장음표시 사용
371쪽
3 2 COMMENTARIVs IN strandae domus tradita est. Arabs, , adminiserator, cujus fidei res commissae sunt. inde , Mere , con-idere.
in , . Trem. centum mensuras olei. Malim cum
mBoder. centum metretas. Nam & Joan. 2. 6. Arabs ειεκ τας vertit, . Atque ita recte a Syro Verti βάτους, patet ex LXX. qui pro m habent a Paral. 2. Io. δίμε-Σ Paral. q. s. Ferrarius, , metreta, cadus.
Vulgatus, o Dominus. relicta ambiguitate, ad Christum ne, an ad herum dispensatoris istius referat. Beza, δε- minus in, ut ad herum reseratur. Contra Syrus, dominus noster, ad Christum. Similiter Arabs, , quod soli Deo tribuitur, adeoque Christo,quia Deus. de homine enim dominus dicitur o Ul. Malim cum doctiss. Bezaad herum reserre. non modo quia sit pra φ s. s. dispensitor vocavit eum τκυυοναυτου, sed Vel maxime,quia si hac κυρμον ad Christum referas ,' totus versus hic continebit sermonem Lucae interrumpentis orationem Christi, quem statim versu proximo loquentem rursus introducit. Dicendum foret, .Christum a r. ad 8. proposuisse similitudinem dispensatoris iniqui. Lucam vero ν s. 8. narrare judicium Christi de isto dispensatore. versu deinde 9, Christum continuare orationem, qua similitudinis reddat apodosin. Aptius longe videtur, si absque ulla interruptione dicamus, etiam vcrs. 8. continuari sermonem Christi, narrantis laudasse herum istum servi sui astutiam. idque
372쪽
S.. L v C C A P. XVI. 3 3 merito, quia filii hujus seculi prudentiores sunt dec. atque
ita statim, continuato eodem orationis cursu , subjici apodosin . qua & filii lucis ossicii sui monentur. Sive tamen ad herum , sive ad Christum referatur, a neutro laudatur achidnis iniquitas, sed ἐπιίηαν, quod prudenter rebus suis amictis coiisuluerit. iv E R s. 9. Facite vobu amicos , Oe μαμωνῶ άλκιας. BeZa, ex mamona injusto. Non tamen, inquit, de opibus male partis hic agi, proposita similitudo manifeste declarat. Cur ergo cis es injustae vocantur Respondet, vel in genere, quod es se soleant hominum vitio illecebrae ad peccandum : vel habita propositae hypotheseos ratione , quibus aliquis sit antea contra Dei patrisfamilias voluntatem abusus. Haec ille: Vbi miror, virum doctissi non easdem habuisse cogitationes, quas mox infra II. ubi quum τω
nam. Optime sane & divinc' Sed quia interpretationem suam non fulcit, nostrum crit ejus veritatem evincere. Diximus jam ad Luc. I a. 17, in linguis Hebraea, Syra & Arab. una eademque notione justitiam & veritatem deRotari. Item ad Luc. I3.27. mendacium & iniquitatem eodem nomine venire. videantur ista. Iam addimus, a LXX inter. pretibus non tantum verti άνομίου de αλκίαν, sed de
quod procul omni dubio mendacium significat, non minus saepe per Miκώω quam per verti. etiam ubi nihil aliud quam falsitatem significare potest. ut Ier. I. I, Raa, Prophetae prophetant in falsitate, LXX, οὶ προφῆται
Et ecce testis falsu es testis isie,falsitatem testatus es in trems um, καἰ ἰδοῦ μάρτυς αλκ ἐμα υρησεν ἀλκια. In quibus locis manifestum est, ἁλκί- significare fas latem. Hinc cst quod de pro tror de pra , id est, dolo os acta eadem voce
373쪽
eadem significatione. ut Amos 8. . Oseae I 2. 7. nempe ut A vere, ii usurpant pro mη, veritate, ita ἀλκίου pro per & 'ra, mendacio fulgaria. sicut ergo noκ l do , quod hic dicitur μαμιονιι αλ 1si νον, Hellenistice recte dicitur μαμωνὰρ ita 'veti luo vel Πῖ R. tua , μαμωνά δολιον,recte dicitur μαμωὰ άλκιαι δί- , eadem significatione. Intelliguntur divitiae quae non sunt verae, sed mendaces M
fallaces. Fateor Syrum vertere, it o mamona iniquitatis Sed non abs re erit, si moneam, etiam is apud Hebraeos proslpiare de fallacia sumi. ut Malacii.
Uta τω ώμαἶ ααχά,ηἀλκια ύχ-, ο ὐng. vides opponi τῆnaη,τν ἀληθεια. Itaque Uz3 nis, est quod de Christo dicitur i Pet. 2. 2 a. δολ - τω Hμαὼ rura . unde S n π σκ, vertitur ληι δολια, Ps 3. r. Sequitur in codem versu, DM ιλίπηJε, Vulg. & Beza,quum defeceritis. Syrus , t is, quum defecerit , mamona nimirum. Vbi annotat Cl. Beza, Syrum legisse ὀκλι- στη, idque perperam, aut potius depravatum esse Syriacum contextum exscriptoris culpa. Liceat pace magni viri dicere, secus mihi videri. Oborta filii illa suspicio, quia cxistimavit ὀκλιο ' hic non aliter quam pro Verbo neutro sumi posse, quum proprio sit transitivum, & significet der
linquere,deserere. ut ὀκλει ν ά- πιξιν, deserere ordinem. εκλει- τήν τ βιον, deserere vitam. Ita hoc loco, Facite vobis amicos de fallaci mamona , ut quando λι-ε deserueritis,scilicet illum fallacem mamonam , illi vos recipiant in aeterna tabernacula. vides jam, quum deserueritis mamonam , & quod dixit Syrus quum mamona, unum idemque esse. Et quidem adeo
374쪽
S. L v c C A p. XVI. adeo ea interpretatio placet, ut vix dubitem quin sit recta. Qui vertunt, defeceritis, subaudiunt, ex hac vita , id est, quum moriemini. quod quia a praecedenti nactaphora recedit, frigidum hic est, & sine emphasi. Sed quoniam de
mamona agitur, quem veluti summum amicum diligebant, monueratque ut alios sibi inde amicos pararent, causam subjicit, quia deserere aliquando mamonam oporteret, ejusque loco oportunos tum fore amicos pauperes, qui eos in aeterna recipiant tabernacula. Syrus dixit, in aeterna Iabernacula ad majorem emphasin. V E R s. Io. o'm ta e , io f ο , is S -οιλGς εἴν. Syrus, Arabs dc Beza, c. , quod proprie est in minimo, Verterunt in pauco, quia ei opponitur in multo. At Vulgatus, qui ci ἱλα- ex primaria significatione voluit vertere in minimo, vertit in majori. Quodneutiquam est spernendum. Nam & apud probatos authorcs, Thucydidem, Homerum aliosque mλῖς pro magnin , amplin, excellens, praestans usurpatur, teste Budaeo. Apud Lxx autem interpretes nihil usitatius, idque ex Habraismo, ubi a , multus, etiam est magnuου, praestans. Inde UBἰς πτολυς , merces magna, Gen. IS. I. ιισυμ , magna abusus, Ps 36. 6. θυμος πολυς, magnarra, Dan. II. qq. πφία πολ , , sapientia magna , sive praestans Sc excellens, i Reg. 4. 29. & hic quidem sensus huic Euangelistae loco aptior videtur. consertur enim mamona, tanquam minimi pretii thesaurus, cum gratia Euangelica,praestantissimo & summo thesauro,& hoc indignus declaratur,
qui in illo fidus non fuerit. Quia qui non est fidelis in mininis, nec erit in maximo.
V E R s. 1i. Si igitur in iniquo Beza recte fallaciὶ mamo
375쪽
3a , COMMENTARIVS IN vobis quis credet ρ Boder. verum vobis quis credet' verte, veritatem vobis quis credet ρ veritas , abstractum est. concretum verin, vera, verum. Arabs ut Syrus,
ψl id, quis veritate e id est,
quis concredet vobis veritatem acceperunt pro ἀὐ-quod tamen non probo. nam ut versu ' docuimuS, μιαμανὰ αλον & αληἄνον Opponuntur, tanquam divitiae fallaces & verae. Interim fateor, per veras divitias in
sit adhaerere, nempe honore S obedientia adhaerere. Posisunt tamen Graeca verti, aut unum amplectitur. nam Pa , adhaerere, nunquam a LXX interpr. vertitur per sed . ut Prov. 3. I8. de Sapientia dicitur, I ien' , LXX, ξυλον εἀ -M Mis ιιν Προοι ,οις - τῆς, Lignum vitae est iis qui amplectuntur eam. & alibi. Qui amplexus quandoquidem honoris signum est, non male Syrus vertit, honorabit. praesertim quia τω opponitur contemnet. honor & contemtiis opponuntur.
V E R s. I 6. Κο- -ς ἀς Arias Beeta, sequivis in illud vi perrumpit. Vulgatus simplicius , in illud vim facit. Syrus, Gisia optime sensum cxpressit. Arabs alio sensu, , injuriam vel vim facitsibi Usipropter illud. passive
acccpit. sicut Mati. H. I 2. ἡ βααλάατ οπιῶν βιάζε m,regnum caelorum vim patitor. ita hoc loco , ct unusnisique propter i lud vim patitur. ἀς accepit, sicut apud Arist. εις σύνLime νει , obj tiam laudatur. apud Plui. εις
376쪽
mn , ob mnobilitatem irridere at quem. vel sicut Marc. I. 38. εις του ra ἐξελ λυθα , hujus rei gratia exivi. &I Tim. 4. Io. εἰς τοῦπ-Gπιοδρὰν hujus enim rei gratia laboramus. Ita hoc loco, unusiquisique ob regnum Dei, vel in gratiam ejus vim patitur, tum a se, tum ab aliis. Non est haec inepta sententia. praefero tamen priorem , ut sit mediae conjugationis, S hic active acceptum, eundem reddat sensum qui est apud Matth. Regnum Dei vim patitur, se violenti rapiuni illud. V E R S. I9. Eυψρωγοεδν καθ' ἡμέρου Beza, es sese exhilarabat quotidie silendide. Malim cum Vulgato, or epulabatur, &c. hilaritas enim conviviorum hic procul dubio intelligitur. Glossarium,ae φραω , latisico,epulor. δ φρήνη m, lator. non dubium est quin epulor ponendum sit post Dior , 5 referendum ad cςροων --vu- titio. ita & Syriace, , Arabice, , quae proprie hilariter agere significant , specialiter epulari signi
VER s. 2o. Λάζαρ . Syriaco, L , , quasi y , cui non es auxiliator, inops cui nemo opem fert. Sic Fullertis sentit Misceli. lib. I. cap. Io. VERS . ai. Κο- Dμων. Syrus, JO a L. 52PO, o cupiebat, vel desiderabat. Ferrarius sine Aleph scribit .h, concupivit, cupiditate sagravit, se concupitus es. At in Lex. Syr. Arab. scribitur , & vertitur Ou-l, desideravit. non dubium est quin sit ab PIebraeo , 'Nηr tuorum cupidus fui, Psal
VERS. 26. Xασμα μέγα vulgatus,
magnumfirmatum est. Recte reprehendit Erasmus quod
377쪽
348 COMMENTARIVs IN chaos verterit. Ipse, hiatus magnuffirmatin es. Melius ni fallor Bega, consitutus spra, quod P- mari , & simpliciter constitui tignificaz. unde & Syrus, in . , F l li OGl, hiatus magnuspositus es. con
εἰς facie uam posuit, vel constituit ut prosisier tur Hieroselymam. πιο ra . Addantur haec iis quae ibi Mino
C A p. XVII. V E R S. 6. Diceretis τῆ ακαμιγω Syrus, i toti ta Ial. Trem. θί Boder.in Paris sui huic. id est, ly , at in Reg. sicamino huic. Ferrarius, i El, vertit optime. nam & apud Arabes, quod hic quoque interpres adhibet, procul dubio significat. Inde di
Cunt , vermis mori,id est,bombyx, quia foliis mo ri alitur. Quod confirmat sententiam Cl. BeZar, qui ex Dioscoride, Athenaeo M Galeno probat sicaminum esse morum. Syro sane alia arbor est quam quae infra I9. q. υμ πια dicitur . eam enim vertit, cus fatua. Arabs autem, SM, quae arbor qualis sit, LeoAfricanus Descriptionis Africae lib. q. his verbis docet, FL- cui Aeg1ptia, quae t eoptiis Giumeis, cateras refer culnea tum arbore, tum foliis, verum sunt procerae or aliis a uctu vero ramis inter folia non innasiuntur, hoc es, in gemmarum exiremitatibus,sedi in arboris trunco, ubi folia non nasiuntur. Aliarum chum saporem retinent , multo crassori cortice, es coloris punicei. Haec ille. unde simul causa liquet, cur
378쪽
S. L v c AE C A r. XVII. 34 Zacchaeus videndi Christi cupidus , sycomorum magis,
quam aliam arborem conscenderit, scilicet ob istius arboris proceritatem .. V E R S. 7. Παρελ Θων αναπεπ. BeZa , accede , or disium- . be. Syrus, , idem quod Vulg. tra , recumbe. Si mens Bezae fuit, herum dicere servo, accedescissicet, ad me: non ea Syro & Vulgato. At si mens fuit, accede, scilicet ad mensam, idem voluerunt illi. Est enim Hebraeis tantum praeterire , sed etiam irenam ,κ , in alterum latus, in latus oppositum. Sensus est, Tu hinc ex loco ubi es transi in alterum latus ubi mensa cst, ibique recumbe. quamobrem Arabs vertit, de ostri. id est, hinc ad oppositum latus ascende. Confer cum iis quae diximus supra i 2.37.
per Samaritanos in Galilaeam. Notum ess , tra usurpari pro inter. Sed & notus est Hebraismus, quando duae res dis- Cernendae conferuntur , priori praemitti ra, alteri literam Lamed. ut, ra, inter lucem se tenebras, Genes r.
altare, Mati. 23.3S. Ita hoc loco non dubito, quin tam pro positum eandem imitetur constructionem, & sensus sit, inter Samaritanos se Galitiam. unde videre est,quomodo Syrus acceperit illud Mo Σαμαρείας Γαλιλωας. non quod per medios fines Samariae, & per medios fines Galilaeae iverit, sed quod inter Samariam S: Galilaeam profectus sit, Samaria ad dextram, Galilaea ad sinistram relictis. eodem modo Arabs, inter Samariam se Galitiam. Intelligitur m mpn n, Mn
379쪽
usitatum est. vide Act. II. 29. M Act. IO.
42. sed non satis congruit, quia sequitur, i 1 m yom l in L . Quis enim sensus csset,
determinarunt , ut venientes darent gloriam Deo: nisi hic qui ex gente es peregrina ' Etsi ergo nec memoria, nec Ferra 'rius, nec Lex. Syr. Arab. alias particulae t l. significationes, praeter duas allatas, suppeditent, quia tamen hic pro interrogativo an non ponitur, ea significatione capiendum putamus. tum enim sensus planus est, An non δε- terminarunt , ut venientes darent gloriam Deo, nisi hic qui ex gente es aliena ' Atque ita Syrorum No, conveniet cum Arabico α,, quo & hic interpres Arabs ustis est, 'a , an non inventisunt 'V E R S. 23. Ni1 απιλλn, μηδε . Consentiunt
Vulg. & Arabs. At Syrus tantum habet, y ne abire. non legit Arabs pro eo habet, Loneque fesinate, velfesinanter accurrite. id enim est sero , persequentis.
rat ex coelo, se omni ub caris lita irat. quasi legisset, ii άς,-- Arabs, quasi legisset η- τω Vertit, nam sicutfulgur quod lucet in caris,deinde luce sub coelo. Si per μ' ,' υπιον intelligenda est regio nubium, per
εις iam 'o r ουρπιον autem regio terrae, non aberraucrint Syrus S Arabs a recto sensu. Mens erit , scut fulgur ex ea regione qua est sub caelo sid est, nubibus corustans, in eam quae
380쪽
essub coelo, lad est,terram) silendet,sic erit se sim hominis die
suo. subito e coelo apparebit, & ubique in terra agnoscetur cjus adventus. Sed si, ab una regione quae est sub coelo ad alteram quae est sub coelo, significat universum aeris tractum, quem fulgur ab una parte in alteram subito pertran-st, quod Mail. 24.17. dicitur ἀπ άναἰολων εως δυσμῶν, non videntur hic vim phrasium satis percepisse. V E R s. 3 perdiderit anima am, - , . Vulgatus &Beza, vivi cabit eam. Recte. modo agnoscatur Hebraismus,ubi 'rm,ut & apud Syros, . a. ,,l ,& apud Arabes, i , vivi cavit, non tam significat,vitam de novo dedit, quam acceptam conservamis. quo sensu Gen. 6. I'. Noah jubetur adducere ad se omne senus animalia nunn,, ad vivi candum, id est, ut in vita conservaret. Quod quum hic apud Euangelistam non animadverteret Erasmus, ζωογονη σή -EU , Vertit, vitam isti parabit. quum sensus tantum sit, conservabit eam. nam hic inter se opponuntur. . estque idem quod Matth. I 6. σώMi. mens est, qui putabit se vitam suam conservare, amittet. qui vero via, debitur mei causa amittere, conservabit. Quod eo libentius observare visiim est, quia in eodem hoc verbo hallucinatus nobis videtur Cl. BeZa, Act. 7. I9. ubi quum Pharao dicitur afflixisse patres, adeo ut exponerent infantes suos,& obscure vertisse, ne vivi carentur. Erasmum vero perperam ad ipsos foetus retulisse, quum interpretaretur, ipse ergo, nes bolefierent. At mihi dubium non est, quin ad referendum, ac vertendum, ne in vita servarentur. Petita enim est historia ex Exod. c. I. ubi 's. I7. LXX interpretes , κm ἐζω n,ν - ἄρανα, se in vita fretrabant mares. Rursus 's. 18. c ἐζωο; νῶri τα αρανα, ct in vita servastis mares. Similiter ς c. 22. -ν--ἀ,omnemfemennsis vis ervate. ubi sobolescere locum non habet. V