Item si iraritus scripsi it se dotem accepisse cu non acceperit,eo mortuo si intra bienniun. soluatur macrimonium: nisi infra annum post diissolutione exceperit, soluere coripelletur. Item nauseae is res a mill as si repetierit, anno refelli poterit,ut Cod in naufragiis i ij. Item fortissimi milites si infra annum annonam repetierint, ret ili poterutui C. de milita. anno. l. fortissimi. item si quis sine commeatu de castrκ decet Ierit,d tinnum alibi peregerit. repelli poterit annua praescriptione, si ad iriorem locum noluerit remeare, ut C. de aduocat. di uerso .iud l. ult. A C. de nam eant. De dolo actionem si quis uelit intendere a
doloso remoueri poterit lieniiij continui praescriptione iure singularissimo. Sa ne contra dolosi haeredem'i quid peruenerit ad eundem in facta actione de do Io poterit agi perpetuo. urinde dolo l. itam. Sed submouebitur post biennia quisquis petierit propter tinutum desemina a se praedium .ut C. de agro desieri. l. qui agros . Sed ec conductin praedii si continuo biennio no paruerit pensioni, potest line metu poenae expeli: Qrtius si petierit pol seisionem praedii biennali
praescriptione poterit submouit, siff. locat. l. quaero. Sed di exceptio non numeratae pecuniae .quasi quadan replicatione, biennin continui exceptione repellitur misi infra biennium conteruta fuerit .ut C de no numerata. pecu. Item mulier cum primo ex ultercessione tali erit. N postea transacto biennio secundo cauerit, uolens se defendere, bienni remouebitur exceptione, ut C. ad Senatusco Velleia. l. si mulier. idem in donato ne propter nuptias. Item submersis nauibus cognituri, post hiennium non iis abunt oc punien mr,ut C. de naufrag. l. penultima. item primicerius fabrice ne fabricam subeat biennio se tuebitur, ut C: de fabricensi l. ii. Item a duoeatin fisci transacto biennio ei aduocare non cogitur: sed nec defensor ciuitatis: nisi solo biennio, ut C. de aduocat. l. sancimus. Gauthent. de episcop. Item trans nare legatione functus hiennio se tuebitur. ne munera ciuilia sibi re compellatis, ut C. de legat. l. iii. Item si emphyleuia ecclesiasticus post biennium pensioneri non soluerit. repelli poterit. Item si excreditoribus quidam debitoris bonorun pollessionem petierunt, etia alij qui dormierunt eodem beneficio potiri potirunt: si tamen in eadem prouincia constituti beneficium sibi communicari in Dabiennium non postulauerunt. biennii praescriptione poterunt submoueri. ut C. te reb autorita. iudi pols. l. ult. t tem si debitor pigmis uenditum post bienniunt a iudiciali mandato numerandum uelit petere. biennii submouebitur exceptione,ut C. de iur. domi. impetra. l. ultima.
Triennalis praescriptio post litem cotestatam transacto triennio cuicunt, id est tactori reo obstabit: si ut sententia detur institerit. lis enim ciuilis triennio perit,ut Cod.de iudiciis l. properandum. Criminalis expirat biennio. C. ut infra
365쪽
cer t. temp. Sed N emphyleuta si continuo triennio pensionem no soluerit, cum pollit expelli,deuolatam ad dominum possessione ii pergat petere, promptim ipse a domino poterit submoueri, ut C. de iure emphy. l. ij. Item si suus haere
Paternam haereditatem recusauerit,poli trigesimu annii insta continuum triennium haereditatem paternam repudiatam omnibus adhuc manentibus integri si ualens aduocare, debebit audiri postea minime, ut C. de repudi . haered. l. ult. Item sententiam contra se latam fiscum uolentem post triennium retractare, uictor poterit continui triennii praescriptione repesiere, in C. de semen. retracta
Quadriennii praescriptio obiicitur fisco petenti uacartiri bona. Irem obincitur a
luco, si conueniatur ab aliquo,cuius bona alienavent tanqua propria. Item naianor restitutionem postulans post quadrienniu collauum . quod em erit post annum xxv. ec maior Reipublicae causa absens,catus res in alsentia fuerit usa capta, praescriptaue, similiter post cotinuum quacriennium nam erandum post reditum non impetrabit remedium. Item si ex pluribus credioribus defuncti alius bonorum pos Iessionem alii petierint, etiam eadem commoditate poterunt Potiri uerum in alia prouincia constituti, sincn postulaue ni beneficium sibi communicari, quadriennii praescriptione poterunt submo eri. Prςscriptio quinquennil post haereditatem aditam numerandi obiicitur dei nosticioso agenti, ut C. de inois testa l. ult. Item fistus regi uectigalem conuesam petens quinquennio submouetur,ut C. de uectiva. l. h. Item defuncti sisum post quinquennia retractare uolens non auditur. Item creditor haereditariis contra proprios haeredis cultores, post quinquennium ab haereditate numenndum separationem petens . repellitur , ut st. de separationibus i. i. Item collisionem detegere uolens Praescriptione quinquennii post sententiam de ingeniitate dictam ex ordine r pellitur,ut is. de collusio. l. h. Item adulterii accusatio Ontra mascula quinquennio continuo sopitur,ut is de adulte. l. quinquenniun. Hoc ita si adulterium sit duplex,non uiolentum, uel incestuosum. luc enim icut de criminibus aliis usibad uiginti annos accusatio institui posset. Sane muter adultera infra sex menses est accusanda .utff. ad Turpil. l. i. item haeres minar defuncti,qui scripsit se acceriisse dotem cum non acceperit, praescriptione quiaquennalis temporis etiam in minori aetate currentis poterit submoueri: licebit mirabile quod contra mino-xem praescriptio currat: uel quia saltem no restiuetur. Item si quis maior factus Praedium a se uenditum, uel a defensore suo, nimine minoris uoluerit petere,ca Meat ne quinquennii repellatur praescriptione ut C. si quis maior tact. l. ultima. Item si urbano magistratui quis quid donaurit post depositam administrati Dem illud repetere poterit: nisi postea ratum Iabuerit,uel quinquennium eo tacente praeterierit, ut C. de contract. iudi. It in redemptus ab hostibus redem-Ptori per quinquennium cogitur deseruirer ii si maluerit redemptionem restituere, ut C. de capti. I. ult. Item tabellarius, uel mographus, uel ad aliud officium1ransitum faciens, ne retrahatur,quinquentio se tuebitur,ut C .de tabula. l. i. Se Prem annoru praescriptio nascitur infanti, id est minori septem annis si haerediras sit delata. tunc enim dispensatio tenebi,& pater infantis qui haereditatem si io delatam etiam neglexerit petere infane tame infra annum decedente,illam haereditatem quasi infanti iam quaesitam .ure patrio poterit capere & detinere Erao etsi a patre per quemcunq; uindicantur,pater detinens poterit excipere, Ut C. de iur deliber. l. si infanti. Enumeratae sunt in superioribus praescriptione temporis breuis,& breuissimi, nunc adn ctamus de praescriptionibus temporis longi, longissim i, ec longevi. Illud tamen notandum esse prima puto, P expositae praescriptiones sola temporis ratione aliqua in possessione procedunt. Excipitur quδdriennii ea praescriptio, qua uacantium bonorum poss)ssor fiscum uindicantem
366쪽
sEpTIMUM C Icrg. Ias sdicantem excludit. Longi temporis praescriptio quaedam est detori annorum qua sicut dictu est posseubr bonae fidei res immobiles, serauutest,naturalein, continuam,perpetuamq; causam habentes praescribit. Item longi temporis priscriptione quada poterit se defendere qui haereditatem ex testamento illius nur ilieris, quae pridie quam compleuerit duodecimum annum, uel ea die secerit te stamentum: multo sortius, si postquam compleuerit inueniatur possidere. Item. si minor de dote non numerata non queritur profecto restituimr, sed prie ser
ptione xij. annorum ab aetate nubili transactora repellitur, ut authen. de tem P cinon solui. dot. Tredecim quom annorum praescriptio illis decurionibus di silerectariis datur, ut priuilegins fulciantur, qui per continuos xiii. annos inculpat ac excubias egerunt,ut C de silenciariis l. ii l. Quatuordecim annoru praescriptio similiter ei competit , qui institutus cit haeres in telia mento masculi qui fecerit. licet nondum plenissime pubuerit,ut ff. de testam. l. qua aetate. Cui operum Pu-hlicorum fuerit cura mandata,pecunia ad extructionem uallorii in credita, XV. annorum praescriptione numerandorum a perfecto opere poterit se defendere,aut C. de operib. public. l. omnes. Ex decem θc septem annis completis, si postulaueris, Sc quia si non idoneus postulator propter aetatem remouearis,excipcre poteris .ut tinde postulan. l. i. Idem si a minore uindicta manumittaris cum tants aetatis fueris ut eius procurator fieres. Decem & octo annorum praescriptio munit eum qui ueniam aetatis impetrauerit,ut tit. C. eod. I. in . Item minor decem Scocto annis beneficio iuuatur, ne parentis succeisonem amittat licet illum captiuum redimere neglexerit,ut authen. de appellat. Viginti annoru se praescriptione tuePtur,qui cum illis contraxerunt ex eorum persona scilicet qui ueniam stattis impetrauerunt. Item sine uindicta manumissus a maiore uiginti annis ilicet minori xxv. ex illius persona uiginti annorum p scriptione munitur sicut superius dictum est si de eius seruitute contenditur. Item miles a militia dimilliis
qui uicena stipendia meruit ad munera uocatus,ne arctetur, uiginti annore praescriptione se tuebitur, ut C. de his qui implet. stipendi j si .ult. Sed S de crimi.
ne criminaliter agere uolens,uiginti annois praescriptione submouetur. Omnia enim pene crimina uiginti annis Q piuntur.ut C. de falsis l. querela. Excipiuntur quaedam crimina quae sunt annua,quinquennalia: ec crimen maieitatis excipitur,quod nec morte moritur. Viginti annorum praescriptione ex persona secum cotrahentis munitur,qui conti axerit cum aliquo in prima die sui xxvj.anni licet enim sorte uideri polliat, quod Sc adhuc quasi minor deberet iuuari, rite tamen poterit submoueri. Nam oc uiginti annos duntaxat habens,ec sex liberorum nunt ero gaudens, ad eosdem honores poterit adspirare, ad quos & maior aetate: sicci quasi xxv. annorum praescriptione se poterit tueri, ut is de minor. Item filia tam . si post xx . annum patre differente ea marito copulare, in suum eorpus peccauit: uel si sine consensu patris libero homini matrimonii adfectio
ne se copulauerit, xxv. annorum praesidio uallatur. nec ideo a parente exhaeredatur, ut authen. ut cum de appellatione. Nouem dc uiginti annorum praestri ptione munitur is,contra quem per minorem quondam restitutio petitur. Tri ginta annorum praescriptione regulariter omnis actio submouetur, ut C. eod. l.
tertia. Excipitur hypothecaria,quae est quadragenaria contra debitorem debiatoris haeredem,& secundum creditorem, ut C. eod. l. cum notissimi. ij. Excipitur 5c omnis actio in iudicium per contestationem deducta. Fit enim quadragenaria, in rem, personalis,directa, utilis, praetoria,ciuilis. Excipitur actio dedo io, resciitaria. Excipitur di actio competens locis uenerabilibus,& ciuitati hus praescribitur enim hodie duntaxat xl. annorum spacio, sed tamen olim Geut dictum est praescribebatur decennio, uicennio. Sed et siquis A*onetica prs
367쪽
i , PLAcENTINUS IN LIBRvΜdia ad sertilitatem deduxerit, suo p agone,plurimo , sudore post quadraginta
demum annos,etiam contra rempublicam poterit securus existere,ut C de sundis patrimonali. l. Iubemus. Maiores quinquaginta di quini annis, item maiores annis septuaginta temporis tanti praescriptione Sc grandaeus aetatis contemplatione se tuentur. ita* si nolunt non magistratum gerent, nec minorum regia men suscipient, nec testimonium dicent,ut Cod. qui aetate,& ff. de testi. l. inuiti. Centum annoες praescriptione ec non minori, ecclesia Romana repellitur. Hoc ego non intelligo de omni Romana ecclesia, sed duntaxat de maiori Romana ecclesia, hanc alii dicunt esse ecclesiam Lateranensis sancti Ioannis Apostoli. Item non nisi centum annorum praescriptione ciuitas repellitur, quae ulumfructum sibi relictum, aliasue inter uiuos concessum non petierit,ut n. de u su fruet l. a municipibus. Triginta annorum praescriptione dominus a uindicatione repellitur, di posses r tutus sit 8c munitur: ita tamen si tanto tempore possederit. id est pro suo possederit ec habuerit ec tenuerit: ec quidam continue nulla scili
cet intercedente interruptione. Excipitur, nisi si qua inueniatur actio, ut certi codictio, quae sine possessione procedit, di solo temporis nititur curriculo. In istas raescriptione distinguitur,possideatur bona, malaue fide, titulo,uel sine titulo. tem distinguitur, possideat res militis, priuatiue,absentis,praesentisite, maris, mulierisue,maioris minorisve. Pupillaris duntaxat excipitur: si em praescriptio triginta annorum coeperit,ec ea nondum impleta pupillus successerit, praescriptio quidem interim ceti abit,di ubi pubuerit denuo insurget,& uigilabit ec excitabitur,ec priori quaestioni decessoris cotinuata complebitur, ut C. si quis maior tact. l. ult. Ergo per pupillarem aetatem contingens interruptio multum dita fert ab interruptionibus alias. Nempe ubi alias contigerit interruptio,nihil amplius constret prior possessor: uerum pupillari aetate interueniente praescriptio quidem interrumpitur,sed pupillo postea facto pubere consummatur. Ergo pupillaris interruptio ut alludam uocabulo proprie uocatur interruptio: quia non sicut alia interruptio prorsus rumpit.sed interrumpit, id est interim rumpit. Quaeri potest quomodo res absentis uiginti annis praescribitur,numerandis exruo abluerit,cum illico posseisionem oc nondum absens amiserit c Aiunt quia
am, licet absens adhuc possidet, is tamen,qui pro suo corporaliter tonet, praescripsit: ego in contrarium sentio. Nam cum absens non statim possessione amiserit, nec praesens sitatim quaesiit, nec praesens statim praescribere coepit. Ergo exinde dicamus tempus computari debere in triginta annorum praescriptione, ex
quo absens dominus possessionem amiserit,ia est ex quo suspicatus est se pollerepelli,uel ueniens no est admissus,uel ingrediens est repulsus: uel si absens longo tempore abfuerit, di praesens post longum tempus possessionem occupauerit .ut T de usucap. l. furtum. Quaeri solet si quid fuerit relictum sub conditione.
uel promissum,utrum ne tringinta annoru praescriptio illico sumat exordium cego minime sentio. Licet enim actio sit concepta, nondum tamen est nata & natae duntaxat actioni exceptio obstat. Idem in pure relicto seu promilla: quia ii est tacita conditio . puta si partui promissum est, qui in uentre uehitur: tunc domum incipiet actio, ergo N prsscriptio cum partus nascetur,ut T de uerb. ob. i. interdum. Idem in promissionibus oc relictis annuis, similibusue. Ab initio eiu cuius di temporis actio incipiet,licet ante concipiatur,ut C. eo. l. cum notissimi. Idem erit si conditio tacita intelligatur in cedendo,ut in dote costante matrimonio.& in usu fructu quandiu durauerit matrimonium . Nam cum uxor constante matrimonio regulariter dotem non possit repetere. dominus usum fructum non ualeat reposcere,praescriptio non curret. .uis enim incusare eos poterit,anon repetierint,cum etiamsi uellent minime lege obuiante ualerent,ut C. de annali e
368쪽
ne recreata nunquam xxx. annorum spacio elidetur imo quia unum est furta:
licet fiat assidue,quia ab initio una fimi actio nascitur non ex allidua contractatione,utpote semel nata iteratis fabulis recreatur,sic ex initio praescriptio numeraturra actio submouetur,ut ff. de stiri. l. quamuis, ta l. inficiando, re Cod.
de annal. except. Item quaeritur condictio certi csipetens creditori tunc demum triginta annom praescriptione elideretur, si debitor semper anima retinendi ha huerit, si pecunia ab eo reposceretur ego tunc equidem maxime: si tamen malignum iam restituendi animum habuerit,ab initio contra creditoris condictio nem sola temporis ratio sine posIessione sicut superius dictum est triginta annorum praescriptionem inducit. Amplius fortiter quaeritur, si duo plures ite cohaeredes triginta annis in communione manserint, utrum ne postea familiae erciscundae iudicium dictare possint ego uti . nam licet actio in initio nata fuerit. α competierit,etiam intendi poterit. Quid enim alter cohaeres alteri imputare potest, cum ambo in simul utantur, fructu scp accipiant Idem in actione comunii diuidundo,& actione pro socio. Nec enim assentior eorum fatuitati qui tres actiones praefatas,non ab initio, sed ex uoluntate mussitant oriri. nam si ab initio contractus actio no nascitur, nec postea oritur,ut is de furta l. serui. Fortius quaeritur pignoraritia an ab initio pignoris dati tempore copulando post xxx. annos ualeat intentari quidam dicunt minimὰ , dc allegant quia ius omne tanto tempore praescribitur oc inserunt,ergo ius offerendi. Ego dupliciter respondeo ius offerendi non legitur,nisi in seruo creditore. Prae terea quod dicitur ius omne triennio tollitur,non de iure excipiendi, offerendi, sed tan tu de iure agendi debet intelligi alioquin ius eundi ad sanctum Iacobum, si adhuc retro annis xxx.n5 fuerit deambulatum. Nec obstat quod debitor potuit soluere. nam nec filio in potestate imputari potest,cur non studuerit ut emancipareturilicet forte si curastet,si patrem rogat let,id impetrasset. Accedit in argumentum quod creditor forte perceperit fructum.& reputauit in debitum, sic perinde fiat interruptio per exceptionem creditoris, sicut fieret per solutionem debitoris . Adhaee sortillime quaeritur de actione commodati, an possit post xxx. annos intendi inquiunt sophistae quidam di garrulitatis amatores nequaquam. 8c inducunt omnia quae actiones elidunt, id est, commodati actio ab initio nata fuit, ec cucompetierit intendi potuit . ergo commodati actio non competit, quum intra triginta annos non intenderit cum intendere potuerit . ego minim j. Quemadmodum enim commodatarius praescripsit qui praescribere non uoluerit, qui commodanti possessionem non abstulit . qui pol fessionem interuertere non destinauit. Ergo ex eo primum tem re praescribere coepisse dicatur,cum causam possessionis mutauerit, postellione interuerterit,pro suo possidere coeperit: sic personalem actionem commodati praescripsit, re actionem in rem nomine rei commodatae competentem Sc rem ipsam commodatam. Ridiculum enim foret dicere actione personalem praescriptam esse Sc rei uindicationem durare. Idem dicatur in quatuor praefatis actionibus pro socio,samiliae erciscundae , comuni diuidundo, pignoraticia. Idem 5c in quinta actione scilicet locati dicatur. Nee obstat quod C. eod. l. male agitur expressim cauetur praediorum dominos per colonos possidentis etiam quadraginta annis minimὰ repelli, inquietarive non polle. Illud enim non intelligitur cum coloni dominorum possessionem no interuertet ent,sed semper sicut debuerut statutis temporibus dominis possessiones praestiterunt. Longaeuo tempore, id est eo quod memoriam omnem excodit seruitus quaeritur longaevi temporis,id est eius cuius memoria n6 extet prae
369쪽
LAcENTI NVs IN LIBRUM scriptione agentis domini actio,scilicet negatoria repellitur, ut T. de aqua N ar. l. i. in fine. Curialium tributorii reuocatio nullo tempore sopitur,& aliarum publicarum functionum exactio nulla temporis praescriptione repellitur . nec enim praescriptio temporis iuri publico debet obsistere, ut C. eod. l. comperit, C. de Oper. Public.
tollenda,& de diuersis temporibus , ec exceptionibus, di praescriptionibus, ec interruptionibus. Titulus xliij. Via annalis exceptio ItaIlai cotractus olim fuit. sed hodie non est, de ipsi
tollenda dicamus. De diuersis exceptionibus 8c praescriptionibus ad praesens omittamus , siquidem eas in superiori titulo compilauimus. Et quoniarri praescriptiones saepti sinad interrum putur, de interruptionibus inseramus. In Italicis rebus non mobilibus quondam annalis exceptio uiguit, hanc alij extende-hant usq; ad decennium, alijusq; ad quinquennium standum csse putauerunt. Haec exceptio in ambagibus consistebat, ideo merito de repub. ab it, fuit olimetia alia anni, scilicet continui praescriptio, qua praescribebatur res mobilis, tam Italica quam .puincialis,di haec recessit. Intemimpitur praescriptio duobus modis naturaliter Sc ciuiliter. Naturaliter puta si possidenti res ut eripitur, res fur tim subtrahitur. Idem si possessior rem posset Iam dereliquerit. idem si flumen inundauerit. idem si is cui debetur rem sibi supposita sine uiolentia tenuerit. idem si pupillaris aetas interuenerit,ut C. de triginta annorum prirscrip t. l. cum notis . i. Ciuiliter praescriptio interrumpitur per litis contestationem, per coirentionem factam per executorem, per secundam cautionem, per scenoris partisue solutionem,per querimoniam simplicem apud iudicem expositam. Item per querimoniam ibi publice propositam,ubi domicilium habet possessor. nunc, etiam sine iudice uel cum trium testium subscriptione,ut Cod. eod. l. ij. N C. de prae scrip t. triginta annorum l. cum notissimi C. si quis maior fact. I. ult. Illud tamen notandum est,quod in quatuor duntaxat casibus praescriptio interrumpitur sine iudice,puta si is qui possidet absit,si sit infans, furiosius, ec in dignitate post
tus. Item quasi c6teitatione interrumpitur praescriptio, puta si quis absentis nomine quolibet modo possidens rem immobilem in rem actione conuentus in iudicio absentem nominauerit, tunc enim ut ueniat scilicet sponsurus a iudice uocabitur. Si uero post indultumsibi tempus non uenerit nec procuratorem miserit, tanquam lite aduersus eum contestata licet non sit, longi temporis praescriptio,si qua ei forte competere poterat,puta si absens ille dominus non hi erit,interrupta censebitur,ut C. ubi in rem act. l. ij. Item ine omni cotestatione,uel eo
quod habeatur pro contestatione,& sine omni querimonia, uel proposita apud iudicem, uel facta sine iudice. In quatuor expositis casibus,tibi domicilium posia sessor habet,uel per trium testium subscriptionem actiones fient perpetuae procum principi porrectarum oblatione, di ad eas praescriptione. Hoc tamen ita uactiones illae puerint annuae,& praetoriae,ut C. quan . libet. princip. dat. l. i. Quatuordecim ergo sunt modi interrumpendi sicut superius exposuimus sexn turales,& octo ciuiles. DE ALLV-
370쪽
α υ sEPTIMUM c ODI cIs. ι si ut m DE ALLUVIONIBVs, ET PALUDIBVs. Erpascuis ad alium statum translatis. Tit. xliiij. Ι licimus qualiter res alterius alteri applicentur per praescriptiones, nunc uia 'deamus qualiter adinciantur per allu uiones. uel aliter audiuimus quemadmodum res quaerantur ciuiliter, nunc quemadmodum naturaliter. Et quidem per alluvionem quae est accretio uel decessio latens. Ulumina enim, quod est nourum. faciunt alienum:& quod alienum est,nostrum. Item flumina quod suum
est. nobis tribuunt:& quod nostrum est, suum faciunt. Quid ergo, nunquid siquid per alluvionem accesserit,illud separatum censebitur, uel eius nomine se orsum publica functio exigetur nec separatim censebuntur, uel functiones exigentur. ne uel alluvionum uicia ignorare uel rem noxiam possessoribus uideamur inducere. Ergo non inspecta bonitate incrementi, sed secundum quantitatem totius integri possessor debet angariari, ec tributa publica debeat flagitari. idem in paludibus re pascuis ad alium statum translatis, id est ad frugum ferti litatem deductis oportet intelligi,ut C. eod. l. ult.
Xposuimus qualiter res quaerantur ciuiliter per praescriptiones, , ' nunc quemadmodum alio modo ciuiliter,id est per uidi eum tententias. Vel aliter diximus in primo libro de legibus quasi de sententijs Imperatorum , nunc aicamus de sentent ijs aliorum magistratuum. Uel aliter diximus de osticio actoris intendentis, ec rei non scribentis,nuc dicamus de officio iudicis: & quia praecipuum iridicis ossicium consistit in pronunciandis sententiis , loquamur de sententiis. oc quia praesecti praetorio maiores sunt caeteris magistratibus , ec iudicibus,de sententiis praefectorum praetorii confabulemur. Praefectorum praetorio sententiae priuilegio gaudent, terna specialitate istantur. Ecce enim ab eoru sententiis intra decem quidem dies supplicare permittitu ,sed appellare non licet. Credidit enim princeps eos qui ob singularem industriam explorata eorum fide ad huius osticii magnitudinem adhibentur, non aliter iudicaturos esse pro sapientia ac luce dignitatis suae, quam ipse fuerat iudicaturus. Subnixi sunt etiam alio Privilegio praefecti praetorio, a sententiis enim eosv minores aetate non ab aliis magistratibus, sed ab ipsis praefectis praetorio restitui possunt. Item licet appella ione facta omnia debeant pendere, nihilq; solet innovari, porrecta tamen supplicatione ut sententia mandetur executioni, uictor poterit postulare: si tamen de restituendo uictus fidei ullo rem uoluerit dare, autnen. ut spons. larg. O MODO ET QUANDO IVDEx SENTENTIAM proferre debeat praesentibus partibus , uel una parte absente. Tit. xlvi.
NUnc de sententiis seneraliter tractaturi explicemus quot modis distinguatur,qualiter definiatur,qualiter sententia dari debeat,& quando,N quod remedium detur condemnato. Et certe cuiuscunc, orationis significatio sententia dicitur. Item quidquid cui j de quacun* re placet,sententia uocatur, de meis neribus, de speciebus,uel de sponsione bonorum ut C. qui test. face. non poδl
boc . Item absolutὰ dicitur sententia deportatio,ut ade sentent.Pas. l. ult. exec