장음표시 사용
401쪽
MτAvvri coDIcis.x' pronunciare, transfuso plurali in singulare, sussiciet dicere: ut possides ita possia M. uerum hodie honoris causa Lombardi cum loquuntur cum uno tantum homine dicentes, bene ueniatis,uel quid aliud simile, utuntur plurativo sermone, quia istae uoces honorabiles coeperunt a Caesare. In tribus differt hoc interdicta k superiori, superius possessionem amissam restituit, hoc tuetur ne amittatur. Item superius pbsteubrem oppugnat,hoc sotiet. Item superius uindicat uim prsteritam, hoc repellit uim praesentem re nituram. Illud constat, quod hocinterdictum annuum est,utffeo. l. i. . i.&duplex,utifeo. s. si luos. q. re est prohibia
3Ictum est quid iuris sit ubi possessio praesentis praesenti auferetur, nunc au
1 ν diamus si per uim absentis possessio turbetur, alioue modo ut per rescriptu. Et certe siquis rescriptum impetrauerit, ut aliqua possessio sibi detur inec iudex illico debebit dare,nec ipse sua autoritate debcbit occupare. Ficti enim potest, ut aduersarius uelit allegare rescriptum per mandatum impetratum fore. sed causarum merita, partiu aisertione panduntur Name ubi imperator no cognitionem, sed executionem mandauerit, de ueritate tamen precum inquiri de-hebit,ut C. si contra ius I. ec si . Semper entiis ec illa conditio inest, si preces ueritate nitantur,&quaedam semper tacitdin sermone excipiuntur. Per uim absentis posscssio turbatur, puta relictis domi procuratoribus . seruis re possessio ad-Wittitur. Ecce enim procurator expulsus potest agere, oc possesisionem petere, etiamsi constat cessare mandatum. Item etiam seruus hoc iudicio poterit experiri. momentariae enim possessionis per quancun , personam, non tamen per impuberem actio exerceatur: ut experiatur, non ut conueniatur. Item etiam post annum utilem isti possidentes nomine alieno, res immobiles deiectd poterunt experiri. Item domino reuersio post annum utilem pro possessione recuperata dabitur actio,vel utile interdictum unde ui,uel condict. ex I. ut C. cod. l. Item illud est quintum speciale, quoniam licet seruus procuratoriae iudicio momentariae pol bessionis recuperauerit, non tamen de proprietate respondere compellitur,sed iustis legitimis spersonis,id est, absenti domino seruabitur, ut C. eo. l. i.
EXpedivimus de interdictis quibusdam prohibitoriis di quibu da restituto
riis, nunc prosequamur membru tertium diuisionis,id est, agamus de exhiabitor is. Et quia exhibitorioru quaedam de rebus pecuniarijs, ut de tabulis exhihedis, quaeda dantur pro liberis personis exhibedis,audiamus primu de tabulis exhibendis. Videam us itaqi quales tabulae debeant intelligi,cui detur interdicta de tabulis exhibendis, in que,in quantu,& quale sit. Tabulae hic intelliguntur testamentariae, codicilla res,vel falsae,inutiles ab initio,posteaue,ruptae, etiamsi dicantur ab eo factae qui teneretur seruus, filius D. siue apud hostes constitutus. Excipitur nisi sint adulterinae. Ite ubi haereditatis cotrouersia ex his pendet. Item si ad publica quaestionem pertinent, puta si is qui intendit dicatur stii inutilibus tabulis quod lege Cornelia regulariter uetitia est aliquid exscripsisse. ex his duobus casibus in aede sacra, aut apud uirum idonea tabulae interim sunt deponendae ut T. eo. l. ult. Item excipitur si agitur de tabulis hominis uiuentis adhuc. tuenon per interdictum, sed per actionem ad exhibendum postulabitur exhibitio tabularum, ut T. eo. l. i. . i. M. iij. Datur in eum qui tabulas habet,& in eum qui dolo malo fecit,quo minus pollit exhibere. Sunt tabulae exhibendae ec apud iudicem,ut eius authoritate signatores, id est, testes extra ordinem compellantur sua signa recognoscere,ut meo. I. iij. F. hoc. Non datur in pupillum,cum dolo tu
402쪽
buisse,sed in eorum dominos. Datur autem omnibus,quibus quid in tabulis a ,
scriptum eli,sed non a se. ergo legatariis,sideicommisia ijs,donatariis, haerediabus institutis etiam subc6ditione . nam re eorum interest,quia di ipsi imploratutit possideant. Eκ hoc intexdicto in quantum interest sit condemnatio. ergo haereclitatis ta legati conditionalis. Quid ergo si legatum sub conditione legatari us extorsit, non tamen de restituendo cauebit, quia poena contumaciae praesta tur ab eqquinon exhibet. Idem quidem erit silegatarius puri legati aestimati nem consecutus fuerit, postea ipsum legatum petierit: certe si haeres aestimati inem praestit u modo de Jςgato conu autur, exceptione se tuebitur. Si uero legatarius ab extraneo aestimationem acceptis etia legata ab haerede poterit petere: licet enim bis exigat,quia tamen non ab eode, non obstat, ut T. eos. i. h. .
oeni Choc interdictum etia succetaribus datur, & post annsi comperit,ut fleo.
INterdictum de homine libero exhibendo cui Q datur ex populo, siquidem
mulieri, o pupillo: sicet pupillus non experiatur de possessione momentaria, neq; pollit iurare de calumnia. Sed ec ut puto seruo non datur. Sed nec ci,quEuerisimile sit colludere, re calumniari. Ergo si plures uenerunt idoneior iudicis arbitrio praeseretur. Nec pos Iessore liberi hominis absoluto , alij permittendum cxperiri. Excipitur, nisi prior actor de praua cautione poterit argui. Sed si reus condemnatus malit litis aestimationem sufferre,quam hominem exhibere, poterit actore alio quocunm hoc interdicto denuo conueniri. Datur hoc interdictum etiam in absentem detinentem liberum hominem inuitum, ut exhibeatur, oc ILhertate sidatur. nee enim multum a seruo distat liber, tui detinetur inuitus. Sed eius detentor fauia accusabitur,ut meo. l. i. 5c iij. Datur autem in eum qui detinet inuitum med oc uolentem malis artibus uoluntate ei immissa. Sed & ita dema tenetur,qui detinet,si dolo malo detinet. Cessat enim interdictum hoc pluribu, modis. ecce enim non datur in patrem detinenten silium, praesertim in sua potestate constitutum: non datur in maritu ,detinentem uxorem suam filiam aliena. Sed taee datur in eum, qui bona fide possidet homine liberum,uel noxae sibi doditum. Sed nec in eum,qui detinet Iiberum homine,quem redemit ab hostibus: nisi detineat sibi soluto pretio, uel nisi ipse offerat uel alius pro eo, uel nisi redemptor pretiit remiserit,uel nisi suam remissione induxerit. Alias per beneficiis,ut si eum eamue suo sociauerit matrimonio: alias per malefici si, ut si eum eam te ea Posuerit,uel prostituerit, ut C. de capi. Ite hoc interdictum no redditur si de hominis statu dubitatur, sed actio e in re utili praeiudiciali liberalis causa tractabisi quae praeiudiciu non patitur,ut is eo. l. iij. M. siquis. Item creditori no datur, quia creditoris interest cum in possessione mittendus sit debitorem exhiberi,ut meo. ult. f. ult. fit condemnatio in litis aestimatione, ut ff. eo. l. iii. s. antepenuit. Nec datur cita tempus modicum ad exhibendu liberum homine, quia codem natus priuatus carcete exercet,& quoniam poena praeteriti facti praestanda est,in s .eo
l. ult. Illud costat quia hoc interdicta est personale,re perpetua,&ostici, tuendi
EXposivinus duo membra diuisionis,id est, rei familiaris interdicta, sc ossiaci j tuendi causa prodita, minc prosequamur interdicta sui iuris tuendi gra-jzia c9mparata,& sic audiamus de liberis exhibendis,di deducendis. Videamus quid sit exhibere,cui competat interdictum de libetis exhibendis, in quem
403쪽
in quantum competat,quando cesset, quale sit. Exhibere est rei exhibendae, uiadendi,&tangenui copiam facere. Interdictum de liberis exhibendis datur patri filium in potestate habenti, quanquam postulat sibi exhiberi ergo non datur patri qui emancipauit, sed nec matri, quia nec ei datur aetio furti. Datur autem in eum, apud quem filius est,qui potest exhibere. Excipitur mater, quae silium detinet nondum trimum. Quid ergo si trimo maiorem adhuc tamen impuberem reddere patri debet: nisi pater sit notae nequitiae N nullius autoritatis, ut ff. eo. I. q. - . etiam. Item excipitur maritus,ne matrimonium bene concordans ec liberis forte subnixum turbetur. Item si pater excipit,puta si iudicatum sit etia per iniuriam in patris potestate non fore,ualet remoueri, ut Teo. l. h. Item omnis se tu bitur in hoc interdicto cui reor qui tuetur se in superiori. Datur sicut dictu est in eum qui detinet alterius filium. Cessat si filius se detinet, negans se esse inpotestate patris, di succedit simplex praetoris notio, ut is eo.l. in . Excipitur,tuli silius alicuius haereditatem adierit. tunt enim haereditatis occasione pro filio exhia hendo pater utitur hoc interdicto. Sed ec si inter duos qui se pares dicant,cotro uersia nascatur,filius 3 sua sponte apud aliquem est, etiam in hoc casu hic intemdicitur: licet filius magis apud se esse,quam apud eum praesumitur, ut T. eo. l. penult. ec ult. Exhibitorium est hoc interdictum,priuatum,perpetuum,sui iuris iuendi causa comparatum,& datur ut filius exhibeatur. DE LIBER Is DEDUcENDIS . τIT. V.
QVbripit Sc sub sequitur interdictum de liberes. parum enim conferret patri si
Olium sibi exhiberi, nisi daretur eidem potestas deducendi: imo uehementius turbaretur,oc singultibus premeretur, si postquam uidisset,deducere n6 liceret- Ea propter ait praetor quo minus patri liceat ducere, uim fieri ueto. Datur hoc interdictum eisdem,& in eosde, quibus; 8c in quos superius. Sed illud pertinet - i liberorum exhibitionem ,hoc ad deductionem stacp prius interdictum,quod est de lioci .. .rhibendis,praeparatorium est huius interdicti, quod est de liberis deducendis. Est aute- hoc interdictum priuatum sui instituendi causa proditu, Perpetuum, prohibitorium. DE PREcARIO, ET SALVIArio INtΕRDieio. TIT. xl. V Ideamus de interdicto de precario,ec exponamus quid sit precarium, qualiter differat a commodato de precario, cui detur interdictum de precario, in quem, in quantum,quale sit. Precarium est, quod precibus impetratum conceditur utendum cst possessio precaria tam diu iusta, licet non pergat ad com muni diuidendo iudicii uigorem, quandiu uoluntate precario concedentis,eiuSue haeredis intuitu fit. postea fit iniusta Precarium propre etiam saepius constituitur in rebus immobilibus: aliquando tamen oc in rebus mobilibus,ut Teo. I. in rebus 8c I. quamuis,& l. si duo. Comodatum proprie 5c sepius in rebum mobilibus: aliquando tame oc res immobiles commodantur,ut domus, ut T. cona. l. i. Item comodatum tempestiud reuocare non licet, precarium etiam praefixis sinibus reuocare permittitur. Nullum enim ius est huius conuentionis, ut rem alie- nam domino inuito precario concessam detinere liceat, ut is eo. l. cu precarium. Datur autem hoc interdictum concedenti precarium: haeredi suo. siue conces serit per se,siue per alium,qu od est ex ordine. Interdum tamen alienum concedo , oc interdicto de precario ago: puta si ego creditor debitori roganti pignus suum concessero. Quotidie enim rogantur creditores a debitoribus, ualet tamen precarium pol Iessionis non proprietatis intuitu, ut ff. eodem l . certe. Item
in re aliena consistit precarium , si Titius me rogauerit . ut re Lucij Titii mei mei utatur : egoque Lucium Ticium rogauero , ut concederet et
404쪽
ut fissi eo .l. ciuaesitum. Datur autem hoc interdictum in eum, qui precario habet. ec in haeredem eius. Licet enim precarium ad haeredem rogantis non transit, si-'cut precario rogatio ad haeredem concedentis transit: tamen interdictum deprecario,sicut haeredi datur concedentis,similiter 5c ad interrogantis regem dirigitur,ut Leo. l. quaesitum,&l. cum precario. Item datur in rogantes, ec eordhaeredes, qui dolo fecerint ut non habeant. Item datur in te sive tu per te rogaueris pro te,liue sitis pro te;utis eo. l. si seruus. Item datur in eum,qui ingauerit precario corpus dari,iussie in alterius reprecario sibi cocedi,ut meo. l. ii ct ut . Nam
ec ea quae in iureco sistunt precatio habere possumus, ut immissa protecta, ut Eeo. Lα habet. M. iij. Datur autem demum hoc interdictum , si alias pro re restituenda ,ut perfideius rem non fuerit minum,ut Teo. Lα habet. s. in . Cui datur interdictum de precario, eidem datur ec prie scrip t. uerb. actio: est , praesicriptis uerbis in hoc casu bonae fidei, ut fr.eo. h. ut de aestimato, permutato ficet omnis alia praescript. uerb. sit stricti iuris. Ex hoc interdicto res debet restitui in causam pristinam, quod si non fiat in tantum condemnatio fiet, quanti intersuit actoris ei rem restitui: Sed postea ex die interdicti ec fructus uenient. Quippe ante litem
contestatam in precarium,sicut in depositum, non ueniimisi dolus oc lata culpa Plane post litem contestatam omnia ueniunt,dolus, di omnis culpa, omnis Di ctus, x causa. In summa illud notandum est, cum precario quis rogat, ut sibi infundo morari liceat, superuacuu est adiici sibi, suis . nam per ipsit m suis quo
permissum uti uidetur, ut T. eo. l. ult. Item aliud notandum est,quod pupillus: praesertim tutorem habens, licet alias non naturaliter obligetur sine tutore contrahens, tamen siquid rogauerit precario sed non nisi duntaxat precarium habeat interdicto conuenietur deprecario,ut T. . l. ult. Est autem hoc interdictum testitutorium,& post annum competit,ut meo. l. quaesitum. F. penuit. DE PRE ARIO, PT SALTIANO INTERDIc To. xli. Alvianum interdictum datur Iocatori S eis, nae redi. Directum contra colo Onum,ta eius haeredeminon contra inquilinum Vtile Salvianum similiter datur Iocatori,di eius haeredi: sed ec contra extraneum possessorem,ut T eod. l. i. Item locatori datur actio Semiana.non ali creditori. Item locatori datur actio quasi Semiana,id est,hypothecaria,sicut ec omni creditori. Petuntur autem Salviano interdicto pignora quaecunq; ,expressim obligata,& tacite, ut illata ec inuecta in fundum locatore conscio duntaxat. porro si in fundo duorum comuni pignora sunt ab aliquo inuecta,possessor uincet: N erit eis descendendum no ad Salvianum,sed ad Semianum iudicium,ut ii .eo. l. ult. Est autem hoc interdicta annuum,di adipiscendae possessionis,utis. de interdict. l. q. DE INTERDICTIs ILUs IN AE, DE QYIBus in libis pandectarum agitur.
EXpedivimus de interdictis illis,de quibus tractatur in C,nsic inseramus de
quinq; interdictis. ergo de illis de quibus in is agitur,ut . NE QUID FIAT IN
ista quilam interdicta utilissima sunt,oc frequentantur ec assidue .de caeteris interdictis non disputabimus,pluripus rationibus intercedentibus, ec quia in superioribus de illis licet summa tenus diximus, ec ciuia de illis caeteris satis dilucide.ec ad euidenciam in iLtractatur,oc quia non adeo uertuntur in usum. Nequid
405쪽
ERgo dicamus primo de interdicto quod datur,nequid fiat in loco publico,
postea de alijs septem interdictis propositis disseremus. Videamus itam qualiter intelligatur hic locus publicus, cui detur hoc interdictum dii ectum,cui utile,in quem,in quid ,quando detur, quando non ,ec quale sit. Locus publicus hic appellatici,qui in usu est omnium licet priuatus sit iure dominij. Datur hoc interdictum directum illi,qui damno afficitur, propter opus quod alius secit in publico,uel immiserit impublica: ut si iam secerit, per restitutorium destruat, si nondum fecerit, sed facere laborat, per prohibitorium desistat. Ergo siquis opus fecerit in iiijs publicis,uel facere tentaverit, hoc interdicto conuenietur: sed duri
taxat in vijs rusticis . nempe uiae urbicae ad magistratus pertinent. Utile dature. in cuius detrimentum velum umbratile alter in moeniano habet, licet in aere. Item utile datur aduersus eum qui molem in mare proiecit ei, cui haec res noceat uel nocitura sit. Si autem nemo damnu sentit, tuendus eli is, qui in littore aedificat,uel molem in mare iacit, ut si .eo. l. i. . cum quidam . . aduersus. Darii raule
hoc interdictum in eum, qui opus facit, reficit, resecerit, immittat, immiserit in publicum, unde damnum aliquis patitur. Damnum autem pati uidetur, qui commodum amittit quod ex publico consequebatur quale quale sit. Proinde sicut prospectus, sicut aditus fiat deterior, angustior, hoc interdicto opus est. Ite in haeredem datur quia factum habet, licet non fecerit. Item utile interdictum datur in eum, qui cloacam in uia pubIica immiserit, ut uia fiat invia, uel odore, id est, foetore soli fiat pestilenciosa. Item si arborem in uiani iactauerit. Immississe autem uidetur 5c qui ita in suo aedificauit, ut aqua collecta in uia restagnet. Item interdictum datur in eum,qui depascit uiam publicam, siue ex eo statu fiat deteri or siue spes sit,ut fiat deterior. Datur autem hoc interdictum primum , nequiddam nolum fiat in loco publico: secundum, ut factum destruatur: tertium ex praedictis suborietur, quo minus cui ν uia publica, itinere publico, ire agere liceat; ut Teo. l. i. .ult. Celsat hoc interdictum, si opus non fiat, puta siquis prohibea tur in mari piscari uel nauigare , in campo Martio ludere. in theatro contionari uel spectare. Item cessat ratione rei, puta si opus fiat in fundo hominis priuati :sed oc si in fundo Caesaris patrimoniali, uel si scali. res enim sistatis quasi propriere priuatae principis sunt, ut is eo. l. j. . iii. Item cessat ratione causis pluribus modis. Ecce enim ccini,si ex opere damnum non irrogetur. Item damno dato cessat, puta principe permittente: puta siquis in publico aedificauerit, ita tamen si damnum non sit enorme. nam pro intollerabili damno tenebitur: nisi princeps etiam id expressim permiserit. Testari duntaxat uidetur permisisse, ut testetur iure communi: nisi ex prellerit forte ut testetur quomodo uelit .ut C. de inoff. testament. l. siquando. item cessat hoc interdictum ratione causae , si in loco publico aedificauerit,ut ea,quae ex meo ad te nullo iure defluebant,& tibi compendium afferebant: ec fluere desinant,& amodo tibi compendium no afferant. Multum
enim interest quis quem lucro quod captabat uti prohibeat, an damnum inserat ut ii. de damno insect. I. Proculus. Item cessat, si opus in publico fecero quod ei noceat,quod tu illicite di ante in publico struxeris,uis Leod. l. ii . . idem. Quid ergo siquis nemine prohibente in publico aedificauerit non diruitur aedificium, sed solariu imponitur, id est uectigal publicu praestabitur sicut dictum est quia fro solo penditur, ut iis eo. l. j. . liquis nemine. Est aut hoc interdictu personale:
iue interdicatur, ut uia publica reficiatur,uel ut exarata, uel reiecta restauretur.
tunc enim uiae reiectae actio dabitur, ut T. eodem. l. de uia pu. I. i. h. iij. 5csLeo. I.
406쪽
381 PLAcENTI Nus IN LIBRVMi. F. interdidi. Sed & perpetuum,licet alias popularis actio supra annum non e tenditur,ut T. de popularibus actionibus.
INterdictum directum nequid fiat in flumine quo peius nauigetur, kl σέ populo datur,neve in ripa fluminis,uel in flumine quid fiat, netie quid in flumen mittatur quo statio deterior fiat,id est portus nauium .uel iter nauigin deterioretur. Et hoc uerum est,sive flumen habet cursum naturalem, siue factit Min Ita tamen competit hoc interdictum , si flumen sit nauigabile , ec ita demum alter nauigantium impediatur in aquis, ut Teo l. i. . aut. 3, ait praetor, uti laedatur,ta de flumine nauigabili,si tamen per illud,& aliud fiat nauigabile,ut si eo. l. i. . non autem. Item si pedestre iter impediatur, per quod ad nauigium ambuletur,utile interdictu datur, ut is eo. l. i. . si pedester. Item si in mari quid simile fiat uti laedatur,ut is eo. l. i. . si in mari. Nec enim mare flumen est. di ideo utiliter intenditur, sed est receptaculum omnium fluminum. Est autem hoc interdictum ec publicum,& perpetuum.
a NTERDIc TUM DIREc TVM EI DATUR, QUI DAMNO AFFICITVR
per opus quod fecit in publico flumine,ripa uel in flumine: siue utendo effecerit ut aqua aliter fluat, quam in priore pestate fluxerit ut noceat. Competit autem hoc interdictum, siue flumen sit nauigabile, siue nondum: modo sit publicum. Item ita demum competit,si per opus quod factum est, aqua fiat depressior, uel altior. ac per hoc rapidior incommodo accolencium. Quid ergo si nulli sunt illae
accolae,id est, terrarum cultores: sed duntaxat molendinorum possessores. Certe ξc hi si damnum subeunt, intendunt. Ait enim Vlpianus ec siquod alii uicissex facto eius qui conuenitur sentiunt, interdicto locus erit,utff. eo. M. iiij. Datur autem hoc interdictum cuiuis ex populo, aduersus eum solum qui opere facto denegat, ut aqua aliter fluat quamuis modo opus non possideat. Nam s secit dolo malo perael tenebitur, ut meo. .ult. Item hoc interdictum prohibitorium est,& restitutorium, ec ut puto perpetuum di publicum. Prospexit enim praetor ne derivationibus ninitis numina exarescant, uel ne summittatur alueus, ut T. eodem i. i. QVOD VI AVTic LAM.
EXposuimus de interdictis, quae redduntur proprie de eo, quod sit in loco
publico, nunc loquamur de interdictis, quae intenduntur pro opere quod sit in priuato solo, id est, de interdicto quod ui,decp interdicto quod clam. prius de interdicto quod ui. Videamus ital cui detur directum interdictum,quodnam utile,quis intelligatur prohibere opus fieri in hoc interdicto , 5c quis dicatur prohiberi, quando competat, quando cessset, in quem detur, in quantum, quale sit. Directu quod ui datur domino,in cuius solo post prohibitio em opus
nouum factum est utilis datur non domino,ut emphytheutae, superficiario, seu datario,colono,est, cuius intersit. Datur oc ei,qui non plene dominus est, ut socio contra socium . Datur oc filio familias licet alias per alium suo nomine regulariter , nec utilis exerceatur actio: nisi iniuriarum , commodati, depositi. Item datur cui dominus consenserit, ut arbores ex fundo tuo caedat si alius
eas ut aut clam ceciderit. Item datur ei qui postea dominus factus est,futa opere facto in praedio , cum praedium interim nullius esset . Prohi-ere quis intelligitur si uerbo prohibet, siue manu, siue lapilli iactu: si cum sciret se
407쪽
Liret se prohibendum per uim molitus est ne possit prohiberi. Item siquem facientem prohibuero, licet mox destiterit, si rursurs postea sine permissu meo coeperit facere,uuri eum uideri fecisse. ut T eodem. l. i. Item quis prohibet etiam
per alium, ut per filium suum, per amicum, procuratorem, mercenarium,inqui
linum. Nec hoς casu per alterum alteri actio quaeritur, sed quae sit a monstratur, ut in furto manifesto, ut Teodem i. iii .ec is, de usur. l. qui sciri Nam ex naturali
pacto actio exempto non nascitur, attamen praeparatur,ut C. de act. empl. l. ex
cohortali. Prohibitus intelligitur quocunq; modo . prohibetur modis superius expositis , ita tamen, si prohibitio durauerit. nam si postea cum possessore inliconuenem, ignorans causam praecedentem opus fecerit. in hoc interdictum
incidit, ut T. eodem l . viij. Competit hoc interdictum c9m opua fit in solo alieno, post prohibitionem. & tunc demum: ut fodiendo, arando, inferen do, plantando , aedificando, demoliendo. ostium uel regulam de aedificio auferendo , arborem excidendo , inutilia immunda in puteum iactando uel cffundendo , Ita tamen ex praedictis interdictum dabitur . si uiam selli deterius , non melius reddiderit . ut T. eodem i. si alius. . ante penuit. Celsuhoc interdictum ratione rei oc causae. Rei, si possessio sit in re mobili, ut T. eo.
l. ix. Ratione causae multis modis. ecce in primis Iocus non erit interdicto, puta siquis aedibus non adfixa, ut seras .claues, abstulerit. Si Rhedam uel alia onera per alienum tundum tulerit,siue uenatus .aucupatus , piscatus fuerit situ mentum egerit,si aceruum grani, uel foeni, uel paleae, funi succederit .dispers ipsi fructus de arbore abstulerit c licet hoc in casu simile sortius uideatur qui opus in solo,sicut di ille qui tellulam aufert ex aedificio, ut is eodem l .nam . item hoc interdictum cessat sicut victum est si opus non assert damnum, sed con vendia uiri. Item colono non datur pro 'ter non frugiferam caesam arborem i nisi interosit propter amoenitatem,uel gestationem, ut T. eodem l . competit. Item cessat interdictum,si ego, qui prohibui, remisi: uel meus procurator, tutor. Sane praeses, procuratoriae reip0b. frustra permittit opus in publico fieri: quia ei data est
procuratio, non remissio: nisi lex municipalis concesserit, uel princeps, istic cui princeps concesserit, ut. ff. eo. l. iii . . plan tem interdictum cessat, puta si
quis paratus sit se iudicio defendere. 5 satisdare,ct de damno infecto cauere, ut st. eoaem l . iij. Datur quoi ius semper aduersus possessorem . datur in mandantem . datur ita opus suo nomine factam ratum habentem. Quid ergo si tibi mandauero opus nouum in solo alieno facere,& tu alii: & tu tenebetis, di ille: ego quoi qui initium rei praestiti..Sane uno ex his satisfaciente caeteri liberantur: 1 c., caeterorum dolus impunitus relinquitur.quod est notabile .ut T.codem i. si ego. Sed ego ideo teneor, quia causa m lorum sui, ut C. de ui l. si quis , ec quia princeps delicti, ut ii . de serui. corrup. l. in hoc. Datur autem hoc interdictum,ut opus factum destruatur:& sic seruitutum . di caeterarum utilitatum ainis sirum habebitur ratio. Item in interdicto quod ui, sicut in interdicto unde vi, aut in liatem iurabitur, aut si iurare actor non possit nec uelit, ni dicis ossicio erit aestimandum, ut is eodem l . semper. An hoc interdicto, Datur autem hoc interdictum in eum, qui fecit,& non habet, ut sumptus tollat:iu eum,qui habet ec non fecit, ut tollendi pacienciam praestet,iit st. eodem l . competit. Item in eum datur,qui do lo malo iecit culpave lata quo minus restituere possit, ut Teo l. semper. 3 . eum. D tur hoc interdictum etiam in haeredes de eo quod ad haeredes peruenerit. Est autem hoc interdictum restitutorium, ec anno utili sopitur . computando ex eo tempore quo opus fuerit consuminatum, uel imperfectum fuerit derelictum,
ut is eodem i. semper. F. hoc interdictum.
408쪽
llaterdictum datur ei,cuius in solo opus factum sit se caelato. solo inquam alterius sicut expositum est iure dominii uel utiliter. Clam facit qui aduersario
non denunciat, siue controuersiam futuram timeat, siue timere debeat: ne melioris conditionis sint stulti, quam periti. Item competit si aliter fecerit quam de Anunclauerit,uel si sero denunciauit, uel si perfunctorid, aut obscure denunciauerit. Sufficit autem denunciare procuratori domum, ut issicod. l. ait. Datur autem hoe interdictum ec eis. 5c in eos, quibus re in quos superius. Item interdictura quod clam, tale est taliter, ec in tantum datur: quale est, ec in quantum datur interdictum quod ui. ε
AVdiuimus de aedificijs perperam factis destruendis . nunc audiamus de
aedifici js tuendis atqi conservandis. Sc primum de aedificiis priuatis . postea de publicis. Et certe aedificia priuata aliquando extruere iubemur. aliquando inhibemur, aliquando permittimur. Item destruere aliquado iubemur,inhibemur aliquando, permittimur aliquando. iubemur domos facere, si fuerimus curiales in patriis,quarum curiis destria imus, ut C. eo. l. singularum. Vetamur in alieno aedificare . Sed si non noceamus aedificamus . vel si alias sine nocendi proposito sontem prorsus uicini in nostro fodientes auertimus . vel aedificantes uicino penitus lucem auferimus. sibi enim quis m, ut tamen alij non noceat, studiose permittitur prospicere,ut st. dedam. insect. l. fluminum. s. ult,& de aqua pluui. l. i.& ff. de regu .iur. l. domum. Sed ec tantum luminis relinquendum est alii ab aedificante, praesertim 'causam habenti, quod susticere ualeat ad moderationem usus diurni,ut T de semittit. ur. prae . l. Gaius. Permittimur Ioca plendae prorsus nostra ualere mirabili liabitu circundare ita tamen, ut modum usitatum altitudinis non excedamus, ut C. eo. l. i. Sed permittimur castrum facere . ita tamen ut ad aemulationem non fiat, nec materiam laditionis praebeat, ut C. eo. l. 'per .ec fide oeeri. piab. l. iiii. Inhibemur reficere quod destruendu est,puta quod in publico factum est, ut fissi ne quid in pub. l. h. Et iubemur tecta propria reficere 5e saria habere, ut T de off. procon. Permittuntur Iudaei sinagogas reficere .non nouas fabricare Permittimur Sc nos propria aedificia restaurare. Inde est quod si commune aedificium reficio, sociust tibi nolit reddere sumptum, uel num umerogatum pro portione socii cum usura centesima pollulabo, ut C. eod. l. i. iit. Idem demoliri permittimur, iubemur,inhibemur. Permittimur demoliri aedificium, quod nostrum est,etiam in urbe, si in statum meliorem uolumus reformare. Iubemur demoliri quod contra publicam utilitatem, uel alias contra noui operis denunciationem extructuna est. Iubemur nostra aedificia demoliri causa necessaria negotiandi.& poena imponitur ementi oc uendenti, ut C. eo l. ij.st. ec fisside legat. i. r. caetera. In summa illud sciendum est,quod liquis uelit moeniana co- struere, decem pedes intercapedinis semper debebit intermittere. Sane casualiter si is moeniana, siue alterius generis aedificia iuxta publicas aedes uoluerit extruere , quindecim pedum spacio interiecto debebit aedificare: ut tali interuallodi publicae aedes a periculo uindicentur, di priuatus aedificator, uelut perperam fabricato loco, destructionis quandoq; futurae non timeat detrimentum, ut C. eod. l. si cui. In aliis casibus ita aedificetur, sicut graeca lege sancitur, ut T. sinium
409쪽
Λ D destructionem ec restaurationem portuum,aquaeductuum, uallorum,ia re murorum publicorum omnes certatim facta pecuniarum Sc operarum collectione concurrere debent: ne 3 aliquis ab huiusmodi consortio dignitatis,
: hoc alias pro . tributis res conuenitur,non persona,ut T depubli. l. Imperatores. Et alias sententia datur rei, non homini,ut fide nego. In talibus ad captandam immunitatem rescr*tum non ualebit,nec temporis praescriptio contra urbis ornatum occommodum ac decoram ciuitatis faciem, prodesse poterit, ut Teod. l. i.&v.
Imo ne splendidissimae urbes ues opida uetustate labanturide redditibus publicorum fundorum tertia pars deputata reparationi publicorum moenium, uallorum atq; turmarum,ut C. eod. l. nec splendidissimae. Sed & singularum urbium habitatores pro facultatum suarum uiribus sunt aestimandi, ec operibus publicis extruendis, ec restaurandis debebunt adscribi,ut C. eod. l. omnes. In summa nemini iudicum liceat etiam in prouinciis noua opera in urbibus inchoare, priusquam ea quae incoepta inuenerita decessoribus suis uetustate diruta, aut desidia derelicta diligenti studio,et instantia copleuerit. Cum ex hoc plurimum laudis adquirat,si ea culta Sc perfecta uendiderit,quae uetusta sunt,di instaura-.tionem requirut: quaeq; ab aliis initiata ec imperfecta resederant,ut C. co. l. ult. DE RATIO cINIIs OPERUM PUBLIcORUM, ET patribus ciuitatum. Tit. XV.
Agistratibus ordinariis olim permissium fuerat pro discussionibus ratiocio litorum 8c ciuilia redituum, siliquam unam ex lingulis erogandis solidis
uindicare. uerum hodie patribus ciuitatum,ec eorum necessitatibus haec siliqua deputatur: si contra factum fuerit,ordinarius iudex quinquaginta librarum auri phaena feriatur: ossicialis,qui non restitit bonis perpetuo exulabit,ut C. eod. l. praesides. Ciuitatum autem patres ut reor ciuitatum sunt defensores. siquidem ec plebi ec rusticitati pareritis uicem exhibent: neq; tenuiores, id est suburbanos agricolasve iniquis descriptionibus paciantur adnigi, ut C. eo. l. defensoribus. DE PIGNORIBVs ET HYPOTHEcIs. TIT. N VI. actasse me recoIo de Salviano interdicto, quod pro pignoribus intenditur,inde sumpta occasione de pignoribus loquamur. Sed quia pignorum alia sunt couentionalia alia iudicialia: ec couentionalia stmodis
ter creditores experiantur,ec coueniantur,& quales sint actiones. Tribus modis dicitur pignus. Ecce pignus uocatur,mox ubi quid fuerit obligatu: hoc magis proprie hypotheca appellatur. Item pignus dicitur quia cum sit obnoxiata, etia si fuerit immobile, traditur. Ite pignus proprie uocatur, quod duntaxat mobile traditur. inde appellatur quia pugno. uel manu tradie ut T. de uerb.s nisi. l. plebs. pignus. Pignora quaeda sunt couentionalia,specialiter appellant praetoria. Quaecia remanent in generali nomine, id est quae capiuntur in causam iu-
410쪽
expressa,alia tacita de tacitis postea dicemus, de expressis illico audiamus. Ex pretium pignus conuentionale re Persicis ut pignoratilia oriatur direcita, utilis.cotraria. de his superius in quarto tractatur. Pignus solo cosensu cotrahitur ut actio realis, id est quasi seruiana quae nominatur hypothecaria ) nasicatur. Inter pignus enim re hypothecam,quantum ad hypothecariam pariendam, nihil nia si in solo nomine di tueri. Comperit enim hypothecaria etiam ante rei oblizataeis id est pignoris Jaypothec ue tradiitionem,ut Teo. l. res . Sed hypothecaria ae quivoce dicitur pignoraticia, ut T. dripig. act. l. rem. Obligationi omnino reprobatae eua naturale pignus accedit. Tenetur creditor post pignoris oblietationectia de custodia, di de dolo,uel lata culpa,& leui potetit argui. Sane si casu somtusto,culpave amiseris,no tenebitur. Nec ideo minus totu debitum repetit. nia suo uicio in casiam fortuitu incidisset,uel nisi couenisset,ut pignoris amissio dohitorem liberaret,ut C. de pig. l. quamuis. Datur hypothecaria creditori,& suo haeredi,cotra debitorem.α suum haeredem etia pignus no possidentem Dati contra extranea etia titulo a debitore possidentem . datur et in eu,qui dolo malo desiit possidere. Nec em debitor uendedo,donando,aliasue alienado creditoris ignorantis poterit conditione reddere deteriorem imo res alienata cu obligationis onere transiuit ad acceptore,ut C. eo. l. debitorem. Ex tempore iure sinuul xi nisi haeres facto repertorio uendiderit. tuc enim emptor hypothecaria no conDemei,ut C. de iure deliberan. l. vlt .s si uero. Sed nee creditor si in alienatione pigno. tacuerit, ius suu amittaecilius suu ubi , durare putauerit,ut Tri. mo.piagnus solui. I. sicut. Namsin modo experiendi hodie disterentia est. ecce em olina creditor poterat primo personaliter agere,postea realiter, id est per hypothecariam uel eco tra. Sed hodie distinguit ita,si debitor possideat, alius eius nomine pignus detineat etia iure uetusto. suo arbitrio creditor psonaliter,& realiter poterit experiri. Extraneo uero posssidente inhibetur hypothecaria,nisi primu debihitores principales,re interces res,ta aliae hypothecs apud eos costitutae excariantur,et excussi,excussael no sufficere inuemancut C. eo. authen. hoc ita si de Litor ei no satisfaciat ex pretio rei ueditae, quod ut fiat permittit ei uendere. Excipi nisi debitor,si uoler,aggredieremptore:praesertim si eouenerat eu debito-xe,ut ex pretio rei uenditae sibi faceret solutione: uel forte si no eouenerit ut Ccod. authen. hoc si debitor ei no satisfaciat. Haec in prouincia frequentatur uel sicut quida dicut haec authen. sic exponat,ut primo debitor Ois excutiatur' Ite 'excipitur Niurisdictio temperanda est. ecce em si quaeda tibi primo fuerant spe cialiter obligata,& postea generaliter ola: di postea ex illis aliis tibi peneraliter
ut no reddita, sibi pecunia pignoris possessione liceat occupare, etia debitore resistente poterit occupare. Et licet uer 8 n5 faciat,in no uidet uim facere. Caesa in
re interpretii interpretatione, id est lege Iulia no poterit accusari nec cadet a limre crediti, ut C. eo. l. iij. re C. de pigno. l. penult. Illud costatv hypothecaria,estta albitraria, di in rem, ut C. eo .l. iij. Annis xxxx. actio hypothecaria sopitur si edtra debitore uel debitoris lifrede intendis. Annis xxx. eliditur,sic6tra extranea titulo possidente, sed mala fide dirigis. Cotra possidente titulo.bonafi, fide
Dicdnio, decento sopi ut C. si aduer. credito. l. i. Ergo per pscriptione hypothecaria eliditur,no per usucapione . quia usucapio no extinguit pignoris coirentionem,ut C. eo. I. usucapio. Nec em usucapio prodita est, ut uel pscribat, uel muniat,elidat: sed ut dominiss prorsus assumat. Siquidem usucapio no est fiscriptici