장음표시 사용
511쪽
S. I o A N N. C A P. XVII. 48s
sec dam. sicut in Graeco est, s ο τι--τους. At Arabs etiam per primam, es quod ego dilexi eos. VER s. Πάπρ A-ε, κο υσμ' or CBιεγνω. Vulgatus de Bega illud non exprimunt. nec nego ex more Hebraismi interdum posse, Hic tamen Syrus, Arabs & Erasmus illud expresserunt. & insignem emphasim habere videtur , sive id Jungas cum c--, ut sensus sit, Pater, etsi tua justitia quaquaversum pateat, quamobrem jam te justum indigeto, tamen etiam non novit te mundus. Sive cum re conjungas, ut sensus sit, non me tantum non novit, quod non acleo mirum videri possit, quippe qui humanae hu)us naturae infirmitate divinam Moriam obtexi, sed te etiam pater juste non novit mundus.
C A P. XVIII. VER s. I. Boder. in Paris ad transitum peris Cedron. at aliud est , aliud itaque melius in Reg. trans vadum. Trem . non tam bene ad vadum. verto trans torrentem. id enim Syris est, . sic ipsis dicitur pedibus trans iri potest ob exiguam aquae profunditatem , quae ex pluViis aquis nata, hyeme fuere, aestate exsiccari solet. VERS. Ia. O'Solus Syrus legit in ptu.
Fg αἰάφα, ος LO A χιεραῖς ζ μα- κεινα. His addidit in ipsb textu suo Latino Cl. BeZa : is vero misit eum vinctum ad Catapham pontificem maximum. Sola Cyrilli autoritate nixus, apud quem haec inveniuntur, κῆ α Καλπι αυδελιδον πυς Καὶάpsis debet tamen unius
512쪽
84 COMMENTARIVs IN Cyrilli autoritas csse tanti, ut contra omnium Graecorum, Latinorum, Syriaci S: Arabici codicum fidem tota periodus sacro textui apponatur. Praesertim quum is non ita legisse, sed commentatorem agens, ea explicationis gratia ex 's. 2 . huc transtulisse videatur, ut narrationis series liquius pateret. Praeivit laic BeZae Erasmus.. Vtrumque potissimum movit, tum quod absque illa additione narratio non cohaereat , tum quod contra reliquorum Euangelistarum consensum, prima Petri negatio apud Annam, non
apud Catapham contigisse dicenda esset. At neutiquam hic viris doctissimis assentior. Nam versu is. Petrus dicitur cum alio discipulo Iesum secutus, non ad Annam, sed ad Catapham. narratur ensen, discipulum illum una cum Iesu introiisse in aulam Pontificis maximi, & per eum Petrum. At quis ille Pontifex maximus Cavit Euangelista, ne intelligatur Annas. dixit enim ρs 13. Catapham fuisse istius anni Pontificem. Conjungatur jam haec narratio , xerunt eum ad i nnam primum: quia erat scer Catapha, qui summus sacerdos erat illius anni. Seculi sunt Iesum duo discipuli, qui una cum eo introierunt in aulam summi sacerdotu. inys non videt,hic aperte satis duplex iter Christi narrariΘVnum ad Annam, in cujus aedes non videtur intrasse. alterum ad aulam summi sacerdotis , qui nominatus ante filii Caia-phas, in quam cum duobus discipulis intravit. Contigit hic prima negatio, ubi Petrus servis ac ministris, qui ob m-gus prunas accenderant, astans, sese caleficiebat. ut na
ratur 's. I .i8. Et ne alibi quam in eodem hoc loco secvn.dam ac tertiam contigisse vel suspicio oboriretur , repetit Euangelista ys. as. secundam negationem aggressurus, Petrum adstitisse & se calefecisse. Ac ne ullus prorsus haesitandi locus effet,quin haec apud Catapham gesta essent,interserit inter primam & secundam negationem, nempe 's. a . ς λενοά mim ο Λομ- Κουάφω τὼ
513쪽
S. I o A N N. C A P. XVIII. 48sAχχivia. Quod quum Cl. Beza per plusquamperfectum
vertiit, miserat igitur eum Annas &c. omnem dim cultatem
ademit. Sic enim aperte explicatur, quod 's. I s. fuerat tantum indicatum. Ibi digebatur introiisse in aulam summi sacerdotis. hic dicitur eo ab Anna missus, Sc quidem vinctus. omnia bene inter se cohaerent, S cum reliquis Euangelistis conveniunt. Nec video, cur se hic adeo torserit in suis ad hunc locum notis Cl. Casa ubonus. quasi omnino
postulare videretur series orationis, ut quaecunque ante versum 24. narrantur,ea intelligantur omnia gesta esse apud Annam. quum aperte repugnet versus is. deinde decimus octavus,collatus cum vigesimo quinto, clare arguat,eodem
in loco contigisse primam negationem, in quo secunda. Adeoque nec necessaria videtur Cl. viri conjectura, de iisdem Annae, & Cataphae, aut certe contiguis aedibus. Sive enim contiguae fuerint, sive separatae aedes, Constat narra. tioni & veritas de ordo. Quum enim dicitur deductus primum ad Annam, vox primum indicat ibi non mansisse, sed
alio deinde deductum. quot indicatur id quum subjicitur,
eum intrasse in aulam summi sacerdotis. qui quum non fuerit Annas, sed Cataphas , satis apparet eum ab Anna ad Catapham deductum. Quia id tamen aperte non fuerat dictum, sed ex uis. & deinceps colligi poterat, colligitur aperte per particulam igitur v. a ψ. Fuerat igitur misus ab Anna ad Catapham vinctus. ea sequela mihi longe convenientior videtur, quam si cum Cl. Beza ex Cyrillo idem bis dicatur. Si enim versu I3. aperte dicitur, Annam misisse Christum vinctum ad Catapham, quid opus erat idem rursus Per οιῶ colligere M aperte dicere vers. 24 Sed si id prius
indicatum, deinde ex obscuriori narratione aperte collectum dicamus, omnia rectC conveniunt.
514쪽
COMMENTARIVS INUE R S. 2o. Ego palam locutussim,τω κρσμω, mundo. Syrus,l cum populo. quia non cum aliis gentibus, quam cum populo Iudaico Dominus noster egit. Melius
tamen Arabs mundi notionem retinuit, ut quae essicacissimc exprimit, quibusvis indefinite locutum esse Dominum. quod optime observavit Cl. BeZa. Sequitur, οπου Vulgatus, Syrus & Arabs legerunt in nς. V E R s. 28. Vt non postuerentur zοι φάγωα τὸ
sed ut ederent pascha. Syrus, εἰ, ,
donec comederent pasiha, id est , ut vertit Arabs,
antequam comederent pasiba. res eodem redit.
tus de Eras. ἱμάτιον gcneraliter accipiunt pro veste. Bezaspecialiter pro pallio. Syrus Sc Arabs collective pro vesibus. quocirca pluraliter verterunt. ut dc infra s. Marcus dixit simpliciter ανδύου- αυπν πορφυροω, induunt eum purpura. At Matthaeus, Gκκινίω, chlamyde coccinea. Quod non aliter conciliavit Cl. BeZa, quam quod parvum discrimen fuisse dicat inter coccinum dc purpureum colorem, quamvis pretiosior esset S suavius ruberet purpura. At, inquam, si parvum discrimen,discrimen tamen est. Purpura enim ex liquore pisciculi sive conchae, coccinum autem ex grano fiuticis nascitur. Addo etiam, inter chlamydem de pallium discrimen fuisse. Plautus, Puer cape chlam dem, da pallium. Pallium omnium virorum vestis erat. Chlamys militum proprie. unde de hic a militibus Christo injicitur. eratque pallio brevior multo ac strictior. Existimamus ergo
515쪽
S. I o A N N. C A P. XIX. . 37 aliud dicere Matthaeum, aliud Marcum & Ioannem. Α-pud Marcum C. H. V. ro. habetur, ἐξέδυσπι α; τὸν His πορφυραω, e cνεδυσαπ -τιν τα ἱμάτια - ίλα. pluribus ergo vestibus eum exuerant quam pallio. fac pallio & stola. tum enim nudus quis dicebatur. memorat ideo Marcus τα pro his induerint eum, ut ajunt Syrus S Arabs, vestibus purpureis. His circumjecerint chlamydem coccineam. Detur venia conjecturae. V E R s. 3. Καὶ dicebant. Vulgatus praemittit, veniebant ad eum. reperit enim Cl. Beza in tribus cxemplaribus M. S. tuu ελεγν. Addo, etiam Arabem sic legisse, non autem Syrum. UERS. I 2. E'κτου ο Πιλιατ,. Vulg. exinde. Erasex eo. BeZa, tempore. Syrus & Arabs propterea. quod non male quadrat. De eo autem antehac egimus. V E R S. IS. Αρον, ψον, υρωπι αυτίν. Solus Syrus bis legit non tantum ψον, sed & ωρωειν. V E R s. I 6. Tunc tradidit eum ipsis, ιμ μυρωθῆ, ut cruci- geretur. Syrus & Arabs, ut crucifigerent eum. nec male. Additur enim, Assumpserunt autem Iesum, abduxerunt. recte id Judaeis tribuitur. ut& Luc. 23. 2 s. ubi dicitur traditus ipsdrum voluntati. quumque abduxissent eum, apprehendisse Simonem quendam &c. Etsi enim haec a Matthaeo militibus Praesidis tribuantur,& Iohannes noster insta v. 23. eum a militibus crucifixum testetur, recte id tamen Iudaeis etiam asscribitur, quorum non tantum postulato,sed & auxilio haec facta sunt. vide Act. 2.13. Porro, visumserunt autem Iesum, e Eras. M BeZa, se abduxerunt. Syrus
M. Vulgatus, oreduxerunt eum. utraque sententia quadrat. Quum enim in Lithostroto, ubi tribunal erat, dastinatus esset, abduxerunt eum in Praetorium, teste Matthaeo C. 27. 7. Inde eduxerunt eum ut crucifigeretur. Arabs tantum
habet, se abierunt. ε ιικν ν. Sed notandum, id
516쪽
88 COMMENTARIVS IN quod versu seq. additur, τ μωρὸν αυτοῦ, δετ κρονιου -ον, quod vulgatus ad verbum expressit, a Syro ita jungi praecedentibus, ut verbum non le
titulum multi e Iudaeis legerunt. malim se hunc asserem, vel hanc tabulam. quod enim Iohannes dixit πιτλον, Syrus v. Imdixit, , tabulam. hic v. 2o. dicit i 3 quod
idem significat. ut SI apud Rabbinos me, tabula, assere,folium libri. πιτλ' enim erat tabula causam mortis continens &exhibens, unde & Arabs in utroque versu habet, L- , tabulam. Hesychius, πιτλγ, gQόον δ καμμα-, codici Llus inscriptionem continens. non ergo est ipsa inscriptio, sed id quod eam exhibet. VE R S. 2I. οἱ A'ρχιερεῖς τf.ιδαχων. Syrus & Arabs non legerunt τ sουδήων. V E R S. 23. Oι eta viaλη , οπ εμρω- τ-ἔ cον- ιμάτια mines ἐπώίη- τίασαω μέρη,ἐκοιςω voltu. h e τί να. Syrus Q Ἀτωνα non habet. Arabs habet, sed ante parenthesin post σα ἰμιτια α quod in hoc pariter & in Non-no jure culpat Cl. Castubonus Exerc. X vi. c. 84. praesertim quia, quum dixisset, ceperunt vestimenta ejusserunicam ejus,
addit, , Orfecerunt ea quatuor partes. pro
ἔποιησαν legit -οίησαν - . unde sequitur, tunicam quoque
inter istas fuisse partes quas inter se diviserunt. quum ex vers seq. liquido constet, ibisse eam inde distinctam,& peculiari sorte uni assignatam. non possum hic omittere, Cl. Casau bonum ex hoc Ioannis loco colligere, unicam tantum hic contigisse sertitionem, eamque circa tunicam,non circa
517쪽
circa reliquas vestes. quod duplici probat argumento. Vno, quod Ioannes alterius mentionem non faciat. Altero, quod sortitio de una tantum veste, non de altera praedicta fuerit. quia David dixit Psal. 22. Diviserunt sibi vestimenta mea, S stiper vestem meam miserunt sortem. Non positim tamen hic viro Doctiss. assentiri. Et si enim Ioannes unius
tantum faciat mentionem, non negat atreram, cujus cxpressa apud alios tres Euangelistas fit mentio. Hi enim, nulla tunicae facta mentione, quam solus Ioannes a reliquis vestibus distinxit, dicunt milites divisisse interse vesimentat, κλῆρον , jactasorte, & quidem , - , inquit Marcus Aperes. At inquit vir Doctisr εος -- ponitur pro scp'o omnia, figura quae G της Rhetoribus, Syllepsis multis Theologis dicitur, quum pluribus tribuitur, quod est: quorundam proprium: sicut latrones dicuntur convitia dixisse Christo, id est, alter latronum. discipuli dicuntur murmurasse Mait. 26.8. id est, unus eorum, Iudas. Agnosco figuram, sed quae hic locum non habet, quia Marcus addit m m αρη, quis quid tolleret. ControVersia non erat, quis aliquid
haberet, sed quid quisque. non ergo de una tunica, sed de pluribus vestibus lis erat, quae sortitione dirimi debuit. nec stringit, quod adfert vir Doctiss. non opus ibi filisse sortitione, quia partes ita aequari potuerunt, ut non esset una
optabilior altera. Respondeo, rarissime & dissicillime id in ejusmodi divisionibus contingere posse, neque meliusquam sortilegio querelarum ansam praescindi. Ad locum Psalmi quod attinet, nulla adserri potest causa, cur ei ab ibi iunicam significet, quam Hebraei nam, Hellenistae
Cant. generale nomen est ad omnes vestes. quamobrem S interpretes, prudenter admodum, generalibus nominibus expresserunt, Syrus, . C IS. Arabs, Euangelistae ex LXX ἱμαῖσμον. quam vocem omnes complective
518쪽
49o COMMENTARIVS IN 2 o. 33. ἱμα δισμοῦ Γλνu επιθυμ me. Quod si strictius interdum sumi debeat, exteriorem potius quam interiorem vestem denotat. ut quum,qui sunt ἱμαῖσμω dicunturcsse in aulis regum. quum is αἶσμος Christi dicitur fuisse inst ar nivis. quum vetantur mulieres ornare se Omλυλλει. quae ad sepremam magis vestem,qua publice Conspicui sumus, referenda. sicut & notum est ἱμάτον nonnunquam spccialiter pallium sirpremam vestem denotare, nunquam sane tunicam quae infima erat. nihil. ergo impedit , quo minus loci sensus sit, diviserunt vestimenta mea, & δε- per omne indumentum meum jecerunt sortem. impleta
est prophetia in duplici sortitione, quarum una facta de vestibus in partes distributis, quam Mati. Marc.& Luc.narrant, & ad quam probandam Matthaeus locum istum Psalmi adducit. Altera de sola tunica, quam narrat Iohannes, qui S ad hanc probandam eundem Psalmi locum profert. V E R S. 2s. η- --οι- , ii F ω Solus Syrus Mariam hanc distinguit a sorore matris Christi. praemittit enim copulam, se Maria. Porro
tus, Cleopa. Arabs, quod est Cleopa. Verum η τΚλωπα ab Arabe vertitur, i S I Coopae. Beza, uxor Cleopae. causam dat, quia magis usitatum est mulieres ex maritis cognominari. Vtrumque usitatum. nam ω Luc. a. 36. Anna prophetissa dicitur filia Phanuelis , occultato nomine mariti, cum quo tamen septem annos vixisse dicitur. V E R S. 29. Καε υμωπφ-Notum est, ιμωπον esse
Hebraeorum a m. quod Syri iam. Hoc loco Syrus, o in
Tremel. se posuerunt Ara 'ssopum. Rese
519쪽
non tantum e upra, sed etiam juxta, apud. amplius est nempe, sic apponere, ut cingat. Arabes etsi μω--ν eodem modo dicunt quo Syri, Hic tamen interpres dixit i ira lat mos, Orposuerunt ea per svela in arundinem. Pata nempe Matti& Marc. dixerunt τι καλάμω. quod quum quis ibrsitan in margine annotasset, nec aliter posset καλαμον & υρσωπιν inter se conciliare interpres , pro υμω- , in cujus lectione Syrus, Vulgatus & omnia Graeca exemplaria conveniunt, substituit καλάμω.
Iam dudum locus hic doctissimos quosque exercuit, quum expI icatu dissicile fuerit, quem usum hic herba, quae hy pus dicitur, habuerit. Adeo ut doctissimus Camerarius
coniectaverit ilir ω mendose scripturi pro υμ ω , quod missile telum significat. idemque esse possit quod κάλαμ γ, hasta. merito id rejicit Cl. Casaubonus. At magnus noster amicus Dan. Heinsius, cui felix semper & Decundum ingenium,ut ubique obvia ei sint,quae invia aliis,novum quid Δ memoria dignum excogitavit. Docet in Aristarcho suo Sacro, tiaraimν, Corrupte quidem, apud probatos tamen Graecorum medicos usurpari pro Otimsαν, ibique significare Ianamsuccidam, cujus in molliendis curandisque vulneribus Usum fuisse, ex Plinio evincit. Quin & Arabum Medicos, suum , quod ἰασωπον procul dubio significat, non pro herba tantum, sed & pro oesypo adhibere. Gratias agimus Cl. viro, quod hujus rei penitius paulo examinandae occasionem dederit. Tres ex Oriente attulit simplicium Lexi. Cographos Arabes Academiae nostrae lumen, & siimmus amicus noster Iacobus Golius. quos cum super hac re consuleremus, verum id deprehendimus, id quod Dioscoridi
dicitur eurumν, Arabum medicis dici υμω ν, Verum
addito epitheto ut discernatur ab ipsa herba, . Q xl l λ
520쪽
492 COMME NTARIVS IN quae ipsis νῖκ' κ', .υωωmν dicitur. Sed notandum, ο- πον Dioscoridis, dc Arabum au ,κ ' Hκ , non esse ipsam
lanam silccidam , quae εργον οἰασο ρον dicitur, sed pinguedinem ab abluta lana separatam, & ad pharmacum adaptaram. id oesypum dicebattre. cujus conficiendi, ut & lanae abluendae, modum tradit Dioscorides lib. 2. cap. 67. ac docet, vires ejus esse, excalfacere, explere ulcera, & cmollire. Vbi annotat Andreas Matthiolus, oesypum ab officinarum
vulgo vocari spum humidam, Hispanico , spisso humido.
Apud Paulum Aeginetam ccrte confundi videas οἰαστονυκςν, quod pharmacum vocat, ejusdemque conficiendi modum tradit, editionis Basileensis p. 29o. dc υρσωπον υκον, cujus meminit p. 286. lin. 3I. quod & υωωπον φάρμα- VO-cat pag. 28 S. l. i. meminit Sc υμω που κηρωὶης, p. 289. l. 6. quum enim vim haberet μαλακ κί- , etiam cerotum inde fiebat, ad leniendos vulnerum dolores. Quod &or ου tradit Galenus l. I . c. 7. de methodo medendi. Verba Mus sunt, Α ειυς ομπ ἀμείνων κ πιωδίς. κῶ 11 A' Mis κηρωτὴ, τ.ά-m γνωσκο/Gων έου φαρμακων.icujus loci antecedentia si inspexeris, manifeste videbis, Galenum distinguere eιαπον a lana succida, tanquam aliquid e lana succida extractum, unde deinde fit cerotum. facit & άsi κῶ ει- σπου codem sensu mentionem lib. I3. c. I . ubi tamen Interpres latinus dixit Atticum 'ssopum. quia nempe οἴσππον &υοσωπον viderat alibi , etsi non apud Galenum, confiindi. Facile hinc colligere est, si in Christi crucifixione adhibitum suit δοσωπον,ad leniendos vulnerum dolores,intelligendum υμωπον κηρωτίω, quippe cui spongia acetosa alligari commodius potuit, quam liquidae pinguedini. Libet autem &corum sententiam expendere, qui idem esse υωωπον apud Iohannem, quod καλαμον apud Matthaeum M Marcum,
statuentes, volunt plantam hyopum in Palaestina quo dammodo arborescere, ut baculi inde fieri potuerint. Idquo probari