장음표시 사용
431쪽
Ephraim, sed Manasses. At turbat non parum, quod Syrus, Vulg. & Arabs pro Bethabara legant Bethaniam. SI antiquam eam esse ledtionem, ex Cyrillo, Epiphanio, Chrysostomo, Nolano aliisque apparet. Monet tamen Chrysostomus, emendatiora quaeque exemplaria legere Bethabara, quia Bethania neque ultra Iordanem, neque in deserto Iudaeae sit, sed vicina Hierosolymar. addo, neque ad aquas sita, ut commoda ibi bapti Zandi opportunitas haberetur. nisi forte ad torrentem Cedron excursum fuerit, qui non procul admodum inde crat dissitus. Sed neque tam prope Hierosolymam versatum filisse Ioannem ex historia liquet, neque torrens iste, qui vado transiri poterat, mergendis baptiZandorum corporibus satis aptus videbatur. Fit hic mentio loci qui in usum baptismi fuerit Ergo ad oram Iordanis,sive citeriorem sive ulteriorem. quemadmodum juxta istum fluvium Baptistam potissimum fuisse versatum, liistoria passim confirmat. &Ioan. 3. expresse dicitur testimonium Christo datum fuisse a Johanne πέρου TI'ορδανου, trans Iordanem, vel ut habet Beza, apud trajectum Iordanis. Itaque aut mendum ea lectio habere videtur, aut alia fuit Bethania prope Iordanem. de quo videnotas Erasimi.
Vulg. Ecce agnus Dei,ecce qui tollit peccata mundi. Secundum ecce dissentit a Graeco, Syriaco dic Arabico contextu. Peccata in plurali, consentit cum Arabe, non cum Syro,nec cum Graecis exemplaribus. Est autem αυρ ν άμαρῖ- peccatum in se suscipere, & portare. sicut Mati. I 6. γ ατω τ μωρον --τοῦ ortet crucem sitam. Christus, qua Deus, αειρ , aufert peccatum remittendo. sed qua agnus Dei & victima piacularis, de qua hic procul dubio agitur , ιυρi portat peccatum,
portando expiat, expiando aufert, essicitque ut remittatur.
est ergo hic ἀρ tum tum , , Esa. 33. ubi quoque ΠΠ
432쪽
o COMMENTARIVs IN agnus Vocatur, S dicitur correctio pacis nostrae filisse vis, Aer ipsum. & Deus rase, injecit in eum peccata omnium nostrum. VE RS. 3s. Trἱ μονσαλινδε M. Consentit vulgatus. Syrus 3c Arabs non legerunt ἀλιν. V E R S. 39. P'αcI ο λεγτα εια tace: ον, Διδαααλε) ατοῦ ci Drusius in Praeter. annotat, Syrum dixisse Rabban, de id plus esse quam Rabbi. Fateor apud magistros, qui inter an , 'a' , & sen distinguunt. Sed id hic apud Syrum locum non habet, qui non aliam ob causam, addito affixo plurali, dixit se , magister nosser, quam quia plures eum alloquebantur. quod clare liquet ex Ioan. 13. I3. 04M με, o' λ-
, vos vocatis me,Magister nosterior, Domine noster. non. eit majus quam l . uc nec quam. Vide &Ioan. 3. 26. sed accessit utrique affixum plurale ob causam allatam. Porro totam parenthesin, quae in Graeco textu cst, item apud Vulg. & Arabem, omisit Syrus. Causam esse puto, quia A meαλον ubique fere reddit per , quam di,stionem si & hic adhibuisset, eandem per eandem interpretatus fuisset. Interdum tamen pro A
ergo S: hic dixisse , misi Ario ost
V E R S. q2. σαωr . In duobus vetustis codicibus Δρ Theophylacto Rom. Beza legit οπωnν. Sic Vulgatusprimum. Syrus, Arabs, 'ibi, primμm. Sequitur, Mερσί- ο --, ο Ἀώς. Syrus interpretamentum omittit, quia πτο, mesias, VOX Syriaca
433쪽
Syriaca est , quae ibi interpretatione non eget. Arabs autem , ne quicquam omittat, dictionem Μεω - corrupte scribit, ut est in Graeco, nempe quam deinde interpretatur per integrum sive incorruptum . Idem fit sequenti, Συ --, ο ερμίωcεται Syrus
non interpretatur, quia i Syriacum est. At
Arabs, uirili tacit, Tu vocaber Petra, cujus interpretamentum es Petrus. Vbi observandum, τι fuisse Arabi nomen proprium. ut & Vulgato,qui Vertit, Tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Erasmo autem vertenti, sis onat,s interpreteris, lapis: & Be-Zae, quod declaratur petra, appellativum fuit. scribendum Crgo petra , minorip. An non vulgatus S Arabs laudandi, judicent eruditiores. Nam praeterquam quod Πετ: D majori Π scriptum id indicet,sensus esse vidctur, Tu vocaberis Cephas. quod ipsum sibi vult cum Graece vocatur Πε redi. VER s. 12. Videbitis Angelos Dei Vendentes or descen- dentes τ ι ον FVulgatus, Erasmus, Bezax Arabs vertimisuper, velsupra. At Syrus, , ad , ut tam ad adscendentes quam descendentes referri queat. nam descensus Angelorum quum referatur ad Christum interris versantem , recte dicuntur supcr eum descendere. Sed ascensus eorum quum referatur ad Christum in coelis degentem, non recte dicuntur ascendere super ipsum. Sed ad ipsum S: ascendere & descendere, recte dicuntur. Tricum accus pro habes Luc. 2.3 dc lo. 9.C A p. II. V E R S. I. E'ν Γαλιλωας. Arabs quoque scribit 1is. Erasmus ait, Hieronymum indicare, duas esse Canas, majorem juxta Sidonem, & minorem in tribu Aser. Eee 3 non
434쪽
os COMMENTARIVS IN non recte intellexit Hieronymum. Sic enim ex Eusebio habet in locis Ebraicis, Cana usique ad Sidonem majorem. legendum videtur major. sequitur enim in es quippe se ali ramino r, ad cujus di tinctionem major haec dicitur. Fuit autem Cana in tribu Aser ubi Dominus no ster aquam convertit in vinum. Vnde se Nathanael verus Ipraelita Salvatoris resimonio comprobatur es hodie in Galitia gentium oppidum. Haec ille ubi minoris Canae situm non indicat. forsitan quia paulo superius dixerat, Cana, in tribu Ephraim. ubi nos tamen nullam Canam invenimus. Sed majorem ait esse sitam in tribu Aser ad Sidonem, ibique factum hoc miraculum. Dissentit Massius in Jostiam p. 29 . cujus verba memoratu digna.
PI: duarum urbium nomen est. Altera apud Zabulonios extabat in Galitia inferiore, quatuor circiter horarum itinere a Ptolomaide, versus Euroaustrum , supra vallam Carmeli. ea minor dicebaturi celebris in Evangelio, de aqua in vinum mutata. ALtera, quae nunc agitur, posita erat in Galilaea superiore, sive Gen-' rium, non procul a Sidone, atque hac majoris cognomentum habuit. Hactenus Masius, qui non in majore, de qua Ioseae I9. I 8 , sed in minore Cana miraculum hoc laetum ait. od magis verisimile. Quum enim seperiori cap. narra. tum sit, Christum Ioanni adfuisse in Betha bara trans Iordanem, aut, ut alia lectio habet, in Bethania in tribu Judae, certe extra Galilaeam, nam iis A. dicitur Christus vo luisse abire in Galilaeam 4 probabile non est eum triduo post, peragrata universa Galilaea inferiore & superiore,fuisisse in extremis oris terrae Canaan ad Sidonem. Sed scrupulus relinquitur, quod neque S. Scriptura, neque Mappa Iudaica ejusmodi urbem in tribu Sabulon exhibeant, quae, ut vult Masius, dicta fuerit. Scrupulum tollit Syrus,qui
hunc nuptiarum locum non nZa, sed Mup,vocat, quem in Mappa Iudaica reperimus, codem in loco ubi
435쪽
Canam minorem Masius collocavit, nempe in tribu Zabulon, sit pra vallem Carmeli, non procul a Ptolemaide. addimus, & non procul a Nazareth patria Christi. δ: sicut hic vocatur x Mῆ ρ Γαλιλαῖας, ita in Mappa, Mup, Caina in Galilaea. unde liquet, non nisi addito nomine Galilaeae hanc urbem expressam fuisse. A Caina autem , eliso i facilioris pronunciationis gratia, facta est Cana , sicut pro nec videtur haec Cana minor dicta, ut ab altera in tribu Aser distingueretur. nam Hebraice nrp SI Mop ipsis literis differunt. neque haec isti, si Mappae credimus , magnitudine cedit. sed quia κ: up parvum significat, ab Hebraeo Fpparvus. Syriace, angustari. V E R s. 6. Erant autem hydriae positae, κα- ττ Iουλυων,secundum purificationem Iudaeorum. Syrus & Arabs, ad purificationem. pro εις. quod non est insolens. Hesy- Chius, Καπι, αντ ζE E, e άντ F Α'm. K- αντ: FE, , f αναι του Εἰς. Potest & verti, ob puri calionem. siicut καθ' ίς. Mν, ob defectum. Phil. 4. II. Uicitur porro unaquaeque istarum
hydriarum cepisse ρακητὰς δυο aantum
Ceperit, non usqtie adeo notum. volunt aequalem esse mensurae cadi, ut ex Erasino, Beza, Camerario, Drusio alitiaque videre est. LXX interpretes tamen V nunquam per μετρη ἰαν, sed per υ λιαω vertcrunt. nec dubito quin sex hae hydriae Hebraice Ovia sint dicendae , & metreta sit minor mensura. LXX interdum eo utuntur pro na batho , Maeriliquidis mensura eadem quae in arigis cpha. interdum pro sto, quae tertia pars bathi. adeo ut nec hinc quicquaincerti. Syrus vertit, L m j, quadrantalia. Est autem, inquit Tremellius. , quadrantes octava pars cadi, sive modii. Contra Drusus in Praeter. Quadrantal, inquit, eadem mensura est cum amphora, quae S cadus, & codem redit Cum metreta. Addit, Cadum a Syro alibi Quo reddi.
436쪽
os COMMENTARIVS IN Vtinam locum nominasset. nos enim prorsiis latet, nec scimus Cadi uspiam in N. T. fieri mentionem. nisi quod Luc.i6 6. apud vulgatum sit, Centum Caris olei. quem locum fortasse respcxit. habet enim ibi Syrus, ita centum metretas olei. cujus singulare non est aemudi, sed κ o. nec est in Graeco , sed βάτους. quod si ibi apud Lucam Syriacum rvo idem est, utaerocul dubio est, quod hic apud Ioannem Arabicum TNο, permutatis tantum n&o, dicendum erit bathum & metretam ejusdem esse mensurae. ut S sepra ex LXX probavimus, unumpct alterum reddi. κ uo Syris cusodia est. atque inde foratassis in Talniud Mimo, quod Drusius aliquando metretam putavit significare est, in quo aliquid custoditur, Mianquam carceri includitur. nam & Hebraeis Gud carceri Nonnus pro dixit idque ex usii LXX interpretum, apud quos , etiamsi proprie generale sit nomen omnis mensurae, jecialiter usurpatur pro m metreta. ut a Paral. 2. Io. Καὶ οινου μεκων ειυm ἐλαίου μέ-MUm χλιάδας. Ex addito numero certae mensurae colligi debent, nempe o na, bathi, metreta.
V E R s. 3. Ministri autem sciebant, in σηl ri . Tremel. qui is impleverant aqv Regia, quippe qui implevis r eas aqua. ad verbum verte,
qui impleverant eas aquρ, id est, hauserant, οι Gτληκά non υLa, inquit Iolaannes. Implere enim aquas est Syris haurire. ut Joan. q. 6. γιω- ωο ἡ Σαμαρειας ἀνολῆ es υδωρ, SPrus vertit ita. --, ut impleret aquas. ubi Tremel. ut impleret vas aquis. recte autem Regia, ut hauriret
aquam. Ferrarius, y- , implevit. impletuου es. hausit. Arabs eadem omnino phrasi, μ' , quia i impleverun
437쪽
S. I o A N N. C A P. II. 4o aquas, id est , hauserant . ubi simul annoto , Syriacum ruta τ' , quod vertimus qui, verti etiam posse quia ipsi. ut sit idem quod .
V E R S. IO. ΚM οτ- με υβ ωm. Vulg. & Eras sequum inebriati fuerint. Beza, sepostquam assatim biberunt. recte enim observat, verbum 'm' non semper in vitio poni, sed interdum liberalem tantum vini usum declarare , qui tamen modum non eXcedat. ut Gen. 43. 34.Tamen non tam
verbum quam n hic respici arbitror, quod abunde irrigari significat, & a Lxx passim per redditur. ut Psar. 7. τη - μον μου με, πιον, poculum meum ebrium, id est. Π , irriguum. Sic Ps. 6s. ii. n'I n'o , βkos ejus irriga, mς ι λακας -τῆς Esa. 18. i I. hortus irriguu μεθυων. sic passim. V E R S. I s. Omnes ejecit ex templo. boves s oves, Onumutiriorum urit as. Sic Graeca. sic Vulg. 55 Arabs. At Syrus post boves &vives, etiam numularios ait Hectos, actum eorum aes effusum.
Idem est quod dixit Syrus, Lai ' , quρ
haec facis. Trem. tamen , qui haec facis. Boder. ut ista facias. quas interpretationes non nego Syriasmum admittere. 'enim cepe est' plerumque quidem cum futuro,interdum tamen etiam cum Benoni. Sic Arabs, o, rutfacias haec opera. Laudo autem Cl. Bezam, qui οπι hic non ειλκῶς sed ατολογηκας accepit pro quandoquidem. ut sensus sit, quandoquidem tu haec, quae magnae sunt potestatis δίimperii, facis,quodnam signum das hujus autoritatis ZSicut
id est,Quandoquidem oculos tuos aperuit,quae jam tua de eo est sentcntia Z Fff VERS.
438쪽
Io COMMENTARIVS INVE R S. 22. Recordatisent disicipuli eseu, et φωτεις , quod hoc dixisset eis. Syrus, Vulg. & Arabs non legerunt αυάῖς. nec quicquam interest. VERS. 3. ς-μη ἶς Beeta , nisi quis fuerit genitus denuo. Malim cum Vulg. & Eras naim. ut & Syrus
usus est verbo , nasci , non il , gigni.
Certe versu seq. mihi quidem duriusculum videtur, mo- modo potes homo gigni qui sit senex ' num potest in uterum truseae secundo introire, ac gigni' simplicius videtur nasii. hoc
enim vult , eam esse uteri materni conditionem, ut infans inde nasci queat, non senex. nec obstat quod hic de nova hominis creatione agatur. Ea enim est inter gigni & nasci relatio, ut qui natus dicitur, genitus quoque intelligatur. quum enim nemo ex sese nascatur , qui ex Spiritu natus diticitur, generante Spiritu natus indicatur. V E R s: I7. δεα-τ Gσμον. Eras δί BeZa, ut condemnet mundum. Vulgatus ad verbum , ut judicet mundum.
quod non immerito Syrus M Arabs sunt secuti. etsi enim amphiboliam habeat , quia tamen eadem est in Hebraicol , visumque est Spiritui S. eandem retinere in Hellenismo, non hic tantum sed per omnes hosce libros, existimo in interpretatione retinendam, ut quae Vel per oppositum verbum, ut hoc loco, vel per subjectam materiam facile tollitur. quin &-videtur, damnationem sic innuere, ut simul etiam Dei judicis actio nominetur. Vt quum I Cor. ii. ii qui indigne edunt in Coena dicuntur edere
judicium, damnatio intelligitur, sed quae a justo judice, re ipsa judicium ferente, infligenda est. C A P. III.
439쪽
S. I o A N N. C A p. III. Arr' . Trem. M Boder. quia non credidit in no .men unigeniti, vel unici lii Dei. Non sunt haec apud Syrum accipienda constructione adjectivi & substantivi, sed per appositionem, quia non creduit in nomen unigeniti, filii Dei. ut dicendum fuerat, m. in am
lai , , postposito adjectivo. quemadmodum Arabs, alioqquum adjectivi S substantivi constructionem adhibere vellet, dixit, addi in nomens lii Dei onigeniti postposito adjectivo more Orientalium.
VERS. a. l. ἁλ M. Tota phrasis Hebraise inum habet., etiam vox άληθείας. itaque qui veritatis Vocem retinet, rectius etiam cum Vulgato faciendi verbum retinet, ut totus Hebraismus maneat, quam si vertat, dat operam veritati. Ποῦκ, αλημα. . LXX seniores etiam vertunt δελ-οσυνίω, Gen. 24,49. Esa. 38. I9. & 39. 8. &G, Ios. 24. I 4. adeo ut ipsis sint synonyma. Inde est quod Esa. AS. I9. pro O , rectitudianes, dicunt άλ Νοι. sed nullus locus illustrior, quam qui est Ese. 26. Io. Impius in, perverae agit. LXx , ἁλ Μοω ἡ μηπιιησην, veritatem non facit. adde Prov. 28. 6. ubi pauper ambulans rutra in integritatesea, LXX, O ἀληθέ , in veritate. M8. 2O. pro D avru, semitarum juris, dicunt ἀληθέα Quid ergo est, ο παιων ἀληλ- ξ 'o, qui non perversὸ agit. t tendi nn --πn, quifacit rectitudinem , integritarem, sejus. Haec Nonnum non intellexisse , cruditissime docet Nob. Heynsius, in Aristar. p. a I 3. 2i'. Quod autem in eodem hoc versu apud Syrum legitur, ut cognostantur, etsi editiones omnes in ea punctatione consentiam , legendum tamen ex analogia Grammatices. OM ω Θεω εον Erasaa. bd per
440쪽
Detimsintscta. Id est, Deo operante velle & perficere. Beza,secundum Deum. id est, ex Dei praescripto. Malim ver- botcnus cum Vulgato, Syro S Arabe, in Deo. id enim M per Deum, Λ secundum Deum, , si amplius vis, ad Dei gloriam comprehendit. Nam in Deo facta dicuntur opera, quae in ipso bonitatem suam ac laudem habent, quae ipsum tanquam cissam, objectum, S finem respiciunt, ad- coque ipsius virtute, ad ipsius voluntatem, in ipsius gloriam
sunt edita. V E R s. 22. Postea venit Iesus, εις ἀω I'ουλωπι γD. Vulgatus, in Iudaeam terram. Eras in terram Iudaeam. est enim,
inquit Cl. Beza, mollior collocatio,si totum praecedat,pars sequatur. Existimas e videtur, Vulgatum & Erasmum i hiauis γί- habuisse pro duobus substantivis per appositionem constructis, ubi prius sit pars, alterum totum. Arbitror potius pro adjectivo 6c substantivo ea habuisse,aut certe habenda esse, uti, Iudaeam terram , vel in terram Iudaeam,
sit in Iudaicam terram. Etsi enim saου - substantive passim usurpari fatear, fit id tamen quia substantivum γω in se comprehendit. alioqui per se adjectivum est, & tale iterum fit, quum-exprimitur. Sed quomodo Dominus venit in terram Iudaicam , quum ex cap. praeced. constet,
jam pridem in ea fuisse t Optime Cl. Beza vidit, γul sic non indefinite sumi, sed speciatim pro territorio Iudaeae,
quatenus ab ejus metropoli Hierosolyma distinguitur, ei. que circumjectum erat. Quandoquidem enim durante festo in urbe fuerat, jam inde exiens dicitur venisse εἰς γLLin terram, id est, territorium Iudaeae. Novum tamen hoc doctissimo viro, & fortassis αναξ-videtur. moneo itaque apud Hebraeos'non raro sumi pro mo, agro. ut, quod saepe occurrit, , conseres terram tuam, pro T Aarum tuum. quin & contradistinguitur urbi, Ios. 8. I. D ain manum tuam Eegem Ai, PM 'ν nra, LXX, e ἀδάλισ