Animaduersiones sive commentarius in quatuor Euangelia, in quo collatis, Syri inprimis, Arabis, Euangelii Haebraei, vulgati, Erasmi & Bezae versionibus, difficiliora quaeque loca illustrantur, & variae lectiones conferuntur. Accessit appendix in Matt

발행: 1631년

분량: 600페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

381쪽

S. L v c ue C A P. XVIII. 313

& Bodet. Vbi Dominet id Syri utar dicunt. prout legi

tur κρ)κ in Paris quod miror. quum reliqua omnes editiones praeponant Lamed. tum autem significat qu)ρ ut & Arabs luc habet, Ol o , ad ubi ' quo' Sic etτου saepe sumitur. ut Luc. Ioan. 3. 8. DS 8. I . S I2.3S. &I3.36. ScI6. s. Hebr. II. 8. I Ioan. 2. II. Is sensus & hic optime quadrat. Egerat servator de duobus in lecto, in mola, in agro, quorum unus assumendus, alter relinquendus esset. Discipuli de relinquendis non solliciti, s ed de assumendis, rogant, ποῦ Κυρμε; qum Domine, sup . assumentur ξ Respondet, ubi cadaver, illuc & aquilae congregabuntur. Id est, ad me assumentur i ad quem fideles omnes tanquam aquilae ad cadaver cogςntur.

C A P. XVIII.

VERS. I. Dixit autem eu etiam parabolam , ππανυ εἰ Syrus & Arabs, ut omni tempore precarentur. non expresserunt verbum Vulgatus, 2 oniam oportetsemper orare. Προς interdum propter, sive causam impulsivam significat. ut, His σκληροκαρδίαν υμων, propter duritiem cordis vestri, Matth. I9. τορος ἀκροατἀ ,propter auditorem , apud Aristotelem. - λας, ρropter epistolaΥ, apud Thucydidem. Jta hoc loco, τὸ δειν, propter oportere semper precari, id est, ut Vulg. habet, quoniam oportet semper precari, idco dixit eis hanc parabolam. Sensus bonus est. Erasmus tamen mavult, in hoc quod oportersemper precari. BeZa , huc spectantem, quod oporteret ipsos semper

precari. Voluerunt ρος causam finalem denotare, sive relationem parabolae ad rem cujus gratia proponitur. Id tamen sensum habet satis dissicilem, propter infinitivum δειν.

382쪽

COMMENTARIVs IN planius esset, si aut sine eo diceretur π πινέεquod secuti sunt Syrus & Arabs, aut dies: ra δεδάα νοπι δει meνῆε-Quocirca Vulgatum sequerer. V E R S. s. μη εἰς πιλ - πωπια η m. Vulg. ne in novissimo veniens sugillai me. Id merito tanquam obscurum rejiciens BeZa vertit, ne tandem veniens obtundat me. Monet autem csse qui εις exponantsemper sve assidue, Sc conjungant cum ut sit haec sententia, ne assidue ventitando me obtundat. Sed non approbat, quia εις πιλν nusquam sic legit. Syrus tamen doctissimus interpres sic accepit. verba ejus sunt, 4. 2 2, ο ,

EJ Josit, ne omni tempore sit ve

niens vexans me. Addo Arabem, cujus verba sunt,

δε- ο - , Versio Romana, ne

sit extranea a me,inveniat semper ad molesandum me. Verto,nesit inanis a me,stveniat ad me omni tempore ut mihi molesiam exhibeat. Id est, ne si inanis & sine auxilio a me dimittatur, assidue & perpetuo redeat,mihique molestiam creet. Nemo non videt emphaticam hanc esse interpretationem,& valde ad rem facientem: adeo & necessariam . quid enim esset, ne tandem veniens obtundat me, nisi addas, ne assidue S indesinenter veniendo tandem obtundat me. At inquit,

non legitur prosemper, assidue. Imo inquam fie-quentissime. tale est, ο ὐπημένας εἰς-, quiperseveraveris ad nem , id est , continuo & constanter. Apud Lxx autem interpretes pro rura, , semper, perpetuo, ita usitatum ut nihil magis. cim ἀι-ο ἄωχος, semper oblivioni erit pauper, Ps 9. I9. εως mn Κυργε Hs εις τ3λ D; quam diu Domine obuiuisceris mei semper i Ps 13. i. Ac ἀς πιλο--non perpetuo irascetur, Psio3. y. & alia sexcenta, ubi tandem locum non habet.

383쪽

Trem. Deus autem non potius faciet vividictam pro electis seu, qui clamant adse die ac nocte, or protrahet spiritum saum contra illas t Boder. in Reg. & Paris eodem fere modo,codem certe sensiti. At repugnat hoc consolationi fidelium,adeoque menti Christi, quum promittitur ipsis vindicta de adversariis, promitti simul longanimitatem Dei, id est, vindi- . ctae istius dilationem. praesertim quum sequenti promittatur vindicta Getre ei. non arbitror promitti longanimitatem , sed postquam Deus ea usus fuerit, celerem vindictam. Itaque sic verto, Deus autem non magis faciet vindictam electissῖis, qui clamant ad ipsum die ac nocte, o super quos longanimis es t pronomen relativum ' in

qui clamant, influit per sequentem copulam O in ἔ Ocn--,O, . ut . Om a , super eos, pO- natur pro OLEAS' , super quos. nihil eo in linguis Orientalibus usitatius. Ex. gr. Ps. I. Beatus vir qui &C. ct in lege Dei voluntas ejus, id est, de cujus voluntas est in lege Dei. enim, quod praecessit in praeeuntibus membris,in

384쪽

316 COMMENTARIVs INMn mn detes anm n v v,κ 'imu 'fκ. ipsa phrasis & linguae Hebraeae genius indicant, poni pro z ,σ quia cnim illud modo praecesserat, inelegantiae fuisset id de iisdem personis mox repetere. sic & Arabs habet, coo , quae aliter verti nec debent nec possunt,quam,qui invocant eum die ac nocte, sesuper quos moram trahit. affixum posterioris membri valet pronomen relativum, propter odi prioris membri, quod repeti non debuit, quia de iisdem persbriis agitur.

Vvig. Pharisae ans haec apud e orabat. Sic SI Arabs. At Cl. Beza, posita post αρος έ-πν distinctione, quomodo Syrus & vetus Codex Camer. legebant,verint, Phariseus autem sani sorsim haec precatus es. Per via, id Hebraei efferrent, quod jam valet μον,,solus, jam ἰλα vel κατ iA- , privatim, seorsim. An autem ετρος ει τὸν id unquam significet, nescio. Annotat Cl. Beza, vetustissimum suum codicem habere

suerunt i soli , sistis seorsim , se Aegnitis una cum ipso carnantibus seorsim. Sic Act. 28. I 6. permissum es Paulo

καθ ἐαυτὸν , habitare seorsim. At πως εαυτὸν usitariam cst pro mi imis & ω εαυτω, apudFipsum intrasti um. vide Marc. 9. IO. 33. & Io. 26. & I4. q. & I6. 3. & alibi. Tvetur tamen interpretationem suam vir doctissi aut'ritate Syri inter

pretis, cujus verba sunt, locia mi A l omo

Trem. O ipse Phariseus baistus , or hac orabat. Vbi non placet viro doctiss. quod r,

385쪽

S. L v c C A P. XVIII. 397 verterit simplicitersius. mavultforsim, S publicano vel- ire impuro procul in extima porticu relicto. Mihi neutrum vid tur Syrus voluisse, sed id ipsum quod λαυς εο-ra, usitatC significare jam diximus, nempe apud e ipsum, intra stimum. id enim phrasis haec valet I Cor. II. i . ubi κυ- να n, in vobis Vsis Iudicate, vel intra vos ipsos, in propriis

mentibus vestris, Syrus vertit, a 3 O', judicate inter vos o animam vestram. ubisors m locum non habet. Syrum ergo verto, se Pharisaeus ille bat apud se, id est, totus in seipsum versus, sibi ipsi

tantum intentus, & nihil nisi seipsum spectans. Et aut sic Verrendum puto εαυήν, aut cum Vulg. & Arabe προς ἐι άν jungendum est cum προσηυχύο. quod malo. nisi forte probetur, id interdum significare idem quod καθ'

εαυτήν.

s fugestabunt eum, se contumeliis assicient eum,qoccident eum. Vulgatus pro e υcυβ ηιπα- habet,'flagellabitur, id est. μαωγωσεθ. Arabs cum Graeco prorsus convenit. VERS. 36. Percontabatur τί μη τοῦra. Consentiunt Vulse& Arabs. at Syrus, i, άς ειηC A p. XIX. V E R S. 3. Ο τη ηλικια μικρος L. Syrus addit', a Di, Zacchaeus. ad ambiguitatem tollendam, quia de Christo intelligi poterat. V E R S. . Ο π λ' cκείνης δερ e P q. Erasmus M.

386쪽

338 COMMENTARIVS INBeZa,- ένης, inc. subaudiunt enim on. Vulgatus Me, κειθεν. Arabs, i p. quod verso Rom. perperam transtulit me, procul dubio in gratiam Vulgati. de. at ain, per eam. ubi potest quidem subaudiri ita I,

via. est enim & id foemin. generis. Sed, nisi fallor, commode etiam subauditur sensus sit conscendit sycomorum , quia per cam vel ad eam transiturus crat. Syrus dixit, i Dis, pro quo Boder. in Reg. issici unificatione hactenus mihi non visa. In Paris autem, S I rem .similiter, significatione usitata. respondent enim sibi&-mm . piaus cst tanquam,sicut. alterum smiliter. Sensus videtur esse , quia sicut ipse syconaorum conscendebat, sic Christus transiturus esset, id est, eodem momento. videtur Syrus adW μνει subaudivisse

I I9. Ita hoc loco Vulg. Eras & Bezas liciens Iesus vidit eum, id est, oculum ad sycomprum attollens. III. Intueri, conssicere, vel oculos aperire simpliciter. SI tum, si altero videndi verbo jungatur, pleonasmum habet Hebraicum. ut

intuitae vident, vel, se aperientes oculos vident, id est simpliciter, se vident. sicut alibi, se aperiens os, dixit,id est simpliciter, se dixit. sic phrasin hanc hoc loco acceperunt Syrus & Arabs, qui ἀναύλεψας ἀδεν αὐτὸν, simpliciter verterunt, vidit eum. ut & infra 2 r. I. Sequitur deinde, quia hodie in domo tua oportet me μυλω, Vulg. Eras & BeZa, manere. Syrus & Arabs simpliciter esse. Nolim praeferre priori, quia ys. 7. dicitur intra sic eo ad divertendum. Sed tamen sperni non debet. saepe enim tantum est G. ut Joan. Iq. IT.

387쪽

vos cognscitiss=iritum , quia c. υμῖν , ε αν ὐμιιν εm , in vobis est, ct in vobis erit. ii vertas manet in vobis, frustra videtur addi, erit , quia hoc in comprehcnditur. Sic I Ioan. 2. 6. ο λεγων ω ανά- , qui dicit se in eo esta . Nam praecedenti dixerat, in hoc Fimus, reti , Οὐτύnos in eo esse. & 3. IS. non habet vitam aeternam, G ωυτωρι ου- αν, inst existentem. δc 's. i7. quomodo charitas Dei ta

υτω, est in ipse i

l CL il , ex familia magna, aut magno stemmate. Arabs, qui est generis nobilis. Qui hic genus Christi respici praedicant,quod ex Patre du-Xit, aeternam nempe ejus generationem qua omnes nobiles antecedat, videntur, & non satis solida tractare. Eυ - ς enim, nulla habita stemmatis ratione, est vir eximiae & supereminentis potestatis,quem Hebraei magnum Vocant. Vt Iob. I. 3. ωρ , 'U κ In Oreri , LXX, κλοδό- ων -τ ἀφ' ηλιου ἀνα,λων. ubi sc/-

est maximus , potentissimus. Et saepe eum qui generosi animi est significaU , quocunque tandem genere st

ortus.

V E R S. 2o. Ecce mina tua quam habuistpositam G ο inne ω, in sudario. Syrus, F in linteo. Arabs, in mantili. Apud Hellenistas enim latius patet quam sudarium apud Latinos. In Targum pro mΠzuo, peplum , & , velamen, est mi o. Elias in Methurgeman

exponit vo 'l' d ψ', id peplum auisiecies vestis, in lingua Germanica toiub , quod Belgice dotcli dicimus. Id ipsum est quod linteum dixit Syrus. Notum illud Rabbinorum v d P:p , acquisitio quae Is per linteum. de qua vide Thisbi Eliae in voce p p. VE R S. 26. Λεγω γαρ υμῖν. Syrus de Arabs verterunt,

388쪽

36o COMMENTARIVS IN ac si legissent, Gi εισαν - mς, Λεγω υρον &c. BeZa similiter, At ille, Nami inquit, dico vobis. Addiderunt quaedam per quae Christus rursus loquens introducatur , ut versus hic cum superiori cohaereat. quae tamen adeo necessaria non sunt, quin, si omittantur, scnsus capi queat. mare Vulgatus, dico autem vobis. Erasmus, dico enim vobis. Particula γαρ cum Versu 24. optime cohaereret, si versus 2 s. abcsctet.ut factum in vetustissimo BeZae codice. At eo interveniente, sit peresse videtur, aut meram omphasim denotare. Sicut Matth. I. I 8. τοῦ γ Xυςῆ-ύτως M. μνηςcθείσης se ρμηκος ω- dcc. & Marc. I S. ΙΑ. Ο' ο Πιλοιτο α τοῖς, Τι--υν ἐπο-so, a Tim. 2. 7. Ni ά λεγω δων γαρ me rerim εν -m. Tale est illud apud Syrum interpre. tem Luc. S.IO. ia . LOGIS . J ' O , . Irae autem dixit ipsis, Vobis enim datum est nosse dcc. Enim superfluum est, nec est in Graeco. Emphasin insignem continet, quae per silicet vel utique exponi posset. Ita hoc loco, Dico utique vobis, Omni habenii dabitur &C. V E R s. 27. Πλ Air εχΘρύς μου εινους. Vulgat. Verun- tamen. Erasin. n. BeZa. minetiam. Syrus, verum. Arabs, idem. Id praefero, quia non tantum

inlis id passim significat, sed quia hoc loco apprime quadrat. Tollite ab inutili servo quam dedi minam. Verum . inimici illi mei, qui me oderunt, & imperium meum detrectarunt, pejus habendi sunt. adducite cos & jugulate

coram me.

V E R S. 28. Cetropae επεμαποθεν,ἀναζωνωνει εροσόλυμα.Vulgatus, Praecedebat ascendens Ierosolymam. BeZa, antegrediebator, scilicet discipulos bos, prae animi nempe fervore, quo ad salutem generis humani ferebatur . de quo vide doctis-

389쪽

S. L v c AE C A p. XIX. doctissimas Bezae notas. Syrus autem vertit, i

Reg. Progressu est ut proscisceretur Urschlem. proprie, exivit in anterius sui, ἱmρcεra εἰς uισπο,εν Metae, quod Apostolus dixit Plutip. 3. I . --όmσα --, πῖς θεμ αρθεν ἐπεκ νορ . Nam & ut monet CL BcZa,c σώεμποeθεν et oi εν accipitur pto , pro ei. Vnde Erasinius quoque, ibatpergens Uendere Hierosolymam. Arabs, Ioa iis ivit ascendens, codem sensu, sed minus cilicaci. Laudo tamen Vulgati SI BeZar interpretationem, ob locum Marc. io. 32. ubi de eodem hoc itinere dicitur, cultas oὸ

V E R s. o. οἱ λίλι-κώξοντα3. Eras δί BeZa, mox δε-pide, clamabunt. addunt mox, ut emphasin exprimant temporis paulo post futuri, quod Vulg. Syr. & Arab. non obiervarunt. V E R s. 42. Ei c σν. Vulg. & Erasis. Si nosses, tu. Non displicet ratio, ob quam Cl. Beza copulativam lucconvenire negat. nec improbo quod verterit in vel tu nosses. ut sensus sit, Quum aliae urbes gratiam Euangelii spre- verint, utinam tu saltem,quae maxime debebas, eam nosses. Addo tamen, G 'quoque sumi posse, ut non tam pronomini συ, quam Verbo εγνως ei Phalin addat, & vertatur, Si

etiam saut sitem, aut vel in nosses tu. Id est, hactenus gratiam meam & tuam pacem sprevisti: non postulo ut jam amplectaris, sed optarem ut saltem n es, ut ostendercste jam vel cognitionem aliquam ejus linere. Ita Syrus accepisse videtur, qui pro adhibuit ante εγνως particulam: expletivam D, quae interrogationibus , admirationibus,& opinionibus serviens emphasin iis addit, εἴ hoc loco verti Potest, Si quidem nosses tu ea quae pacis tuae sunt. Porro

390쪽

361 COMMENTARIVS IN - πεις ε GD σου , Arabs vertit , Ita, V sio Rom. quantum es sibi in ea pacu. in ca, nempe die. retulit ac , ad quod ego ad Eoo rc serendum puto. est in quo. de verto , in quo tibi pax sit. ad Verbum , de pace, id est . pax, usitataphrasi. sensus est, utinana scires hac tua die, qua in re sit tibi pax. Sequitur, ημερα eris --

τη- Syrus optime, i , ut Beza, saltem in hoc tuo die. V E R S. 43. o mi V&Beza,nam venient &c.vide notas heZar. Syrus pro a mi in ' , autem. Considerent eruditi, an non, sicut passim Hebraeorum V, hoc loco ιπι sit particula assirmativa certe , utique, ἱώτως. Quemadmodum i Ioan. 3. 2o. Si condemnat nos cor, οπι με ζων εοῦν ο Θεος κουρλας ημων utique major est Dein corde nino. Sic Arabs, Ams. quod non male versio Rom. profecto venient. Etsi etaim fere tantum futurum,quod alioqui pro praesenti ustirpatur, futuri significationem habere doceat, sepe tamen emphasin addit & certitudinem

Haec Syrus non habet. Vulgatus & Arabs habent. Dive so tamen sensu Arabs, cujus haec sunt verba, i , quae author versionis Rom. non intellexit, quum transtulit, Projicient inimici tui et exin tua, ct circumdabunt te iniis. verte, accedent hostes tui ad vasturos, or obsidebunt te in iis. Camusio, est a L 2 i U, munimentum c pimentum , seu -ςγγμα, obthuramentum. Id amico nostro Golio debetur, cujus hic opera usi sumus.

Beza, Osolo aequabunt te, o filios tuos in re. Aequare in

SEARCH

MENU NAVIGATION