장음표시 사용
451쪽
mayam rubens, quasicruentis aquis, antiqui in se operi lana te- 'satur. Nam hostias in eo lavari a sacerdotibus ferunt: unde es nomen accepit. Ipsa ergo piscina dicebatur probatica. etiam in plerisque Latinis codicibus Vulgatae versionis. Et quamvis quidam legant seper probatica , non judicarunt tamen Romani correctores, inquit Brugensis, praepositionem eam praeponendam. Deinde apud Arabem observandum, quod Betnes da verterit, in o, quod idem valet cum Syriaco Uzn π a, domus misericordiae. in Romana tamen editione legitur, Bethsaida. procul dubio in gratiam Vulgati. Per ας autem non tam porticus, quam distincta conclavia & -μεια intelligi, cruditissimc pertractavit magnias Heynsius. V E R S. q. 3 ρον κατίcoiam. Consentiunt prorsus Syrus S Arabs. At Vulgatus, Angelus autem Domini dec. pro legit A. & addidit Κυώου,quod & in duobus. codicibus additum legit Beza. Κα- . ρA, Vulg.secundum
tempus. Erata. certo Iempore. , certo momento. Syrus,
ut & Arabs, in tempore tem pore. Καπι distributive acceperunt. quod dupliciter intelligi potest. nam ut ad Mati. 24. 7. monuimus, ubi ri,MSyrus repetito nomine vertit MVς a, repetitio illa interdum universalem distributionem denotat. atque ita in tempore tempore esset singulis temporibus . ubi si per tempus intelligatur annus, sicut Apoc. 32.14, 8 ρους sino GKροῦ, sensus erit, Angelum descendisse singulis annis. scilicet hoc ipso festo Pentecostis, quo)am Hierosolymam venerat Christus. quam Cyrilli sententiam fuisse, ex eo adfert Cl. Heynsius. interdum vςro particularem distributionem , sicut in lingua lingua, id est, variis linguis. , viri viri, id est, quidam, varii. ita hoc loco, in tempore tempore, id est, variis temporibus. Latine, per
452쪽
est, distributis & variis temporibus. sumto G ρὸν collectivc. sicut alibi κα--Cl. Beza vertit singulis festis. sumto collective. Sequitur,e τι υ δωρ. Srrus, &--O
notat Erasmus quosdam codices legeres επιώασε, υοωρ. Sic Vulgatus, o movebatur aqua. Arabs, sis quod ambiguum est ob absentiam vocalium. si enim legas, , est, movebat. sic es , movebatur. prius elegit Rom. versio. Sequitur, ε ο εμcri, se qui primus in
gressim esset. Syrus, lota 5 - , & Arabs,
dc Vulg. descendebat. videntur legisse καGceis. V E R s. 6. HAnc vidit Iesus, in cognovit, lora δη πολ-
Boder. in Paris . od tempore multo fuisset ei. quid fuisset tTrem. supplet, inomitas ejus. Regia , Eum mulso tempore egisse in morbo. verte, quod multum tempus esset ei, sive haberet. ---transtulit, οτι πολ- Μονον sicut & vulgatus, quia jam multum tempud haberet. Ambiguum id est. Potest enim tempus intelligi vel morbi,quo diu detentus fiserit, vel aetatis in qua provectus csset. ad morbum retulit Erasm. Aod jam multum temporis morbo teneretur. dc Bera, eum jam multum remporis egisse in morbo. Ad aetatem vero Arabs, at si, quod annos multos haberet,id est, quod jam satis magnae aetatis esset, Nec dubito quin eadem Syro & Vulgato mens merit. nam multum tempus habere, quum ita absolute dicitur, grandem potius aetate denotat, quam eum qui cum diuturno morbo confii-
453쪽
conflictatus est. Fuerat jam annos 38 morbo detentus, δίmediocris forsitan fuerat aetatis quum eo corriperetur. jam ergo ad senectutem vergebat. Duo hic S: morbum dissicilem, dc miraculum illustro reddebant. primum quod diuturno laborasset morbo. alterum quod etπολ- grandaevm jam esset. Fere huc delabor, ut verissimam hanc credam esse interpretationem. V E R s. 7. Ressondit ei aegrotiuiLe, Κυρνε, πιορωπον GeDomine, hominem non habeo &c. Syrus & Arabs, Ita Domine,sed hominem non habeo.
Vulgatus, se enim declinavit a turba consitata in loco. Be-Za, evaserat e turba quae erat in illa loco. Syrus, . a i
tam ita .ra , subduxerat se per turbam multam quae erat in illo loco. οχλου οντο accepit pro Ablativis absolutis , stib- duxerat se, turba existente in illo loco, id est , ut habet Erasmus, quod turba est in eo loco. recte observat, non dici εξε
dicatur, nihil mirum esse quod se subduxerit, quum inter plurimos facile sit unum aliquem latere, quem non agnoscas. Non laudo autem quod maluerit a ξενα ἐν,pe egrinum est ignotum deducere, quam ab oκνεο ν. Rarum enim prius verbum est. alterum, quod prurie enatare significat, usitatum est LXX interpretibus pro recederes-
454쪽
426 COMMENTARIVS IN operari, ido, nisi viderit Patrem operantem. ποιειν accepit
pro Si ne sensus esse videatur, Filium a semetipse facere, quod vidit Patrem facientem, quod particula nisi innuere videtur, dc tamen cst απσαῖον, Voluit, non a seipso, exponi per, nis viderit Patrem operantem. ideo interposuit id est. Syrus hanc difficultatem expedit, quum vertit,
operantem. & Arabs, qfacit id quod videt Patrem facientem. ubi nisi quod facit non aliud significare potest quam sedfacit. E'ὰν μη pro ἀλλἀ,sed,
etiam alibi usurpatur. ut Gal. 2.I6.sicut S εἰ μη Mati. 2 .36. Ioan. II. I 2. Est enim taν μη & es μὴ idem quod Syris io unde per crasin κ η , ἰ,sid. V E R S. 27. Καὶ εφου ποιν εδωκεν κώ Mν π οιῶν, oratiis ανθ ρωπου ἐςι. Syrus, ora ψος ἐις , conjungit cum seq. versu. De quo vide Bezam. Arabs dc Vulgatus cum Grae-CO consentiunt, &-vertunt quia. quod cur improbet CLBeZa, in notis vide. vult ἔπι poni pro καλὼ vel καθως &Verti quatenus. ut sensus sit, Christum, non tantum quatenus Deus est, judicem esse mundi, sed potestatem illam accepisse etiam qua homo est. Atque ita S etiam non pertinebit ad κυαν misis, sed ad On ψὰ Θρωπου ες, hoc modo, dediti potestatem iudicium exercendi, etiam quatenus filius homianis est. vix possum doctissimo viro assentiri, tum quia A pro quatenuου insolens est, tum quia suo loco relinqui malim. Laudo Syrum S Vulgatum, qui omnia κατα mσα transtulerunt. Sed aliter capio, quam a plerisque capi solet, qui Augustinum & Cyrillum secuti, an reserunt ad , ut causa afferatur , cur, quum Deus judicandi potestatemper se habeat, datam sibi eam esse dicat: quia nempe filius hominis sit, adeoque creatura , quae a se nihil habet, sed aliunde accipere debet. Malim οτι reserre ad e κυειν πιιῶν.
455쪽
S. I o A N N. C A P. v. 427 Dixerat versu superiori, datum bi esse habere vitam isset .
Id ipsi competit, quia Filius Dei est, ab aeterno ab eo genitus. Iam addit, etiam judicandi potestatem sibi esse datam. quaret quia qui filius Dei est, idem quoque filius hominis est, adeoque aptus judicio ferendo. nam ut vitam habeat in si , sussicit Filius Dei sit. Sed ut judicium exerceat, non id sufficit, sed requiritur ut porro Filius hominis, id est, homo
sit. Qui enim omnes homines ad se est coacturus, qui se visibilem judicem q sis est exhibiturus, cos allocuturus, S sententiam laturus, non alia id in natura rectius, quam inhumana peragere potest. Quamobrem Apostolus Act. tr. 3 i. dicit Deum judicaturum mundum G ω ωυπ, permirum, vel hominem quem definivit. Est enim judicare vivos& mortuos pars muneris mediatorii, quod non nisi ab homine praestari potuisse Apostolus docet i Tim. a. s. Quare S in symbolo non alius dicitur venturus ad judicandum vivos& mortuos, quam qui natus est ex virgine, passus, mor
Vulgatus & Arabs , ut dc duo Bezae codices, non legebant
enim di Δαl Syris confirmari, flabiliri. quicquid
firmum est & stabile, adeoque verum, quia nihil veritate firmius, sicut nihil mendacio vanius & instabilius. Idem est Arabibus i Q rmum, stabile, verum. opponitur τῶyal, quod quamvis rem instabilem, infirmam,vanam, facile evanescentem significat, atque inde etiam mendacium. Idem esse Hebraeis mκ & naMκ, Vel cx Exod. II. I 2. liquet,ubi de Mose, Mκ I, or erant manu. ejus verisas
456쪽
proprie ibo ,sep sipatio ' format genitivum, pro M.-., ta, in tempore horae. vel ' format adjectivum , ut Mati. i3. IJ I l', temporarii sunt. sic
horarii, qui tantum ad horam aliquid faciunt. sensus idem est. exprobratur levis corum inconstantia, quod super Johanne gestierint & gloriati sint, sed momentaneo tantum gaudio, in quo praeter impetum nihil solidi, nihil firmi fuerit. Simplicissimus hic.videtur sensus, a doctissimis interpretibus receptus, nec alius quaerendus. VE R s. ΑΙ- Gloriam ab hominibus si λαμcάνω, Beza, non capio. Malim cum Vulg. Eras Syro & Arabe, non capio, vel non accipio. Captat enim qui venatur, operamque dat ut accipiat. at mens Christi latius patet. Sensus enim est, se
gloriam hominum nec captare, nec oblatam arripere. V E R s. - . νὴ λκει τὴ οτι ἐγω κατηγρ σω υ λων τ πα-τυι. Vulg. & Arabs mi acceperunt pro particula lorohibendi. Syrus pro interrogandi vertit enim ita , , num putatu, quod ego accusabo vos coram patre '
457쪽
V E R. S. I 2. Apud Syrum scribitur , . M a 9 3 ,nt non pereat. quiod passim alibi scribitur, ἡ, & regu lis Grammatices convenientius est. sed parum aut nihil in.' terest . etsi enim per vocalem primam scribatur, pronunciatur per secundam, plane ut Arabum Phatali, quando se quitur litera schevata, id est, quum syllabae compositae inservit. V E R s. Vulg. & Eras Gum remigassent. Syrus, O , cst duxerunt, vel egerunt navim. Melius Arabs, o profectisint. vel ut Cl. BeZa,provecti. Optime enim Cl. Heynsius hic observavit, ελαύνέν, quoties adiunctum habet spatium, aut torminum , nihil quam progressum notare. Idem hoc volebamus in observatione nostra ad Marc. 6. 48. ειδεν ι τους βασανιζο γύους
Id est, parati fuerunt id facere, sed non fecerunt , quia protinus appulerunt. Beza contra, Cupide ergo receperuNι eum. Quia Mati. I 32. M Marc. 6. I. omnino apparet cum esse
ingressum navigium. Cui sententiae adstipulatur etiam Pi. scator. Hallucinari vero mihi videtur vir doctiss. quod has historias easdem arbitretur. Nam Marci sexto recedunt a Capernaum.jubetenim Christus a s s. ut trajiciant v crsus Bethsaidam. Sc ys sv dicuntur trajecisse in terram Genesareth, quae inter Bethsaidam S Tiberiadem sita est, abiens
458쪽
43o COMMENTARIVs IN a Capernaum. At hic apud Ioannem,dicuntur qs i7. ivis. se navi Capernaum, & s s. 2I. dicitur navis pervenisse in regionem in quam ibant, ergo in Capernaum. dc di.
cuntur turbae ivisse Capernaum, quaerentes Jesum, cumque invenisse. Fatetur Cl. Piscator ad =s. 22. locum mira.
culi fuisse prope urbem Bethsaidam , ubi discipuli navim fuerant ingressi & vecti Caperna uinum. Si post cibationem
factam vecti sunt Bethsaida Capernaumum , ergo non,
quod ait Marcus, Bethsaidam . Gum itaque diversae sint
historiae, nihil cogit ut λαύειν aliter accipiamus, quam usitata phrasis postulat.
Vult autem Cl. Beza, hiare hujus versus constructionem, quae, interveniente parenthesi versus 23,expleatur per Epanalepsin versu 24. Aliam tamen conjecturam, qua hiatus curetur, habet in notis, ut nempe distinctio post a apponatur, SI quod referri solet ad ριαντα , referatur ad Quod maxi pere arridet Cl. Casaubono, minus vero ipsi autori. Vulgatus pro ἰδων legit ειδεν, vidit. Syrus MArabs, εἰδον, viderunt. Vel ἰδὼν acceperunt pro ἰδων G, vid bai, subintellecto verbo substantivo. sicut Rom. 9. 28. Λογον =nλῶν e σαοτίμνων, pro re lελῶ mrn ιν . Ita hiatui mni obviam itur. Porro O: οχλ ο -κὼς πιροω' αλαρσης, Beza, turba quaesubstiterat cis mare. Malim cum Vulg. M Syro, quaesabat trans mare. Etsi enim locus ille erat cis mareretpectu Galilaeae, erat tamen trans mese reiectu discipulorum Capernatimum profectorum . quo hic Euangelista procul dubio respicit. Sinus enim inter Bethsaidam &
459쪽
S. I o A N N. C A P. VI. 43r Capernaum interjpctus cssiciebat, ut discipuli relinquentes
Bethsaidam recte dicerentur versu i 7 ivisse trans mare versus Capernaum. Et rursus existentes Capernaumi, recte dicerentur reliquisse turbam trans mare, Bethsaidae. Quid autem turba videbat t. οτι--αN O cis. ω M. BeZa,
non fuisse aliud navigiolum issic, vel quod non fuerat. quum
videlicet ederetur illud miraculum Malim cum Vulgat. Eras Syro & Arabe, quod non erat, vel non esset. Is enim imperfectum est, non plusquamperfectum. & sensus esse videtur, non tantum non fuisse aliud quum miraculum ede. retur,sed & postero mane vidisse turbam, non adesse aliud,
εἰ, nisi, id est, praeter vel supra illud quod conscenderant discipuli. Quum enim superiori vespera vidissent, solos discipulos sine Domino trajecisse, substiterunt tota nocte ist- hic loci, exspectantes ut alio navigio quod forsitan ea nocte appelleret, Dominus suos sequeretur. At quum ne postero quidem die viderent ullum adesse navigium, Mnec ipsum Dominum adesse, ac commode interca Tiberiade naves appellerenU , conscensis iis Dominum quaesi
V E R s. 27. His βρωαν &c. BeZa, operemiani non cibo. Sic S Arabs vertendus quum dixit, i, Ronriana versio, operemini non ob cibum. cibo. Vulgatus , Syrus S Erasmus retinuerunt pnrasin Hellenisti-Cam, operemini non cibum. Doctissimorum quidam existimant,-hic respondere verbo Hebraeo u. alii vembo'. Ego verbo my, & quidem constructo cum a , quod Hellenistae, peculiari sane Hellenismo, exprimunt persequente accusativo. Locus illustris Exod. 3r. . ubi
Deus dicitur Bezaleeli dedisse sapientiam,
σἰον , S τι - ουον , e τ---τ&c. ubi sane ἀειυσγον non est facere ut aurumor, sed operari in auro , vel circa aurum, quod Moses dixit
460쪽
432 COMMENTARIVS IN m nta' 'dm ama n θα,. Ita hoc loco ,-ἀυ βρωαν,
non est facere ut cibus sit, imo ne quidem parare eum, etsi id enim de cibo corporali quodammodo dici queat, nequaquam tamen de spirituali, quem & Christus paravit & dat, ut hoc ipso loco dicitur) sed est nor, , operari in cibo,
vel circa cibum. etsi enim Christus cum paraverit, nostrumtamen est operari circa cουm, ut noster fiat. Tale. est illud I Cor. 9. I 3. οἱ που - , BeZa, quiscris operantur. Eras. inscris. Vulg. insecrario. Tale illud Apoc. I 8. II. οπι ἀάν θαλαπαν ἐργάγντα , qui in mari operantur, o circa Egis versentur. vel est idem quod ndiat cum accusativo, pro acquirere, comparare, facere ut possideas. ut Gen. 3I. I. Iacob ex iis quae patris no risuns .mn nκ ni , LXX , πι--ίηκε πάλιν Εω-m ἀω, quod etiam per ἀργάσαlo recte S codem sensu reddidissent)fecit omnem gloriam hanc. Onhelus,r,κn κ daa bup,acquisivit omnes opes hasce. Sic Deu t. 8. I p. Recordare Domini Dei tui, quod is dedit tibi , Π πους' m, robur ad faciendum , vel operandum potentiam . Onhelus,rva: po, - , consilium ad acquirendum opes. Adde Ezech.
fecisi aurum s argentum in thesauris tuis. Ionathan , ς' p nra m 2 ram κανα rma', acquisivisti tibi opes, ct collegisti aurum s argentum in thesauris tuis. Sic quoque operari vel faccre cibum, est acquirere cibum. Atque inde
usurpatur etiam pro negociari, o negociando acquirere. ut Luc. I9. I 6. η μνα σου προ μαῆο δεμα ρινῆς, mina tua adacquia suis decem minas. Idem est quodHI8. ἡ μνα σου ἐπτιηπ πωπμνας. vides hic Δἴ ποιων csse ipsissimum Hebrae rum pro nap acquisivit. Sequitur porro, ον ο πατhγων. Syrus & Arabs utuntur Hebraeo verbo urn, quod nihil aliud est, quam sigillum imprimere, M per illud firmitatem atque autoritatem addere. Sensus ergo est, Pater filium yeluti sigillo suo munivit, confirmavit, &, ut barbare