장음표시 사용
491쪽
S. I o A N N. C A P. XI. . , 463 quam reclamare particulam c. quivis videt. Ut nec absurdum videtur, eximiae id pietati sororum Lazari Mariae MMarthae dari, quod ab ipsis Bethania vicus Maria: 55 Maritiae nominetur, Lazarusque eo nomine commendetur,
quod piissimarum matronarum frater ex eodem loco cum ipsis esset oriundus.
VERS. I p. videntur quaedam exemplaria addidisse tiς Βηθδείου. Syrus enim, Arabs S Nonnus laaec legerunt. aut certe ipsi addiderunt. ad explicandum quo Venerit,nempe Bellianiam. quia vcrsu seq. additur,erataotem Bethania prope Hierosol mam &c. At quomodo hoe versici dici potest venisse Bellianiam, quum infra =s 3 o. dicatur nondum eo venisse ξ Respondeo, sicut hic dicitur invenisse Lazarum quatuor jam dics in monumento agentem, quum infra demum i s. 38. & 39. ex Martha id intel. ligat, & ad sepulchrum ab ea deducatur. Dicemus ergo, versu 17. breviter &summatim narrari, quae deinde altius repetuntur, inscrtis iis, quae ante adventum ejus ad sepulchrum & Bethaniam contigerunt. Fateor tamen , rectius hic εις Βηθωίου omitti. Neque enim satis commode jungi videntur, venit in Bethaniam, or invenit Lalarum jam quatriduo &c. Id enim non in vico, sed extra eum ad ipsum monimentum deprehendit, quod, pro more Orientalium, extra vicum fuisse ex vers 3I. apparet. VERS. I9. Iudaeorum multi venerunt ad inaraham se Mariam, ρη , Tremeli. & Bbder. in paris ut loquerentur cum corde earum. & I Thessa. II. nos expetebamu ,--Om
Tremel. or loquebamursuper cor vestrum. in quibus duobus locis Lexicographi nostri docent, verbum it idem valere quod , loqui, dic e. sic Scindlerus. sic quoque
492쪽
mellius vertiis es locutiosuper cor in charitate. Alius quidam
corde, id est, consolatio. An id recte, dubitandum jure censeo. quum id io ut&apud Hebraeos implere significet. nec aliis fortasse locis probari posset, unquam pro D- qui sumJ. Ad haec loca quod attinet, fateor apud Orientales loquiis cor usitatum esse pro blandiri & consolari,sed eo
sensu non solent dicere aba, in corde, sed , juxta cori ut Iudic. I9. 3. na, 'ν n zκ astri . ubi Ionathan na, non naba , , . nec congruum videtur, ut loqui in corde, vel sicut Tremel. s per cor, aut cum corde dicatur pro Act. S. 3. eadem omnino occurrit phrasis, ubi Petrus ad
quae sane nemo vertet, quid es quodH locutus su Satanas in corde tuo, vel super cor tuum, vel cum corde tuo ' sed quod in
istis locis, genuina sua significatione sumi pro imple
re, aut replere. dc implere in corde,phrasim esse Syriacam,pro animum alterius crigere, quod hi, quando in corde spiritibus quasi vacuo, plenitudo novorum gignitur spirituum. idque in bonam partem sumptum idem esse quod consolari, ut Ioan. II. I9. Phil. 2. I. I Thess. 2. II. quod alias una voce dicunt , cor addere. I Thess. q. 14. In malum vero, idem quod audacem reddere. ut Act. s. 3. nam S in audaciae praesumptione repletur cor spiritibus. quo pertinet phralis, qua Rex Assuerus utitur Est. 7. s. ' κ 'κ rimio ris a, 'κj, quis es illi,quem impleumor ejus,utfacereis' vel
493쪽
S. Iio A N N. C A P. XI. vel si dicamus habere affixum nominis sequentis per pleonasmum, more Chaldaeorum S Syrorum) quis iste est
qui implevit corsum, ut &c. Sensus est, quis tantos spiritus sumptit, & tam audax evasit, uti &C. qui locus verus commentarius est in illa verba Petri, τί ὀ-ετα ρωα EUκ thois σου. Boder. in Reg. non male vertit locum Iohananis, ut lenirent corda earum. Ferrarius, l
A se , consolatur eum, bonam reddit animam ejus.
Sed ut ex allato Act. s. loco liquet, latius patet. significat corroborare animum, sive spiritu consolationis, sive spiritu audaciae S praesumtionis. V E R S. 24. E'ν το ἀνα M. Syrus vertit, i a Trem. & Boder. in consolatione. similiter, sequente. Vnde conjicit Cl. BeZa, Syrum legisse et κλη . eamque lectionem suspectam sibi esse ait, quod in lilis libris ubique vertit alia voce Q, ἀνά emν, nempe per J m . m. At nulla hic suspicionis causa. Etsi enim apud Hebraeos tam, unde procul dubio Syriacum mnu derivatum est, significet consolari, apud Syros tamen ea radix, ni fallor, ignoratur. consolari ipsis l. a. ta dicitur. constitio, R. at
--..i- hci . . a tantum est ἀναμεις, resurrentio. non aliam
ejus significationem dat Ferrarius. nec I cx. Syro Arab. ubi sex nominibus Arabicis id explicatur, sed quae omnia resurrectionem, suscitationem, aut vivi cationem sent autem haeco, 's', . . IVE R S. 3I. Secutisunt eam, dicentes, vadit adsepulchrum dcc. Dicentes, nempe intra se, id est, cogitantes, putan-
494쪽
V E R S. 33. 1a σαὶο τω πι ιαἶ. Vulg. Eras & Be eta, instemuit Spiritu. recte. Et hanc quidem primam, propriamque hujus verbi significationem esse puto. Inde secundariam fluere, quae increpare Cr acriter minitari, sequente scilicet dativo persona'. quasi dicas, Demere &commoveri in aliquem. Dcrivari videtur a , fremo, dc eam animi commotionem significare, quae est in ira cum Demitu & horrore. Certe Thren. 2. 6. pro 'κ zm, commorio irae, dixerunt Lxx nec aliud videtur illud Xenoph. Paed. 4. I i ουμὰπ τω τι Κυρω e nis M, quam , ut vertit Budaeus, excandefiebat, stemebat ira inorum. Syrus vertit, liuit , quod bene Trem.
vehementer commotus est indirituso. non sim Dlicem commotionem , sed fortem S vehementem signincat. ab Hebraeo nix fortem esse. sicut & a robur, fortitudo ut e plicatur a Stephano) fit fortiter commoveri. V E R S. 38. I saer λωον,2-επ o . Vul
Erat autem stelunca, or lapis superimpositus erat ei. non recte. neque enim erat qualia nostra sepulchra, quibus, sic excavatis ut sursum pateant, cippus superimponitur. Sepulchra Iudaeorum speluncae erant, anto se fosi am habentes, inquam primum descendebatur , deinde per ostium in antrum speluncae intrabatur. Ante illud ostium ponebatur lapis, vel ipsi ostio imponebatur. Ideo Eras & Beza, s lapis erat ei impostus. Id laudarem, si ostii mentio fuisset facta. Sed quia tantum facta est speluncae, non videtur satis apte dici. lapidem impositum fuisse ipsi speluncae. Malim ergo, Cr lapis appositus erat ad eam . quod Syrus optimὸ dixit,
495쪽
V E R s. I. IH- οι-ταμοῦ Γ ο τεθr κως κώ γ. Consentit Arabs in hac lectione. verum Syrus & vulgatus non legerunt ἔ Iυο πιθνηκως . V E R s. s. Et ascenderunt multi Hierosolymam ἄκρας. Vulg. de regione. Eras e regisne. BeZa, ex in regione. Syrus, i ci , ex agris. vel expetis. enim urbibus tape opponitur, & agros sive rus denotat. ut Luc. 2. I6. S 2I. 2I. JOan. q. S.C A P. XII.
V E R S. I. Προ-ημερῶν ζ Πάκα. Vulgatus, Eras & Sy- rus ad verbum verterunt, dies Pa cha. B a au- , 'tem ,sex antepasicha Hebm, per trajectionem particulae πω, ac si scriptum esset, ἡμέρας προ ἔ-κα. Improbat enim Vulgati vcrsionem, quod festum pascha non esset sex, sed septem dierum. Accepit c o Vulgatum, ac si mens Hus esset, ante pascha quod sex diebus consat. Nec aliter mentem Vulgati accepit Cl. Drusus in Praeteritis, ubi sententiam lBeetae rejiciens, vulgatum his verbis tuetur. inquit, antepasicha diebus, coactum videtur. Pascha septem dies habuit, & sex. Septem incluso termino, sex excluso eodem. Sic hebdomada Iosepho dierum octo fuit, incluso videli- Cet utroque termino. nam etiam parte aliqua diei octavi cessabant ab opere. quod vocabant mon mia n additamentum Sabbathi. Haec ille. Vbi laudo, quod coactam dicat versionem BeZae. tum ob trajectionem praepositionis αυ, tum ob mutationem constriactionis in Verum quod festum Paschatis , quod ex lege divina erat dierum septem, velit dici ctiam posse sex, non probo. nec quicquam simile h. abet, quod de septimana profert. neque lenim septimus paschatis dies terminus crat festi, sicut octavus dies terminus septimanae. hic enim ex Iudaeorum siti. Nnia a persti
496쪽
perstitione septimanae additus rescindi poterat absque septimanae detrimento, quippe cujus pars nequaquam esset. at septimus pascitatis pars erat festi, nec omitti poterat sine clus detrimento. comparMio ergo instituenda erat intcrseptimum paschatis, & septimum hebdomadis. ibi terminus utrobique se eodem modo habet.Jam quaero, an septimana dici possit dierum septem, & sex. sepicin incluso ter.
mino,sex excluso eodem. quod neminem admissi arum scio. Vt ergo nacam quoq; sententiam aperiam, ad verbum vertendum cense8, ante sex dies paschatis. Vel antefixtum diem, posito cardinali numero pro ordinali. uti A mcc ων, pro, quo nihil usitatius. Pasclaatis autem, non praesentis
vel inchoati , sed futuri. quod ex sequenti historia, ubi Christus, celebrato paschali convivio, ipso paschatis primo
die crucifixus narratur, adeo erat clarum, ut hic addi non
esset opus. Sensis erit, quum adhuc plus quam sex dies ad pascha restarent. nam quum sex dies futuri paschatis, sint sex dies ad pascha, ante istos sex dies declarat tempus quod proximo antecessit. Sic Arabs , Ante ex dies suci sextum diem a pychate. Id est, antequam sextus a futuro paschate dies venisset. Liberum hic sit judicium. nihil enim definimus, sed disquirimus. Porro quod
additur, ο ου G Λάζαργο τεθνηκως, monemus solum Syrum non legisse ο πιθοίκως. VERS. 3. δικπι, libram. Solus Syrus habet, qtio nomine τι άλάcαπον vertit apud reliquos Euangelistas. Fortassis unumquodque alabastrum sive vasculum unguentarium libram continebat.
tus non legerunt Σίμωνα. Arabs legit. V E R.S. I3. αἔον τα βδῖα τ φοινικων. Non possum non
addere verba magni Casau boni in hunc locum. Fuit, in- , quit,
497쪽
S. I o A N N. C A p. XII. 469quit, hic mos gentiam Orientis, ut in hyis modi pompis, palmae
ramos manibu gestarent: quos prurie ora σακους nuncupabant.
ύμνουν es, Θεους. Est autem ea vox Drorum, non Graecorum.
Haec ille. Syrus hoc loco πιβαῖα, vertjt, D TO, p, ramos. a qua voce nisi maακ' derivetur, nescio quomodo vox Syra sit. ut a N: ο fiat quae parum distarunt, deinde addito ora, mακ D. At Syrorum κοῦ a , non hujus aut illius arboris ramum,sed quemvis gcncratim significat. Pal
οδα, dicuntur , si Ferrario credimus. Hesychius autem mmmν, non φολκ , palmae, sed δάφνης, lauri ramum esse dicit. Apollini ea sacra crat. An autem Hus ramis aliis etiam Diis sacra fieri solerent, inquirendum. Hebraei sane, quum festo Tabernaculorum sacra sua facerent , & illum suum fasciculum, quem& ab , vocabant, circumferrent, atque eadem , quae hic Christo, ex Ps. ii 8. acclamarent, non alios adhibebant ramos, quam ex QP, palmis, Π π 'υ, arboribus densis, id est, ut habet Chaldaeus, r n, mrtis, S ',slicibuU. Laurorum nullus hic usus. itaque nec Κακων. ii modo recte eos
hil pro cere ' Sic quoque Syrus & Arabs. At Vulgatus, quia nihil proscimus. id est, De qua variante le- Aione miror Erasmum & Begam nihil observasse. Duarumcditionum BeZae, quas habeo, altera in octavo legit vos, altera in Fol.ras. de hoc quidem,vitis, ut arbitror, typographi. Nnn 3 VERS.
498쪽
Wo COMMENTARIVs IN V E R s. 2 o. Η ανδι ἶνες Erizωες. Syrus , l. Gentiles. ut vertit vulgatus, qui nempe ex Gentilibus proselyti erant facti. Alii intclligunt Itidaeos Graecanicos. vi. de supra c. . S V E R s. 32. Καγὼ ἐπι υψωΘω Aes Vulg. x Eras. Ei ego si exaltatio fuero a terra. BeZa, sublatus fuero. Syrus, , exaltatω fuero , vel sublatin fuero. utrumque
enim significat Rom. II. 2 o. t ferri Luc. s. 3 S. cujus causam damus Gramm. nostrae p. 3o . Est S apud Hebraeos non tantum exaltare, sed titollare, auferre. Ut LeV. 6. Io. EZech. 2I. 26. Esa. 7. I 4. non dubito tamen. quin εώ υψωΘω Vertendum hic sit,s exaltatu uero. nam sublatus fuero mortem quidem denotat, at non mortis genus. alterum Vero etiam qua morte moriturus esctet, nempe crucifixione , qua reus a terra sursum elevabatur.
ut-seqvcnti explicatur. Atque hinc sponte nascebatur Iudaeis objiciendi occasio, Quomodo tu dicis, oportere filium hominis exaltari, id est, crucifigi, quum ex lege audiverimus, Christum manere in aeternum tU E R S. clo. Tετυφλωκεν Οα-ν Ar , κεν αδάν Εω κα*AM. Excaecavit eorum oculos , se obduravit corda eorum. Syrus, Excaecarunt oculossuos, o obtenebrarunt
corda se . Sic & Arabs, nisi quod pro obtenebrarant dixerit
obdurarunt. Id Graecὰ est, πιτυφλωκήι αυτῶν αἰκῆ πεπωρωκαm e των Eis καρAM. At nullis haec lectio nititur Graecis exemplaribus, cum quibus S Vulgatus convenit. Quod autem Vulgato Cl. BeZa tribuat , quod πιπαρωκεν verterit excaecavit, Erasmo tribuendum erat. qui cum apud Vulgatum inveniret, se induravit cor eorum, interpretem, ait, videri legisse uαλ ρωκεν. Graeci autem contextus sensum csse, O excaecavit cor eorum . nec tamen in versione
sua id expressit, sed Vulgatum secutus est.
499쪽
v E R s. 7. Eoiquis audierit mea verba, μὴ se non crediderit. Non notatur hic ulla Graecorum crς piarium discrepantia ab Erasmo, Camerario aut BeZa. nec dissentit Arabs. Vulgatus tamen habet, or non custodierit. ut & Syrus, yb , se non custodit ea. videntur legisse, κει μηC A P. XIII. V E R s. 2. λέπιου-Vulg. & Erasinus, se carnafariu ambiguum est. Beza, o carna peracta. sicut S illa Syri,
esset carna. lom non significat peragi. itaque malim simpliciter, o cum esset carna. sicut Mait. 8. I 6. o LM Iνης, Syrus, l-- l a , quum est vestera.
Saepe enim de praesenti dicitur. ut Mait. 26. 6. Του i'ησου B Θομία. , quum autem Iesu esset in Bethania. Ita sane hoc loco accepit Arabs,quum vertit, as, uum advenisset. Sequiitiu eodem hoc versu a
. - in . Trcmel. & Reya, Injecerat se Satanas in cor Lehudae, ut proderet eum. Hanc interpretationem nec fert, quod participium est passivum, nec I - , quod propter Lomad Dativi est vel Accusativi casus, Nominativi esse non potest. Ad verbum sic vertendum, injectum erat Satanae fid est, a Satanain in cor D-hudae ut traderet eum. Frequens ea est Syris construinio, ut Dativus ponatur pro Ablativo cum praepositionc ab . Vide
Mati. Iq. 8. Luc. 23. 4 i. ITim. . . &Jam Lepca nobis observata.
500쪽
V E R s. n. vi deponilpa tam dest, summam vestem. nequis somniet, Dominum nudo corpore suis discipulis pedes abluisse. Vulgatus tamen, Erasmus, Syrus & Arabs, ιμάτα, verterunt, v menta. Recte. nam etsi τε ἱματον interdum pallium denotet, non tamen, quod sciam, τα ἱμάτα in plurali unum pallium denotat. Nec periculum est de nuditate. Quum enim in calidis istis regionibus tenuissima materia induerentur, plures vestes aliis superinjiciebant, ne radiorum solarium vis facile penetraret. quas tamen facile abjiciebant, quum id opportunitas
ferret. proxime corpus erat nanz, tunica. super cam ci P. zz,
femoralis. supra eam apri vestis talaris cui addeba tur quo succingebatur,ne gressum impediret. supra haec omnia sive u ra, pallium. Fac ergo pallium& stolam deposuerit Dominus, recte dicitur in plur. ἱμάτα exuisse, nec tamen nudus fuerit. Quin etiam nudus recte dicitur fuisse Dominus, ex phrasi orientalibus usitata, ubi nudus dicitur,qui stolam abjecit,etsi tunica & femorali adhuc indutus sit. Sic Rex Saul nudus cecidit coram Samuele, i Sam. I9.24. Sic Petrus nudus in navigio, Joan. 2I. 7. qui propterea dicitur accinxisse τ ε-δύ' . non utique infimam vestem, sive indusium, sed quae, ut nomen indicat, alii superinduebatur, stolam nempe, quae, ut diximus, cinctura astringebatur. unde etiam dicitur, τ
ιlo. Sequitur apud Syrum, 'S. Q -
Amor .m . Tremel. sesublata sindone, cinxit ad luwbossios. Regia, praecinxit lumbos suos. ad verbum est percus
. Tremel. tergebat done quam cinxerat ad lumbos suos. Regia, qua praecinctus erat lumbos, ad verbum, quae