장음표시 사용
251쪽
Σ32 COMMENTARIVs IN βαλων, quum hoc animadvertisset, re animadvers. quam sententiam omnibus aliis praefert CL Casaubonus , quia βολὴ interdum est εννοια. vel alteram hanc , qua λων sumatur pro eo quod Graeci auctores dicere solent videtur accepisse pro, μβαλὼν καλυμμα. τῆοῦφι infect aciei velamine flevit. Solebant enim antiqui in luctu velare caput, ut Est. 6. I 2. & alibi videre est. Bezae
tamen prima interpretatio magis arridet. enim Pro ruere, cum impetu orcitato curse ferri, risurpatur
apud Hesychium δεβιλή, vertitur. Potest autem im- fletus ille dupliciter sumi. vel pro subito motu de loco inocum, ex atrio foras: quae sentcntia Bezae est. vel pro subita mutatione animi sedati in commotum dc tristenta.
quae Erasmi mens fuit, vertentis, or prorupit in 'tum. quod minime fastidiendum. enim is recte dicitur, qui festinanter aliquid aggreditur, S in negocium quasi ruit. ut Verbolentis Magis vertere queas, ct ruens 'vit , vel, se festinans aut cum impetu flevit. quod minus emphatice Syrus & Vulgatus dixerunt, O carpit siere. Hebraice κωτερον dico, naa v r simpulsus sevit. sicut Est. 3. φt is,
mi r in z mi cursores exiverunt impulsi, id est . festini, sine ulla mora. Nondum finio. etiam est adjicere, addere, augere. an non verti possit, es augens, id est,abund emis' ut idem si quod apud Mail. Domi. non a stirmo.Hebraei id dicerent, or magnificavit vel multiplicavit MN. quod de Davide dicitur i Sam. 2o. i. C A P. XV.
252쪽
S. M A R C. C A P. XV.sserunt turbae. atque id, inquit, videtur sequutus Syrus interpres. Quod ego non concesserim. nec dubito quin legerit αν--. habet enim Trem . silicita - ωnt. Reuela,concitarami. recte.nam Lex. Syr. Arab. . t si . vertit, concitat , o Zudiosum reddit, or excitat. est sudium, diligentia. hine , , stodiam diligentiam excitavit, sudiosum reddi dii. Arabs quoque sic legit. Vertit enim
man. l . Erat autem hora tertia, quando cruci erunt eum. θωρμιτζων, εἱ-ρως--ἀν, dixit Marcus. Recte observavit Syrus, 1ών hic idem valere, quod ispe vau apud Hebraeos , frequentissime autem apud Arabes, nempe quando. non possum autem non addere interpretationem Arabis in dissicillimum hunc locum. Sic habet, o Iat . , Et inae in tertia hora quum cruci xus esset. Conjungit cum versu praecedenti, ubi de divisione vestium Christi actum. id factum, inquit, tertia hora a crucifixione. Non intelligit ergo tertiam Liasse horam quum Christus crucifigeretur. sed quum milites partirentuc ipsitis vestes, tum tertiam fuisse horam quod crucifixus fuisset. Ad eum sensiim ἐς ρωαν per plusquamperfectum vertendum esset, hoc modo, erat ausem hora tertia, quum crucis erant eum. quod lingua Graeca facile admittit. nec Gg reyu-
253쪽
Σ34 COMMENTARIVS IN repugnat Syriaca,ut a 2 l . D vertamus quam crucifixissent eum. melius cane, quam ut Tremel. hic vertit, quum crucisigerent eum, quod dicerent potius OO . nec tamen hoc attulimus , quod Arabis sententia probetur nobis. existimamus tertiam dici potius hic intelligi, quam tertiam crtici fixionis. & placet nobiscorum sententia, qui sextam horam, Ioannis I9. accipiunt Romanorum more. tertiam vero Maud Marc. Iudaeorum. nam SI de resurrectionc Christi agens Ioannes cap. ao. i'. dicit Christum primo die hebdomadis quum vespera esset comparuisse in coetu discipulorum. ubi vespera intelligi nequit, quae occasum solis antecedit. quum enim diis scipuli cum Christo venissent Emmauntem,jam tum dicebant ei, , νώ -η-cxinde accubuerunt, cognati sunt, reversi sunt Hierosolymam, quae
sexaginta stadiis inde distabat, Luc. 2 . I 3. accesserunt discipulos, narrarunt quae contigerant, ibi demum Christus apparuit. Vespera ergo fuit post occasum solis. quae si Hebraeorum more accipiatur, ad secundunt septimanae diem referenda erat, non ad primum. at Romanorum more,
qui naturalem diem a media nocte incipiunt, & rursus ca-dem. terminant , pars erat primi diei. Atque inde expediunt nonnulli, quod apud Euangelistas parasceve, in qua discipuli pararunt pascha, vocetur primus aZymorum. Si cnim vespera qua Agnum edebant, quaeque Iudaeorum moro initium erat diei decimae quintae, accipiatur Romanorum more pro parte dici decimae quartae, recte is dies primus aZymorum dicitur. Ita S hic tempus passionis Christi sic accipio. nocte versatus est in aula Pontificis. ibi sub gallicinium a Petro abnegatur. mane traditur Pilato. Matthaeus ait factum σκλας Marcus, e m
254쪽
S. M A R. c. C A P. XV. τὸ Lucas, α ς ε νετο Ioannes,G3πωια. Ab eo tempore accusationes instituerunt coram Pilato, donecesset ωρμ α ει in , inquit Ioannes. ubi si intelligitur sexta Hebraeorum, duraverit concertatio Sacerdotum cum Pilato a summo mane usque ad meridiem. quod parum est verisimile . neque videtur cum reliquis Euangelistis conciliari posse, qui constanter asserunt, a sexta usque ad nonam fuisse tenebras. Si ergo sexta Ioannis eadem est cumca qua ortae sunt tenegrae , qui fieri posuit ut tam exiguo intervallo omnia contigerint quae narrantur Z scilicet Pilatum denuo consedisse in tribunali. conatum iterum fuisse dimittere Iesum. obnitentibus sacerdotibus sententiam
tulisse. militibus tradidisse. omnia quae ad supplicium requirebantur parata fuisse. itum esse ad locum supplicii. ibi acetum felle mistum ipsi propinatum . deinde crucifixum
fuisse. vestimenta sorte divisa. praetcrcuntes convicia dixisse. Christum pro ipsis orasse. matri suam loanni commendasse. Post haec omnia demum tenebrae ortae sunt. Existimamus ergo, accusationes sacerdotum durasse a summo mane usque ad horam fere Romanorum sextam, quae Iudaeorum prima erat. Inde usque ad Iudaeorum tertiam, quae Romanorum nona crat, contigisse quae narravimus crucifixioncm antecessisse. ipsa tertia filissc crucifixum. inde usque ad sextam , quae Romanorum duodecima est, contisisse quae post crucifixionem tenebras diximus antecessisse. inde fuisse tenebras usque ad nonam. confirmatur id ipsorum Iudaeorum testimonio , quorum verba sun
nobis, Iesm manesius ensem fuisse , quia omnia judicia Ipraelutantum manesiunt , inque ad tempus μmendi cibi. vcre ergo manc, si hora diei tertia. verba ea habes in notis Munsteri ad cap. 26. Evangelii Hebr. Matthaei.
255쪽
a; 6 COMMENTARIVs IN Arabs. Plerique volunt esse Syriacum quod mihi non videtur. Sic enim potius Αγα i scribendum fuerat. Alephenim apud Syros notatur Vocali prima, quae per apotius quam per e efferenda. Lamed habet vocalem quar. ram: quae etsi Syris per o cfferatur, respondet tamen rω Canaeis Hebraeorum, de pcr a reddi solet, ut in αββα, θαλι- , similibus apparet, quae Syriaco terminantur vocali quarta. malim ergo esse Hebraeorum 'nues, cujus vocales cssiciunt illud ipsiim ελωt quod habemus. Syrus hic rursus habet , ut apud Matthaeum, pro quod factum videtur, ut dcinde interpretari posset per . V E R s. 36. E'mπιζεν τὸν, λέγων, 'εn. Solus Syrus in
V E R S. 42. Κα -ος, ας βοώ γύης, ἐπὰ ἴδω ορο αββαὼν. Consentiunt Vulgatus & Arabs. At Syrus, Κα -&c. Porro Arabs pro nas --ci habet quod non proprie Irarasceven, sed conventum , congregationem fgnificat, . atque inde pro die Veneris seu sexta nebdomadis seria usurpatur , quia hebdomadatim eo die solenniter conveniunt Mahometistae, sicut Iudaei septimo, Christiani primo, ut M a Iudaeis M a
Ghristianis differant. Quandoquidem ergo sextus dies cst Hebraeorum seu parasceve, pro parasceVe
V E R s. η3- Συ μων-Vulgatus, nobilis decurio. δ Ε μων pro nobili non legimus. Beza, honoratus Senator. Honoratus in Glossario dicitur. at honesus vertitur. proculdubio rectius. dicitur enim tum de eo qui decenti ac speciosa forma est,
tum de eo qui se decenter, composite S honeste
256쪽
s. M A R C. C A P. XV. quod hujus loci est. inde decenter, honesp.
ιονέω honestὸ me contineo. Syrus, honor u retinuit Graecam vocem βουλε6της, quam&Bezavertit Senator, unus ex eorum qui Sanhedrin dicebantur. cui favet quod Luc. 23. sy, dicitur, οπι λιτν τη-o A. Videtur ergo fuisse in codem cum ipsis βουλα τηρ ω. David de Pomis, ora , a, consiliarius. Mavult tamen Cl. Casau bonus Vulgato accedere, cujus haec sitiat verba: Ninquam alibi sit, opinor,mentio ullius Hierosol misani: praeterea certum est, Curialesse Decuriones Graece dici βουλά mς,eorumque confessim βουλία , ni in l. io. D. De pollicitationibus. Glus. βουλοί ς, Decurio, Curialis. uare hic quoque suam significationem ei voci censeo cum veteri inter prete retinendam et ita ut Decurio Arimatheae Iosephira hic Dis intelligatur. Hactenus ille. Vbi non libenter viro Cl. largimur , nusquam Hierosolymitanimentionem fieri. Nam in initio Gemarae codicis Ioma,
conclave summi sacerdotis vocatur, ura a m ,, conclave λα των , alias imma se, conclave προέδεων. teste Cl. L'Em-
pereur, Middoth pag. 378. Vnde liquidius ctiam constat, fuisse Iosephum nostrum ex eorum numero, qui in conclavi summi sacerdotis tanquam βουλο τψ δί -είλει comparebant, S sententiam dicebant. Arabs vertit, verso Romana, erat nobilis Decario gravis, a sectu regio. quorum nihil est apud Arabem. ad verbum sic verto,sterat pulcherdecie, reverendus, praedisω consilio. est bonus, pulcher. est illud Danieli usitatissimum v l lendor faciei, series, cultus corporis.
est timere, revereri. inde timendus, reverenduΥ.
est consilium. accus. lo in praeditiis confitio, tu est consiliarius. Vnde apparet Arabem illud duobus
257쪽
138 COMMENTΛRIVs IN modis vertisse, primo pulchersiecie, ratione corporiis habitus, deinde reverendus, ratione dignitatis. ad innuendum, utrumque id ca voce contineri.
V E R s. q6. Καὶ ἀγο,ας-Vulgatus S Syrus hie rursus Iosephi nomen exprimunt. . Arabs non item. C A p. XVI, V E R s. I. LM FVulgatus& Syrus, quum transisset sebbathum. BeZa , exacto intercedente sabbatho. miror hic Arabem, qui habet, Ese tam, loquum essetfbbathum. accepit pro reclamante Luca, qui diserte ait, eas sabbatho non emisse, sed quievisse secundum legem. nisi forte vertendum, sequumsuisset. quod autem sequens ηγόωσαν Cl. Beza vertit
emerant, ut cum Luca conciliet, opus non esse docemus in notis nostris ad Mati. 28. I. Non est quoque onnittendum, quod ait Euangelista, venisse eas ἔνα ἀλειψωαν - πν, Vertisse Arabem, ut ungerent sepulchrum. non ut ipsum
Christi corpus ungerent, quod jam a Iosepho & Nicodemo aromatibus conditum, linteis crat involutum,sed ut sepulchrum, in quo jacebat, aromatibus condirent. Editio tamen Romana habet, ungerent Iesum. VE R s. 2. A-μλπιξ' ἡλιου. Aoristus hic, quem etiam Vulgatus, Syrus & Arabs per praeteritum Verterunt, non exiguum eruditis negocium facessit, quo cum reliquis Euangelistis concilient. non repeto quae hac de re eruditissime a Cl. Beza, S: Doct. Casau bono Exerc. X V I. num. CLXX. disseruntur. Addo tantum, aoristum prim im si ou stirpari pro temp. praesenti. ut Marc. I 7. ys. 7. rise, pro εγήρεξε. ν f. I 1. non potuerunt eum , pro
λυττά lνsnare, s f. II. restendens. ita passim. nihil
258쪽
S. M A R c. C A P. XVI. 23'niliis impedit ergo, cur non δί hoc loco ανατειλαί λ ηλίου
Vertamus, orient se. cujus initium cst, quum primum aurorae jubar, multis adhuc mixtum tenebris, apparere incipit. atque hanc Euangelistae mentem cito', ipse aperit, quum adventum hunc mulierum contigisse dicit, non tantum mane, sed λ- Mωi valde mane, quum primum Q-lis lumen apparere inciperet. V E R S. 8. Κι--εφυγον. Syrus & Arabs
praemittunt ακουσα quum audivissent. πιχυ autem non legerunt. ut nec Vulgatus. V E R S. II. Κακρινιι ακύ-M ὸπ άιτῆς,
ηπιμαμ. Consentiunt Vulgatus & Arabs. At Syrus videtur legisse, Κάκεῖνοι λεγουσων oeti s f ελάθη in μάν, ἡ Π σαν αιτο. etsi enim de sela Maria Magdalena actum fuerat v. praeced. non vult tamen selam hanc, sed &Caeteras cum ca foeminas resurrectionem Christi discipulis annunciasse, quod mandatum ipsis a Christo fuisse, Matthaeus narrat C. 28. ys Io.
V E R S. N.- ρον δεε, ἀνακιῶν οις δίc. Vulgatus navissime, stostremo. Syrus, tandem, ultimo. Certum tamen est ex reliquis Euangelistis, quod S in doctissimo ad hunc locum commentario Cl. Beza agnoscit. non fuisse hanc ultimam Christi apparitionem. Maluit ergo Erasmus vertere postea. ut & Arabs, ocio post ii . optime. enim non semper po remo, sed A saepe deinde, passes,
significata ut Matth. ου, non convers estis deinde , postquam nempe vidistis publicanos & meretrices Iohanni Baptistae credere. Sic Ioh. I 3. 36. αυλουθως , postvae me sequeris . vide Heb. I 2. Id. Matth. q. a. & alibi. V E R s. r9. oris vulgatus, Syrus 55 Arabs addunt si1m.
259쪽
oosa leo tam persigni qua aciebant
Absolutum est Euangeliumsnctum, Euangelium Umarci, locutus es or euangelizavit Romane Latine) Romae. Arabs nis
Id eis,Antium est exemplar Euangelii Marci quod scripsit in ditione Romana occidentali, in urbe Toma , uodecimo anno pos- quam Dominus noster I. Christus carne in carios Ucendit, quarto anno Claudii CaesaruNbi icnendum, comprehendere universam ditionem Imperii Romani, tam orientis quam occidentis.Et speciatim de orientis ditione dici, Graeciamque tum Asiaticam tum Europaeam denotare, quo Constantinussedem Imperii transtulit. unde Constantinopolis nova Roma. ejusque territorium Romania dicta fuit. Ab hac ut occidentis ditio distingueretur, dicta. cst id est pro te, Romanis Francisa. Ex quo enim ingenti exercitu, ex Francis sive Gallis maximam partem conflato, duce praesertim Godefrido Bouillioneo, anno Io96, de deinceps, expeditio in Saracenos suscepta fuit, atque Hierosolyma ipsis erepta, omnes Europaei, exceptis Graecis, Franci dicti fuere, & universa regio quae ad occidentem imperio Romano paruerat, Romania Francisa. Vnde
simul de antiquitate hujus clausulae judicium facile fieri rotest. S. Lim
260쪽
C A P. I. V E R s. I. E'πιχειρηαν. Vulgatus, Bezaaggressisunt. Syrus, O volucrunt. Arabs, explorarunt, conatisunt. ἀνα ξα- , Syrus, Mus siribere, Vulgatus, ordinare, Arabs, iam. quod propriucst Beza, componere, σαω ξα κ . At Hesychius M Suidas άνια ξα ic κε πσαι us, id est, apparare , adaptare, concinnare. id maxime placet.
rem Aa A mm Visemfuit etiam mihi, propterea quod propinquus fui curiose omnibus istis. consideranda hic mens Syri. apud Lucam est, κήμοὶ -ρη-
lisse ad res quas tractandas suscepit, sed ad personas illas quas praeced. Lucas vocavit Δάἄοις υπηρετας τλάγου.nliciqiii clivisser m. A at jam Ocrtacita affixo suo plur. masc reserri videtur ad illos
rice, pro assequi mente ea quae facta S dicta fuerint, sed proprie pro assectari aliquem, quod, teste Bega, Graeci dicunt οἰλλουθειν f συμπαρομαρlῶν. mentem Syri sic Capio. quandoquidem Curiose operam dedi, ut omnibus illis qui spectatores Domini nostri fuerunt adessctra, cosque ast ectatiis sum individuus comes, & illis semper propinquus, visum mihi fuit ordine omnia perscribere, dcc. Omi sit αν D ut SI Arabs. Sed hic Nominii ad rem retulit,quum Hli vertit,