장음표시 사용
331쪽
S 3 , ad aurorum diei. idem est. nam sequens aurora posteriim diem facit. Sic & apud Arabes, d equo luc & alibi passim Arabs utitur, significat in aurora, Mpostridie. enim S auroram Sc crastinum diem denotat. Atque his respondere videtur Graecorum ιωχον. nam & Latinorum aurora, & Graecorum αἴρμον derivari videntur ab αδυ, aura, ventu levior mane spirare sese l. unde apud Homerum, miti ἐῶA UO. inde δί αγρι-ογ,dia luculum, crepusculum. adeo ut m--ρμον, si etymologiam spectemus, sit quasi ad matutinum crepustulum , quo aura
in Reg. Martha vero distrahebatur. In Paris anxia erat. Tre mel. afflicta erat. apud Hebr. nπ affligi. inde m occvatio, negotium. propriE molestum, quod hominem affigit. Inde
apud Dros.l I , ut 5 Arabes, Liae, occupari, fossici
tum esse, curam adhibere. ut I Thessi. q. II. date operam uisitu quieti. p n m l. Lo , o occupati in negociis vesru, φιλοι. Sic a Tim. 2.is. cim, qui occupatisunt in iis, nempe vanis sermonibus. In fine versus, ινα μοι Vulgatus, Erasmus, Syrus de Arabs, ut me adjuvet, id est, ινα μου ά. λαύη , neglecta praepositione πω. cujus quum habendam esse rationem centeret Cl. Beza, vertit, ut mihi vicissim opituletur. in notis vero, S fortassis rectius, ut una mecum manus admoveat operi. metaphora, inquit, desumta ab oneribus, quae utrinque admotis manibus stiblevantur. Docte suae . ita accipitur Exod. I 8. 22. ubi de Lxx judicibus Mosi adjunctis dicitur, in sportabunt tecum, scilicet onus. LXX Interpretes, κῶ --ολήψονται πι. non semper tamen ita accipitur.
332쪽
pitur. Nana 89.22. ipse Deus dicit, η σαωα.2λ ψγε--τύ. ubi nec per vicissim opitulari, nec per cum alio una manum admovere verti potest, sed simpliciter per adjuvare. C A P. XI. V E R s. 3. Panem nostrum τ μουmον da nobis is καθ' ριω. Beza, in diem. Syrus, bo P, in omni die, id est, quotidie. vulgatus, inis, ἀμερον. Arabs, in die. quomodo & τὸ ἀριερον vertit Matth. 6. vide de his omnibus notas Bezae. Non est dubium quin sit idem quod apud Hebr. rara vv m. quod non idem est quod di quotidie, sed quantum ad unumquemque diem pertinet seu requiritur. LXX, interdum pro eo habent dis καs'
postremum hoc extat Dan. i. s. quia de cibi demense dicitur, huc maxime quadrat. In Hebraeo est, RI 'in '' eo j, LXX, Κου λεταξεν Απχ ο βα- rami μέροις καθ' 'Nπὸ τῆς etροεπέρης ἔβααλέως. Et ordinavit ipsis rex deo ensem uniusiuissique diei de mensa regis. Ita hoc loco vertendum censeo, panem no rum necessarium da nobis, demensum unisu fusique diei, vel, quantum quotidie opus est. Unde liquere arbitror, a mον non satis recie vc ii quotidianum. alioqui idem bis dicitur. Sed recte vertisse
ε Syrum, α Q in πνη , necessitatis nos . ubi libenter repetimus, quod S in Matthaeo observavimus, τλουαον
sentiae cor naturae nostira aptus cse necessarius est. VE R S. q. A'A- ρία - ζmνηροῦ. Haec Vulgatus non legit, testibus antiquiuimis codicibus, etiam Hiero.
333쪽
3r COMMENTARIVS IN nymi. Vnde & Lucas Brugensis negat, fuisse a Luca id additum. Graeca tamen exemplaria, Syrus item & Arabs id habent. V E R s. 8. Vulgatus, propter improbitatem eiin. improbat id Cl. Beza, qui mavult, propter importunitatem ejiu. recte tamen laudat Erasmus, idque ex Virgilio , apud quem labor improbiu, id est, assiduus & importunus, omnia vincere dicitur. in imo per improbitatem, ipsam ἀνωδl-, impudentiam intellexit . Glonarium, improbus , Improbitas, ἀνωλοι. Syrus,
li ci 2 , Tremel. propter instantiam. Boder. propter
importunitatem. ad verbum est, proptersilicitudinem. Lex.
cura,sellicitudo. thema est, frictius fuit. significat ergo hoc studium, quo quis magna sollicitudine occupa:
VE RS. I . Πο ον--ο-ο εξ ουρον. 'ri ἄνιον &c. Quaedam exemplaria legunt ο-υμων. Sic Vulgatus, Syrus & Arabs. Porro ο εἱ-a Vulgato,Bera& Arabe vertitur caelestis. Sed turba nonnihil virum doctissimum, quod Patri tribuatur epitheton ο-ουρο νου, quum Vs dicatur ο υτῶ putat ergo expuncto articulo O legendum potius , m ω-ο- ων, o ri&c. quanto magis pater vester , dabit e caelo &c. Syrus,
sset jungi cum sequenti , nisi interjacens distinctio cogeret addere praecedentibus. adeo ut vertendus ut Syrus,quanto magis Pater vester e caris,dabit Spiratam sη
334쪽
Pater vester e coelo, est pater vester coelestis. quod observamus, quia Trem. & Boder. ob omissam distinctionem ambiguitate laborant. Idem autem est O , quod o G sic I Cor. Is . 47. Christus dicitur exύ- quod =c 8. 4'. Apostolus explicat per εἱ--Εt 2 Cor. s. 2. τη οἰκ τηργον ηριων τὸ εξ idem est quod superiore versiculo vocavit οἰώδομί- ωωnον c. τεὰνοῖς. Galat. I. 8. est Angelus qui in coelis domicilium habet. Mati. I 6. I. - ζουριυς non est signum quod e coelo, sive coelitus delapsa virtute,in terris sit edendum, sed coeleste, quod in ipsis coelis cdatur. Et quid est aliud Hebr. ia. as. οι τ -- -Θφομοι, nisi qui aversantur τ αν sive τον-t opponitur enim τω. Urmare μαῖζονῖ. Observandum quoque,quod pro πνε ιμα. αγγον, quomodo Syrus etiam & Arabs legerunt, duo Bezae codices habebant unde Vulgatus,
U ER s. is. Βεελζεcουλ. Septies haec dictio occurrit. &quidem in Graecis codicibus per Lambda in fine. similitet apud Arabem. At apud Syrum S Vulgatum ubi 'e Beelzebub. VER s. II. Πααβααλέα ἐφ' εο si ablat&Bεῖσα ἐρημοῦσα μίκροα οἰίων-Vltimum membrum dissicultatem nabet. Vulgatus & Eras ad verbum, or domus supra domum cadit. At Cl. Beza post Oi,sν repetit sto μευογεις, S: ἴU οἰον accipit pro εφ' ἐ-πν, Hebraica antecedentis pro relativo repetitione. vertit itaque, o domus adversm si edissidens quod verbolenus idem est quod dixit Syrus,
quae versio Matthaeum dc Marcum adstipulantes habet, ut recte observavit vir doctissimus. Nec alio sensu accipiendus Arabs, qui utrumqtie membrum sic effert, suetae. Rr et
335쪽
3r6 COMMENTARIVS IN Ga, omne VPum, si iamidatur, destitur : aut domus contra domum, tum ista cadit.
Illud Phe in illationem ex praecedenti membro significat, nempe, si domus adversus domum dividitur, tum M illa cadit. quod observavimus, quia ex Rom. versione nihil tale colligi potest.
V E R S. I9. οἱ κοι υμων ω πιλι-; Ambiguum est O . masculinone genere an neutro sit accipiendum .
Arab. t i is, ta lata γ id est, quae rei'
quid' quides' quidnam Z Addo Arabem interpretem, qui
Vertit transit, ut & Arabs, . Vulgatus paulo cificacius, ni fallor, perambulat. Syrus, labit,circumit, id est, abiens omnibus circumquaque finibus perambulat loca arida. V LRS. 29. TA 5- παθροιθιδ L BCeta, quum autem turba aggregaretur apud eum. accepit pro εἰ -τιν. At Syrus simpliciter, OOm a II a s D, quum congregarenturturbae. Arabs, , quum esset urbs multiplicara. vulgatus, turbis
336쪽
autem concurrentibus , id est, inquit Erasimus, coacervantibus, conglobantibus, sive condensantibus se, aut cum turbae densius affluerent . acceperunt ergo pro ἀθροι eρ ωνεψλεαντους, vel επ quum alii ad alios confertim accurrerent & convenirent, & alii aliis adderentur. Horum sententiam magis amplector. Sequitur, βεα - σον isto. Duo BeZae codices habebant, αυ Φεὰ πονη,
VER s. 3s. Συ ἡ ο- μὴ το ςως ἐν άι οαοτο- ες-. BeZa, Considera ergo num lumen quod in te es tenebrae sint. At Vulgatus , Syrus S Arabs ει- verterunt ne. Sed tum, ut recte observavit Cl. BeZa, pro ες ν legendum fuerat
Boder. in Reg. Instar lucernae quae ardeudo te illustrat. illud qua non est apud Syrum. In Paris ergo, ut S Trem.sicut lucerna, quum ardet, illuminat te. acceperunt quasit esset litera bachiam juncta Infinitivo. at nomen est, significans lucem, ammam, teste Ferrario. Vc tendum erν ,sicut candela flamma sua vel lucesua illusserat te.ώς ιτ- ό τῆ δεφοιπῆ- . porro pro
editiones in ista lectione concordent. V E R s. 38. o 3 φαυσαῆ ἰδὼν ἐλαγμαειν, οm dcc. Consentiunt Syrus & Arabs. Vulgatus aliter legit, de quo vido notas Bezae.
337쪽
Arabs υμοῦν retulerunt ad τη-non ad ἀρ- ῆς per trajectionem. vide notas BeZar. V E R s. ΑΙ. Πλίαν τα ἐλεημοσννίαν. Syrus,
verum. quod non recte Trem. veruntameniensius enim est: Vos hypocritae mundos Vos putatis, quando externa patinae & canthari mundastis. Verum, eleemosynam potius date, ut omnia vobis munda sint. Pro ἐπιο non
male dixit Aque id quod es, vel ea qua sint, supple
vobis, id est, quae habetis, τα nihil addimus ad ea quae doctissimc Cl. BeZa hic annotavit. Miramur tantum quid Arabs viderit, quod α' o - ὼονο, verterit, od, ante omnem rem, ante omnia. V E R s. 42. Sed vae vobis Pharisaeis, On Laran tam &c. In plerisque Vulgatae editionis codicibus, inquit Cl. Beza, non legitur Gia , sed Hinc suspicatur germanam lectionem esse . i: depravatam autem ab iis qui compendium literarum , id est, οὶ, ignorantes, pro eo legerunt o m. nihil tamen, inquit, mutare Volui contra veterum codicum fidem, quum praesertim legat & interpretetur em Syrus Interpres apud Matthaeum. Syrus & hic & apud Matthaeum eadem usus est particula, nempe praefixo ', quod utrobiaque tam per conjunctionem quia, quam per pronomen qui verti potest. utrumque enim valet. Sed Tremellio, quem hic procul dubio vir doctiss. est secutus, visum est apud Matthaeum vertere per quis, hic per qui. cujus nullam praeter ipsius arbitrium causam video. Apud Arabem nulla est ambiguitas,qui procul dubio S apud Matth.& hic legit Im. vertit
338쪽
S. L v c AE C A P. XI. 3I vertit enim quia vos. Et quamvis verum sit, quos dam Vulgatae editionis codiccs legere qui, ait tamen Eru-gensis praeserendam esse conjunctionem quia relativo qui. Adeo ut contra omnium Graecorum codicum fidem, pravum csse omi, ne species quidem suspicionis superesse queat. Hieronymus quoque legit quia. nec minus aptum est sensui quam qui, ne dicam aptius. V E R s. s. rarum λεγων, f - ας BeZa , quum haec dicis, etiam nos ficis injuria. cepc est injuriae species quaedam, quam contumeliam dicimus. Et hanc praesertim laic intelligi, res ipsa loquitur. Sentiebant enim famam suam laedi, eique dedecoris maculam a Christo affricari , quum vitia sua in publicum proferrentur & taxarentur. Itaque recte meo judicio Vulgatus, i nominiam no
bis facis. quod idem dixit Syrus, A J
refecerunt patres vestri. Recte animadverterunt, Hebraicmum hic latere. Hebraei enim id tripliciter cfferunt. Pri
phrasin non raro Euangelistae imitantur. Deinde, pro adhibito Vati, mura oz'rnam, quod hic. Vau exposito per δε, dicitur, οι θ πατίρες υμ- άHί ν- ώτους. Tertio , nec per ποῦκ, nec per Vau, sed per solum astixum loco pronominis relativi, , οι πατέρες υριῶν άπἐέ ναι ι τους , id est,
γοις &c. Vulgatus , Profecto test camini quod consentitis operibus &c. Bezai nempe testimonio vesbo comprobatis facta.
339쪽
Syrus δί Arabs , utique testamini o delectamini m.
Significat hinc Act. i 3. Deus dicitur μαρ ρῖν τῶ λογιμ--τοῦ. Ita hoc loco verti potest, nempe Ludatis vel confirmatis) or comprobatisfacta patrum
Pharisei aegre habere, o indignabantur. In Graeco οὶ καμμα εις f οἰ-d νῶς Regia habent
or εχειν, quomodo & Beza ait legi in Complutensi, Malio quodam codice. addit, in vetustissimo suo codice legi νως quomodo procul dubio legit Syrus,& vertit duabus phrasibus, aegre habere se indignari, ut vim adverbii δεινως melius exprimeret. Arabs videtur legisse δω ι -- χειν. Vertit enim, accita tabiti i. quod Romana editio vertit, coeperunt imputare illi malum. nescio an bene. 'ad verbum vertas, coeperunt pendere de illo in malum, id est, undequaque imminere ipsi & incumbere, sicut qui de corpore alicujus pendet nec inde avelli potest, ut malum ipsi Creet. hoc rcvera est δεινως ἐνεχειν. Se uitur eodem versii in Syro, F m inci . Tremel. SI Fabricius , se aucupabantur sermones ejus. At vero, c. ca Denihil aliud, quod sciam, significat quam remorari, impedire. Vide Rom. IS. 22. I Cor. 9. I 2. Iac. 3. 8. Itaque verto, O impediebant,fermones eis . id est, abrumpebant cos , quia . diutius
340쪽
S. L v c AE C A P. XI. diutius prae ira ferre non poteranU. ita Syrus intellexit verba Apostoli, --τίν. Sequitur in Syro,
ei in multis. itaque verba Euangelistae sic distinxit, ἐ- ν, πει - Αων ωεδλαοῆες ἀυτίν. aliter quam vulgo solet. Arabs tamen vulgatam secutus est distinctionem, M, Vertit,
lis ui eum iso de rebus multis. Potest tamen & vulgata distinctio cum Syri interprctatione conciliari. ue sensus Euangelistae sit: Quandoquidem libertatem Christi ferre non potuerunt, praesertim qua in carpendis ipsorum vitiis
utebatur, coeperunt et Aeta λι νω , circa multa , nempe quae
minus grata erant, αυ- , os 'se obturare , sive ut Syrus, termories ejus impedire . nec tamen prorsus eum tacere voluerunt. Sed inde in alios cum sermones conjicientes, coeperunt insidiose ipsius Verba venari, ut quod carpi posset haberent. Nec aliter videtur vulgatus quoquo accepisse , quum Vertit, o os ejus opprimere de multis. quaedam exemplaria pro l nt , quod Hesychius vertit, ,,ο-λε o, memoriter dicere. ως ιπῶν, obturare. . id Vulgatus & Syrus secuti sunt. CAP. XII.
Trem. o quum congregatae essent multitudines turbarum magnae. Melius Boder. in Reg. caetuum pluria morum. Et in Paris turbarum multarum. sed non recte convenit in reliquis. li ααῆ enim non abselute multitu nes, sed speciatim myriades designat. ut apud Lucam in ἄλ-α σων τ μυιάδων τ . li CL i',5 per apo- Ss copen