장음표시 사용
371쪽
catus et t. Item lententia uocatur quodcuni iudicanti, praecep Iim, no naturae. non iuri. non bono mori .cotrarium. Secundum hanc significationem ultimam sententia distinguitiir Irifaria,est enim sententia alia definitiva, ut Clueiententil. ij. alia conitentionalis,ut amicabilis compositio . uel ea per quam imus admonetur ux iudicem ueniat,ut C .de episcop alia interlocatoria siue prica arat ria. utisside yrtat. l. qualem. Et sciendum est,mn lege citatae tribus modis i epe ritur inscriptum sententiae uerbum, pro magistri sententia, pro iudicis intret octitione .pro iudicis definitione. definiri potest definitiva sententia. Definiti uastritentia eliquae controuersiae finem imponi L. Sententiam iudex proferre piae ih praesentibus partibus, si de causa sibiliquebit, etia prima die audicii: sed rei unx
parte absente, id est contracto eremo ditio, poterit iudex non arbiterinisi id eo uenerit.definire: alias pro praesente contra absentem, ilicia ilibus tamencausis: alias pro absente percontumatiam, etiam contra absentem . siquidem absent tacontumatia dei repletur praesentia. Sandin criminalibus eausis absentis rei & saepius citandi sunt, & ismoribus poenis seruandi non sunt,sed accusatores absentes etiam durans md possunt condemnari,ut iis de poenis l. absentem. Contracto tamen erem oditio ita iudex debebit pronuntiar si absentem citauerit tribus edictis sine peremptorio , aliquando tamen post tria edicta, ec post unum pem emptorium . iudex debebit citare,ut ff. de iudicijs. nonnunquam etiam hoc edictum ultimum uocatur citatorium, ut C. d, princi p. agent i in rc bus i. it. Ita tamen contracto erem Oditio iudex poterit pronunciare, si finis instet, immineat
formido effluentis triennij, id est si semestre tantii tempus supererat, arctiusve, ut C. de iudieiis l. properandum si occ, uerum est si de causa liqueat. Quid ergo iudex ante sinem triennii sa re poterit profecto poterit a iudicio relaxare inter loquendo, in expensas condemnare. Ea quae dicta sunt post sitem contestat anilo cum habent. Enun uero si lite nondum contestata quis uelit absentem conuenire,distinguitur utrum personaliter, n in rem debeat agere . Si in rem ,citabitur etiam solenniter absens sicut expositum est Sc habebunt singula edicta,prs sertim ante litem coia tect/t m. triginta dierum interualla. Citatus si no uenerit procuratoremiue miserit res suo Μarte tractabuit r. Si uero in rem agitur actor in rem Θc in rei potiellionem mutetur: non ut statim tiat possessor, sed tamen in posset sione manebit. Quid ergo si absens redierit c siquidem infra annum remi iam recuperabit: si tamen de suscipiendo iudicio cauerit. si tamen expensas antea restituerit: sed post annum 3bsens quondam potietior . si litigare uelit erit petitor .id est anno praeterito: si uelit ex decreto secudo incipit ei se polles Ior, ut C. de praescrip. xxx. annorum l. penultima. Vbi personaliter quis uoluerit absen tem conuenire, S hic solenniter citabitur: si post ibi ennem cautione absens reus non redieru, in rerum suarum pollestionem pro mensura debili praesens reus: siue infra annum redierit, siue postea intra triginta tantum annorum curricula,rerum suartim pol sellionem recuperabit: si tamen de suscipiendo iudicio cauerit. Is qui condemnaius est absens alias iudic a re iii tutionem impetrat, alias duntaxat appellat, alias omni remedio caret. Distinguitur enim abfuerit ex necessitate. uel ex uoluntate. Item si ex necessitate distinguitur legitime sit defensus, an non. Legitime defensus tantum appellabit nullo modo defensus,uel minus le-fitime, puta per uxorem erem odit i restitutionem pollulabit, ut C de procura. quia . Si ex uoluntate .distinguitur an ex causa probabili. uel no. Item si ex causa probabili,distinguitur sit defensus, an non. Defensus nec restituitur, nec appellabit, sed defensorem aggredietur,si malit .no defensus, si uolet, appellabit.bi uero ex causa non probabili, id est per contumatiam condemnatus abluerit,
372쪽
s Eprinuri coDI cIs. 3 si reuersus non appellabit: nisi sorte probare posset se per iustam causam, di non.
per contumaciam abfuit se,utff. de minor. l. ait Proetor M ult. T. de iudiciis.
J Xposuimus ea quae sententias pcedunt, nunc ea dicamus quae sententris in
I sunt. Ergo explicemus qualiter sint recitandae ex breviculo, id est si secus Placratimabis cutfuerit obseruatu, nullae sunt, periclitantur,delabuntur in Charibdim , subeunt vetorcs pcne Oct periculum. Et certe iudex non subitam sed deliberatione habita post negocii di sent periculo: obscussionem sententiam debet in corde suo formare, formatam scripturae manda id interpretatiola re, scriptam si quid iudicii contineat emendare, emendatam partibus cominus. ctioni reloiaci constitutis ore proprio legere,ec recitare. Recitata non licebit postea iudici corrigere. haec omnia regulariter locum habcnt, Excipitur,quia episcopus ex non scripto potest decidere, ut authen. ut clerici apud proprios episcopos. Et breues lites, di maxime uilium causarum similitςr ex non scripto decidere potest, ut authent. de mandat. princi p. ec C. de priuileg. schola. δέ C. de dignit. l. ult. 5c C. de proximis sacro sacrin l. in sacris. Item omnis illustris iudex etiam per suos osticiales potest sententiam recitare,ut C. eod. l. ij. Quanquam supplere iudex sententiam ualet uel eodem die,non tamen audet corrigere. Excipitur Imperptor, ec praesectus praetorio multo fortius senatus. Hi enim tres per restitutione proprias sententias poterunt resormare. Item ratione causae iudices omnes suas sententias poterunt immutare. Quando enim iudex multa serit,ec paupertas condemnati minorem multam irrogare suaserit, poterit iudex talem sententia corrigere,ut T de ossi c. praesid. Sed ec si iudex absentem solenniter citatu condemnatierit,ec absens ille, adluic perseuerante sigura indici j,remeaverit, di ad Pr ei orium uenerit,ex dispensatione iustissima,& aequitate benignissima debebit audiri,ut T de in in te. resti. l. diuus. DE sENTENTIIs ET INTERLocvTIONIBVs omnium iudicum. Tit. xlviij.DIximus de modis reserendarum sententiarum,nunc dicamus de omnibus
qualitatibus earum lcgum. Exponamus quae sententiae non ualeant,et sic per consequentiam poterimus intelligere,quae debeant valere. Deprehenditur sententia inutilis ratione personae,iam iudicantis quam litigantis. Iudicantis,
ruta si iudex infamis fuerit licet arbiter esse possit. Si alius pro alio per errorem aditus fuerit item si is tanquam iudex aditus est , qui nulli iurisductioni praeest. Sententia quot serui nulla est: nisi cum sententiam daret in libertatis possessa ne sine dolo maneret: tuc enim etiam sententia ab eo data, & libertas ab eodem praestita perseuerabit,sside ostic. praeto. l. Barbarius. C. eod. l. ii. N T. delibera. cau. l. competit. Ratione litigantiu sententiae fiunt nullae,si pupilli, adultive sitie defenseribus suis iudicium subierint,condemnati Φ fuerint: sed pro eis data Malebit,t't C. de procurat. l. non eo. Ratione rei nulla est sententia, si Pedaneus iudicauerit de libertate, si arbiter de criminali quo , si procurator Caesaris de in enuitate,si Episcopus de ciuili crimine. Ratione causae nulla est sententia de re Midicata lata. Idem si non est absolutoria, uel condem natoria: puta si partibus suaserit,ut paciscantur: uel si iusiurandum praestari mandauerit, nec quid eo re
cusato uel praestito,sieri debeat, addiderit ut C. eod. l. cum sententiam.S I. cuiu
373쪽
Pamphila promiserat,altem quem uelit ipse promissior codemnatus dependat.
DE SENTENTIIS, QUAE PRO EO, QUOD IN- terest, proseruntur. Tit. I.
SIquando interesse petitur. α petitor instat ut sententia pro interesse seratur, iudex debebit dispicere, utrum ne agatur ex delicto, uel ex negocio. Item si ex negocio utrum cotracto certo,incertoue . Si ex incerto,damnu quantumcunq; fuerit aestimabitur,& de eo sententia certa in pecuniam quot certam pronunciabitur. quia in hoc maxime cai,quatenus cuius intersitan facto,non in iure consistit,ut aede regu. tuta l. quatenus. Verum licet interesse dicatur eius qui damnum passurus est regulariter, no eius qui lucrum facturus est: attamen interdum oc lucri ratio habetur, in actione bonae fidei, tutelae, puta di locati, ut C. arbitrium tutelae l. quicquid & ff. locat. l. sed addes i. si fundu l. si iii. In actione quom arbitraria etiam lucri ratio habetur,ut ff. de act. l. iij. item in actione iuris strictissimi, ut in actione ex stipulani habetur ratio aliquando lucri,ut Tremrat. haberi l. si commissa est. Vbi uero agitur ex contractu certo, id est continente certam speciem, quam Imperator uocat certam quantitatem, interesse ultra duplum non aestima Ditur,nec sententia in amplius dabitur: excipitur, nisi is puta qui uendidit,uel locauit dolo laborauerit. hoc autem fit alias ab initio, alias contingit ex postfacto. Ab initio, si conscius quis uendidit animal morbosum, tigmtinue uiciosum. Quippe si grex etiam mille capitum perierit,domusue mille marcharum corruit,in tantum uenditor conscius condemnabitur: Sed si noscisset .actione quanto minoris duntaxat conueniretur. Porro qui uendidit semiium larem,si merit conscius,omnino tenebitur: ignarus, licet Lecus sit in fugiatiuo,in nihilum urgebituri nisi asleuerauerit furem no esse furem, sed fidum cile ec bonae fugi,ut T de act. empl. l. Iulianus. Interdum tamen etiam ignorans, nihilq; asseverans urgetur, puta si quis uendidit uel locauit uas uiciosum: uteri enim codemnabitur in id, quod e fluxerit,etiam si merit balsamum. Item de dolo cotingente ex postfacto. Uenditor condemnabitur ultra duplum si nolit tradere id ,quod a se est uenditum: uerbi gratia, si singulare interesse, id est singulat e rei pretium ultra duplum communis pretij coniuncti id processisse deprehenditur,eo tempore quo uadicium anitur. Tria sunt em rera pretia: Conuentum, Comune, Singulare, ut T. de act. empl. l. i. ec Tad i. falcidiam l. pretia. Vbi agiatur ex delicto aliquando longe in amplius quam sit duplum , sit condemnatio. ec sententia datur: siquidem per legem Aquiliam ratio retro plurimi in annum ex capite primo, in mensem ex tertio depreciationisci: habetur: ec causarum cohaerentium,puta haereditatis depreciatae seruo instituto utpote occiso'. ut T. ad i. Aquiliam l. inde. Idem in condemnatione furti,ut fide surt. l. insiciando. Exhin colligitur,licet distingui potest,utrum ne per sententiam infligi debeat poena certa, i eget taxata, uel non. Si poena certa debet infligi,puta si agitur actione ut bono. raptorum, uel surti. poenam lege costitutam iis Quplum, in triplum, in quadruplum,iudici non licebit transgredi. Enimuero ubi poena inuenitur lese taxata, puta si agitur pro interesse contractu incerto sine laxatione,quantu iuerit damnum sicut dicium est aestimabitur,oc sententia seretur. Si uero ex cotractu certo, ultra duplum minime codem natio procedet. Hoc inquam ubi agitur,quia non fit quod conuenit: puta res uendita non traditur , locata non praestatur. Enimuero si in tradendo delinquit,puta pecus traditur, sed morbolum: tignum tribuitur,sed uiciosum: uas uenditur,locatuliae etiam ab ignivant sed
374쪽
demnatio formabitur. Sanit ex contientione poena promitti poterit, non admissa quorundam sententia,etiam ultra duplum us* ad quadruplum: sorte etiam
ultra si paciscentibus placuerit,ut C. desp6sal. l .ultima,& ff. de eui . si dictu. Nec obitat quod dicitur,in poenali stipulatione non inspicitur quid interiit, sed quae sit qualitas: non dicitur quanta, sed quae . Ergo quantitas promissa, quanta cunc, fuerit exigi poterit. Quippe haec nomina: quis,& quae, no quantitatis uel qualitatis, sed substantiae sunt desgnatiua. Ii A NON con PETENTE IVDIcE IUDICATUM esse dicatur. Tit. lj.
SI a iudice non competente fuerit iudicatum, nullum est iudicium: hoc sequatuor modis. Ecce enim si quis tanquam iudex iudicet, qui tamen nulli iurisdictioni praeerat,eius sententia non ualebit: nec tanquam arbitri, quia uelut arbiter aditus non est: nec tanquam iudicis, quia nec alias iudex fuerat. Item salius iudex pro alio per errorem aditus est, sententia errantes minime tenebit. Item si extraneus iudex quem compulerit sine principis rescripto suo stare iudicio eius sententia non astringet,nec oberit, ut Cod. de episcopa. audien . l. si qui.
Item si iudex de alia re iudicauit,quam de qua iudicare debuit: ut si de boue iudicare debuit, oc iudicauit de codice, etiam nulla erit sententia. Hoc ita ,si res sit alia,necp continga t eam de qua principaliter iudex suit aditur, di de qua debuit iudicare. Quid enim si aditus super proprietate,iudicauit de possessione, uel de
alia incidente quaestione ς profecto talis sententia omnino ualebit. oc mome tum habebit,ut Cod. eod. l. ultima. DE POENA IVDI cIs, QUI MALE IVDIcAVIT. uel eius,qui iudicem uel aduersarium corrumpere curauit. Tit. lij.
SI iudex male iudicauerit siquidem dolo, in ueram Iitis aestimationem con
demnabitur. praeterea danti pecuniam condictio dabitur. Hoc tamen ita, si quis dederit iudici pecuniam , ne male iudicet. hoc in casu, quia iudex turpiterfecit,quia accepit datum condici poterit. Idena si dederit pecuniam, ut bene iudicet. Enimuero si quis iudici pecuniam dederit,ut non iudicet, uel ut male iudicet, is qui dedit non repetit: quia ipse sicut et qui accipit iurpiter agit,di in pari causa potior est conditio postidentis. uerum licet is qui dedit non possit repetere: quia eadem laborat turpitudine, forte sistus ex generali regula ab indigno
poterit avocare. Item auarus ec perfidus litigator, non in eo tantum punitur:
quia id quod dedit non condicit, imo cu diffidentia iustae causis in comi ptela pecuniae, spem reposuerit,a causa cadit, Iitem amittit, contrariam sententiam re portabit. Idem si quis aduersarium suum puta curatorem alicuius secum litigantem pecunia cormpcrit,ut se pactatur in iudicio superari, ut C. eod. l. i. fortassis ratio fiet, licet legibus non caueatur, si testes corruperit aduocato sue. Illud sa. ne sciendum est,quod si iudex perperam iudicauerit per imperitiam, in factum Gione conuentus condemnabitur in quantum iudicanti aequum uidebitur,ut Institiit. de obliga ex qua male.rENTEN
375쪽
i Vdici, alterius sententia siue superstitis siue defuncti excepto principe
Liudex rescindere non poterit nisi ei fuerit appellatio porrecta, uel nisi ab eo restitutio fuerit petita. Sed nec suam sententiam definitivam quis poterit immutare,excepto principe,praesectoq; praetorio,cui equidem id licet per supplicationem ec restitutione. Quid ergo si omissa fiterit peremptoria exceptio,nunquid retractabitur sententia eo praetextu minime. Sanὸ aliqua do ec in cerus casibus peremptoriae exceptioni locus est post sententiam ante solutionem: sed N inte dum post solutionem ut ego plenillimedistinxi in interpretatione cuiusdam iuris regii Le,T. de regii. iur. l. res iudicata. Sed ec sicut in superioribus dictum est, condemnatum adhuc constante iudicio properantem ad iudicium aequitas a huc suadet admitti.
vhi Iu d, definitiit ultimum calculum, uictum uictori in expensas eondemnare debet,hocci debet facere terminato nondu negocio,partibusψ cominus constitutis,ec no postea: nisi forte uel eodem die,utim de re iudica. l. Paulus. Ita tamen condemnabit in expensas, si immoderatae non fuerint: sed θά indecimam quantitatis libello comprehensis uictum uictori codemnabit, si uictor id postulauerit, ec si decima expensas supauerit ut libro primo Codicis authen. generaliter. Aliquando tamen ec uictor uicto condemnatur in expensis. Quid enim si sententia pro absente contumaciter fuerit lata et certe de condemnatione ex penta quam uictus secerit excipietur, ut C. de iudici js l .properandum. Item possiessiorem etiam bonae fidei rei uindicatione conuentum α conuictum iudex codemnabit in restitutionem fluctuum ilicet eas sua industria perceperit,suo scit fecerit. Ergo iudicis officio a bonae fidei possessiore extantes fructus extorque-huntur: non actionis iure, naturales enim uindicabuntur. Sanὰ de fructibus co- sumptis bonae fidei possessior non tenebitur nisi pecuniae a se solutae usuram re petit,c pens inue, ut fisside rei uindicat. l. emptor: multo minus ergo bonae fidei possessior de fructibus percipiendis poterit conueniri. Malae fidei possessior titulo carens, pro extantibus uindicatione: pro consumptis condictione, pro percia Diendis .cauos potuit percipere conuenietur,re uictus in omnium condictionem condemnabitur. Ueru id quod impendit etia malae fidei possessior pro fructibus Quaerendis, ec cogendis ex ipsis fructibus ducere poterit. Sane inuasor etia in sciet alios ciuos uetus Dossessior percepissiet,si possiediiset,condamisi dei possessior titulo gaudens de percipienetur nisi a fraudatore mercetur.Sand bonae fidei possessior petitione percipiendis no te
haeredita C. unde ui l. iij. Porro malaenetur nisi a fraudatore mercetur. dane Donae Iliaci Poltis conuentus,conuictus in restitutionem fructuum criim consumptorum giuabitur: si modo tempore iudicii locupletior inuenitur. Hscomma locu habent ante litem contestatam. sand postea,qualis qualis possessior siue titulo gaudeat, uel careat,bonae fidei sit, uel malae, i uindicatione conueniatur, uel petitione haereditatis .in omnes fructus extantes,consumptos,percipiendos,perarci; gra- bonae fidei. Enimuero usurae in stipulatum deductae,quia earum nomine comis
petit actis,etia post iudiciu datum poterunt flagitati ut C. depositi t. tertia.
376쪽
REs iudicata tuc dicitur,cum nullius iuris remedio.id ost nec appellationis, nec supplicationis potest attentari,ut ff. de condict,i debi. l. eleganter. schoc uerum est post decem dies, sed antea simpliciter appellatur sententia. Rei iudicatae autoritas maxima est,condemnatus soluere debet, re rei iudicatae si re,ut C. eod. l. i. Nempe res iudicata pro ueritate accipitur, ec ueritati praeiudicat: ne p quod iudicatum est,facile erit retractandum: imo quod iudicatum est, solui debet, di solutum regulariter repeti no potest, ut ε. de regul. ivr.l. res ec ii de stat. horni. l. antepenuit. Δ ff. ad Tertuli. l. i. st manda L fideiussor Excipitur nisi iudex cum iudicauerit,expressim in calculo errauit. tunc enim adeo sen-'tentia nulla est,quod nec prouocare necesse est, ut si quando appell. siti. i. Item excipiturs commodatarius commodatori codem natus est,quia uidebatur rem comodatam perdidisse. Certe si commodator rem comodatam post sententiam inuenerit,& habuerit. 5c tu condemnationem peteret, doli mali submouebitur exceptione,ut C. eod. l. l. Item oc alias multis in casibus condemnato succurritur post sententiam, uel ante solutionem, uel postea, ut oc superius ego notaui, me distinxisse interpretationem cuiusdam regula . de regu .iur. l. res iudicata. DE EX EcPTIONE REI IUDICATAE. TIT. LV. ET quia res iudicata emolumentum no affert, nisi mandetur executioni, de executione rei iudicatae dicamus. Regulariter oc ex ordine codem natus dehet soluere quadrimestri intermisso tempore. gaudet enim reus codemnatus eo tempore si sibi fuerit indultum a iudice. Sed oc si non fuerit datum a iudice, taciate tributum intelligitur a lege. Potest enim iudex,licet perraro, tempus arctare: sed raro prorogare. hoc* potest pro causae qualitate,condemnationis magnitudine,uel paruitate, proq; contumacia,uel obsequio persona ,quae codem natur, cuiusue commodo condemnatio sormatur. Hoc ordine res iudicata executioni mandatur, primo capiuntur mobilia, oc se mouentia,& per executores venduntur, ut uictori satis fiat : militu na tamen stipendia capi non debent, nes coronae militum si alio modo per res immobiles sententia possit executioni mandari,ut C. eod. l. stipendia, oc st de re iudicata. l. comodis. Si nulla inueniantur mobilia uel se mouentia, uel non sufficiunt: secundo loco capiuntur immobilia, si resse defecerint loco tertio capiuntur incorporalia,ut nomina,& venduntur. Vel laedebetur exigetur,uel per executorem, uel creditorem missum in minoris quasi possessionem. Hoc tamen ita, si pure debet,& no nepetur, excipiuntur nisi maliciosissime negaretur, ut ii. de re iudica. l. a diuo. Illuci notandii aestimo, ' si qui, debitor est si sci ex causa primipili nec habeat unde soluat: sed habeat debitore in diem, poterit impetrare propter priuilegium fisci, ut suu debitorem in diem, etiam ante tempus ualeat exigere,ut C. de condit . ex l. i. Illud quo* notandum est,u si nulla praecedente sententia pignora capta erunt, recuperari poterunt ut st de re iudica. DE vsvRIs REI I vDIc ATA E.
IN fra tempus quadrimestre post sententiam datam usurae non currunt, etianisi ante sententiam cucurrerit: uerum post quadrimestre tempus , quae interim dormierant di nullae fuerant, excitantur Sc ualidiores insurgunt. Centesims ectus irae, d est sorti pares,postea currunt: sed duntaxat sortia.no usurant. Nempei i usura:
377쪽
sEPTIMura conicas. 36 usurae usiuras no generant,nec ante sententiam,postea te. Sanξ unis ut ita dixe tim usuris centesimis,non duobus. nes n5 dimidiae centesimae hodie locus est ut C. eod. l. q. Illa quoq; iniquitas exulauit,quod hodie non duorum tantu mensium datur condemnatis laxamentum: imo ex ordine sicut dictum est quatuor mensium hoc beneficio .licet non olim .hodie fruuntur fideiussores licui disctum est 5c principales debitores. Si enim illico fideiussor exigeretur,per consequentiam etiam debitor grauaretur: quia per medium fideiui rem statim pecunias soluere compelletur. N ad inuitam lolutionem protinus codemnatus ar
sunt. Titi luit. VIdimus de re iudicata,nunc de personis iudicatis. Et quidem si plures una
sententia codem nati fiterint,viriliter exigentur siue id sententia expressim fuerit,sive non :nondum tamen contrarium dictum fuerit. Et hoc est veru si ante sententia non poterunt conueniri, nisi uiriliter. siue etiam in solidum poterant inquietati. Ergo hoc in casu sententia uictori praeiudicat, quantum ad contremtionem insolidum: licet emolumentum afferar, quia negocium sit expeditum. utis. mandat. l. mandatum.
N EguIariter prodita est rem inter alios iudicatam,alijs,qui iudicio interm
I runt,nem pdesse, net nocere. Inde est quod si unus ex fratribus tuis, at isbe cohaeredibus iudicio expertus Obtinuerit,uel succubuerit, tibi ignaro uel co- selo,nec proderit, nec oberit. nisi quod gestum est mandaueris, uel ratum ha hueris: di ideo non prohiberis causam tuam agere, sine praeiudicio rei iudicatae: multo minus in causa criminis praepedieris,licet eiusdem criminis .eiusdem ne nocii factus sueris reus, iit C. eod. l. i. q. iii. Nitit. Aliquando tamen oc alii non ignoranti sententia nocebit, puta si is,cui principaliter datur actio, uel desen sto. alia cui secundario datur,paciatur causam agere uel defendere: ut debitor, creditorem: Emphyleuta, proprietariu: sendatarius, domina,viffidere. iudica. l. penulti pati aut dicitur is,qui cum sciat aliquid agi, non prohibet cum prohibere pollit, ut isside noxa. i. iij. Interdum alii iam ignoranti, quam scienti sententia proderit. Quid enim si unus ex his quibus seruitus debeatur,eserit, ec obtinuerit etiam socio uictoriae commodum Proderit, ut issi si seruit. uindice l. loci. Item si ex duobus tutoribus condemnatis, qui gesserunt, alter appellans uticerit c etiam alteri uictoria comunicabit . ut ii si unus ex plurib. appella Item uis qui de adulterio accusatus est, absolutus fuerit. N mulier, quae Lecum adulto Yium commissi se dicebatur,per consequentiam absoluta censebitur sed no comuertitur. Quod si uir condemnatus fuerit mulier uelut condemnata debet haberi,ut T de adulte. l. denuncias Ie. Item aliquado sententia lata ei n6 proderit pro quo fuerit lata, sed alii. Ecce enim si quis cui querecta non competebat. de facto egerit: N quia cum nemo repulit,obtinuit: non sibi, sed legitimo haeredi pros O .ut T. de inoff. testa.l. Ithumus.
378쪽
co ΜMINATIONEs, EPISTOLAS, PROGRAMMATA, subscriptiones autoritatem rei iudicatae non
habere. Titulus ita. Rederet sorte quis comminationes praesentium puta sadina, epistolas ab
sentium,6c programmata, di subscriptiones uadicum, autoritatem rei iudicatae habere. Et quidem siue comminando, siue subscribendo, siue programmate, id est scriptura procedente aliquid fieri iudex mandauerit, soluiue uim rei iudicatae nequaquam obtinebit. Nec enim omnis uox iudicis sententia est. Sed et ouod magno conflictu sententia decerni solet,id paucis literis temere adscriptis deliniri fas non est,ut C. eod. l. ultima. sI EN FALs Is Ius TRVM ENUs VEL TEsUMo-mjs iudicatum sit. Tit. Ix. l Iximus in superioribus rem iudicatam, regulariter aliis nec prodesse, neca nocere: diximus interdum alijs nocere,& interdum aliis prodesse, re diximus duntaxat δliis aliquando prodesse. Nunc audiamus quomodo sententia illi contra quem tuerit lata praeiudicium non irrogabit. Profecto si ex falsis in-Hi umentis fuerit iudicatum, nullum erit iudicium: oc ideo exceptio dabitur ecsoluti repetitio indulgebitur & in criminibus ex intcgm de causa audientia accommodabitur,ut C. eod. l. q. 5 l. ult. Hoc tamen ita, nisi ante sententiam falsi quaestio fuerit mota, ut C. eod. l. i. Sed & si tutor falsis allegationibus o iudicem
excusiationem reportauerit, ne ei iudicis religionem circumuenisse prosit. iniuncti muneris periculo minime liberabitur, ut C. si falsis allegat. l. uit Item ex falsis testimoniis,id est ex falsis attestationibus sententia lata, erit nulla. Ouid e go,u per talsos testes tuerit iudicatum erit equidem iudicium,S si illi teites falsi fuerint,e a pecunia corrupti Nam re si fuerint d0ntaxat corrupti: multo magis si fuerit ec talsi,& corrupti. 5 non falsi, sed corrupti,uel duntaxat falsi ut T.
licaui imis de condemnatis,nunc apponamus deco sessis: qui habentur1: o iudicatis quia quodammodo sua sententia damnantur, ut is eo. I. i e
oo distinguitur. Confessio facta terreno fudici uel eiusdem uicario, id est sice doti adducit absolutionem secundum illud psalmographi: dixi confitebor 5 tu remisisti. Confesso facta terreno iudici, dc ucit condemnationem. Nempe om cQi id innatui ita ur, di m consitentem nullae partes iudicis,utis. ad i. Aquit. l. proinde. Hoc tamen uerbum, scilicet in confitentem nullae sunt partes iudicis, oportet intelligi cum distinctione gemina hoc est si facta consentio non uiuaretur aliquo iuris adminiculo , ut si merit per metum extorta uel si fuerit naturae uel uiri contraria uel nisi fuerit erratum in facto: nec enim consi tur qui errat in facto . sed secus si in iure, ut Teod. l. ita tamen consessio per erro M tacta no nocebit si ante sententii fuerit correcta, ut C. de iur. et iact. o ni error. Siquidem causa licet pomitere responsi, ipsumc corrigere u T. de ii terrogat. . de aetate. Item praefatum uerbum ec adhuc talem admittit distinctio- item in constentem nullae sunt nartes iudicis , ut postea debeat inuestinare uel
exan inare. uerum in duobus alias confitentem sunt Darten i Aistio a '
379쪽
dex debebit sententiam dare,ec condemnare, ut T. eod. l. ult. Ouod aut dicium est consessos in iure pro iudicatis haberi placet multipliciter distinguitur. Quipire si in iure, oberit: si extra, regulariter minime. Regulariter ideo dixi, quia so-ennis consesso etiam extra ius facta, ut si quis in scriptis causa expressa coliteatur se quipeiam debere,praeiudicat, ut C. de non numerat. pecu. l. generaliter. Idem si mulier secundo cauerit,ut C. ad Velleia. l. si mulier. Idem si quis etiam non in iure confiteatur se hominem occidisse, qui occisus sit. Item quod dicitur consellos in iure pro iudicatis haberi,debet intelligi nisi fuerint pupilli, aliasue minores sine defensoribus suis confitentes, ut si .eod. l. certum. uel nisi fuerint sarentes,uel fatui, uel prodigi. Item confitentes habentur pro iudicato. Si confessus fuerit se debere quid certum pro iudicato erit, si incertum, non sibi praeiudicat, ut is eod. l. certum. Item confessus ita sibi praeiudicat, si confiteatur cotra se, sed si pro se emolumentum sibi non comparat. Item consessus in iure, ita habetur pro iudicato, si confiteatur libera uoluntate,et non per metum praesertim in criminibus, quia non ualet ad Poenam consessio sola reonim, ut ii . de quaestio I. i. diuus. Sc 3 si quis. Item coni essus in iure ita habetur pro iudicato, si non confiteatur quid iuri contrarium, uel naturae: ut si quis confiteatur liberu hominem fore suum seruum,non tenebitur,ut T. de interrogat. l. cosellionibus. Item si impubes, uel genitalibus c rens confessus fuerit se adulterium commisisse non trucitabitur. Item siquis conseisus fuerit se occidit se hominem uiuum, uel naturaliter defundium nec Aquilia conuenietur, nec Cornelia tenebitur. Ergo si quis errauerit in facto, siue suo, siue alieno: ec praesertim si in alieno, non tenebitur. Quia in alieni facti ignorantia tolerabilis error est. Excipitur nisi quis colei sus
fuerit sicut diximus siue in iure,siue extra ius , seruum alienu se occidiste,quem tamen uel alius occiderit,et iniuria occiderit: hoccp veru aestimo, etiamsi is qui consessus est,ec uelit,ec possiit probare se non occidisse,sed alium. Item hoc aelii mo,quantum ad hoc ut teneatur Aquilia,non Cornelia, quae cellante dolo nonon competit. Item confessus in iure habetur pro iudicato, etiamsi non interr gatus confestus tuerit, ut iis de interrogator. a . si sine: multo magis si ab aduersatio in serrogatus respoderit,uel a iudice,ut ff. de interrogat. l. si sine. Potest enim N debet iudex interrogare,& de iure , ec de facto, ubicunq; eum aequitas mouerat,sbiwuisum fuerit, ut is de interrogat.I. ubicunq;. Ergo si quis interrogatus, uel non in iure,dixerit se haeredem sore, alligabitur: nisi se probabiliter errasse iurauerit, ut T. de interrogat. a . de aetate. Item tenebitur qui negabit,si postea conuictus fuerit. item tenebitur qui obscurὰ siue perfunctorie responderit. Item tenebitur qui interrogatus tacuerit,quia taciturnitas imitatur conseisionem: licet qui taceat, non utici, fateatur, sed tamen uerum est eum no negare,utff.de regul. iur l. qui tacet. Nec de aduersarij intentione uti confitetur, qui exceptionem obi jcit,ut ii . de except. l. non utit. Aliquando tamen is qui tacet,cofitentis loco non habetur. Nam si filius qui ab haered ita te paterna abstinuri interrogatus tacuerit succurrendum est ei, quia huc qui abstinuit praetor haeredis loco non habet,ut st. de interrogata. si filius. Item filius cu patre agens, praesertim castrense peculium non habens,interrogatus non sibi praeiudicat tacens,ut T de interrogat. a . si filius cum patre. In summa illud notandum est,q, quando interrogatus in iure an haeres sit, no est cogendus resipondere: utputa si haereditatis controuersiam ab alio patitur,ne aut negando se haeredem,sibi praeiudicet aut dicendo se haeredem, illigetur etiam ablata sibi haereditate, ut aede in . . terrogat. l. di quia .E hi in elligere licet, si, superius uerba posita confessos in
iure I iudicatis haberi singula notanda sunt, et sunt grauida, dc plena misteriis.
380쪽
ec subiacent insidijs sicut em exposuimus multipliciter distinguuntur, oc mus
tiplices distinctiones,& uarias oc pene innumerabiles,admittunt. REs INTER ALIos Ac TA, VEL IVDIcΑTΑ, aliis ne noceat. Titi l xij
SIcut inter alios iudicata aliis non nocent, similiter Sc quomodolibet acta tisi
nocebunt. Ergo & inter alios permutata, iurata,transacta,diuisa,vendita,locata,donata ,soluta aliis non oberunt. Inde est quod si frater tuus suam partem donauerit,uel cum nihil deberet,ianquam deberet solueret, tu tame soluere nocompelleris: multo minus tibi praeiudicauit,si rem tuam te non consentiente dederit hiel diuiserit,ut C. familiar erciscundae l. cohaeredibus. Item siquis utens instrumento utpote eo probato falso uictus fuerit, alia uti uolenti sententia illa nooberit,ut C. de fide. instrumen. l. ij. Item si debitor qui mihi pignus obligauerata possessore uindicans,uel haereditatem petens iudicio superabitur, mihi debitori ignaro,uel conscio,sed co tradicenti, illa sententia no nocebit, ut fisside pigno. l. si superatus. Interdum tamen oc quod inter alios agitur etiam pi ster iudicatione, alijs8c nocebitει proderit nocebit,ut si fiscus, Imperator, Imperatrix, meutanquam suum alienaverit. Quippe mox,statim,confestim,cotinuo,illico, euestigio,protinus, dominium amitto. Item h quid fiscus mecum commune habuerit,ex tuo priuilegio soliditate uendere Poterit,ut ff. de alienat . com re. l. a. praeter iudicationem inter alios acta nihil proderunt. Ecce enim si frater de c6imini causa rescriptum accepit, ec statri consuluit,ut C. de rescript. l. i. Item si reus di.
lationem impetrauerit,etiam actori proderit, ut C. de tempor. restitui. l. penuit. Item si maior seruitutem cum pupillo habeat,licet neuter utariir: ratione tamen con ren,nec maior damnificatur,ut fissi quemad. seruit. amit. l. si communem. DE RELATIONI Bus. TIT. Lx III.
Voniam sententiae qus sunt pertractatae saeptismd appeIlationibus suspere viguntur, de appellationibus inseramus. uerum quia de relationibus Pauca
dicturi sumus,de relationibus primo uideamus. Et quidem relatio admista est, Oc relatio reprobata. Quid enim si iudicaturus putauerit iudicem suum esse consulendum,uel Caesarem, qualiter in causa sit procedenda, uel iudicandum profecto talis relatio ualebit. uerum cosultationis exemplii partibus erit sdendum etiam in causis criminum. Quippe tunc demum relationibus plena ueritas est, cum uel allegationibus repelluntur,uel probantur astensu , ut C. eod. l. h. Sane' illa relatio per quam iudex negocium sibi deIegatum uult deserere, non defini-re,sed ad delegantem remittere,rescrre,demandare: licet talis relatio olim suorat omissa, hodie tamen est calsata. Siquidem nouo iure causa perfecte examinata sententia terminetur, oc nisi ab ea fuerit appellatum executioni legitime dea
mandetur ut authen. ut iudic. non expect. DE APPELLATIONI B vs , ET coNSVL-tationibus. Tit. lxiiij.
l Vnc de appellationibus loquamur. Videamus ita* quare appellatio sit introducta, quid sit appellare, quis appellet, quis non, a qua sententia sit appellandum,& a cuius iudicis sententia, ad quem iudicem sit appellandum,& qualiter debeat appellari,et insta quod tem