장음표시 사용
361쪽
3 2 COMMENTARIVs IN strandae domus tradita est. Arabs, , administrator, cujus fidei res commissae sunt. inde , ere, con-idere. V E R s. 6. έκατὸν βάτουHλωου. Syrus, lt Σοα - . Trem. centum mensras olei. Malim cum
Boder. centum metretM. Nam & Joan. 2. 6. Arabs vertit, . Atque ita recte a Syro Verti βάτους, patet ex LXX. qui pro ria habent μετρον a Paral. 2. Io. &με- κεGς 2 Paral. q. s. Ferrarius, -, metreta, cadus.
V E R s. 8. Κή ὲπ νεων ο Κυρμγ τ οἰυνομον-άλκίας. Vulgatus, ο ὐρυ',Dominus. relicta ambiguitate, ad Christum ne, an ad herum dispensatoris istius referat. Beza, dominin isie, ut ad herum reseratur. Contra Syrus, dominus noster, ad Christum. Similiter Arabs, , quod soli Deo tribuitur, adeoque Christo,quia Deus. de homine enim dominus dicitur o Ul . Malim cum doctiss. Bezaad herum referre. non modo quia sirpra ' s. s. dispensator vocavit eum τκυώοναυτου, sed Vel maxime,quia si hic κυεμον ad Christum referas ' totus versus hic continebit sermonem Lucae interrumpentis orationem Christi, quem statim versu proximo loquentem rursus introducit. Dicendum foret, .Christum a I. ad 8. proposuisse similitudinem dispensatoris iniqui. Lucam vero s. 8. narrare judicium Christi de isto dispensatore. versu deinde 9, Christum continuare orationem, qua similitudinis reddat apodosin. Aptius longe videtur, si absque ulla interruptione dicamus, etiam Vers. 8. continuari sermonem Christi, narrantis laudasse herum istum servi sui astutiam. idque
362쪽
S. L v c C Λ P. XVI. 3 3 merito, quia filii hujus seculi prudentiores sunt S c. atque
ita statim, continuato eodem orationis cursu , subjici apodosin . qua Si filii lucis ossicii sui monentur. Sive tamen ad herum, sive ad Christum referatur, a neutro laudatur adhidnis iniquitas, scd οπιεmίηαν, quod prudenter rebus suis amictis coissuluerit. ,
V E R s. 9. Facite vobis amicos , Oe F μαμωνα ἡ ἁλκιας. BeZa, ex mamona injuseo. Non tamen, inquit, de opibus male partis hic agi, proposita similitudo manifeste declarat. Cur ergo cines injustae vocantur Z Respondet, vel in genere, quod est e soleant hominum vitio illecebrae ad peccandum : vel habita propositae hypotheseos ratione , quibus aliquis sit antea contra Dei patrisfamilias voluntatem abusus. Haec ille: Vbi miror, virum doctissi non easdem habuisse cogitationes, quas mox infra =s i I. ubi quum τω άA-
nam. Optime fuae & divine Sed quia interpretationem suam non fulcit, nostrum erit ejus veritatem evincere. Diximus jam ad Luc. I a. 17, in linguis Hebraea, Syra & Arab. una eademque notione justitiam & veritatem denotari. Item ad Luc. I3.27. mendacium & iniquitatem eodem nomine venire. videantur ista. Iam addimus, a LXX inter. pretibus non tantum pκ verti ἀνομί- άλκίαι, sed &quod procul omni dubio mendacium significat, non minus saepe per Miκίαι quam per verti. etiam ubi nihil aliud quam falsitatem significare potest. ut Ier. S. I, zm ad ma, Prophetae prophetanin in falsa te, LXX, οἰ
Et ecce testis falsus es restis His,falsitatem restatus es instat rem suum, Καὶ ἰδου μάρτυς αλκ γ ἐμα υρηρον ἀλκια. In quibus locis manifestum est , άλκί- significare sapiatem. Hinc cst quod & pro 'or & nuru, id est, dolo se salticia cadem Voce
363쪽
3 4 COMMENTARIVS IN Utantur. Ut Iob. 27. Α, - pη , lingua measmentatu anctam, LXX ,-η i υχη μου μελε α αλκα. Sic 'aura o v, atera fallax, vertitur, δολι', &-αλκ γ, &αλκί)ω, eadem significatione. ut Amos 8. . Oseae I 2. 7. nempe ut A. ρανίω usurpant pro noti, veritate, ita αλκίαοῦ pro pN dc mno , mendacio dc salticia. sicut ergo η lvo , quod hic dicitur μαριωνα ἀληθiνον, Hellenistice recte dicitur μαμωνάρ-lva vel irata, δολιον,rcetc dicitur μαμωνὰ άλκιαι & ἄλ- , eadem significatione. Intelliguntur divitiae quae non sunt verae, sed mendaces de fallaces. Fateor Syrum vertere, lmamona iniquitatis Sed non abs re erit, si moneam, etiam
is apud Hebraeos profalsitate de fallacia sumi. ut Malacii.
LIGτω μαῖ mines, e ἀλκια ta κέλεαν orare . vides nis, αδκίαν, opponi τω mη,τῆ ἀληθέα. Itaque πιαλ nis, est quod de Christo dicitur i Pet. 2. 22. δαλίλουχ-, τω μαῖ α g. unde &-σκ, vertitur Ps 3. r. Sequitur in codem versu, λου ὀκλίαἀlε, Vulg. & BeZa,quum defeceritis. Syrus , t MI, quum defecerit, mamona nimirum. Vbi annotat Cl. Beza, Syrum legisse eαλαστη, idque perperam, aut potius depravatum esse Syriacum Contextum exscriptoris culpa. Liceat pace magni viri dicere, secus mihi videri. Oborta fuit illa suspicio, quia cxistimavit e κλίπῆ hic non aliter quam pro verbo neutro sumi posse, quum proprie sit transitivum, & significet derelinquere,deserere. ut ὀκλει ν ά- πιξιν, deserere ordinem. Coeλει- π ν τ βίον, deserere vitam. Ita hoc loco, Facite vobis amicos de saltici mamona, ut quando λμε deserueritis, scilicet illum fallacem mamonam , illi vos recipiant in aeterna tabernacula. vides jam, quum deserueritis mamonam , S quod dixit Syrus,quum defecerit mamona, unum idemque esse. Et quidem adeo
364쪽
adeo ea interpretatio placet, ut vix dubitem quin sit rect a. Qui vertunt quum defeceritis, subauditini, cx hac vita , id est, quum moriemini. quod quia a praecedenti metaphora
recedit, frigidum hic est, & sine emphasi. Sed quoniam de
mamona agitur, quem veluti summum amicum diligebant, monueratque ut alios sibi inde amicos pararent, causam subjicit, quia deserere aliquando mamonam oporteret, ejusque loco oportunos tum fore amicos pauperes, qui eos in aeterna recipiant tabernacula. Syrus didiit, ibi aeterna tabernaculasa, ad majorem emphasin. V E R S. Io. Ο πγος , e G-mώς ἔοῦ o G εα ω-ἱοῦν. Syrus, Arabs & Beza, c. ἐλεμω , quoci proprie est is minimo, verterunt in pauco, quia ci opponitur eo in multo. At Vulgatus, qui co ἔλα-χ ω ex primaria significatione voluit vertere in minimo, παλλω, vertit in majori. Quodneutiquam est spernendum. Nam S apud probatos authorch, Thucydidem, Homerum aliosque πιλυς pro magnus , ampli , excellens, praestans usurpatur, teste Budaeo. Apud LXX autem interpretes nihil usitatius, idque ex Habraismo, ubi a , mustus, ctiam est magnin, praestans. Inde μιογος πολῖς, merces magna, Gen. IS. I. ποΜη αcυμγ , magna ab sus , Ps 36. 6. λμος πολυς, magnari , Dan. II. qq. ποία πολλή, sapientia magna , sive praestans Sc excellens, I Reg. 4. & hic quidem sensus huic Euangelistae loco aptior videtur. consertur enim mamona, tanquam minimi protii thesaurus, cum gratia Euangelica,praestantissimo & summo thesauro, S hoc indignus declaratur,
qui in illo fidus non fuerit. Quia qui non est fidelis in mininis, nec erit in maximo.
365쪽
3 6 COM MENTARIVS IN vobis quis credet ρ Boder. verum vobis quis credet' verte, veritatem vobis quis credet sto veritas, abstractum est. concretum verin, vera, verum. Arabs ut Syrus, . Ut d in,'credet vobis in veritates id est, quis concredet vobis veritatem acceperunt pro quod tamen non probo. nam ut versu' docuimus, μαμωνααλον & αληθ;νον opponuntur, tanquam divitiae fallaces & verae. Interim fateor, per veras divitias intelligi veritatem Euangelii. VER s. I 3. Vulg. &BeZa, aut uni a.
haerebit. Syrus, honorabit. Arabs, is exposuerunt quid
sit adhaerere, nempe honore S obedientia adhaerere. POL sunt tamen Graeca verti, aut unum amplectetur. nam Pa , οὐ nunquam a LXX interpr. vertitur per sed rinn. ut Prov. 3. I8. de Sapientia dicitur, I ton a n N, LXX, ξυλον--M πῖς αWnχομυοις - tu, Lignum vitae est iis qui amplectuntur eam. & alibi. Qui amplexus quandoquidem honoris signum est, non male Syrus vertit, honorabit. praesertim quia τω οἰνγξετα3 opponitur contemnet. honor & contemtiis opponuntur.
VER s. I 6. Καὰ -ς ἀς AH, Beza, ct quivis in illud vi perrumpit. Vulgatus simplicius , in illud vim facit. Syrus, -GIS, , optime sensum cxpressit. Arabs alio sensu, ,
injuriam vel vim facitsibi is propter illud. passive
caelorum vim patitor. ita hoc loco , se uno sintsique propter i lud vim patitur. ἀς His accepit, sicut apud Arist. ἀς δ σύν υ ε - νῶτα , ob jositiam laudatar. apud Plui. ἀσ
366쪽
- , ob ignobilitatem irridere aliquem. vel sicut Marc. I. 38. εις τῶν , hujus rei gratia exivi. MI Tim. 4. IO. εις του η γάρ se hujus enim rei gratia laboramus. Ita hoc loco, unusiquisique ob regnum Dei, vel in gratiam ejiu vim patitur, tum a se, tum ab aliis. Non est haec inepta sententia. praefero tamen priorem , ut βιαζε sit mediae conjugationis,& hic active acceptum, eundem reddat sensum qui est apud Matth. Regnum Dei vim patitur, orviolenti rapiunt illud. VER s. I9. Eυφρήνορ ρο καθ' ἡμέρω Beza, essese exhilarabat quotidie splendide. Malim cum Vulgato, or epulabatur , dcc. hilaritas enim conviviorum hic procul dubio intelligitur. Glossarium, εἴ φρα νω, titi sco,epulor. α - , lator. non dubium est quin epulor ponendum sit post Dior , dc referendum ad ae φραυνem epulatio. ita & Syriace, , Arabice, , quV proprie hilariter agere sgnificant , specialiter epulari significant. VER s. 2o. Syriace, , qualimS-ῖ' , eui non es auxiliator, inops cui nemo opem
fert. Sic Fullertis sentit Misceli. lib. I. cap. Io. VERS. M. Κῶ μ υριων. Syrus, JOGI , o cupiebat, vel desiderabat. Ferrarius sine Aleph scribit, concupivit, cupiditate flagravit, se concupitus est. At in Lex. Syr. Arab. scribitur , & vertitur desideravit. non dubium est qtun sit ab Hebraeo , ' ηr praeceptorum tuorum cupidus fui, Psal
magnum firmatum es. Recte reprehendit Erasinuis quod
367쪽
348 COMMENTARIVs IN χασμα chaos verterit. Ipse, hiatus magnus firmatuου es. Melius ni fallor Beda, consitutus es, R Π., quod mari, & simpliciter constitui lignificat . unde & Syrus,
μι faciemsiam possit, vel constituit ut profisicer tur Hiero lymam. ran. Addantur haec iis quae ibi anno
V E R S. 3r. Πid κωνται. Vulg. S Eras Syrus MArabs, credens ei. Beza, assentientur. Vel persuadebuntur. C A p. XVII. VE R S. 6. Diceretis τῆ σκαμινω υτ . Syrus,
ac I. Trem.& Boder.in Paris sui huic. id est. J at in Reg. sicamino huic. Ferrarius, i 'or, vertit
optime. nam & apud Arabes, quod hic quoque interpres adhibet, procul dubio significat. Inde di Cunt odio, vermis mori,id est,bombyx, quia foliis ino xi alitur. Quod confirmat sententiam Cl. BeZae, qui ex Dioscoride, Athenaeo & Galeno probat sicaminum esse morum. Syro sane alia arbor est quam quae infra I9. q. π-
dicitur . eam enim vertit, id Gita in JΩ ,
cur fatua. Arabs autem, , quae arbor qualis sit, LeoAfricanus Descriptionis Africae lib. s. his verbis docet, FL- ω Aegrptia, quae Aeoptiis Giumeis , cateras refer culneas tum arbore, tum foliis, verum sunt procerae se aliis a fuctu vero ramis inter folia non innasiuntur, hoc est, in gemmarum extremitatibus, sedi in arboris Irunco, tibi folia non nasiuntur. Aliarum chum seporem retinent , multo crassiori cortice, o coloris punicei. Haec ille. unde simul causa liquet, cur
368쪽
Zacchaeus videndi Christi cupidus , sycomorum magis, quam aliam arborem conscenderit, scilicet ob istius arboris
proceritatem. VER s. 7. ανολπα. , accede, discumbe. Syrus, , idem quod Vulg. tra , r cumbe. Si mens Bezae fuit, herum dicere servo, accede,scilicet, ad me: non ea Syro & Vulgato. At si mens fuit, accede, scilicet ad mensam, idem voluerunt illi. Est enim Hebraeis , non tantum praeterire , sed etiam irenam ,κ, in alterum latus, in latus oppositum. Sensus est, Tu hinc ex loco ubi es transi in alterum latus ubi mensa cst , ibique recumbe. quamobrem Arabs Vertit, μα',ascende ede. id est, hinc ad oppositum latus ascende. Confer cum iis quae diximus supra I 2. 37.
. Trem &Boderiper Samaritanos in Galliaam. Notum est, ra usurpari pro inter. Sed S notus est Hebraismus, quando duae res dis- Cernendae conferuntur , priori praemitti ra, alteri literam Lamcd. ut, 'v'κ ra, inter lucem se tenebras, Genes i.
l . . , inter templum o altare, Mati. 23. S. Ita hoc loco non dubito, quin tam pro positum eandem imitetur constructionem, & sensus sit, inter Samaritanos o Galliaam. unde videre est, quomodo Syrus acceperit illud αδ μέσου Σαμαρειας ε Γαλιλαίας. non quod per medios fines Samariae, de per medios fines Galilaeae iverit, sed quod μεGξυ, inter Samariam S: Galilaeam profectus sit, Samaria ad dextram, Galilaea ad sinistram relictis. eodem modo Arabs, A, inter Samariam se Gautiam. Intelligitur n 'ra i m n an
369쪽
Galitia Orientatu, quae a mari Galilaeae sive lacu Genera reth circa ripas Iordanis ducebat ad tribum Ephraim, in cujus medio sita erat Samaria. Non posse autem verti Syrum , per Saniaritanos in Galitiam, liquet, quia hoc fuisset abire a Ierusalem, non eo proficisci. Samaria cnim inter Galilaeam & Judaeam interjacebat. Sensus ergo est, Christum quum in Galilaea esset, contendisse Hierosolymam, itinere facto inter Samariam dc eam Orientalis Galilaeae partem quae Samariae contermina est. Atque inde simul constare arbitror, non omnino recte, --Σαμαρείας Γαλιλωας , a Vulgato & BeZa verti, Per mediam Samariam Galilaam. sed vertendum potius per medium Samariae se Galitiae, id est, per locum inter Samariam & Galilaeam medium. VER s. 18. Ουά-δοξ- τω Θεω,
quid discesserant, quominus venientes darent gloriam Deo 'Adverbium negandi minus non continetur in in L ', quod simpliciter valet Boder. in Reg. Vstare separati sunt, quin redierint daturi gloriam Deo8 At illud quin idem fere quod apud Trem. quominus. quod non est apud Syrum. Itaque in Paris A re disiesserunt, ut venirent δε- re gloriam Deo' quod quem sensum habeat, aut quomodo menti Christi respondeat, non video. Et quare solent Syri
dicere t i potius quam i , quod vel
interrogativum cst an ' num i vel indesinitum ut ne. Hinc aliquando exposui. An determinarunt, ut venientes darent loriam Deo ρ Id est , non determinarunt, non tam grati fuerunt, ut id sibi faciendum esse definirent Z Interrogatio enim assirmativa negat apud Orientales. . pro determinare,
370쪽
minare, definire usitatium est. vide Ach. II. 29. & Act. Io.
42. sed non satis congruit, quia sequitur, , , t y ll om l . Quis enim sensus csset, An
determinarunt , ut venientes darent gloriam Deo: nis hic qui ex gente es peregrina ' Etsi ergo nec memoria, nec Ferra. rius, nec Lex. Syr. Arab. alias particulae t N. . significationes, praeter duas allatas, suppeditent,quia tamen hic pro interrogativo an non ponitur, ea significatione capiendum putamus. tum enim sensus planus est, An non δε- terminarunt , ut venientes darent gloriam Deo, nisi bis qui ex gente est aliena ' Atque ita Syrorum No, conveniet cum Arabico quo & hic interpres Arabs usus est, an non inventi sunt 'V E R S. 23. 21η ἀπίλ n, μηδε Consentitant Vulg. & Arabs. At Syrus tantum habet, y ne abite.non legit Arabs pro eo habet, ΥΡ, nequefestinate, velfestinanter accurrite. id entam cst 2 λωGντα, persequentis. V E R s. et q. Ei ιπερ si ἡ-η-- τ'ε. νον, ἀς ἀυcis 'δεψον λάε M. Syrus, .
rat ex coelo, se omnia sub caris illustrat. quasi legisset, ii e F Arabs, quasi legisset ii G τω Vertit, nam sicutfulgur quod lucet in caris,deinde lucelsub coelo. Si per - ψοωδε intelligenda est regio nubium , per εἰς Hu a ' ουρι-ον autem regio terrae, non aberraverint Syrus S Arabs a recto sensu. Mens erit, sicut fulgur ex ea regione qua essub coelo id est, nubibus coruscans, in eam quae