장음표시 사용
421쪽
S. L V c AE C A p. XXIV. 393 vidimus istic. legerunt in prima plurali. quod mihi
quidem valde arridet. Sic enim Syri ipsas persbnas loquentes facere solent. ut de Simone Mago Act. 8. 9. εινα
dicens, osum magnus. Tamen duo ista puncta, si modo recta sitnt, indicant tertiam pluralem foemininam, legendumque , ac vertendum , venerunt dicentes nobis
quod ngelos viderunt illic , vel ut est in Reg. se angelos iidisse .
V E R s. 26. τη syrias, i . ... a graves corde, id est, βαρῶς τν καρδία. 3c Arabs, graves cordibus. Quod tamen Graeca exemplaria S: Vulgatus non agnoscunt. V E R s. 26. Κα ἀωλΘῶν,-intrare. Vulg. or ita intrare. Syrus SE Arabs illud ita non agnoscunt. ut nec Graeca exemplaria.
V E R s. 3I. Κα- ῶάς αφου γ οὐάν. vulgatatus, se ipse evanuit ex oculis eorum. Erasmum vertisse ait Cl. Beza,subrixisse ab oculis eorum. quod in mea editione, quae apud Frobentum est An. 22, tertio recognita, non reperio. ibi enim Vulgatam versionem, nisi quod pro ex oculis dixit a conbiectu, retinuit. quod miror. 'uia in notis suis docte reprehendit illud evanuit, de optime ait, magis hic congruere , Desiit ipsis esse consticum. Beza, ablatus est ex eorum
conssecta. Syrus, Om I GIS l , soblatis es ab ipsis. Arabs, e , occultatus est ab iis
V E R s. 36. Λεμ αυ-ς, L Lηψών. Vulgatus addit, Ium, nolite timere. Ad quae Erasinus, Beza enim hic nihil annotatin in Graecis exemplaribus tantum Pax vobis. caetera videri altasta , nec admodum cohaerere cum,
422쪽
39 COMMENTARIVs IN sequentibus , licet apud Ambrosium addantur , sed ex alio Euangelista, ut opinatur, admixta. Syrus & Arabs eadem
V E R s. 42. l . O h la viri doctissimi recte, ex pifice assato, vel os. ad verbum, ex pifice abstionis. est enim l .m l substantivum , teste Ferrario , δίipsa forma id exigente. dicitur & l , assatio. ad
jectivum est loci &-, assus. Usator.
1 & . .as 1 r , assavit. Sequitur in codem versu,t A.' - , , o avo mellis. lti per Beth scribitur in editionibus Reg. Paris & Cothen. c jus foedi mendi , in Lexico quoque Munstcri commissi, quum lectorem fideliter monuerit Cl. Nicol. Fulier. Misceli. lib. 6. cap. i6. non tamen ab eo abstinuerunt Lexi-cograptiorum multi. ut ex Scindlcro, Trostio, aliisque videre est. quumque in Viennensi scribatur per duplex Caphut S in Plantiniana in 16 , carpit id non nemo , quasi procul dubio mendosum. noli fidem habere benevole lector. rectum est geminum Caph, testibus Maso, Ferrario, & Lex. nostro Syro. Arabico. nec displicet sententia Cl. Fulieri, qui id ab Hebraeo my derivat, quod proprie massam in latum deductam significat. inde de auro talentum , Syris . de farina, placentam, quae aliasn n. unde & de melle, ilia'n r,n, placenta mellis, id est,favus, apud Minchium. quod codem sensu nar dici posset,ut Syris VE R s. 47. Et praedicari in nomine ejus &c.
Vulgatus, incipientibus ab Ierosol)ma , id est, supple υριῶν, vobis. sic Arabs, optatis.
423쪽
Beeta dixit, incipiendo. Insolens visa est viris doctis constructio. Germanam lectionem esse arbitratur Erasimus. sed quia constanter repugnant exemplaria, Cl. Camerarius vult accipi absolute,nimirum τινα vel τι κ ρυομα. Si absolute , ponitur pro ζ κη- ρηχθοιοι vel F κηρυγμα '. quod mihi quidem non videtur,sed Accusativum esse arbitror,qui regitur ab εδi κηρυ - να . quod liquebit, si, quod idem est, κηρυχθDoc mutetur in Φειλ tum enim recte dicetur, εδ -κ ρυξιν ριε'πιοίας &c.-sερουσαληρι, oportebat fieripraedicarionem resipiscentia &c. qua inciperet a Ierusalem. Sic ut κηρυχθ ἰαῖαι ριε νοι- &c. &c. oportebat praedicari re- piscentiam &c. quod inciperet a Ierusalem.
veniunt Syrus & Arabs. At Vulgatus non legit I'ερουαλημ. Addo hic coronidis loco, Syrum S: Arabem testari LucamEuangelium suum scripsisse Graece. Syrus porro ait scri
ptum esse,'li, QM, t Alexandria
magna. Arabs Vero, Alaoa, in civitate inacedonia.
quae multum differunt. illa enim Aegypti, haec Graeciae urbs fuit. Cl. Beza ex M. S. codice citat, editum fuisse hoc Euangelium se . XDi τοῦ , post quindecim annos a Christi ascensione. nec id cum Arabe concordat , qui factum ait o talaia, vigesimυ- cundo anno post Ucenseonem Domini nostri Christi in coelum, δε- cimo quarto anno Claudii Caesarv.
424쪽
C A P. I. V E R s. I. καὶ ο Syrus, O O. Trem. ilusermo. Bodcr. illud verbum. verto , O ille verbum erat apud Deum, es Deus erat ille verbum. Etsi cnim apud Syros sit stem. hic tamen masculine construitur, quia personaliter accipitur. nam non dixit , sed Omo .
Arabem Verbum dicitur , , quod per se foemininum, hic tamen construitur masculine. V E R S. II. Εἰς ταγλα κλθε, μοὶ ἴλοι munν ου σαρίλαςαν. Vulg. In propria venit. Beza, a ua. id est, tum ad populum suum, tum ad terram suam. Fatetur tamen Cl. BeZa, utramque hanc interpretationem in Latino sermone videri subobscuram. verum id est. nam per intelligere aut putam ex quo oriundus, aut terram ex qua natus est, dum usiculum est. at nihil durum, si intelligatur sors aut possessio. ut Joan. I 6. hora venit craepetrieθῆ -εις - οῦλα,
ut distergamini quisue insam posessionem. SI A et .ri. 6. Illi autem reversisunt M. - ίλα, in suam possessionem. Sic hoc loco,
venit adsua, orsi non receperunt eum, id est, venit ad possessionem suam, & qui possessionis ipsius erant, cum non receperunt. quod explicatur Matth. ai. ubi filius dicitur missus ad Ecclesiam Iudaicam ως εἰς His κληρονομι- - τοῦ. Ergo εις - ίλα, idem est, quod M. Eui μί- αιτῶ. Vnde simul colligitur,huic vere competere quod
dixerat, E, , ε ο λογγ ι- ό οεοι. De selo enim vero Deo passim dicitur, quod Israel sit ejus n-η nis,
425쪽
S. I o A N N. C A P. I. 397 peculium se haereditas. Nec aliud est: εις τα ίλα quam
nominativus etαυης Cum praecedentibus construatur, vide in observatione nostra ad Luc. 22. ro. ubi plura similia exempla proferuntur. V E R S. IS. Esa ποθεν μου Vulgatus , ante mefactus est. Melius Erasmus, antecessime. Bene Syrus, JOm4- - , & Arabs, i , ', fuit ante me. εμοποργεν ad tempus retulerunt. BeZa autem, antepositus es mihi. etsi enim fateatur de tempore etiam dici, in his tamen libris nusquam aliter quam de situ loci usurpari, recte observavit. Veruntamen apud LXX interpretes de tempore saepe dicitur. ut Iud. I. 23. ονομαν λεως Gha God εν Λουζα. & I Reg. 3. I 2. εἰς σν ου ἡγονεν οινὴρ tra . ubi simul observetur profuit, nonfictus est. Itaque laudo priores editiones BeZae, ubi verterat, ante me fuit. nam antepositus est mihi, neque tempus, neque situm loci. sed gradum dignitatis excellentiorem indicat. quo sensu usurpari, nec a doctissimo viro probatur, nec mihi, etsi diligenter inqui- renti, invenire datum est. Idem cst quod Hebraeorum 'ut
quod tempus vel locum anteriorem denotat, non autem, quod sciam, praecellentem dignitatem. Dubium movere possit illud Gen. 48. Eo. netra 'asin tre nae detra , LXX ,τ-Mψαρσῆ. Et anteposuit Ephraimum Manassi Attamen primarius sensius ibi non est metaphoricus sed proprius. praecedit enim Jacobum dixisse Iosepho, Γ
nedicat per te pael, dicendo, Ponat te Deus sicut Ephraim orficut Manaisse. In ea enunciatione commemoravit Ephraimum ante Manassem. adeo ut ante temporis ibi rationem habeat,aut certe loci quem in eo effato occupavit Ephraim ante Manassem. inde secundario colligitur dignitas.
426쪽
398 COMMENTARIVS IN V E R s. I 6. καὶ Vulg. Eras & Beza, gratiam pro gratia. Probat autem Cl. BeZa sententiam
Chrysostomi. Cyrilli, Theophylacti & Augustini, statuen.
tium ανm hic significare vice, loco, dc sensum csse,Accepimus gratiam novi taederis loco gratiae veteris,uel gratiam Euan. gelii pro gratia legis. idque confirmari existimat versu sequenti, ubi lex Mosis S gratia Christi sic conseruntur, ut haec in illius locum substituatur. Idem sentit Cl. Scal. cujus haec sunt verba: Xαυν άν n χαυῆ ,Versu seq. explicatur.
videtur fuisscte mens Syri de Arabis, quorum ille pro ἀια habet . , hic o , quae particulae commutationem significant, qua unum in alterius locum subrogatur. non possum tamen huic sententiae accedere, vel ob versum sequentem, ubi equidem non gratia legis gratiae Euangelii, sed lex gratiae opponitur: adeo ut legi nulla, Christo soli omnis gratia tribuatur. Etsi enim gratiae fuisse fatear, quod tam perfecta lege, tam sanctis, bonis ac justis praeceptis referta, Deus populum lsraesiticum supra omnes alios ornavit, gratiam tamen nullam lex ipsa exhibuit, sed eam Christo totam tanquam fini suo reliquit. Id probat Iohannes, quia per Mosen nihil nisi Lex data est, non Gratia : at in Christo, & gratia & veritas concessa est. Cl. Camerarius
sic interpretatur: Xαυν ά nimirum favorem Dei erga nos, propter favorem Dei Patris crga filium. Id nobis durum 3c longe petitum videtur. Quod tamen ιαντ; Verterit propter, non est insolens. vide Luc. I. 2o. S I9.qq. Act. 12.23. Eph. s. 3I. Hinc vertimus, id est, gratiam unam ob alteram, posteriorem ob priorem Quum
cnim memoras et plenitudinem Christi, dicit hauriri inde, non unam sed plures gratias,quarum prima sit causa secun-
427쪽
s. I o A N N. C A P. I. 399dae, ista tertiae, haec quartae,& sic deinceps semper posterior
detur ob priorem, donec completis omnibus gratiae donis perficiatur tandem beatitudo. neque tamen hic rectum gratiae usum spectari arbitror, quasi ob eum secunda detur gratia. id enim est mentem a Claristo ad nos revocare,
quum scopus Apostoli sit, nos totos in Christo defigere. . Sed ipsam salutaris gratiae conditionem spectari volo, quae
ca est, ut prima trahat alteram, de ob datam priorem detur Δἴ posterior. in qua gratiae continuatione rectum usum, CX ipsa gratia proficiscentem, contineri libenter concedo. V E R s. II. H' e Gratia veritas. Gratiam opponi volunt condemnationi legis, veritatem figuris legis. non repugno. Sed tamen phrasin eam cum Hebrais mo conferre lubet, ubi noκ zn, gratia se veritas peculiariphrasi conjunguntur, quam LXX semper vertunt αλ α. alibi tamen Izn etiam vertunt, ut Esth. 2. 9.& Symmachus Psal. 4o. I i. Porro ajunt esse bonitatem
quae gratuito promittit, naκ fidelitatem quae promissis stat. Talia sunt, Omnes viae Dominisunt gratia is veritas, Psas. tr.
Gratia tua ct veritas Iuasemper custodiant me, Ps o. I 2. Gratia O veritn eunt ante faciem tuam. Ps89.is. Omnibus autem locis rite cxpensis,uidetur phrasis gratias Deri as,sivo
de Deo dicatur sive de hominibus, sutrisq; enim tribuitur
mera esse periphrasis verae beneficentiae, quae duabus partibus absolvitur, interno nempe animi favore ac gratuita propensione, quae Gratia dicitur, & externa favoris istius comprobatione per opera SI actus, quae Veritas dicitur. Unde αγαπφεργω αληθεια,sicut conjunguntur i Ioan. 3.i8. ita synonyma sunt.Tale est illud Gen. 7. 29. quum Iacobus, a Iosepho, ut se mortuum in terra Canaan sepeliret, postulaturus, dicit, Fac mecum variam ac veritaIem. sic Iud. 2. I .
Exploratorcs dicunt Raclistae ,sciemus tecum grasiam Overitatem. a. Sam. 2. 6faciat vobiseum Deus gratiam es verit
428쪽
4oo COMMENTARIVS IN rem. id est, Faveat vobis Deus, idque beneficiorum actibus vere ac reipsa demonstret. An non S hoc loco idem sensus esse queat i Lex per Mosen data est, quae in peccatores non est benefica, sed per Christum gratia SE veritas, id est, vera gratia, vera beneficentia vobis contingit. In coenim Deus 55 favore suo nos complectitur, quod Gratiae est, ct reipsa id beneficiis suis probat, quod Veritatis est. Sic quoque capio , quod supra i . dictus fuit Christus plenus gratia se inritate , id est, plenus non tantum favore Dei erga nos, sed & donis ac beneficiis, quae favoris istius veritatem abunde nobis testentur. nec debet quempiam
offendere, quod M, Mωπως Syrus verterit, L Σ--
per manum Mosis, S αμ I' σοῦ similiter A . permanum Iesu. nam risi per Syris cst', sive eo instrumentalis ac ministerialis causa significetur, sive principalis S pra- maria. ut Ioan. l. 2. ubi procul dubio principalem causam denotat, Syrus, manum ejus. & Rom. II. 36. ubi de Deo dicitur, omnia esse Amnae, Syrus dixit, , per manum ejus. Itaque discrimen inter Mosem servum & Christum Dominum, neque ex λα in Graeco,neque ex 'ra in Syro,peti potest aut debet, sed ex adjunctis verbis Lex per Mosem tanquam servum data est. Gratia per Christum non est tanquam per servum data , sed tanquam per Dominum
unigenitus Deus il qui es in sinu patris si ipse annunciavit. Inusitata phrasis est S dura in theologia, unigenitus Deus.
adde quod Syri id dicerent, i l ruta, substan
429쪽
S. I o A N N. C A P. I. ortivo praeposito, ut mos est linguis Orientalibus. Tremellius itaque vertit, Unigenitus Dei, quidcc. At in regimine genitivi Syri dicerent, . a-, vello . quum enim duo substantiva formae Emphaticae Junguntur per regimen genitivi, semper ' nota genitivi intercedit. Itaque persuasus sum haec duo non construi per modum adjectivi S substantivi, quod voluit Boder. nec pcrmodum substantivorum in regimine genitivi, quod Trem. sed per appositionem, hoc modo:Nemo unquam vidit Deum: unigenitus, Dein qui est insinu patris sui, is enarravit. explicat, quis unigenitus sit;est Deus ille qui est in sinu patris. ac-
pro eo legimus, ομονοουῆος ο ων &c. quod Arabs ad unguem sequitur. Porro Vulg. & Eras vertunt enarravit. BeZa, exposuit. nihil hic doctius nec solidius dici potuit , quam quod magnus Heynsius in Aristarcho sito sa cro docet & evincit, enarrationem hanc non tam sermone& praedicatione, quam expressione S repraesentatione factam. Sicut coeli enarrant gloriam Dei, quam sibi impres sim&insculptam exhibent, ita Christus fili as Dei unige nitus, Deum Patrem, cujus ipse character est, ita enarravit, ut eum in se expressum exhibuerit & repraesentaverit. quod nec Syrus suo . . , narravit, nec Arabs suo
denunciavit, assecFi potuerunt. Malim dixisse Syriace, Arabice, i, manifestavit , clarum ac conficuum erit. Id proprie est ceduxit, scilicet Deum quem
nemo vidit, cujus cognitio quasi in tenebris latuerat. ab H, & ἡγο3 sq, duco. Inde metaphorice est enarrare. nam qui narrat, educit quae alium latebant. VE R S. 23. Eυ νατι E- οδον Κυρua . Beza , complanate E c e viam
430쪽
et iam Domini. Sic Syrus, O αὶ , aequasemfacite. dc Arabs, D. ,facilem reddite. Malim tamen cum Vulg. &Eras. dirilite, vel potius recti cate, sicut Matthaeus dixit , c. γωας
Propheta dixit, . Vides rectitudinem,opponi τω a pν, tortus. Gum ergo paulo ante dixisset, u ,κ, n -τίω οδον sensus non est, ablata asperitate planam reddite viam Domini, sed ablata tortuositate rectam eam facite, ne per circumflexus & ambages populo meo in patriam sit redeundum. At quomodore tum iter institui potest, quum hic valles, illic montes obstent i Compleatur omnis vallis, & deprimatur omnis collis. Sic breve erit S compendiosum iter populo meo. nam S rectam habebit viam, & planam. rectam, nam
Beza, Haec in Bethabara facta sunt secm Iordanem. Reprehendit Erasmum, qui vertit trans Iordanem. Quia, inquit, Bethabarae, sic dictae quod ibi trajiceretur Jordanis, mentio fit Iud. 7. 24. sed in tribu Ephraim, ac proinde cis Iordanem. Si rectum est etymon, quod vir doctis . profert, dicetur Hebraice n- π a, domtu vel locus trajectiu, qui noncst cis sed trans Iordanem, non in tribu Ephraim, sed Ruben, c regione tribus Benjamin, si Mappae Iudaicae creditur. Alius plane locus est, qui Iud. 7. memoratur. dicitur ibi ma', domus mundae, vel domus agri sive omae. cstquocis Iordanem, non procul a fluvio , verum non in tribu