장음표시 사용
441쪽
-ng, ε ἀω γί- αια ,sturbem ejuου, or terram eim, id est, Mtotum territorium ad urbem ejus pertinens. Notum est γί- de saepe confundi. Xώρου quoque urbi interdum contradistingui. ut Luc. M. 21. Ioan. . 36. ubi Syrus, terrae dicuntur alba. intelliguntur arva e tra urbes sita, quae maturas jam segetes tulerunt. Sequitur autem, καὶ μει-ειετ A. Vulgatus , demorisatur. Eras morabatur. Beza, degebat. non male Syrus,lόcti , & Arabs, , conversabatur. quia enim additur
cum illis, non mera commoratio, sed conversatio indicari videtur, qua una cum illis ultro citroque isthic loci commeans occupatus erat, seque exercebat. Id enim saepe est, praesertim cum additur , occupatum est, versari, exercere se cum aliquo. inde icώ, congressus, disputationes, dissertationes, exercitia occupariones. V E R s. 23. Etiam Ioannes bapti bat
rus pro Αἰνων,habet, T r .pa rat. Cl. Sculictus lib. I. Exercit. Evang. p. 83. mendum statuidi in lectione Syriaca, eamque eandem esse vult cum Arabica. neque assentiendum dicit doctissimo interpreti, qui non animadversa librarii menda , exponit Syriacam scripturam oculus columbae. at hin. non est oculus psu. quem interpretem dicat nescio; ego sane ei potius quam Sculte-to hic assentiar. neque enim veram modo, sed & rectissimam Syri lectionem esse arbitror. si modo fides habenda Mappae terrae Sanctae , quae ab ipsis Iudaeis Amstelodami nuper edita est. ubi prope Iordanem in finibus tribus Manasse, ubi ea tribui Istachar est contermina, datur mis, &juxta eamn rat, quod Clar. Iunius, in notis ad versionem
442쪽
14 COMMENTARIVs IN Tremellii, recte meo judicio Vertit,fons columbi. quod au-
te addit Iunius,Schalim per syncopen dici Syre pro Schaalim, eumque locum fuisse in finibus Benjaminis, de quo
I Sam. 9. 4, non probo. Ex Mappa enim constat, Hebraice scribi uis, quod recte Syre, a non autem in is, de quo I Sam. 9. , ac filisse in tribu Manasses, non Benjaminis. Audiatur Hieronymus in locis Hebra. Aenon, inquit, juxta Salim, ubi baptizebat Iohannes, se ostendisur nunc usique locus in octavo lapide Scytopoleos ad meridiem juxta Salim ad Iordanem. Consentit prorsus Mappa Iudaica, ubi cis Iordanem nra, quae Scytopolis dicta est, urbs ad tribum Manassis pertinens, sed tribui Issachar inclusa, habens ad meridiem ο,ο & lv l . Scytopolin autem esse Bethsan testatur etiam Hieronymus in locis Hebr. Cur autem ibi dicuntur fuisse υδαῶ πο&ά t non, inquit Cl. BeZa, quod Ioiarinis ibi inundarei, sed quod mosti ibi rivi essent, quorum etiam
in eo tractu circa Aroer i mentio in libris Moses. Nescio quid viderit vir doctiss. cur hunc tractum collocarit circa Aroer, Hebraice quae civitas erat procul satis ultra Iordanem sita ad ipsum fluvium Arnon, ubi neque ζ Σιαλειμ, neque ζ' Αἰνων ulla mentio. Loca fuerunt cis Iordanem, juxta fiuvium, rivis ex Iordane derivatis irrigua. Imo fons in Ae non fuisse videtur, unde nomen loco rg, fons columbi.
λώων. Vulg. M Erasin. Facia es vel orta autem quaestio ex discipulis Ioannis. nihil subintellecto. At Beeta subintelligitetim , quibusdam ex discipulis. Syrus visa . in . t
r- - , uni ex discipulis Iohana
nis. ut & pro Γουδαίων habet , cum Iudaeo uno. Quemadmodum Cl. Camerarius in quibusdam libris de vetere suo codice legi ait με- sουδαίου. Arabs,
443쪽
li . , multi. explicat , omnes hyperbolice dici
pro plurimi. V E R s. 27. Non potest homo recipere quicquam. Solus Syrus addit, quod Trem. &Bo-der. in Paris verterunt ex voluntate sui ipsius. In Reg. exanimi sui voluntate. Syris,voluntas, i dicitur. at
, res est. ad verbum itaque verte, ex re animae suae, id est, ex seipso,ex ulla re quam in se habet. nam Ioan. S. I9. ponitur eadem phrasis pro ἀφ' ἱαngV E R s. 3I. Ο'ωνῶι ἡ-, - ε ,- - λαλει. Beza, qui e terra est, terrenus est, O terrena loquitur. At Vulg. SI Syrus maluerunt σ mia vertere, qui de terra es, de terra est , sede terra loquitur. quod mihi valde emphaticum videtur, S ambiguum quidem, sed non tautologum. imo quia non tautologum, ne ambiguum quidem. Nam aut da hic est tautologia, aut res ipsa indicat prius ών signifi-Care generationem vel productionem, alterum ἰου constitutionem . similiter prius A materiam generationis, alterum materiam constitutionis, ut loquuntur Philosophi. Sensus est, qui ex terra originem traxit, totus terra constat, non aliam naturam quam terrenam habet. sequitur, o deterra loquitur. quod sane non idem est cum, νώ - es qua ex terra sunt sive terrena loquitur. nam terrena loquitur, indicat quales res loquatur, nempe quae ex terra sive terrenae sunt. at ex terra loquitur, indicat qua virtute& facultate loquatur, nempe quae mere terrena sit, quam ex terra haurire potuit, qua constat S ex qua ortum duXit. Arabs
444쪽
i6 COMMENTARIVs IN Arabs, Oc ἡ-εm,quoque Verrit ut Bera, P, est terrenus. praecessit in eo Bezae Erasmus, S fateor parum in eo situm esse. Sed alterum cie λαλM , Arabs & Erasmus prudenter ad verbum transtulerunt. Etsi hic in notis dicat, dilucidius futurum , si extremae particulae addidisset articulum, λαλει. quod mihi secus videtur. V E R s. 3 . Ου Ω--ο Θεις τι Arabs, Eras. & Beza supplerunt τaρω vel otiis, huic. Vulg. & Syrus non item.
VERS. 36. Ο'ατή3ῶν τω ψω. Vulgatus, qui incredulus est lio. Eras qui non credit. BeZa, qui non obtemperat. Syrus, . m a P , quod Trem. &Bo-der. in Paris. qui non acquisit filio. pejus multo in Reg. qui nonsat actus et de lio. cu)uis rationem non capio. est enim usitata Syris vox , m 4 , pro obedire. Verte ergo,
Opus autem ei erat ut veniens transiret. ab . R fit, operaim es, 2 Cor. 7. II.Inde primum participium ,-operans, I Cor. I2.6. Secundum partic. - , factus . foemininum - , &neutraliterfactam. Ad verbum itaque sonat, fictum erat Vsiautem, ut veniens transiret. id est, res ita facta, ita comparata de constituta erat, ut e Iudaea in Galilaeam abiturus, per
445쪽
per Samariam transeundum esset. Ferrarius, mi. ectus, adjective. addit etiam, magum designare; quod non est hujus loci. V E R s. 6. πιγὴ FIακίς. Syrus de Arabs, υλιτ di, fons aquae Iacobi. Sequitur, μα,bra ουτως δεῖ τη πε- γῆ sedebuisic ad fontem. Consentiunt Vulg. & Arabs. Syrus aut non legit,aut tanquam expletivam si'lummodo em phaticamque particulam praeteriit ουτως. Idque optimc. nihil enim est nisi illativa particula, consequens ex antecedenti infercns. quod Hebraei per Vau, Arabes per Fe,Belgae per lao essiciunt. quae particula Belgis etiam proprie valet sesed quando illativa est,non redditur Latine, ut nec Hebraeorum Vau, nec Arabum Fe. hoc loco Belgice dicas,
hy alia de fontipiat. nec aliter λως accipitur Act. 2 o. II. εφ ικαιον ra ἰμιλῆας gauiς Αγης , ὼτως-Et quum diu disseruisset usque ad auroram,sc exivit, id est, simpliciter, exivit, lao is hy uptilhisiaen. infert tantum consequenS. quocirca Syrus ibi pro ἴτως dixit, , tunc exivit. ut MLatine, si qua particula illativa uti velis, optime dixeris, quum diu disseruisset, tum exivit. Et hoc nostro loco, quum lassus esset Jesus ab itinere, tum sedit ad fontem. sed elegantius sives c, sive tum omittitur. At Belgico particulatos, id est se, tam est in istis locis necessaria, ut inelcgantiae sit omittere. Additur, Syrus &Arabs omittunt αγει. V E R S. 27. Καὶ In τουτω. ' Arabs ad verbum, in hoc. Vulg. M Eras continuo. BeZa ; interea. Syrus,
, es ipse loquente. Sensus enim est, ico se tempore quo haec diceret. VERS. 28. Καὶ χύς Arabs, bsimi-
446쪽
nibus. Vulg. 6 Eras istis hominibis. Beza, ejin loci hominiabus. Syrus non legit rad
Iuli. id est, orabant, postulabant ab eo. Sic infra 7.&I .iis. &saepe alibi in Evangeliis. Inusitata haec significatio apud probatos autores Graecos, ubi tantum pro interrogare, fiscitari usurpatur, opponiturque et , restondere. Hellenisticae hoc linguae est. Nam ,κο Hebraeis
; BeZa, Nonne vos dicitu, Adhuc quadrimestre si patium superes, messis aderit ρ Quorum verborum sensus non alius esse videtur, quam qui tuit Syri S Arabis, vertentium , pos quatuor menses venit messis. Quod vulgo capi
solet, ac si ab eo tempore quo haec contigerunt, quadrimestre adhuc reliquum fuerit ante messem. Quam sententiam merito rejicit magnus Hcynsius, quia exaestu qui fatillavit Servatorem aestatem fuisse constat, S messem, quia jam albas ad nacssem regiones spectari jubet, quorum neu trum quadrimestri ante messem convenit. Observatu autem dignissima est maximi viri in Aristarcho suo sententia, statuentis πικάαίμον dici cam paricin anni, in qua duo Regalim, Pascha & Pentecoste, concurrerent. quorum altero initium, altero finem semebat messis. ut tensus sit, m- πάμίανος εφν, ω λεγι σαος, qgadrimestre statium es, in quo messis. adeo ut hoc quindecim, aut circiter, ante Pascha diebus dicatur. decimo quinto enim mensis nisan primus erat festi dies. postridie, id est, decimo sexto mittebatur falx in meshm, ut apparet ex Deut. I6. 9. & novarum fiugum manipulus offerebatur, Levit. 23. i I. Egregium hoc
447쪽
' S. I o A N. N. C A P. IV. I9 est inventum. cui nihil deest, nisi ut liqueat solere Iudaeorum annos in ejusmodi quadrimestrium trientes dividi, aut certe primos quatuor anni menses, in quos duo illa festa incidebant, peculiari privilegio fuisse nuncupatos . Addamus sententiam Camerarii, qui ad versionem Vulgati, adhuc quatuor mensissent, se messis venit, Tε- κάμιανον, inquit, intelligitur tempus A mensum. Id es, restare
adhue 4 mensis de illa anno, quod incidit silicet tempus in messem, siquidem ducitur initium anni ab ingressu solis in signum librae. quod haud sicio an non sit factum adhuc templo se re Hierosolymitana utcunque sante. Hactenus ille. Qitae sententia valde arrideret, si conveniret computus. Inchoabatur politicus Iudaeorum annus mense Tisiri, cujus initium a novilunio quod proxime praecedit aut sequitur Aequinoctium autumale, sive ingressum solis in Libram. Inde usque ad primum mensis Nisan circa id enim fere tempus haec a Christo dicta fuere,utpote ante messem dicta, quae decimo
sexto ejus mensis initium capiebat in erant menses tantummodo sex. restabant ergo adhuc de illo anno, non quatuor solummodo, sed sex alii menses. Libet itaque hic nostram etiam asscribere conjecturam. Laudo Syrum S Arabem , qui verterunt, An non dicitis vos, pos quatuor menses venit messὰ ' sed alio sensu, quam vulgo capi solet. An non dicitis vostid est, an non dicere soletis Z an non tritus hic inter vos sermo est, post quadrimestre erit messis 3 Id vulgatum apud vos dictum cst, sed cujus jam nullus usius. Ecce enim dico vobis, clevate oculos vestros S spectate regiones: nam albae jam sunt ad messem. Vt autem, quid velimus, intelligatur, sciendum, apud Iudaeos inter sationis S messis tempus quadrimestre fere intercessis.. Nam mense Tisti, qui partim Septembri, partim Octobri nostro respondet, colligebant fruges fructusque ex agris in horrea; unde eo mense an festum collectionis. Sequenti mense Mar-
448쪽
chcsvan, qui partim Octobri, partim Novembri respondebat, fiebat aratio. Mense Cisleu, qui parte una Novcmbri, altera Decembri respondebat, quo tempore ferem' , pluvia tempestiva cadebat, fiebat satio. Inde autem, nempe a medio Ciscu, usque ad medium Nisin, quo initium crat messis, quadrimestre est. Hinc jam, jacto in terram semine, con latoria haec sententia , ceti τετραμ ον im, e ερχε- Hic vester sermo esse solet, inquit Christus. Jam aliter loquendum. neque enim jam quadrimestris spatii mora opus est, ut exspectetur messis. attollite oculos vestros, videbitis albas ad messem regiones. non misi vos ad serendum, sed ad metendum. alii ante vos severunt,&laborarunt: vos intratis in ipsorum labores. restat tantum, ut sine mora maturas fruges demetatis. V E R S. 37. τουτω ο εουν Beza , In hoc enim di tam iEud ierum est. τάτω refert ad id quod ve se superiore dictum est, cui aptetur , quam hic dici vult. docte sane S non ineleganter. ideo ολογγ, Vertit inddictam. Vulgatus tamen,in hoc enim est verbum verum. Ea mus , sermo verus. Syrus, '. ' lo. , sermo veritatis. Arabs , Obdi , nam in hoc invenitur verbum veritatis. videntur in hoc retulisse ad sequens dictum, Alius es qui seminat, alius qui metit. Vt sensus iit, In hoc enim dicto invenitur sermo verus, id est, verissimum est quod hoc dicto dicitur. Res tamen eodem redit. VE R s. l. Καυ--είους Syrus tantum,
doctos hic locus. Alii praesidium quaerunt in ἐμα υρ ora,
449쪽
I o A N N. C A P. IV. 42I quod vertunt per plusquam perfectum,isaiusserat. alii in quod vertunt, digresus. Syrus S Arabs aliud
praestidium subministrant, quum vertunt in civitate sua. Si enim Galilaea hic opponitur civitati alicui, puta Nazareth, quae & ipsa in Galilaea sita erat, non sumenda esst vox Galilaeae indennite quomodo & ipsam Nazareth comprehendit, sed stricte pro territorio Galilaeae extra urbem Nazareth sito. Plane sicut supra 3. 22. Christus quum in urbe Hierusalem fuisset, dicitur venistis εις Ἀλώω γu, in Ierritorium Iudaeae. Quid Z an Ierusalem non erat in Iudaea erat, si indefinite sumas. at si stricte, distinguitur territorium Iudaeae ab urbe Hierusalem, utpote extra eam situm. Sicut ergo ἡ-- opponitur sic ἡ
Γαλιλπια, su p., opponitur τν Sensus est, Christum Samaria exeuntem , non recepisse se in patriam urbem Nazareth. sed abiisse in territorium Galilaeae. quia di
bo Lo, Erat Regius quidam in Capernaum. Idem fecerunt Syrus & Arabs. Porro Vulg. & Εras verterunt Regulus. putat enim Erasin. legendum Sed quia
constanter exemplaria habent βααλικsc, in notis vertit Regalis, aut Regius. quod postremum elegit Beza. Sic Arabs, vir regius. At Syrus. servus regis. id est, quidam qui ad aulam Regis Herodispertineret, vel Praefectus regius. quod doctissimc pertractatur in Aristarcho maximi Heynsii.
C A P. V. V E R s. a. cm τη-Syrus ea non legit. Κο-
450쪽
ri COMMENTARIVs IN utuntur pro Hebr. a. quod interdum etiam κρί- , iri-terdum sed Dequentius vertunti Syrus,
atqs. 4. simpliciter m, ut & Arabs, baptismum, Avacrum , insinctionem. H'-E' misi vulgatus perperam Bethsaida. vide BeZam. Syrus optimc, J. v 5 m , domus misericordiae, aut pietatis, aut bene centiae. Erat enim quasi MGδοχον, ubi aegri &valetudinarii decumbentes miraculo sanabantur. Alia tamen est sententia doctissimi viri Caninii, ita scribentis, Ut
autem Bethe a domin ons, ab 'πη verbo Syriaco, es dis, a sanguine victimarum essuseo. Hinc Graece dicitur quasi victimarum dicas. Non abs re id rejicit Cl. Beza, quod non ibi sed apud altare mactarentur victimae. Sed addo, non male tamen dici it κn a , domum essusionis, quod ibi funderetur aqua in oves, ad eas a sordibus abluendas, quoad victimam aptarentur. quam ob causam Syrus domum ablutionis dixit. Non omittenda hic versio Arabis, quae sic habet, is
rosobmis probati hi columbathra, quae nominatur Hebraice domus misericordiae, or es interpretatis ejus,piscina ovium. Vbi primum notandum, quod non legerit, L JUrῆ-G, erat adprobaticam, supple portam , pistina. sed Is προσαδικὸ υλυεις θω,prout etiam Chrysostomi & Theo phylacti editiones habent. quod interpretatur ad verbum, ω ut piscina ovium. Convenit id cum Hieronymo in locis Hebr. Bethesa, inquit, I sita in Ierusalem, quae vocatur ταρσαῖκὴ, a nobis interpretari potes pecualis. Haec quinque quondam porticus habuit, ostendunturquegemini lacud: quorum unus hybernis pluviis adimplerisset : alter mirum in