장음표시 사용
411쪽
eonstrictum teneo. neque resertur praepositio αν ad plures qui simul una tenent, sed ad rem quae cum alia tenetur S stringitur. unde & una res dicitur moέχ ν. ut a Cor. S.Iq. ἡ ἀγκαin F etia=εχ -, Charisin Christi tenet, vel constringit nos. Et socrus Petri dicitur αυεχο η mρετω, δε- tenta febri. ubi locum non habet. Sequitur, cνεπα θνάιπύ, Solus Syrus non habet δίροντες. V E R S. q. Καὶ iv ρωτων Δάν. Solus Syrus haec non habet. Absunt autem sine dispendio. V E R s. 67. Si dixero vobis, ου-mς ώσητε, non credetis. Vulg. S: Syrus addunt Arabs non addit.
tit , vos dicitis me esse. Altero Beza, nam ego sum. Vulgatus, uia egosm. ambiguum est. utroque enim modo quia apud istum interpretem usurpatur. Eadem ambiguitas est in Syriaco '. At non apud Arabem, qui dixit, I lego sum, έλκως, id est, me esse. nam αἰπολογικως diceretur. 3.C A p. XXIII.
VERS. 2. τε Syrus, Vulg. Arabs Mircs M. S. Bezae codices addiderunt , μων. Sequitur, Prohibentem dare tributa Caesiri, dicendo ἐαυτὸν Xυών βασaλεα ωνα ,se Christum regem esse. Id est, se non vulgarem regem, sed Christum regem esse, adeoque sibi potius quam Caeseri danda tributa, quia Christo regi omnes reges, ipse etiam Caesar titpote universi mundi domino ex sententia Iudaeorum cedere debebant. Hanc emphasin videtur enervasse Cl. Beza, quum interposito commate vertit, se Chrsum, id est, regem esse. 'quasi Rex hic sit interpretamentum Christi, quod apud Syrum Ferte locum non habet, qui transpositis.
412쪽
positis dictionibus dixit GIA 2 lol L . om , o dicii desimo,se regem Christum es
se. Optime. nam Rex non interprctatur Chrisum, sed Rex Christus est supremus ille rex, qui secundum vaticinia Pro.
V E R s. q. οἱ 3 Illi autem invalescebant, scilicet clamore. unde Syrus, OOal in vociferabantur. Monet autem Cl. BeZa, eλκυον verti etiam posse con-rra nitebantur. Addo, vel vehementer instabant, vel valinurgebant. nec dubito quin id ipsum sit, quod Exod. Ir. 33. dicitur, , ο se, se invaluerunt Aretii superpopulum ,festinando dimittere eos. quod non male ire- mellius & Iunius, vehementer instabant apud populum. Vel potius, valide urgebant populum. V E R S. IO. ccusantes eum curauως. Vulg. Constant . Eras Acriter. BeZa, magna contentione. Syrus, lulis , pro quo Trem. consanter. Boder. Pertinaciter. nos, fortiter. est enim , validus, robustus. idem quod Hebraeis V. Hesychius: Arabs, valde. V E R s. II. s Dum autems revisset eum Herodes, Mςsic aααν-τοῦ. V uig. cum exercitu suo. Eras cum exerciliabus suis. Beza, cum militibu suis. atque id in notis persuadet. Syrus, is ci , ubi non recte Trem. seministri ejus. recte Boder. se milites ejus. Rc enim sensii passim usurpatur. Sequitur, Δυν-ulse
indutum veste alba. Eras & BeZa, silendida. ut & Arabs,l S, , id est, vestibin reflendentibus instat fulguris. At Syrus, usibus coccineis. Sunt enim
413쪽
& illae fulgentes admodum: ac fortassis inde in ram Syris dicitur, ab Hebr. permutatis gutturalibus n&n. verum coloris rubri est coccineum , ut ex Esa. i. I9.
paret. Quod Act. io. o. quadrare nequit, ubi Angelus Cornelio apparuisse dicitur G ἐρῆm , non utique coccinea , sed, ut recte Vulgatus, hoc enim colore, utpote Angeli lucis, apparere solent. unde ενδυμα Angelo tribuitur Matth. 28. 3. Sic εογὸς , usu candida divitum ac nobilium opponitur ρυπιρα soraedae, pauperum & abjectorum, Iac. a. a. olim enim nobiles candidis vestibus induti ibant, ac inde , candidi, aram, candidum
esse, dicebantur. Itaque nolim spernere Vulgatum, qui Mese, & in Actis, de apud Iacobum vertit alla vel
candida. V E R S. I3. Καὶ G. ετ λαον. Conveniunt Α-
V E R S. I s. Abεπιμψα n υριῆς χορος δεών. Convenit Vulgatus. At Syrus, tali' a. sad ipsem, nempe Christum ad Herodem. pro υμας legit A-τίν. Arabs vero, I Asel quia is misi vel remisit
eum ad nos. ut in tribus codicibus scriptum legit Beeta , άαπιριψε L mi τὸν πως ἡμας. quae lectio viro doctissimo valde arridet. Sequitur, , - ἰδου, ουδὶν ,νατου ἐς πιπαγρ μον-τω. Ambiguum est ι τοῦ vel enim accipi potest pro αἰ αὐτά. Ita BeZa, nihil dignum morie factum est ab eo, id est, Christus nihil fecit quod dignum sit morte. Eo sensu Arabs quoque Vertit, Q ad , non ess ei πω, per quod mereatur mortem. vel accipi potest pro Dativo. Sic Vulg. & Erasm. nihil dignum morte actum est ei. Vbi quamvis ei lumi quoque posset pro abeo, mens tamen eorum potius esse videtur, nihil ab Herode factum esse Christo, quod morte dignum sit. Tum αξιον θανατου hon signi- Ccc ficat,
414쪽
COMMENTARIVs IN ficat, ut alias, quod mortem mereatur, sed quod morti respondeat, quod cum morte convenientiam habeat. ut καρπους convenientes re istentia, Mat. s. ι προς δοξ-,passiones non resondente uturae gloriae. Sic hoc loco, nihil ipsi ab Herode fa ctum, quod ad mortem rcferatur, quod morti respondeat, veluti sententiam mortis ferre, SI virgis caedere, quod cx Romano more ante mortis supplicium fieri solet, Mati. 27.
L m, quae eandem ambiguitatem habent cum Graeco textu . nam ex usu Syro verti potest ab eo. Item meri non tantum dignum, sed etiam par, aequale, conveniens est : & hoc quidem , ut ex Hebraismo liquet, proprie significat. mihi S: Graeci textus S Syriaci mens es-le videtur, nihil quod ad mortem faciat factum est ei. non ab Herode factum est, ergo nec a me fieri debet. V E R s. II. Κνάγ ω ο ειχεν -&c. necesse autem
habebat dimittere &c. Syrus, locia bal a , li
. consuetudo enim erat. Explicare voluit, non ex lege sed ex consuetudine ortam fuisse eam necessitatem. Deinde causam hic adferri putavit, cur superiore versu dixisset Pilatus, coligatum eum dimittam. Quia nempe necesse habebat, aut moris erat in festo unum captivum dimittere Ideo pro A, autem,adhibuit Arabs, Satactois ipsis consuetudo.
VE R s. t . Tum Pilaim BeZa, fecundum eos judicavit. Vulg. & Eras. adjudicavit. sicut I Mach. 4. 7. τουπις θανατον ἰλκε νε, his mortem adjudicavit. Arabs, judicavit. Syrus, . R, praecepit. Glossarium: κωνω, μcerno. Tum Pilatus decrevit ut fieret petitio eorum.
415쪽
quodsii detestabile non fecit. Fabricius, i e vero nihilodiosium egit. Ambo quoad sensum bene. ad verbum autem sic vertitur, hic vero, quicquam quod odiosum sit, non factum est ei. Vbi primum observandum illud, hic vero, pro ad hunc vero quod attinet, phrasi Syris usitatissima, qualem habes ctiam Luc. 2I. 6. Deinde factum es ei, pro ab eo. quae phrasis ut Latinis & Graecis, sic S: Syris fatis usitata est. vide Matth.
V E R s. 44. Factaesunt tenebrae, sita γόω, BeZa, super totam regionem. Malim cum Vulg. Eras. Sy ro & Ara be vertere terram, ne in re dubia cujuspiam opinioni, Mfortassis rei veritati prae)udicium fiat. praesertim quum proximo versu addatur, obtenebratum fuisse solem. non ergo huic solum regioni, sed universae terrae ademta videtur fuisse lux, obtenebrato sole, qui unicus lucis fons est.
xit, cse reddidit spiritum. or tradidistritum. rem dixerunt, sed vim vocis non expresserunt. habet enim hoc verbum in Aphel tradendi significationem, absolute tamen pro tradere spiritum nunquam sumitur. at in Peal intransitive sumitur, pro nisi, compleri. interdum M pro constentire, quod hic locum non habet. ad verbum ergo vertitur, nisus est, id est, vitam sit, exstiravit. VERS. So. Et ecce vir nomine Ioseph senator. Hic Syrus addit,ex Arimathaea civitate Iudae, quae in Graecis exemplaribus , item Vulgato & Arabe, in medio sequentis vc ius reperiuntur. Nemo negabit, quin Syri lectio admodum sit apta. V E R s. 13. Et quum detraxisseti uriinvolvit ind*AM, Ccc a ' -
416쪽
388 COMMENTARIVs IN sindone. Syrus, Trem. insim relinea. Boder. in linteo lineo. involucrum, fustium significat,cui qiiid involvitur. a verbo cis
6- ων,-nς π πλύον Fbcingebamin navem. a B autem interdum pro mν ων ponitur, interdum pro θὶη, u Aαio. I i. dc in plur. ta, ob νια. Luc. 24. I 2. ad verbum cr-go vertendum, o depositisiud, es involvit indis lucrotiniet , id est, lineo. quomodo & Arabs vertit, inboeu , Dul a , O deposuit Egud se involsis illud in inmolucro lintei. ad verbum transtulit verba Syriaca.
Bod. o dies para ceves erat. quasi scriptum esset ilicio '. Syrus autem transtulit per appositionem . se dies paroceo
Graecocst, G et σκά - , quae cur D. BeZa vulgatum secutus verterit, se dies erat parasceves, non video, quum & Latinus sermo S sententia non repugnem, quo minus retenta constructione Graeci textus vertas, Odies erat parasceve. erat enim parasceve ipsius diei nomenclatura. dassu tuas de boo:ber dirige. Arabs totum versum sic transtulit, O fuit dies parasieve , qhi es aurora sbbaibi. posterioribus verbis explicat, quid sit, f ἀ mccίον επίφω . Syrus, ima , Osabbathum illuxit. Observentur phrases Lucae, Syri,& Arabis, quibus initium Vesperae, qua sabbathum inchoabatur, describun σ. idem enim de vespera post sabbathum, qua primus dies septi
417쪽
manae inchoabatur sentiendum putamus Mati. 28. I. Quod
enim Cl. Beza etain επιφωιαε pro post accipiendum existimet, adeoque vertat, sebbathum secredebat, verisimile
non videtur. Glossarium: SI Mati. 28. I.
ως μί- mccατων, vir hic doctiss. ipse vertit, quum locesceret in primum diem septimanae , non quum succederet. Deinde quod addit, Lucam verbo usum, habita potius ratione sequuturi diei, quam imminentis noctis, inter parasceven & diem sabbathi intercedentis, nescio an de hoc probari dcbeat. videtur enim imminentis potius noctis ratio hic haberi. causa enim datur, cur flastinanter admodum durante adhuc parasceve, corpus Christia Iosepho sepulchro fuerit conditum, quia imminente vespera labbathum incipiebat. Vespera respicitur, non seqllu turus dies. At inquies,cur de vespera usurpatur
Fuit quum phrasin hanc seli sabbatho peculiarem este existimarem. Et primum quidem de vespera quae inchoat sabbathum dici αφωσκ ν, quia, ut testatur Cl. Buxtorsius in
Synag. Iud. solent Iudaei sabbathi initium luminibus illustrare. Simul ac enim sol montium & arborum cacuminibus incumbens occasui vicinus est, mulieres Iudaicae lumina sabbataria accendunt, versus ea manus expandunt, δίdurante sabbatho ardentia relinquunt. Deinde etiam de
vespera quae claudit sabbathum dici , quia, teste
eodem Buxtorfio, candela magna faci non absimilis tum accenditur, quae n, and m, luminare discriminationu dicitur,
qua sabbathum finientes ab ineunte jam profano die discriminant. Sed rem penitius introspicienti, videtur quivis dies naturalis recte dici illucescere, quando initium capit, sive id sit a vespera, ut apud Iudaeos,sive ab intempesta nocte, ut apud Romanos. Dies enim denominatione sua lucem denotat, ab Arabico, id dilucere , de dia lux. Ccc 3 quam-
418쪽
3so COMMENTARIVs IN quamobrem proprie ea temporis pars quae luce praedita nocli opponitur, dies dicitur. Deinde generalius extenditur, ad illud 14 horarum spatium, quo nox dc dies continentur, denotandum, quod a principaliori sui parte dies etiam appellatur. Vnde Gen. I. se fuit vellera, o uis mane,dies unus. Quo ergo jure vespera diei nomen sortitur, eodem illucescere recte dicitur, quum ab ea dies initium capit. Ex. gr. Parasceve incidebat in dicm decimum quartum. Sequens vespera initium erat dici decimi quinti. Ea vespera appetente, dies decimus quintus, eo ipso quod dies dicebatur,recte dicebatur illucescere, adeoque & sabbathum illucescere, quod in diem istum incidebat. Ita nihil necesse erit ad Hesperi autLunae aliorumq; siderum exortum id referre.quod
fuit Cl. Casau bonus Exerc. XVI. Num. XX HI contra Baronium, ubi e τὸ ιαccαὶον επέφωσκε vult idem esse atque, Κ
ἡ-η ἄγουσαι τὸ ωccα,ν. Verum per accidens fuit, quod tum, tempore plenilunii, Luna eodem tempore oriretur quo Sol occumberet. sed quid fiet, si media demum nocte oriaturitum non poterit dici m mccῶon ergo nec
tum poterit dici sabbathum ἄλφώσκθ. C A.p. XXIV. V E R s. I. o syru , ' manὲ quum adhuc tenebra essent . quae ipsissima verba sunt Ioannis, & phrasim Lucae optime explicant. Sequitur -
το μνῆμα. Beza, iverunt ad monumentum. ηλθον pro επιμ οντ . non enim, inquit, tempus hic notatur quo ad ipsum
jepulchrum pervenerunt, sed quo ex urbe prosectae sunt utco venirent. Secus nos sentimus Matth. 28. s. I. Itaque cum Vulg. Eras. Syro & Arabe vertendum censemus, venerunt ad monumentum. id enim proprie verbum significat. κοή ἶνις σιν Amis. Desunt haec in Vulgato,
419쪽
ut & in uno vetere Bezae exemplari. non desunt in Syro de Arabe. V E R s. 4. Ecce duo viri ἐπές - αι R. Syrus, C evitai -. Trem de Boder. in Paris eterunt juxta eas. In Reg. astiterunt super eis. verte, seterunt supereas, id est ,supervenerunt eis. nam nihil a
jud est quam super,supra. Idem quod C, , ,
qua phrasi Graecam istam cxplicat Luc. 2o. I. Adh. q. I. Scalibi. vide quae ad Luc. 2o. I. annotavimus. V E R S. II. Τα ρηριαῖ αὐτῶ. verba ligarum. Vuug. Syrius de
Arabs legerunt m ρημαG ταωτα, verba ista. V E R s. Ir. o' ο Πεκγ. Sic Vulg. quoque S Arabs. At Syrus, o ' , Simeon autem. Persona
VER s. I3. Disantem ab Hieruselem agintastidiis. Innumero hoc consentiunt etiam Syrus & Arabs. VERS. 16. Καε οἱ ἐφ λμοὶ ι 5 ακώλπ. Syrus interpres, inquit Cf. Beza, clausis interpretatur. Fcfellit virum doctissimum Tremellius, qui sic verterat. Syri verba sunt, vim a bl .m a i a SO, quae Boder. in Reg. recte vertit, or oculi eorum tenebantur. Fefellit Tremellium, quod ambiguum sit, & interdum pro claudere, interdum pro capere, tenere, retinere sumatur. In libris accurate scriptis,ubi puncta diacritica adsunt, ut in I cxico Ferrarii, significatio facile discernitur . nam pro claudere , Daleth praeter ementiale suum punctum habet aliud adscititium infra scriptum hoc modo , & derivatur ab Hebraeo
unire. nam quae clauduntur uniuntur, sicut quae aperiuntur
separantur. At pro capere, dc tenere, Daleth punia una supra gestat,
420쪽
3ρα COMMENTARIVs IN gestat, hoc modo , & derivatur ab Hebraeo mκrius. dem significationis. p orsus sicut apud Arabes idem hoc verbum scribitur per dsal. ut omnia fere quae ex Hebraeorum Zain oriuntur. V E R s. I8. Συ μον ααροικεις Vulgat. &Erasis. so peregrinus es in Ierusalem' Idem voluit Syrus,
Tu solus alienigena es a Ierusalem p dc Arabs, c a si hostes es a Ierusalem ' BeZa, tus-lus commoraris in Ierusalem. παροικω a LXX interp. interdum pro aC M l ,habitare,commorari: saepius autem pro ma,per grinari usurpatur. ut &- ,peregrinud. V E R S. 2o. ως mi πιρίλκου -ἀν οὶ Α σχερεις ωC. Dquomodo tradiderint eum &c. Syrus &Arabs omiserunt ἴπως, sine ullo sensus dispendio aut variatione. nam quod antehac de πως aliquoties diximus,idem hic de οπως dicendum, non denotari eo modum quo tradiderunt, sed ipsam tradendi actionem. narrant enim solummodo quod tradiderint cum morti. Post sequitur ι- ο - μων. Vulg. & Erasis. se principes nostri. Beza, or magistrariu nostri. syrus, i esseniores. res eadem est. Seniores enim erant αρχον nς ut ex his libris passim apparet. V E R S. 2I. A-γ σιν παm τουπις. Arabs ad verbum,
, sed cum his omnibus. Vulg. o nunc sper haec omnia, id est, νιι eta rim τουπις. Syrus tantum, loro , o ecce.
Trem. & Boden in Paris venientes dixerunt nobis, Angelos et id