장음표시 사용
461쪽
loquar, autorizavit. inod tam praeclare tractavit Beza,ut vix quicquam addi posse videat .
V E R S. 4o. Tουπ-εQ. Haec autem est Syrus pro habet . a enim. & Arabs, quia, nam. Dat hic enim causam Servator, cur Patris voluntas sit, ut de dato sibi nihil amittat. Quia nempe Musdem voluntas est, ut omnis in filium credens habeat vitam aeternam. Itaque pro ναρ acceperunt. quod non cst insolens. nam SI Rom. 8. II. I Cor. Io. II. S alibi,i causalis particula est, non adversativa. Aut forsitan legerunt ναρ, ut Camerarius. Siccnim habet, τοῦτι me ici τι θελ. repetita superiore sententia
V E R. s. 4 I. E'γω ειμι ο αρτ' ο καΓας ooc Fάρπιοῦ. Syrus, Vulgatus de Eras. ο acceperunt in prima persona, desiendi. Arabs & Beza in tertia, deficendit. primae interpretationi favet versus sequens. ubi Judaei aegro ferunt quod dixisset, οπι ρατέρως καscεc κα. etsi fateat
tiunt Vulg. & Arabs. At Syrus primo addit, . , enim.
Consentientibus editionibus. quod ideo male vertunt Trem. & Boder. In propheris. verte in propheta, scilicet Esaia, apud quem solum hic locus qui citatur extat. Quia tamen Esaias ea Bibliorum parte continetur, quam Prophetas dicebant, recte etiam dicitur in Prophetis. ut Cl. Beza docte explicat. V E R S. 62. E κάχον, οι- πῶς αλληλους οἱ sουλυοι. Eras Decertabant ergo Iudaei inter se. Beza, pugnabant. Vulgatus, litigabant. Sic Syrus, OOGI , contendebant. Arabs, , jurgarunt. recte. Gloss. μάχομm ,jurgo. ριάχη, χ ρων, rixa. μάχη, η λογων, litigatio, jurgium. μάχη , 31
462쪽
43 COMMENTARIVS IN πολεμω, Proelium, Pugna. Hic intelligitur Σφη λογων. Sic Gen. 3I. ι6. det Iacobo dicitur,f ἐμοιχ σαοῦο Λώαν, otia rigavit adversm Labanem. ponitur pro Hebraeo a . ut S
hic potes mebis dare His αιρκα φαγειν; Syrus, Vulg. & Arabs, carnem suam edere. legerunt Eui αρκοι αὐτοῦ. aut addiderunt, sensu id postulante. V E R S. 3. Ουκεχε nolia G εαυάις. Vulg. non habebitis. Sed optime observavit Cl. Beza, insignem hic esse temporis praesentis emphasin, quam Syrus quoque & Arabs accurate servarunt. V E R S. 67. E'γω τ στατιγ' ο πώγων με,κακειν DA' ἐμι. Etsi fateatur Cl. BeZa G cum Accusat. rarius usurpari pro per , hic tamen id a lecti maluit, quia propter magis proprie Impellentem aut Finalem quam Em- cientem causam declaret. Nolim tamen Vulgatum &Erasmum sperni,qui ex consueto usu verterunt propter. sic enim& Syrus, , M Arabs, Ibi propter. saepe haec particula Essicientem causam denotat. ut Marc. 2. q. Agum non possent accedere ad eum, vi τ οχλον, propter turbaem. Turba nec Impellens nec Finalis, sed Essiciens causa crat impedimenti cur accedere non possent. sic Marc. 12.24. Ου δα τουπ-an non propter hoc erratis Scc. Ignorantia Scripturae & potentiae Dei causa Essiciens est erroris. Addo illud Thucydidis, His ναῖερηφου δι' εαυτους εχουστ or praesentem desolationem propter se habent, id est, sitia causa, sua culpa, sic authoribus. Sic hoc loco, ego vivo propter Patrem , id est, patre authore. Et qui me ederit, vivet propter me, id est, me authore. V E R S. 63. ΤΟ -ίμάεο τι-Beza, Spiritus est id quod vivi cat. D absolute accepit. At Syrus, Vulg. ω Eras
463쪽
relative ad mνείμοι, θirism est qui vivificat. res eodem redit. ut & quod Arabs habet, , utiquestiritus vi- ω cat. Sequitur, - ρ μοι μ αεγὼ λαλω μιν, verba qua ego loquor vobiscum. Vulgatus, quae ego locutus sum. sic Syrus, Sc grabs, legerunt
V E R s. 66. Elio τουτου πολλοὶ απῆ . Vulgatus, ex huc abierunt multi. Ambiguum est. Erasmus S Beza, tem
pore. subaudiverunt u- At Syrus, licial K ei, propter hoc verbum. Et Arabs, i ,
propter hoc, scilicet quod dixerat. subaudiverunt λημῶ γ.& praepositionem-voluerunt causam denotare. Vt S
tempore. At Syrus,' 'Gl-M Arabs, e, propter hoc. Vtrique fine loco accommodatissime. Nam ut aposteriori incipiam, dixerat Christus Pilato, non haberes potestatem ullam in me, nisi tibi data esset sigerne. propterea qui me tradidit tibi, majus peccatum habet. Terruit hoc Pilatum, SI A τουτου, ex hoc, ob hanc causam quaesivit eum dimittere. Ita hoc priori loco, quum offendisset eos durus ille, ut aje-bant, sermo de manducanda Christi carne : Praesertim quum addidisset, quosdam eorum,non credere, nec posse quemquam venire ad se, nisi datum sit a Patre, cκ τουτου, hinc, ob hanc causam multi abierunt. Saepe autem pro λα, propter usurpari, ex Thucydide, Dcmosthene, Xeno. phonte & Gregorio probat H. Stephanus. Significat enim
originem ex qua res fuit & emanat. ut quum 2 Cor. I . q. dicitur, ἀξενέας, α&α Mνάμεως Θεου, sen- sus est, ex infirmitate ejus ortum cst quod sit crucifixus, cxvirtute autem Dei quod vivat. Sic hoc loco, ta τουτου απηλ-
ex hoc ortum cst quod abierunt. I ii 1 CAP.
464쪽
COMMENTARIVs INC A P. VII. 36 V E R s. I. Ου volibat. Sic quoque Syriis & Arabs legerunt. SI Vulgatus. mirum ergo unde Chrysestomus m de quo videattir Erasinus. Nonnus quoque V ERS. 4. Ουδεις si miει, se τει- Mα μνα . Hebraismus est pro ο θητων, qui quaerit. pro κ, usitatum est. vide Drus in Moscheli Uecaleb. E, παρ- ρ σόα, Syrus, i , in aperto. sicut infra II. S .c ετ πιρρ σῶα πλι-ri , Syrus, aperi Et Col. 2. II. εξουσίας ἐηγμάταν , π αρρησία, Syrus, AI . aperie. In tribus hisce locis παρρησια Opponitur τω κρυ ίω, rei latenti , & significat id quod palam de apertum est. In reliquis fere locis significat loquendi libertatem,animi fiduciam, & ut sic dicam,animi erectione. quod
valde emphatice dixit Moses Levit. 26. I . n 'm p tamre 7l, io, feci vos incedere erinὶ, LXX , παρρησιας. Neque sane
ineptiet, qui hujus loci sensum esse dixerit, Tu hoc operam das, ut libere, sine metu S erecto animo loquaris & agas. Hoc qui quaerit S affectat, non debet in occulto sua patrare. In hanc sententiam verba Ioannis sic Hebraice effero,
rem sententiam magis arridere. Etsi non Graecia, sed Oriens significationem eam nobis det,ubi teste Elia in Thisbi
V E R S. 8. E'γώ ουπω ἁ-cmνω εἰς His εορα et aio. Nihil addo ad ea quae Beza in hunc locum annotavit, nisi Arabem cum Syro pro ύπω legisse aέ νίν, non nunc. ambo legerunt ταυτ . . VER s.
465쪽
lc 'OL . . Trem. Propter hoc Musche dedit vobis circismessionem Boder. propterea. Scc. Ioannes, κειν ζειν sita et Osa L . Exercuit multos hic locus, dum quaerunt cujus rei adferatur ratio. vide cruditissimas Cl. Bezae in hunc locum conjecturas. quibus nos nostram quoque addimus. certum est, Syris non tantum esse propter, sed & de. ut Marc. 7. 2S. satim enim audivit mulier
quadam cyl5 Σι , dei . Phil. a. i'. ut mihi etiam sit quies , quum didicero , de vobis. Sic 'bud Hebraeos'propter. itemse, Vel super pro de. quomodo S
apud Syros usurpatur. quod adeo usitatum, ut probatione non egeat. idem dico de marp. explicaturi enim Hebrae , interdum valere ut Psy I. II. f. ri Vt, praecipiet de te, Gen. 2 o. ', ' ακ , dic deme , & similia multa, enarrant illud per' a. quod tamen proprie significat propter. sic accipio quoque lyn , Gen. i8. I9. 'l ,- a, quia novi eum, de eo quodpraecipieHiberis suis. quasi dicas, super hac re me non fallet, probe de hac re eum cognitum habeo. Sed maxime hic ad rem nostram facit examinare quid Hebraeis sit p . constat , ibi usitatissime valere propter,adeoque verti propterea. ad verbum propter sic. Sed certum est multa dari loca, ubi ea significatio non quadrat. Doctiss. Beza duo profert Ioca, Gen. q. IS. & Oseae 2. I . in quibus expetiit per atqui, vel attamen. quod neque cum , , neque cum R convenientiam habet. Ego , ibi sumo pro de , quod usitatum esse supra exemplis probavimus. & sicut ', diximus Gen.
2 o. enarrari ab Hebr. ' 'viva, de me, ita P, enarramus R viam, desse, id est, de care, quod ad hanc rem attinet, quantum ad hanc rem. atque ita non raro , valere quantum ari recte
docet Drusius in Mosche Vecaleb. ubi inter alia exempla
466쪽
33 COMMENTARIVS IN citat illud Ps. i R. q. lege Ps. 170 ο κ mbre,
ms, quantum ad opera hominis per verbum tibi orum iuο-rum ego cavi vias Atronis. quum ergo Gen. q. Cain de sperabundus conquereretur se nusquam tutum fore, sed ab omnibus obviis occisum iri, Deus quodammodo consolatur cum , dicens, , quantum ad hoc, si ullus occiderit Kal num, septuplo vindicabitur. Sic Hos. a. ubi Deus Israelitis exorobrasset spiritualem scortationem cum Baalim, coque nomine poenas esset comminatus, addit consolationis gratia, RNWhac re ego pelliciam eam, S deducam eam in desertum, S loquar ad cor ejus. Eodem modo hic apud Sy
nem τῆra , quantum ad hoc. potius quam cum D. Beza, attamen. Sensus est,Vnum opus edidi, & omnes miramini,
quod nempe sabbatho sanaverim aegrum, de quo supra c. s. non est quod miremini. nam quod ad hanc rem, de hac re Moses vos docebit. is enim dedit vobis circumcisionem: Zρ vos sabbatho circumciditis. λά τοῦra ergo hic est i , vel n.s rima , vel nra i , , Vel PM is, quae omnia verti possvht, de hac re. Quia tamen id forsitan durius alicui videbitur, li. bet aliud experiri, quod nescio an aliis perinde atque mihi sit arrisurum. Nemo, opinor, negabit, λὰ τοῦτο idem esse quod p At id non tantum significat propterea, sed etiam propIerea quod. ut Gen. 38. 26. Iussa dicit de nuru sua Tha mar, Inlior es me, P R p, nam propterea quod non dedi eum Sela filio meo, su p. secit hoc. Rabbi S. Iarchi exponit per LXX per ς ενεκεν. Sic multi Ps a. 7. Deus
mi , anima mea tumulIuatur in me, Tram se is, propterea quod recordor sui a terra Iordanis. aliter capio illud Gen. 33ε Io. κ TV ly . Nam
propterea quod vidi faciem tuam quasi viderem faciem Dei . se acceptum me ha buisti, accipe quase munm meum. LXX,
467쪽
Nιτου, pro ζ miαν. Dubitari nequit de Num. io. 3 o. ubi Moses dicit Hobabo, la 'a.bNam propterea quod nosti caserametari nos in deserto, eris nobis pro ocu
Nam quia aves estis a Domino , Dominus non erit vobiseum. Ita hoc loco διὸ τοῦτι, idem quod A O. Sensus est, Propterca quod Moses dedit vobis circumcisionem, setsi non Moses primus autor sit, sed Patresin id honoris tamen Mosi tribuitis, ut propterea quod is vobis eam repetiit, etiam sabbatho circumcidatis. Si ergo circumcisionem accipit homo sabbatho, ne solvatur lex Mosis, an mihi indignaminit&c. Nemo non videt sensum optime fluere, & fere extorquere hanc expositionena. Sicut crgo Mati. 26. o. diximuso interdum usurpari pro τοῦτs, ita & τοῦrs pro O. ny pro 'πη, usitatum Hebraeis. vide Iob. I9.i9. Ps. 74.2. &alibi saepe. V E R S. 24. κώφε κατ ο,δν. Vulg. nolite judicare secundum faciem. Erasin. secundum aspectum. Beza,secundum
steriem. Syrus, . m , & Arabs, sti αδ h, id sic ut personas accipiatis. Ne in me damnate, quod in Mose laudatis. in pari causa pariter judicate. Si circumcidi hominem sabbatho fertis,
quia Moses instituit: sanari autem hominem sabbatho non fertis, quia a me id fit, personas respicitis, non causam. hoc est, κατ οφν, a. ληιήπι κώειν non judicare nora, sed raraa κο , ut loquuntur Hebraei. Eruditissime hunc locum pertractat maximus Heinsius in Aristarcho.
solymitans Vulgatus, ex Hierosolymis. id est, εξ sεροσολυμων. Sic Syrus quoque & Arabs. nihil interest.
ο Xυσός; Syrus non legit prius άληθως. Vulgatus δίArabs non legerunt posterius. Nonnus neutrum expressit.
468쪽
η o COMMENTARIVs IN V E R s. 3 . Καὶ σπου - ἐγω , υμῆς ου δαυαρε Vulgatus, Eras & Syrus, Vbi egosem. Beza, ero. Placet tamen viris doctissimis, Bezae & Casaubono, conjectura Henrici Stephani, legendum esse eo. Sic Nonnus & Theophylactus legerunt. Addo , & Arabs, cujus haec sunt verba,
locum ego vado, vos non pervenietis. ἰπου enim non tantum tibi, sed de quo significat. ut Mait. 8. 19. Ioan. 8. 2I. 22. dc alibi. V E R s. 3s. Mη-τL 2Ism oών τ E A Gων παρά ε-- , e μια ν A.' EN, M; Placet doctis per hie intelligere Hellenistas, id est, qui origine & natione Iudaei. lingua autem Graeci erant, utpote inter Graecos ditersi. quales etiam intelligi videntur Ioan. Ir. 2o. Η - 1ι
forte intelligantur ibi origine Graeci, qui Proselyti facti essent. Alibi autem in hisce libris flat L ες opponuntur Iudaeis, S: significantur quos M MMn Iudaei indigetant,&generali nomine ἐθνικὰ,gentiles vocantur. Hoc scnsu Vul: de Erasin. verterunt, nunquid in dissersionem gentium iturus
num ad regiones gentium iturus es s docturus profanos , sive
fero tamen priorem sententiam. V E R s. 37. E, 3 Octavus erat dies festi Tabernaculorum, qui πυ an fesus dies cohibitionis dicebatur, quia tum populus ab omni labore cohibitus solenni coetu conveniebat. vocabatur & , an r , sabbathum magnum. item y nn -π aeticia legis, quia codie ultimam Pentateuchi ne a sive sectionem legebant, M. magno
469쪽
magno cum gaudio legem abselvebant. unde&sequens sabbathum n manaes dicebatur,quo rursus Pentateuchi lectionem ordiebantur. Eodem illo magno festi die tres legebantur n urn sive lectiones propheticae. Prima ex I Reg. S. incipiens ab illis verbis, c=fuit quum ab Luisset Salomon S c. Vbi Rex Salomon, absoluta eximia illa ad Deum precatione, erigit se, & alta voce populum compellans, benedicit ei & hortatur. Quod imitatus hic verus Ecclesiae Salomocrat initium Iosiae. Quum enim liber Iosiae sit primus Prophetarum, finientes Legem, Prophetas inchoarunt. Tertia erat ultimastistio Malachiae, cujus initium est, spu-cebis Deo munus Iudae s Ierusalem. Finis autem, ecce ego mitto vobis Eliam Prophetam. Atque ita ultimam sectionem legis Cum ultima prophetarum conjungebant. Opportune iraque hoc tempore exsurgit Servator,ilerus Salomo, VeruSIosua, finis Legis, finis Prophetarum. Et quum sic hoc ipso die hilarissimis conviviis & compotationibus oblectare so . Ierent, commode sitientes ad se vocat, vivasque ipsis aquas pollicetur. V E R S. 38. S mςcων εἰς ψάδ, καθ ως ειπεν η καφή, WG-μοὶ mine id σωσ1ν υδαὶ Cliry stomus distinguit post Asiν eaque praecedentibus jungit. Quem secutus Cl. Heynsius, locum sic enarrat,
mi in me credit, ut Scriptura dixit, hoc es , jussit, is sitastreiatad Spiritus,quod toties promitio,munus accepturus est. Videatur locus. est enim, ut omnia, eruditus. Addo tantum eandem quoque esse Syrisntentiam. sic enim legit, m
Nullam adhibet distinctionem nisi post i ut haec
simul jungantur, quicunque credit in me sicut dixerunt Scri-Κhk plura.
470쪽
4 2 COMMENTARIVs IN pturae. & quae deinde sequuntur, sint verba ipsius Christi, non alicujus Scripturae loci. Notetur autem, quod pro εισαν ii non tantum Syrus, sed S Arabs habeant, Axerunt Scripturae. acceperunt collective. Indefinite enim Scripturam , non lipnc aut illum Scripturae locum indicari existimarunt. quia totius passim Scripturae scopus est , &mandatum. ut in Christum credamus. I cete vir maximus, εἶπεν, abis,id est, u . Est enim Hebraeorum πη. quod apud Hebraeos saepe, apud Arabes semper jubere denotat. V E R s. 39. Ουπωώρ IJ πνείμα αγMν. Syrus pro L erat,
V E R s 42. A'πὶ κώμης οπου G Syrus simpliciter, ex Bethleem vico Davidis. vel oppido. - dixit byrus, quod & vicum sive paFum, S oppidum significat,utS utrumque Porro G , erat, significat habitabat, ex
bi saepe. Habitabat ibi David in familia paterna, antequam ad regnum vocaretur. Sic patria ejus δί natale solum indicaturi non quod , ubicunque quis habitat, inde natus sit. sed quia haec historia nota erat. quivis enim sciebat, habitasse Davidem Bethlecmi tanquam in patria sua civitate. quippe quae propterea civitas Davidis diceretur. V E R s. 4s. Καὶ ἄπιν Amς -ἀm. Solus Syrus pro cκλγοι habet L cni, sacerdotes.
Supple λαλει. Id vulgatus, Syrus dc Arabs supplerunt, vel additum legerunt.