장음표시 사용
431쪽
a quo acceperat ante.manumissionem. Idem si debitor pecuniam obtulerit, re ipse domum reserens illam fortuito casu amiserit,cum creditor accipere recusauerit, ut T codem i. si debitor. l. qui ex . Item licet non actio naturalis tamen obligatio,& pacto,& in rem iurando ipso iure tollitur. ut T eodem L Stichum ἀNam 5c solutum etiarni ex iuris errorem repetitur, ut C de pact. l. debitori: sed actio exceptione eliditur, ut st. de pact. L pactus ne peteret. ipso iure dii Ioluitve obligatio multis modis, solutione uera, imaginaria,ut accepti latione: lenni depositione, Ductuum perceptione, conceptione, consasione, chirographi reddi rione ut non agatur utirpibus actionibus, pactione. His enim casibus pacto ipso iure tollitur actio,iit T.de pael. l. si unus. Item interim speciei liberatio contingit item propter maleficium creditoris debitor liberatur. ut sLeo. l. Stichum. . uit. 8c C. siquis in tantam, & authen. siquis alium. Voluntaria solutio proccclit eo soluente qui debet: alius tamen nro alio soluens, etiam ignorantem , 5c inuitum liberat,ut ff. eo. l. solucre. idem si aliquis pro alio iudicium accipiat,ut E. eo. I. solutionem. Soluendum est cui debetur,etiam reo criminis postulato alioquin plerun* insontes perirent fame,ut ii .eO. l. reo non tamen prodigo, siue soli pupillo solui debet unde locupletior factus agere non debebit. uidetur autem factus ic cupletior, si non factus pauperior sit puta si tantum fuerit de suo crogaturus, urss. eo. l. in pupillo. Item alii soluens, quam cui debeat, se liberat ut si solueris creditoris procuratori, uel alij cui maindauerit, uel futuro debitori. uel ei cui dare Dolebat, uel prorsus alii cum id postea ratum liabuerit, uel adiecto etiam si stipalator uetuerit non litem contestando. Sed si iusseris me id quod tibi debeo po- here in arca tua, id est, in conspectu tuo, quasi Ionga manu accepisse uideris, ut si .eo. l. pecuniam,l. cum iussa. d. L siquis .l. solutana. l. ratum. I. reo. Sed re tutor. ac curator etiam non gerentibus, non tamen remotis, suspectisve postulatis solui potest,ut T. eo. l. quod si. Sand adiectorum parentibus,re dominis, non adie ctis, non uolentibus, solui non debet. Et hic est casus,quo etiam serui de iure soluere possunt ut Teo. l. Stichum. Sane nec litis procuratori rccte soluitur, nisi ad hoc mandatum habuerit, ut ff. eo. l. hoc iure. Sed nec soluenti pro alio res pignorata recte restituitur: sed adiecto ita soluendum est,si manserit in eodem statu. ea cnim conditio inest,ut T. eod. l. cum qui s. Item quod debetur solui debet, sed Naliud creditore uolente,ut T. eo. l. siquis. aliquando non uoleno,ut Teo. In tri hus casibus tamen etiam uolenti aliud pro alio soluitur. puta debitor argentum in arca, potest se liberare dando solidos quinquaginta forte Sc econtra. item p trem suum, fratremue suum a se legatum, poterit quis retinere, si soluerit alium seruum aeque bonum, ut T. de de legat. q. si domus. Item si pecuniam debes . ecnon possis habere, soluendo rem aliam te poteris liberare, ut C. eod. L authenia hoc nisi . Ubi quis soluit distinguitur,debeat pluribus ex contractibus, rei CX uno sortem dc usuram. Si ex pluribus contractibus debens solueris, nec legem dixeris: creditor quod sibi soluerit in grauiorem causam cogitur reputare,ut Seodem I. i Vbi uero cx.uno contractu quis debet. ec sortem dc ustiram , soluerit pecuniam,distinguitur,debeat pluribus ex contractibus, an legem in soluendo dixerit,an simpliciter soluerit. Si ita dixerit,uel prorsus simpliciter. id esit , non expretiit,nec in sortem, nec in usuras: prius in usuras id quod soluitur, deinde in sortem accepto feretur. Si quae fuerant quae ex stipulatione poterant Peri. siquae item huerant quae pignoris retentione seruari poterant: hocci; verum est siue etiam tertii generis Ioluendae debebantur usurae, id est, naturales per pactum,sive non. Ergo post usuras stipulatorias.& pignoraticias, siquid fuerit re
432쪽
os FLAcENTINvs IN LIBRvΜVbi uero debitor pecuniam soluerit non prorsus simpliciter sed adiecerit in usi iras soluo, pecunia soluta pro rara in omnes usuras cedit, di stipulatorias, ec pia gnoraticias,& naturales, ut C. de usuri re in Teo. l. in his . ec C. eo. i, j. In summa illud notandum est, quod satisfactio pro solutione est, & quod solutionis
uerbum, ad omnem liberationem pertinet, ec quod is qui alienum hominem in solutum dederit,usucapto homine liberatur, ut ae eod. l. satisfactio.& l. solutionis. ecl. ix qui. Item illud notandum est, quod si tibi dedi pecuniam, ut eam creditori modo solveres, oc tu eidem dederis tuo nomine: quia etiam eidem deberes, neuteriure ex tali solutione liberatur: si tamen creditor numos consumpserit, etiam is qui soluit ex post facto liberatur: ne si aliter seruiretur creditor in lucro uersaretur,ut Teo. l. Cassius. Nam oc alias si pecunia tibi dedi, ut eam meo nomine crederes,tucp tuo nomine credidisti: nec tibi, nec mihi, ex numeratione nascitur actio. sed pecunia consumpta tibi utilis dabitur condictio, ergo Sc liberatio ait is. si ceri .petat. l. nam,di l. non. In summa illud notandum est, quod ubi
quis ex pluribus causis debens indistincte soluit sicut dictum est) in duriorem
causam, creditor accepto ferre debet. sed si pignus distrahit, pecunia ex distraxione accepta, etiam in leuiorem causam , id est, in eam quae tantummodo debetur reputabit, ut Teodem I. Paulus.
EXposuimus de solutione naturali, di uera: nunc audiamus de imaginaria, quae fit per acceptilationem. videamus ita ν quid sit acceptilatio, qualiter fiat,quae obligatio accepto feratur, quem effectum habeat accepti latio. Accepti latio est uerborum conceptio quibus utri , id est, debitori ec creditori per mutuam interrogationem es responsionem ab eodem nexu contingit liberatio , ut Teodem l .i. acceptilatio fit uerbis tantum . sit oc ita, HABES NE AccEPTVMQN OD TIBI DEBEO HABEO ACcEPTUM QUAE FER o, ut T eo. l. re uno. Accepto fertur obligatio duntaxat,quae uerbis contracta est. nempe quod
uerbis colligat contrariis uerbis dissoluitur, ut m eo. l. an. Accepto ferre poteris etiam per procuratorem, sed non nisi per specialem, ut m eo. l. in . Acceptilatio non potest fieri in diem,uel sub conditione. quia nec naturalis solutio. Sane d bitum in diem, Zc sub conditione, accepto fieri poterit. Et quidem purie tacita conditio inerit. Quippe acceptilatio ita ualebit, si dies uenerit, si conditio extit rit: ut sic simul actio nascatur,& pereat, ut T eodem i. quod, ec T de re iudica. l. acta. Ipso iure liberat, si utiliter interposita est. Inutilis accepti Iatio per excoptionem adiuuat, si fuerit celebrata inter iuris ignaros, & iuris conscios nullo modo, nec ipso iure nec per exceptionem , ut T eodem i. si acceptolatum,ec t. .an. Nam ec alias naturalis solutio per exceptionem liberat. Ecce enim si stipulatus sum ita, dabis mihi decem, aut Pan philo: si res in persona mea designata fuerit, mihi soluta , ipso iure liberatio competit: eadem Panphilo soluta, nec excoptionem inducit: uerum si res in persona Panphili designata, Panphilo fuerit soluta. Iulio talis liberationem adfert: non ipso iure, sedper exceptionem, ut T. de uerb. ob. l. ult. In summa illud sciendum est, quod pars debiti potest accepto ferri,sicut ec solui,ut is eo. L pars. Item illud sciendum est,quod si ab uno . uel uni ex pluribus reis stipulandi uel debendi, suerit acceptilatum, liberatio contingit in solidum,ut meo. l. oc per . Item si fideiussori proludicato fuerit a ceptilatum , liberabitur etiam iudicatus,ut T eod .l. si ex pluribus. Item illud sciendum est, quod nec seruus iussu domini accepto scire potest . ut T eodem i. penuit. De euictionia
433쪽
Vm loqueremur superius de solutionibus,diximus aliud pro alio persol-
- ui: ec quia quod in solutum datur, saepe euincitur. inde occasione sumpta de euictione inseramus. Videamus itaq; quid sit euictio,quando committatur euictio,qua actione agatur de euictione,ec quantu petatur ea actione. Euictio est rei uenditae , uel ex alia iusta causa transferendi dominii traditae, per uidicis sententiam abductio . Comittitur euictio si res uendita euincatur tota, uel eius portio quota. Sed ec iundo uendito,si usus fructus euincitur, quia dominii
pars est,euictio committitur: secus si vacca uendita,uitulus euincatur, ut Teo. i. vaccae. Naue aut uel domo uendita,pro cementis uel tabulis evictis,quia non sunt partes,non agitur,ut T. eod. l. naue. Tunc autem euictionis comittitur stipulatio, cum res empta restituta est petenti: uel emptor damnatus est in litis silistimationem , uel possessor ab emptore conuentus absolutus est, id est quoties res ita amittitur,ut eam habere non liceat propter ipsam euictionem. Sed si ne corpus, neq; pecunia emptori absit,non oportet committi stipulationem. Ergo si uicius litis aestimationem praestiterit,stipulatio committitur. ness enim emptori rem emptam habere licet ex pristina emptione,sed quia litis aestimatione praestiterit,stipulatio committitur, ut Teod. l. euicta ecl. si seruus. Sed nee haerediatate uendita uel uniuersitate,si singularia corpora evincuntur, euictionis stipulatio committitur. Nec enim uenerunt,nec partes quotae uenditae fuerunt: sed tali ratione uincibili allegata cessat euictio. Si de uniuersitate uendita fuerunt, uel non si fuerunt,iniuria evicta sunt: ec iniuria quae fit emptori non contingit uenditorem: sino fuerunt,non accesserunt ergo emptor queri non debet,ut C. eod. l. i. ec Scod. l. serui oc l. si per. Committitur autem euictio si non sponte restituit, sed iudicio,ut Teod. l. non tamen. Ergo ante sententiam minime,uerum si sciens rem alienam mihi uendideris ignoranti,etiam priusquam euincatur utiliter a me conueniri poteris,ut is de act.empti l .seruus. Sed ex pacto ante seniatentiam agitur. Sed ec si in limine contractus imminet euictio, non est facienda
pretii praestatio: nisi emptori fideiussore praestito ut is eod. l. Stichum. Sed Θc interdum nec fideiussore praebito, pretium dabo: puta si rem alienam uendideris calumniam uitans a domina redemerim, ut Teod. L si rem . Sand ante euictione potest agi ut ex consuetudine regionis caueatur ut is eod. l. si fundus: Sed non ut fideiui r detur,nisi nominatim hoc actum est,ut T. eod. l. illud. Sed N poterit agi interdum,ut dupla promittat 'r,pro omnibus pretiosis rebus, ut T. eod. Lii. cc I. emptor. Porro cum homo uenditur in stipulatione duplae speciali censura partis adiectio necessaria est, ut ii .eo. l.si dictum. Sententia inquam iudicis, oportet euinci,non arbitru nisi ex uoluntate creditoris compromittatur. nec emex necessitate arbitnum sumitur,ut Teod. l.u dictum. Quo genere iudicii res ea uincatur no interest,directo, utili, Serviano,communi diuidundo uerum si hVpothecaria res sit euicta, ut a debitore postea creditori euincenti pecunia sit solata,debitor idemq; uenditor,si de poena commissa conueniatur, doli exceptioneo tetur. Tunc enim res uidetur cuicta,cum fere spes habendi sit abscissa, ut is eodem I. euictus. In tribus casibus emptor de euictione agit,si actori denunciauerit,sive absenti,siue praesenti,dc pupillo dum tamen prope condemnatione non sat,ut T. eod. l. sirem. l. si ideo. l. si dictum. idem si per uenditorem fiat quo munus denuncietur. Idem si denunciauit propter pactum, uel quia non potuit. Cetat euictio per factum emptoris,ut si seruum manumisit,prostituit,ut T. eoiadem i. si struum si locum uenditum dedicauit, sed oc pro derelicto habuit,ut T.
eodem i. sper οἱ l. ultima: si in iudieio non fu tit. sed absente uenditore non
434쪽
gio PLAcENT IN Vs IN LIBRvid appellauerit. Quod autem dictum est emptori imputari si non denuncsauer tu oportet intelligi,si potuit,uel si sciuit ubi uenditoress t, uel sciri potuit ut T. eodem i. si fundo l .si dictum. Item cessat euictio, si iudex per imprudentiam facti
uel iuris, uel propter auaritiam male iudicauerit. Item cessat euictio, si emptor usucapionem,uel aliam allegationem, defensioneue allegauerit. Item cessat euictio si quis a sedente in alea emerit,ut T. Quar. rer. act. no da. I. ultima Ergo per contrarium si actori sitdenunciatum, uel per eum steterit, nec emptor uicio la-horauerit. actor pro euictione tenebitur. Ergo eum euincentem, etiamsi ex alia causa postea dominium quaesierit. iuris ratio non patituri quem enim tenet de euictione actio,multo magis hunc euincentem repellit exceptio,iit Teod i uindicantem. Exceptionis titulo di ex consimili, id est non gratuito competit Oictio: siue dictum sit, siue non .ut competat: nisi sciens quis quid acceperit. Sed ectu ne cessabit, cum,ut non competat, actum fuerat. Sane meo iudicio ex donatione pro euictione agitur nisi dicatur. Sed nec ab emptore conscio sicut dicta est i uniuersitate uendita, si singularia fuerint evicta,pro euictione agitur ex stipulatu. si stipulatio intercesserit: uel actione praescrip t. uerbis, uel simili. Si dupla fuerit promula,tripla,quadrupla. praestabitur di impendium in rem. Si uero simplum petitur,in quo interesse cotinebitur, ec impendium in rem euictam factum: ita tamen si non emptori potest imputari , quare ab euincente per doli exceptionem sibi non seruauit, puta si tempore sentent ne ab appellatione sine Micio ceciderat. Ergo si impendia seruare potuit, ea a uenditore sibi restitui minime impetrabit, ut C. eod. l. si controuerita. In summa illud notanda est duod icet uenditor dixit re euicta nil praestitum iri, attamen post euictionem pretium restituere debebit,ut fide as'. empi ec uendi. l. ex empto. Item notandum est quod si aliquis liberum hominem tanquam seruum nescienti uendiderit insum postea haeredem fecerit,haeres ipse factus de seipso respondere debebit ut T eodem l . viij. Amplius illud norandum est,quod haeres fideiussoris licet teneatur de euictione,contra regulam tλmen potest euincere,ut Cod. eod i ultima.
Π Ictum est uendentem reguIariter euustionem debere,nune audiamus crestorem uenditorem casualiter euictionem non debere. Distinguitur tamincreditor vendat, si tanquam dominus uendit, pro euictione iure communi tene Ditur: si tanquam creditor,minime: sed euictione secuta in debitorem utilis ex
Tpto dabitur actio .cui profecit sensitio: sicut si a Caesare iure dominii addicta, futilat euicta uel ab executore uendita, ut Esse pignorar. aes. l. eleganter,ec C. de euiet. l. si ob Tenebitur tamen de euictione creditor, si promiserit de euiactione rei,& li dolo malo distraxit, ut C. eodu .ult. alioquin minimὰ tenebitur ut I Gtrari Pignorat itana quam habet contra debitorem emptori praestet tit it de euaci. l. in creditore . Sed si creditor cum pignus uenderer, pepigit,ut ut pecunia soluta pignus sibi liceret recuperare: etiam hane actionem d Aebucedere debitori, sicut superiorem post euictionem,ut fide distract. pietno. l. si creditor. In summa illud notandum est,quod licet creditor non teneatur de evictione, ipse tamen non potest euincere,nec haeres eius, sed nec siseus: siue uendiderit, siue uendenti successierit, ut Cod. d. l. i. di C. ne fiscus uel respub l. i.
ii. Item notandum est illud, quod licet procurator Caesaris . qui uendidit:
435쪽
hromiserit pro euictione duplum, triplum,sistus non conuenietur, nisi se a simplum, ut iis de iure fisci l. si procurator.
EXpedivimus de iure quod est in dominio nostro. nunc de bure patrie pote
statis agamus,quod est extra dominia. Videamus ira 3 quid sit patria potestas,quid tilius debeat patri iure patriae potestatis: quido; pater filio. Patria potestas est ius quoddam, quod nos parentes habere iis in liberis nostris Iegi
hus,quale ius non habent alti homines,ut Inst. eod. Barbaros autem in potestate habemus. Sed nec matres filios suos habent in potestate. Potestas alia est. quae uocatur dominica. Est ec tertia potestas alia ad instar patriae potestatis in ducta: puta tutorum,di curatorum, quasi,ut Orpnanotrophorii. Est di qua ta potestas,ut magistratust. est re quinta potestas,ut Abbatis in monachos iure potestatis. Filius debet patri omnimodam reuerentiam,id est, ut uereatur, reuereatur, in dicendo, faciendo: ec econtra. item patre inopem filius locuples exhiare debet. Item ex re patris si quid filiussam. quaesierit, it Iud totaliter ad patrem pertinebit: sed si aliunde. dutaxat usus fructus iure: ut superius ego distinxi C. de bonis quae. libe. Iure patriae potestatis pater debet filia exhibere,erudire,do
natione propter nuptias pro eo constituere,pro filia dotem dare. Item bona si Iiorum debet diligenter administrare,nec alienare: nisi ex causa concessa , ut C. de bon. quae. libea cu non sola. Sed nec pater,materi te, nisi propter famem,poterit filiu suum alienare,uel obligare. Sed nee pater filia suum abdicare poterit. uel filiationem respuere, ut C. eod. l. abdicatio. Sed nec patercu ullo suo agere poterit ciuiliter,sed nec filius css patre. Sane criminaliter pater etia filiu poterit accusare praesidi prouinciae illis oblaturus,dicturo sententia,quam tu quos dici uolueris,ut C. eod. l. si filius. Porro mater etia ciuilitercu filio litigare, oc ce criamine in se comis , si uolet,poterit illiu accusare,ut C. eod. l. congruentius Sc C qui accusare no possunt l. propter. Item ψ pater mater debet nominatim instia tuere, uel exhaeredare: uel econtra. In summa illud notandu est, ' pater non solum filios ex se genitos habebit in potestate,sed et filioῖς filios etiam ulteriores. Ergo etiam eis tanquam in praedictis prouidere debebit. Item illud notandum est, quod filium minorem trimo exhibere non compellitur pater, sed mater,ut C. eod. l. nee filium. Tamen hoc ita intelligo, si mater habeat Iac,& ipsam in lacte proprio silium educare non dedeceat.
hi sicatur. Iot sint species adoptionis, quis adoptet: quis adoptetur, apud que,ec quem
iectum habeat adoptio. Adoptio est extraneae personae in silium,uel in nepotem, uel deinceps constitutio. Est autem dicta adoptio adinstar arboris quasi adoptio uel adoptatio, Duae sunt species adoptionis, ut arrogatio,altera stat in nomine generali, uocaturcii adoptio. Vt in caduco,nam aliud dicitur pro non stripto in causam caduci, aliud expressim caducum. Duobus modis adoptamus magistratus autoritate,ut filios familias:& principis imperio,ec rescripto.
ut eos,easue qui quaesie sui iuris sint, hos arrogamus , id est adoptamus. Asm q
436쪽
habe tra non habuerit: sed oc qui nunquam de iure habere potest..ut sacerdos, qui niec . ixorem accipere. sed non is, qui generare non potest. Item foemina arro rare non , Oleu,quia nec filios proprios in potestate habet. Sane in solatium li-erorium in Nie a minorum permittitur foeminae arrogare, at eum ab ea arroga liduntaxat eiu ulq cssiciantur, sed in potestatem suam redigantur. Adoptare potest liber hom V, mas,scemina,Puer,puella ira tamen ,ut is qui adoptet,praecedat eum qui ado Platur plena pubertate, id est saltim decem ec semein annis Apud magistratum qui legis actionem non habet adoptione. fitatum fieri de Τhent Sed & filius familias inagistratus et Ia caecus, Gelpsium etiam in udseipsum poterit in adoptionem dare . iii st. si consul. I. magisti aliis l. et Mn. Adoptantur per magistratum filii familia.s,si tamen non dissentiant, si tari uti parentes eos
adoptionem dent. susticit enim silios eis no dii sentire. Porro eorum,qui quessiu arrogantur, e rellius cosensus exigitur. quippe duplex intercedit rogatio quia'&i qui adoptat rogam , id est interrogatur, an uelit eum, quem adoptaturus
iit iusium sibi filium esse α is qui adoptatur interrogatur an id sieupaciatur ut
R. codem. I. secunda. Arrogatur autem pubes aut impubes. Arrogatio autem impuberis maximam exigit indaginem. Exquiritur enim causa an honesta sit, pedia pupillo. Inquiritur arrogantis aetas, ecliberorum numerus. Praer
rea arrogator satis dare debet de tribus. id est Q bona pupilli salvabit, ec quo a pupilli parentibus eis restituet ' si intra pubertatem decesserit: si uel iniuste eum
ex haeredauerit, uel emancipauerit. Cavebit autem arrogator pupillo, si stipulari potest,uel euis seruo si seruum non habet, nec stipulari ualet. cauebit tabulario, id est seruo publico:& hoc casu, si omissa suerit cautio,utilis dabitur in arro'satorem ex stipulatu actio,utff. eod. l. non aliter,ec t. his uerbis. Adoptionis eriectus hic est, olim filii iam illas in adoptiui patris potestatem transibant, hodie minime. Sed N adhuc in potestate sui genitoris remanet adoptiuus . necessaria percepturus ab intestato forte etiam cum suis naturalibus fit is eis successurus. bane pater adoptiuus alterius filii familias adoptatum instituere non cogitur Excipitur, nisi pater naturalis dederit silium suum in adoptionem auo uel proauo. tunc enim patris potestas rumpitur, ec alia subrogatur, ut Institui. eod. Arrogatus cum suis quo* liberis in potestatem transit arrogatoris. Est arrogatio,quam mulier impetrat. sed di regularis est adoptio, cum dominus adoptoust semum,quem antea non manumiserit. Ssc enim adoptatus consequitur tam
tum libertatem,ec non fit filius, ut Institur. eod. ultimo. Item illud sciendum est, quod adoptio inutiliter facta, puta ,sicut olim per tres emancipationes in lia heris primi gradus, aut per unam emancipationem in liberis caetetis, a principe confirmari solet, us ii. eod. l. λdoptio.
-- Zama potestate eximsst, ae emacipationibus loquamur. Videamus ita quid litem acipatio,que sint species emacipationis, ec qualiter emaci patio fiat. I mancipatio est filii de parentis potestate,uel de filiatione exemptio,iudicis ita tercedente autoritate. Duae sunt species emacipationis,spotanea,ec coaeia. Coadia emaci patio interponitur, puta si pater atrocius oc excedendo modum silia
unberauit, uel inedia affecerit,utff. siquis a parente i .etuus. Ite si prolem suam Parea
437쪽
ocTAVVri coDI cIs. Ax, pater compulerit meretricari,in C. de episcop. l. si lenones. sed & siquis arrogatus,& praesertim impubes probauerit sibi non expedire se arrogatum fuisse, ut
emancipetur poterit impetrare . ut ff. de adoptionib. l. nunquam. In his enim trihus casibus parens cogitur uelle, uolutassis coacta uoluntas est,ut is quod met. cau. t. quod metus is de nupt. l. si patrem. in hunc modum procedit emancipatio, si parenti complacuerit filium praesentem emancipare,ci filio placuit emancipationem suscipere, apud iudicem etiamsi fuerint alienigenae,ambo pater ic filius,debenti intrare,suarum. uoluntatum consonantiam explanare. Quippetioluntates amborum tantum debent concordare. Inde est quod emancipati nes,caeterici; actus legitimi, ut accepti latio, adoptio,& curatoris datio, expediaiantur in iudicio,id est conflictu contradictoi io. Sed concilio, quod inde nomen. accepit, quia uoluntates conciliant,id est cocordant: his omnibus rite peractis. ec in actis receptis .de parentis potestate filius exemptus est: poteritq; emancipator in emancipationis praemia,si uolet, retinere rerum filii pene omniu usium- fructum. non dimidium dominium, ut olim tertiam: non tamen rerum castrensium,uel quasi: poteriti ei peculium donare. Quippe filius emancipatus forte alias peculium non percipiet, nisi sibi esset donatu, ut C. eo. t ultima. Peculium manum lita seruo inter uiuos semper tacite uidetur c6celdum, nisi expressim fuerit ademptum, ut C. eod. Poterit autem filiorum praesentium emancipatio expediri, non tantum apud praesides.sed etiam apud duos uiros secundu legem municipii .ut C. eod. l. i. Cessabunt* hodie rhapismata iniuriosa,quibus olim filius turpiter tractabatur. iniuriis eiri re alapis egregie saturabatur,colaphis,& multis opprobrijs abundanter saturabatur. CessabuntΦ figuratiuae & imaginariae uenditiones,quorum nullus rationabilis est exitus. sed nec est opus rebus,quas nullus sequitur essectus. Si placuerit filios parentibus absentes emacipare, principem debebunt adire,ec eius rescripta impetrare: quo impetrato, si filii absentes apud quocun*iudicem uoluntatem suam consonam exposuerunt, siue ante imperiales apices promulgatos,sive postea,erunt emancipati. Sane infantes cum careant sensu. ergo etiam sine consensu hoc modo poterunt emancipari .ut
C. eod. l. v. In summa illud notandum est, quod filii inviti emacipandi no sunt, nec enim beneficia tribuere in cuiusquam iniuriam moris est nostri, ut C. eod. l. Dec. Item sciendu emancipatione quocunc, loco celebrari posse, ut T. de adopt. . emancipari. Amplius, re praeter emancipationem filius a patria potestate liberatur,ut si fiat patricius, episcopus. Illud sane notissima est, quod parentis mortate: nisi forte in sui patris potestatem casurus sit. sui iuris efficitur filius: sed mir hili modo in patris potestatem redit,ut C. eod.
DE INGRATIS LIBERIS. TIT. LIII.
SIcut bene merendo filii a patriae potestatis iugo relaxantur, sic male merendo utpote existentes ingrati in patria potestatem reuocantur. Quippe conarratia contrariis conueniunti Ergo si filii emancipati atrociter parentes pulsauerint,vel acerbitate conuicij uexauerint, emancipatione rescissa, legum censura damno libertatis immeritae multabuntur,ut C. eo. Item emancipati ab auo uel Proauo, redeunt in patriam potestatem. Sunt enim haec tria notabilia,adoptio extranei,cius emacipatio.& in patris potestatem reuersio auo emancipante ues
438쪽
EXposuimus de filiis ingratis restituendis patriae po testati, nunc audiamus. de eis restituendis similiter patris potesta ti, per ius postliminh: Zc inde occa, sto ne sumpta .loquamur de omnibus filiis, sed etiam de seruis postliminio reueritis, ec redemptis ab hostibus. Videamus ita quid sit postliminiu,unde dicat. quae sin t eius species,quae res habent postliminia. quando pretium debeat restitui redemptori,& quando no . Postliminium est ius rei amissae in praelio uel cir-ica praelium, uel alias propter captiuitatem recipiends, Sc in statum pristinum reducendae,ut Teod. l. postliminium. Duae sunt species postliminii, id est ut reuerramur,uel aliquem seu aliqua recipiamus,ut is eod. l. cu duae. Item postliminia competit alias in helio , alias in pace. nempe in bello captus etiam postea reuersus postliminium habet. Sed Sc non bello captus, postea reuersus, ut ab his qui hostes no sunt, sed cit quibus nec hospitium nec foedus nobis est. Reversus aut
intelligitur,si intra praesidia nostra peruenerit, uel ad amicos nostros,ut Teo. l. postlimini u. Sed ec is soIus reuersus intelligitur,qui ea mente uenerit, ut adlio. sies no redeat. nec enim satis est,domu quem rediisse corpore,si alienus est meare,ut is eod. l. nihil. Sunt aut hostes, quibus Romanus populus,uel Imperator, Dei ipsi nobis bellu indixerunt: caeteri, latrunculi, uel praedones appellantur: ideo absens captus,no fit eone seruus,ut T. eo. l. hostes. Dictum est aut postliminium a limine ec post. nam eo limine quo amittitur .eodem limine recuperatur
Transfuga postliminium non habet,praesertim si liber fuerit. hostium enim numero habendus est,ut T. eod. l. postliminium. Sed Ec qui alias se hostibus dedit,i,ostliminium no habet,ut T. eod. l. postliminio. Sed ec qui potuit redire, oc ii
uit, tanqua transfuga postliminio carebit, ut T. de re militar. l. qui cum .hoe ema equirendum est, utrum quis cu barbaris iuerit uoluntarius .coactusue ut C .eodem i. si is qui , 5cl. si quos. Postliminium etiam habet non homines, ut agri ab hostibus capti: naves longae,n6 piscatoriae, ut scaphae: equi quo*,ut iLeod. l. ij. Ec l. si captiuus. Datur aut postliminiu hominibus cuiuscunq; sexus,di conditio Dis,etiamsi pugnare no pomunt. quia etia percosiliu usui esse possunt. Datur autem postlinium his, qui ab hostibus euaserint compedibus ruptis his quos qui ducibus noliris donati fuerat liberati. Nec enim tales iudicare debemus capros sed receptos milites nostros eo tu decet defensores elis,di liberatores, oc non dominos, ut C. eod. l. ab hostibus. Sed redempti postliminium habent,et qui re Mersi ante fuerant liberi, statim libertatem recipiunt: veru in causa pignoris detineri solent,quandiu pretium redemptori reddiderint, uel per quinquennium ei
seruierint,ut C.eod. l. ult. Hoc tamen ita, nisi pretium remissum fuerit. Remittitur aut expressim sed Oc tacite. Tacite pluribus modis. ecce per beneficiu, putas redemptor redemptam matrimonio tibi copulauerit, ut C. eod. l. ab hostibus i. si is . Sed Sc per maleficiu ,ut si redemptor redemnia prostituerit: sed quandiu uixerit Iis res exigi no poterit, ut fLeo. l. si patre. sed di si mater filium redemeritrietatis ratione, gratis praesemitur redemisse,ut C. eo. l. liber. Reversus ergo ab ostibus libertatem 5c ciuitate recuperat, res suas no usucaptas per resembria it C. eodem .l. ab hostibus med ec parentum mortuorum. Iure enim postlimi' ni j semper in ciuitate fuisse uidetur,ut T. eode. l. retro. nam ec econtra ab hostia hiis captus siquis fuerit, ta decesserit. per aequissimam tamen sietionem legis' Corneliae, liber decessisu creditur. Quippe ea hora qua captus est,expirasse prs sumitur, ut fLeo. l. in omnibus. Ergo filius relictus domi, parentis apud holies
439쪽
non debent: sed nec quod in usu uestium uel uectualium ei fuerit praestitum reserendum est, alio restituendum,ut C. eod. l. ult. Item illud notandum est. φuxor di maritus ab hostibus capti fuerint, at 3 illic apud hostes uxor ex mari to conceperit,oc peperit: prosecto puer natus si cum ambobus parentibus redierit, illis succedere debet. Aestimantur enim parentes, quia reuersi sunt, semper in ciuitate mansisse. ergo di hunc filium domi procreatle,ut C. eod. l. i. Ergo si redierit cum patre tantum,ec matri inquam succedet: quia illa hora qua captus fuerat,decessit se creditur: sed patri non succedet,quia spurius est: sed si cum matre sola redierit, uel sine matre, patre*: tanquam nullus filius,id est nec patrem nee matrem habens,nulli succedet.secundum legum subtilitatem, legisl Corneliae fictionem Nam sicut dictum est cum ambo parentes defuncti apud hostes,ea hora, qua capti sunt. fingantur decessisse: ergo filium intelliguntur postea generasse, uerum ex iuris aequitate. Iure quasi postliminii licet non redierit. quia nunquam captus fuerit: tamen quasi redierit, saltim libertatem habebit: licet neutrius parentis haereditatem. quia ne sicut dictum est secundum legis Corneliae fictione .habuerit .ut meo. l. apud ,re aede statui me. l. si statu liber. Sed forte hodie secus erit,& patris habebit potestatem,quia sola naturalis causa inspicitur: sed ius authen. contra dicit non reducens authenticam ad hunc
DE INFANTI Bus zπPos ITIs LIBER Is ET SERVis .ec de iis, qui languinolentos nutriendos
SIcut supra in redimendis eaptiuis pietatis exercetur ossicium, sic θc pueris expositis suscipiendis, susceptis* nutriendis pietas aperit sinum, charitas pandit gcemium: ideo de his adnectamus. Nempe quando pueros expositos ad mortem de bivio uel triuio, desie foribus ecclesiae in ulnas leuamus,gremio so- semus charitatis, misericordis, ac humanitatis ossicia impendimus: ergo posta modum illos a nobis educatos, adultost factos loco seruorum non habebimus siue ab initio hoc consilium malsgnum sumpserimus,sive postea hanc distinctionem peissimam acceperimus,ut C. eod. l. ultima. Distinguitur autem infans expositus, seruilis,uel Iiberae coditionis expositus 5c dominus sit: patre inuito uel ignorante, an conniventiam accommodante si se inuito, uel ignorante expositus fuerit, pater filium poterit repetere, sed impendia debebit restituere: excipitur,nisi a iure uendicauerit,ut C. eo. l. i. Quid ergo, si prolem familiam* suam
exposuerit, uel exponi fecerit, uel alias expositionem factam ratam habuerit poenae constitutae subiacebit, id est repetere filium seruum te non poterit. nec enim suum dicere debebit, quem pereuntem contempserit. quem canibus 8c mu ribus exposuerit, ut C. eod. l.secunda. Ergo iure legis, filii sui iuris emciuntur.ec serui ingenui constituuntur, nullius patronatus praestabitur: sed Iesiduntaxat gratiam agentes,omnia quae habebunt in suos posteros , haeredesve extraneos transmittere ualebunt, ut Cod. eod. l. ultima. In summa illud notandum est, quod si pater filiam exposuerit , Oc nunc adultam sumptibus& labore tuo actam matrimonio coniungi filio tuo desiderantis patrem fauere uoto conue-
nit: qui si remittatur , alimentorum solutioni in hoc casu parere debet, ut Cod. enupt. l. Patrem s
440쪽
EXplicauimus in superioribus de iure scripto,nunc disputemus de iure nora
scripto quod appellatur consuetudo. uideamus ital quid sit consuetudo. ruantae autoritatis sit, qualiter distinguatur, quando sit consuetudine iudicanum,qualem oporteat csse eam . Consuetudo est ius non scriptum moribus populi diuturnis inductum. Item consuetudo est altera natura, est dicta consuetudo magnae autoritatis. Sed di consuetudo iuris conditrix est in tempus,et abrogatrix sicut sequentia expIanabunt,ut fide legib. l. nam. l. fide. l. de quibus. Consuetudo alias communis , ut populi Romani: alias specialis ut cuiuscunm populi, uicanei,ut C. eod. l.de a dii laris l. ad , di C. de emancipationibus i. i. ec C. eod. l. i. Vbi lex deficit, uel ambigua est in quocunch opido ad consuetudinem urbis Romanae decurrendum est,ut Institui. eod. Roma enim communis nostra patria est,ut T. de municip. l. Roma. Ergo secundum mores oc consuetudines,oc agendum Sc iudicandum,ut C. de testamen. l. testamenta. Ac C. de testamen. aperi l. n. ec ride iniust. test. siquis. Sed Sc prouinciales magis faciunt sibi mores . Sed ec in lenibus cu extra ordinem alicui beneficium largimur,morem ei gerere dicimur. Ita tamen secundum consuetudinem iudicare debebit,si
iuri scripto aduersa non fuerit,ut C. eo. l. iij. Nam ec alias si lex municipalis permittit aliquid fieri,ut si cadauera in ciuitatibus permittat sepeliri lex municipit. id est consuetudo est spernenda,& generalia iura scripta sunt sequenda ,ut T de sepulch. uiolato t. prstor,& C. de usur. l. eos. iij. Quod ergo dicitur ii de legi. ibi consuetudinem abrogare legem, sic debet intelligi, id est cosuetudinem non aliam. Sicut enim ius aliud scriptum, aliud non scriptum: sic dici potest lax alia
scripta, alia non scripta, ut contiuetudo,ut ad i. o. Nam 5c lex alia posita, alia naturalis,ut Institui. de iuri. h. ec C. quorum bono. l. ult. Ergo lex Icripta,tati tum per legem scriptam cassabitur: 5c non scripta,id est consuetudo tantum per legem non scriptam, id est per contrariam consuetudinem abropabitur: multo fortius ec per legem scriptam. Hoc ego: quidam alii inquiunt distinguendum, populus utatur cotra legem scriptam cosuetudine aliqua, sciens legem, an ignorans,ut sciens,legem abronet u non sciens .minime. Hoc ego non probo,ne delinquentium melior sit conditio. Item tali argumento hoc arguo: in principem per regiam legem populus Romanus Omne ius transtulit. ergo ius condendi iura re abrogandi sic ius tale sibi non reseruauerit. Oportet autem consuetudinem esse longaeuam, hominum* excedere memoriam. Oportet ut eadem ratione fuerit introducta. mali enim mores diligenter cauendi sunt: ne quod errore inuentum est rationem uincat,aut legem. Item probatior erit als prsstantior consuetudo,si aliquando fuit confirmata contradicto iudicio, ut ff. ce le. cu de. DE DONATIONI BPs.
π PEDIVIMUS IN SUPERIORIBVs de contractibus, omnibus, qui pend omnes iure gentium introductii sunt: sed quiat donatio olim non erat contractus, sed nudum pactum,per Iustianianum facta est contractus redacta in numerum cotractuum,de donationibus subqciamus tractatum. Exponamus ita unde ducta sit donatio,& quot sint species eius, quis possit eas donationes celebrare,de quibus hic agitur, qualiter donatio psiciatur, qualiter deficiat.
qua actione,& quatenus donator conueniatur. Verum quando,ci qualiter do-