장음표시 사용
121쪽
1o1 COMMENTARIVs res non habet meus ille vetustissimus codex, ut videri possit ex Marco S Luca huc translatus, quum in nonnullis etiam Latinis codicibus veteribus desit, nisi repugnaret diversa constructio. Syrus autem interpres hunc quidem habet, sed proxime praecedenti praepositum quo etiam ordine legit Minterpretatur Chrysostomus. Haec ille. Addo, eodem o dine legisse Arabem, sic nempe, ut versum I 3. ibi facta . Euangelium vero Hebraeum, co ordine quem Vulgata lectio prae se fert. V E R S. I9. Mωροι κλο λοί. Consentiunt Syrus & rabi At Vulgatus 3c Euang Hebr. tantum legerunt oφλοὶ, caeci. atque ita in tribus se legisse exemplaribus, testatur
cem adhibuit Euang. Hebr. H a. Syrus J. Npn .unde mutato in 'in Talmud cst ton, & cxponitur Hrura, teste Aruch. Arabs y- η , quod non nisi geminato Ain a Syro differt. Additur ,- τι - λν, se anetlsum. Syrust O. Arabs eadem voce quod procul dubio anethum denotare, affirmavit nobis Cl. Golius, quem, ubi in Arabicis haeremus, tanquam Apollinis oraculum adire selemus. Euang. Hebr. Vertit m s . cum quo Lexicogra phi non sentiunt. Scindlerus ora ruta. David de Pomis, Hu ου pan ora hom, s nomen herbae quae dicitur ruta. non longe abit 1 Graeco πήγωον, quod a Syri dicunt. non est
. Tremel. Munaeatis quod exterius eapoculi, quae stat ansa. Boder in Reg. & Paris. emundatis exteriorem partem calicis es quae sunt anse. Nescio quid hic in Syro viderint,
122쪽
S. M A T T H. C A P. XXIII. ros cur l , ly verterint quae tres. . quum sequenti versi ,ciniso Lm ' σα - , Trem verterit,interius pocuti se palinae. Boder. quod eis intra calicem se paropsidem . rechd. nam & Ferrarius testatur significare patinam, paro' dem. sed scribit is mi , ut&Lex. Syr. Arab. ubi dicitur idem esse quod i 4 o, Arabice , quod Raphelelagius vertit parolsis, sed scribit . dubito an recte. quum & noster interpres Arabs παροψ. , quod Syrus Vertit irami O J.mo , transtulerit per non per O .
Ferrarius . in tectorium calce induxit , dealbavit tecto
ria calce . Inde in Lex. Syr. Arab. nomen i vi , quod Arabice exponit , di calx, estque caemenium. sic&hunc nostrum locum Arabs eadem voce interpretatur qua Syrus, d j, liab, quia vos miles sis sepulchris dealbatis. Unde simul constat, recte scribi
per a. neque id esse ex lapsu librariorum, quod suspicabatur Tremellius, quia in Talmud scribaturo, per p, ut ex Aruch al pare . V E R s. 3s. Ut veniat super vos Omnis sanguis justus. Sic quoque Vulg. Et Euang Hebr. At Syrus& Arabs justorum. Κως ζῶμαὶ Ζαχαρ h έοῦBα ου. Conveniunt in hac viri denominationeSyrus Interpres &Arabs. ut & Euang. Hebr. ubi vocatur σπ QP. Rejiciuntur autem merito qui ex veteribus Interpretibus ad Zachariam patrem Ioannis Baptistae hanc iustoriam retulerunt. Doctic
123쪽
io 4 COMMENTARIVs IN simi quique reserunt ad Zachariam filium Iriadae,de cujus
caede historia exstat a Par. 2 .ao. voluntque Iojadam iuisse binominem,aliter dictum Barachiam. vide de hac re dissertationem Salomonis Glassis, Philologiae sacrae lib. i. pag. Io 9. seq. ubi etiam κιωνυμον fuisse vult hunc Iojadam, atque Iddonem quoque dictum. refert enim eo illustrem locum in Targum Threnorum Ier. a. '. 2 o. ubi ad verba
Vt mp er m p ram κ lum' na mi bit. Id est ,sicut occidisis Zachariam Eum udo, Sacerdotem magnum Prophetam delem, in domo sanctuaris Domini, in die propitiationum, quia arguebat vos ne faceretis malum coram Domino. Mirum est Matthaeum pariter S: Chaldaeum ita accedere ad Zachariam istum, qui Prophetarum minorum undecimus fuit, qui iam 'anr m dicitur. Matthaeus enim patrem ejus, Chaldaeus avum nominat. nec obstaret Hebraismus, quo minus apud Chaldaeum Uy verteretur nepos Idrinis, ut pariter Matthaei MChaldaei historia referretur ad eum quem dicimus Prophetam. sed in Chaldaeo duo obstant. Primum, quod Zacharias Malachiae collega post Hieremiam vixerit, itaque quum threnos Ieremias scriberct, occisus jam dici non potuerit. Alterum, quod ille n' 'ar dicatur fuisse Mari in Sacerdos magnus, quod nostro Zachariae tribui non potest, cujus tempore Iosia filius Iosedec sacerdotio fungebatur. Itaque non illubenter cum Cl. Glassio sentimus, cundem esse cujus caedes a Parat. Ση. describitur, quem & Prophetam & Sacerdotem magnum fuisse constat, quia Iriadae Sacerdotis magni fuit filius. Nohilis ac doctis. vir Constantinus i Empereur in tractatu M I D D O T H , pag. 8o, vult per anticipationem hanc historiam narrari, atque aoristum ειφονιοσατε positum pro futuro, respicique quod narrat Iosephus lib. . de bel. Jud. cap. ly, Zachariam filium Baruchi
124쪽
S. M Λ T T H. C Λ p. XXIV. ios non diu ante urbis excidium intersemim fuisse in medio templo. Videant eruditi an Iosephis , quod idem procul dubio nomen cum et in Hieremiae, sit idem qui Matthaei Βερεχίας, qui Hebraice dicitur. Ait Iosephus, H- isse istum Baruchi filium πλίαον ἶ- τ δ φαμε των,Lvι-iem se extanstrissimis. . item μισοπινηρον f φιυλισθρον, maDrum Orem, libertatis vero diosissimum . VE R S. 37. Sicut coiligit gallina puns suus A . Giae Κ, Trem. &Bod. Iubalassas. Verte, sub ala sa. est enim singulare. nisi fortasse collective sumamus. Arabs in duali, sab duabus alis δειis. Καιοκs noluistis. Conveniunt Syrus & Arabs. Nec observavit Beeta ullam dissensionem. Vulgatus tamen in singulari habet, se noluisi' ut SI Euang. Hebr. mam nM es tu renuisti. Chrysostomus legit in plurali. CAp. XXIV.
V E R s. I. Καὶ εξελθών ο re σοῦς- Fuροῦ. sic legit Euang. Hebr. habet enim, Oexivit Iesus, esivit e templo. Quoddam exemplar, inquit BeZa, legit, εξελθωνο-Fuροῦ , επορα ετ . Sic Vulgatus, Et egressis Iesus de tempo, ibat. quam lectionem, utpote me-
.lius convenientem, BeZa quoque sequitur. nec multum abca differt Syrus, IO,
Syrus per omnia convenit. At Vulgatus, primo pro Iesu autem dixit istas, habet, Isse autem restondens dixit istis, o 3
125쪽
ios COMMENTARIVs IN αυτεις. sicut in duobus vetustis codicibus le
dixit istas. Euang. Hebr. Nais on, n y mn , ct irae responditi s dicendo. Deinde, pro nonne videtis ' Vulgatus, videtis tomissa particula negativa, quam in quinque vetustis.codicibus deesse testatur Cl. Beza. deest quoque in Arabe &Euang. Hebraeo. auferri eam vult doctiss. Caseu bonus, quia locum hic habere non possit. Fateor abesse posse. sed locum habere non posse nego. Quidni enim rectum sensum habeat, Nonne res ita se habet, vos jam haec omnia videre' quae negativa interrogatio ex more Hebraeorum valet affirmationem: Certe vos jam quidem haec omnia videtis, sed non semper videbitis. Futurum est enim ut ne lapis quidem relinquatur super lapidem, qui non destruatur. V E R s. t udituri sis autem 'in , Tremni. Besis, Boder. ponitur pro mλεμους. Singulare est lac ira,
bella se rumores bellorum. Syrus lutabor i , --O
rumorem bellorum. Graecus textus in pluraliἡάλθοις πιλέμων. ut & Euang. Hebr. mran n m deri , se rumores bellorum .
miror cur Vulgatus , s opinionespraeliorum. Sequitur Dquae ad verbum Syrus, . -yO
OGII . Trem. & Boder. oportet enim ut hac omnia ant. Verto simpliciter,ut omnia fiant. nam haec omnia est ut enim obiter hoc moneam, est omnis masculino gen. omnis foemin. mm m. m m omnia. ubi assixa non demonstrant, sed
pugna, tribuistis. quod Ferrarius vertit contentio, altercatio item crudelis , durus. Arabs habet genus.
126쪽
S. M A T T N. C A P. XXIV. Iorsenus indicant. Cl. BeZa monet , in quodam exemplati addi ταάυτα. sic Arabs, Ita, hoc omne. V ulgatus tantum legit ταμα. ut & Euang. Hebraeum. Sequitur ibidem, ς πω ες Beza, sed nondum erit sinis. quia nempe annotat Erasmus, se alicubi legisse εμ . quod Versiones nostrae non probant. Syrus, yl Sed non adhuc finis. Euang. Hebr. O adhuc non es sinis. Arabs, δ υ --, sed non advenit sinis. notum enim est particulam δ futuro junctam vertere illud in significationem praeteriti. idem cst quod vulgatus dixit,
sed non eis Mis. ambo pro ουπω legerunt ύ. sblent autem verba haec accipi, ut sensus sit,nondum hic malorum finis, sed majora sequentur. mihi τὸ πιλ certum ac determinatum finem designat, nempe consummationem seculi. sicut
πιλ . ubi dilucida explicatio est hu)us loci. sensus est, etsi omnia ista videatis , nondum tamen est ille finis, illa σαυτίλψοι Fάων , de qua modo quaesivisas, quando futuracsset. Itaque Belgice non oportet vertere, inirerno: en ist Menepiade Sed, ut recte doctiss. Hermannus Fauchelius,
S: Boder. insingulis locis. Certum est, non agi hic de isto terrae motu, qui in Consummatione seculi futurus est, de quo Apoc. 6. I 2. qui generaliter universavi terram est concussit rus. hic enim de iis rebus agitur, quae tantum futurae sitnt : ut-seqv. dicitur. particulares autem istos terrae motus in omnibus S singulis locis futuros, non est verisimile, neq; hactenus historiae probarunt. Verto ergo
O' varist in locis. neque enim semper repetitio illa universitatem, sed sepe varietatem tantum signi-O a ficat.
127쪽
ro S COMMENTARIVs IN ficat. ut Act. a. q. coeperunt loqui ἱnραι γλύω me in
Elata diversis linguis. sic Q- Il saepe pro
2 δες, quidam, vari', diversi usurpatiar. ut Ach. Io. 23. & I7.I8. In Graeco est Ur ππους. Beza ,singulis locis. Vulgatus, per loca. Arabs, in locis, id est, ex mea itintentia, mari' locis. Neque enim'semper universalem distributionem significat, sed lape indennitam , S quae nonnunquam ad particularem magis quam universalem referatur. qualia apud Latinos sunt advcrbia oppidatim, domatim, viaritim, . sic Actor. 2o. zo. dicit se docuisse Ephesi ,-- οἴκους, domatim, i. indefinite per domos, non persingulas domos. . Euangelium tamen Hebraeum hic habet niduo visa, in omniabus locis. Etsi omnes Hebraice docti lubenter milii,sat scio, concedent,Wώm ς dici Hebraice mpna. quae repetitio , hic, ut in Syriasmo, non universalitatem semper, sed indefinitam saepe distinctionem & diversitatem significat. qualis Hebraisinus est Marc. 6. 39. Et 1 sit eos discumbere cui πίπια αμώmαι, id est, κατα συμmmα, per δἰ tincta is varia convivia. sic vers. o. Et discubuerunt ποιαο--, i. κα- πασδας , per disinctas or vario areolaΥ. VE R s. II. A m igitur videritis τὸ βδέλυγμα
signum abominationis desolationis. melius Boderi portentum immundum vastationis. Dan. I 2. II. vocatur Na dominatio vastans, Mod, inquit Beza, interpretari etiam pos sumus. abominationem supendam. dubito. nam π de persona quidem dicitur quae obstupescit, sed de re quae stupenda est, id est, stuporem incutit e dici non arbitramur. Dan. 2. 27 vocatur Mam n ira, quod Iunius optime, nostro judicio, interpretatur legiones detesationum desolantes. nam ut ala exercitus apud Latinos, ita ala, apud Hebraeos de agmine
128쪽
S. M A T T H. C A P. XXIV. ro', agmine militari quoque dicitur, Esa. 8. 8. ut &-Husidem significationis. βδελυγμα itaq; fiant execrabiles Romanorum copiae desolantes ac vastantes: interprete Luca cap. 2I. Vers 2o. οταν 3 ἴδητε κυκλου 4 L Huj-γνῶτε οπι .sκω quid est apud Matthaeum locus sanctus ' ii quid αἰβδέλυγμα quid, stare in loco sancto ξ κυκλοῦν - ζι- ρουσα M. cur βδελυγμα ερημωπακ t quia tunc advenerit ἡ ἐρη- μωρος -τῆς. tunc qui in Iudaea sunt, fugiant S c. ideo Syrus ista agmina recte vocavit signum immundum de lationis. V E R s. IS. in agro eis ne revertatur mῆ Am ρο ist. ita habent Regia, &: Cothcnensis. deest haec vox in Viennensi, ut & praecedentes quaedam, de quibus vide catalogum variantium lectionur . dubito autem an prima vocalis ad literam thau recta sit, quae mihi per Scheva legenda videtur,hoc modo , Crij m . habet enim solummodo vocalis illa locum cum assixo primae pcrc
si hic erro, patiar me erudiri. ponitur hic pro οπισω: quam vocem Arabs quoque te t. Vulgatum Euang. Hebr. noni legerunt. Sequitur ἀραι μιματοι - τοῦ ArabUuoque in plurali. At Syrus, Vulgatus, dc Euae . Hebr. ιμοέπιον. ut in quatuor vetustis exemplaribus legisse se testatur Beza .
V E R s. a I. Erit enim tune l. cit assimo magnal ὁ n Trem. & Boder. qualis non fuit. Verte,
qua non fuit. qualis enim hoc loco dicerent ni fallor sIn Graeco tamen est Oia, qualis. atque ita vulgatus, Arabs Euang. Hebr. legerunα
129쪽
lio COMMENTARIVs INU E R S . 23. ωλ ο Xργώς,η ωλ. In quodam codice, inquit Beza, legitur ἡ κει. Vulgatus, aut iLic. Syrus tamen, Arabs & Euang. Hebr. bis legerunt es enim dicitur Syris . Arabibus Hebraeis do. quae hic non adhibentur. VER s. 24. ως πλουη , dcc. sic Syrus & Arabs. In uno exemplari, inquit BeZa, scribitur ωςτε πλουηθοῖα . Sic Vulgatus, ut in errorem inducantur , circ. sic Euang. Hebr.
nus seductionis,spossit eri, electi ipsi.
angel. Hebr. retinent plurale. At syriis ocia Mosita Joa.
ubi non recte Trem. ecce in penetralibus eis. Sed bene Re .gia, Ecce in cubiculo eis. est enim singularis numeri. nec tamen aliter legisse arbitror, sed sensum exposuisse, qui est, Ecce in hoc aut illo penetrali eis. neque enim in multis simul esse poterat. species ponitur pro individuo. ut, quaerebant animam pueri, mortui sunt, de solo Herode. I bcri i erant cum eo, conviciari sunt, de uno latrone. Caelestia melioribussacri cys purgantur. Hebr. 9. 23. de unico sacrificio Cluisti. Ita hic: Ecce in Ienetralibus eis, de uno penetrali. .
cunque erit cadaver. respexit Hebraeorum 'ua cadaver. At rectius Tremel. corpus. nihil aliud enim apud Syms est
i quod interdum idem sit quod' iam caro.
a corporalis , carnalis. radaver autem
J dicitur. quod non monuissem, nisi & Drusus in
Praeter. tradidisset, Syrum quoque luc habere cadaver; dc Beeta re ecturus vulgatum, , qui hic quoque verterae corpur,
130쪽
S. M A T T H. C A P. XXIV. Irt cavus, affirmasset, Syrum diserte non hoc tantum loco, sed& Luc. II. 37. Vertisse cadaver. non probo. nam vel locus iste Lucae confirmat, Syris esse corpus. quia ibi in Graeco est, μου τι μει οἱ ἀετιέ. Videntur ergo S Syrus S Vulgatus hic quoque apud Matili. legisse σωμα, pro Arabs contra utrobique videtur legisse utroque enim in loco habet Brial cadaver. nisi dicamus sensum cum expressisse, quia per σωμα non vivum sed mortuum corpus, i. cadaver intelligitur. Euang. Hebr. etiam habet rabaa cadaver. V E R s. 3 i. Tremel. & Bode r. in Paris. Et mittet angelos suos cum tuba magna. At in Reg. cum ci ci clangore magno. Iiinius, cum clangore magno. recta est Iremellij interpretatio,
bae magna. Euang. Hebr. Hria, Pomoa, i. ut habet Vulgat. cum tubasevoce magna. In vetustis codic. inquit Beza,legitur , σαλπιγγίλ-φωνῆς . sequitur codem versa
a summitate raelorum , inque ad summitatem eorum. sic&Bod. in Paris. at in Reg. melius, ab extremo caelorum inrue ad extremum eorum. Verte, ab initio eorum uoue ad initium eorum. l a enim propriu caput, metaph. autprincipem initium significat. In Graeco est, απ-ουγνων ἐως ἄκρων Ania. sic
eorum. sensus idem est. nam ab uno rei initio ad alterum, est ab uno Mus extremo ad alterum . V E R S. 32. Καὶ τοι φυλλαλφυν. Beza transitive, Et solis germinat. Vulgatus, Et folia nata. Erasmus, enata. Syrus r