장음표시 사용
521쪽
S. I o A N N. C A p. XIX. η93 probari existimant, quia in historia Salomonis, a 'κ refertur inter eamque historiam referens Iosephus lib. 8.
εως κεὐου. Hyssopiis, Sc δεγίλον dicitu r, ergo arbor est. Respondeo, lπ proprie quodvis lignum significare. deinde arborem, quia lignum est. Ut ergo hys pus dicatur ni, sussicere, quod planta sit ligneis ramis, etsi proprie non sit arbor. Lexicographi Arabum, quos supra memoravi, constanter dicunt, esse herbam fragrantis odoris, in montibus Hierosolymitanis abunde crescentem ,humi repentem, ramusculis ad longitudinem fere cubiti. Vnde certe baculi, arundinis instar oblongi, fieri non potuerunt. An non Vero suspicari ex hac descriptione possemus, quum in monte Hierosolymitano crucifigeretur Christus, & jam se sitire cxclamasset, milites non spongiam tantum aceto tinctam, sed & manipulum obviae in monte hyssopi arripuisse, eique spongiam circumpositisse, ut, sive ex tincta spongia, suo cx madefactis hyssopi ramusculis haurire accium commodius esset, pro arbitrio id faceret Vt autem in rc tam dubia, Mianta sentcntiarum varietate, nihil inexpertum relinquamus, dispiciant eruditi, an non apud Mati. & Marcum καλαμ possit esse, quod Exod. o. 27. zdia LXX, καλαμ , calamus odoratus dicitur. Non enim rejicienda corum sententia, qui aceti vas ad crucem collocatum sitisse ex more ajunt, ad reficiendos miseros, quos exanimaret pavor supplicii, aut doloris vehementia. Quid ni igitur calamum etiam odoratum, & hysopum herbam ad eundemusiam adhibita sitisse dicamus - Sicut enim inter liquida acetum , sic inter aromata calamus, & inter herbas hy pus maxime sensus reficiunt, cerebrum roborant. spiritus restaurant, adeoque animi deliquium patientibus prosunt. Haec quum ad ossicia miseris praestanda pii homines ad manum haberent, improbi milites ad ludibrium convcrtc-
522쪽
494 COMMENTARIVS IN runt. quum enim Christum de siti querentem audirent, non quae bibere posset, sed quae odorari, non quae sitim restinguerent, sed quae spiritus reficerent, exhibuerunt. quod Vere erat, ut loquitur Lucas, , ikudere. At inquies, si κάλαμ' hic non est arundo, aut hasta, non patebit,quomodo spongia ori Christi fuerit admota. Respondeo, nihil opus fuisse instrumentum exprimere, quippe quod ad rem ipsam nihil ficeret. Si enim in sublimi pendenu admota fuit spongia, per sic quivis intelligit, non nisi arundine, aut hasta militari, aut baculo, aut scalis conscendendo crucem fieri potuisse. Instas. si calamus intelligitur odo
ratus, quomodo milites dicuntur et ελκεναι τατο ον -
Respondeo, non intelligendum hic calamum odoratum fractum, aut contusum, sed integrum, qui adhuc arundinis instar se habeat, &vere sit Π p , calamin. Huic, simul Sc herbae hytapo facile circumponi & circumvolvi potuit flexilis spongia, adeo ut simul de aceti, & calami odorati, & hyilbpi vires haurire miser potuerit, quum & calamum & herbam spongia circumposita in medio contineret. Sit venia conjecturae, quam rejiciet, qui meliora
-. Iudaei autem, quia parasceve erat, dicunt, ne pernoctent corpora haemper crucem, quia sabbathum iEucescit. videtur cum Iohanne conjunxisse Lucam, qui c. 13 3 4. dixit, e Lo einccῶον ἐπιφλωσκε. Cur autem apud Iudaeos vespera dicatur illucescere, declaravimus ad Matth: 28. I. Nemini id mirum
523쪽
mirum videbitur, qui intellexerit, quod nos diem dicimus, scilicet naturalem, Arabibus noctem dici. quo nihil frequentius in historia Saracenica a Cl. Erpento edita. Exempli gratia. de secundo praenio Bedrensi, in quo singularem victoriam reportavit Mahomed, dicit, e l AU- Lia ad verbum, se erat
nox congregationis, decima septima nocte qua praeterierat ex mense Ramadan. Sensus est, praelium contigisse die Veneris , sive sexto die septimanae qui congregationis dicitur, quia tum Sabbathum suum celebrant Muhammedani) decimo septimo die mensis Rhamedani. nox diem naturalem significat, quia a nocte initium apud eos, ut & in creatione, dies naturalis capiebat. Quid ni ergo nox apud eos illucescere dicatur, ut apud nos dies, quum nox diem naturalem significet i Apparet autem, Syrum illud isti talegisse post Oi OG sουλώοι. Sic quoque Vulgatus & Arabs. Additur per parenthesin, G μεγάλη ἡ- ωου FSic & Syrus. At vulgatus & Erasmus, erat enim magnus dies ille sabbati. id est, Oeμνη. sic & Arabs. V E R S. 3 . Λογχη- - ενυ . Syrus,
lla. a PQ di m Gl l . , percussit eum in latere ejus hasta. Ferrarius scribit etiam JA . m i , , at Lex. Syri Arab. Jg . . Vertitque, , lancea hasa lata.
524쪽
496 COMMENTARIVS IN pupuger t. BeZa , videbunt quem transfixerunt. Optime animadvertit vir doctiss. praepositionem εις non pertinere ad ἐξεκεντησαν , sed ad οψονται , cx phrasi Hebraeorum. ut ad verbum sit, videbunt ad suci inὶ eum quem transfixerunt. Apud Zachariam cnim c. n. ys . Io. legitur, , es respicient ad me quem trans erunt. dici idem poterat , or videbunt in me, id est, me. Hebraeorum enimn , ut & Syrorum quo hic intcrpres usus est, construitur cum a in. Miror Arabem, qui vertit, o IN O , videbunt qui confoderunt. VE R s. 38. Dicitur Ioseph Arimatheensis fuisse disci pulus Iesu, κεκρη δ b αμ τ-τ iουλώων. Id Syrus
ubi Trem. & Boderianus, vertunt passive occul-tiu erat. vertendum active, o occultabat, nempe se esse di. scipulum Christi. est enim participium activum Pael, o cultans. at occultus, id est, participium passivum ejusdem conjugationis est . , Arabs similiter habet,
o occultans hoc. V E R Sc 39. Mιγμα σμυρνης e ἀλοης, mixturam myrrhae oratori. Syrus μίγμα vertit, JMaia , , ut& Arabs,
condituram. Optime intellexerunt esse Hebraeorumo:n. Peculiariter enim dicuntur medicamentorum misturae. Vnde apud Galenum μιγμῶοπώλης dicitur, qui medicamentorum misturas vendit. V E R s. 42. Ibi ergo posuerunt Iesm, Eis QP mmcίω
quia sabbathum istrabat. Arabs, , quia postremum eratparasimes Iudaeorum. Sensum recte expresse
525쪽
' S. I o A N N. C A P. XX. η97runt. Parasccve enim hic non accipitur ut supra, pro toto die qui Pascha antecedebat: sed pro ea diei parte,quae proprie parasceve erat, & a qua toti diei id nomen dabatur, nempe pro tribus postremis diei horis, quae vesperam paschatis antecedebant, quibus machandus erat agnus, auferendum erat omne fermentum, S reliqua ad festum necessaria paranda. CAP. XX. X E R. S. 2. KM c--, se nesiimus ubi ρosuerint eum.
Consentit Vulgatus. at Syrus, at tau o,innesiis.
L . Tremel. cucurrit ante Schemeum. mentem Syri bene expressit. Sed quia Bodcrianus in inte lineari Parisiensi, ubi verbolenus omnia exponit, eodem modo est interpretatus, videntur existimasse esse Praepositionem ante, quum revera verbum sit. κα- πιδα, currit antevertit Simeonem. id est, currens antevertit. At cum praepositione dicendum fuerat . . o.
Haec solummodo in gratiam φιλοστρων. V E R S. Io. Α-λθον ei- -λιν-ὲ τους οἱ μανται Vulgatus &Erasin. vertunt a metipsos. Beza, ad suos. nempe ad reliquos discipulos. Optime tamen tradit,
idem esse quod Hebraice, umpo ,κ , in locum seum. Sic enim Syrus, & Arabs, , in locum suum. non intelligitur locus ubi quisque habitabat, sed ubi simul pro tempore Hierosolymis conveniebant. Itaque M ρος fortassis melius vertitur ad se, quam ad Fuos. re-
526쪽
498 COMMENTARIVS IN vertcbantur ad se, id est, ad sedem suam ubi simul conam
εξω. Syrus S Arabs non legerunt UE R S. I 6. Λεγ ruis Syrus interserit.& Arabs, Hebraice. videntur legisse .ces iου. Syricnim tantum dicunt adi at Magistri Hebraeorum unde tritum illud ,et man, Dominus mundi, de vero Deo. Inde cum a rixo . an, ραcci H, Domine mi. ob frequentem vero ii sum perit vis a rixi, sicut etiam in 'xi ραcca itaque redditur hic simpliciter per
utrobique vertunt vestigium. Arabs, , impressionem ,-gni cationem. Vulgatus priori locossi guram, altero locum. ibi enim fortassis testim ον. Syrus vertit, quasi legisset, ει
C A P. XXI. V E R S. 3. εύη- εἰς πλοῖον cως. Syrus dc Vulgatus non legunt ae θυς. Arabs legit. VE RS. . M- cetra σφαγον δι-Vulg. nunquidpulmentarium habetis Zber fringit id Cl. Beza, qui cum Erasino vertit,numquid obsonii. Glossarium tamen cπροσφάγιον, pulmentum. Syrus δί. Arabs simpliciter, numquid habetis ad edendum Z V E R S. Et non poterant amplius trahere prae multitud ne piscium. Syrus de Arabs addunt, quos ceperat, supplo
527쪽
V E R s. 7. Τυ-λεζωοαlo. Viilgattis & Erasin. nica succinxis. Id est, inquit Erasmus, Pallio sive penula aut toga. Nam,inquit, tunica vestis est interior, Epcndytes dicta quod superne induatur. Et verisimile ait este, piscatoribus tunicam fuisse summam vestem. Est & in ea sententia vir doctis . Nicolaus Fullerus, intelligi hac voce superiorem vestem, quaestola alias dicitur. vi de Misces i. lib. a. c. XI. Mihi hic nec pallio nec stolae locus ullus videtur, quippe quae natanti omnino sunt molesta S incommoda. Arabs vertit, oeiat, accepit indusium suum, se ligavit illud ad lumbo vos. Quod enim Cl. Fullerus Arabicum rup vult fuisse silperiorem vestem laxioremque, quae cinctura opus haberet, ac interiorem vestitum ambitu suo coerceret, probandum non arbitror. Infima erat vestis, quae indusium dicitur, & voce ex Arabica desumta camsa, Gallice Sed neque haec natanti apta, tum ob laxitatem, tum quia talaris erat. Neque cum compositione vocis ἐπινδυτης convenit , quam a superin
duendo dictam fuisse constat. Syrus dixit, i i .
quod idem cum Hebraeo rana, S infimam plerumque vestem significat, quae cuti proxima. quamvis etiam pro Ho, pastio sumi videatur a Sam. I 3.i7. ut observavit R. David in libro Rad. Beza vertit amiculum. Mihi nec suprema vestis fuisse videtur, nec infima, sed inter indusium S stolam media. Hic enim erat vestium ordo. Primum indusium. tum subucula cum subligaculis seu femoralibus. tertio stola. quarto pallium. Fuit Petrus dum piscationi in calido istoclimate incumberet, prorsus nudus. tectis solummodo, quod Si inter Barbaros Indos solent qui nudi incedunt,pudendis. Quumque audivissset Dominum csse qui in littore staret,neglecto indusio, quod natatui obesse poterat.induit subligaculum, quod natantem impedire non poterat,atque Rrr 2 ita
528쪽
Ioo COMMENT. IN S. IOANN. CΑp. XXI. ita prosiliit in mare. nec impedit, quod tum subligaculum
illud fuerit retinet tamen nomen quia quum in vestimentorum ordine sit secundum, usus ejus est ut indusio superinduatur, illudque constringat. Sed cur dicitur an non stolae hoc erat, cui Zona super imponi solebat, ad quam orae talaria vestis succingebantur Nequaquam. Sed quia subligacula Orientalium inferne ai gusta, superne laxa, crumenae instar contrahuntur, & rursus laxantur, My ζωννυιθαι dicuntur, quando ad lumbos contracta, eos cingunt SI constringunt. unde & subligacula Vocantur. Ncc aliud, puto, voluit Glossarium Graeco latinum, quum imνδυτης reddit in ala,superaria. dc Latino- graecum superaria, Superaria, quae supra indusium, supra primam vestem induitur. Eratque ex levi semper tenuique materia, gossypina plerumque, & interdum linea. In fine versus post νου εοαλεν εραι νεις cis, solus Syrus addit, ut veniret ad Iesum.
In fine Euangelii Syrus codex addit, Iohannem Euangelistam hoc Euangelium edidisse Graece Ephesi. Arabs, Johannem Zebedaei filium, unum ex ir Apostolis, scripsisse id Graece incolis Ephesi, anno post ascensionem Domini in
caelos tricesimo, imperante Nerone. F I N I S.
529쪽
CAP. I. V E R S. I. - βυεαως I'ησοῦ &c. Euangelium Hebraeum ex editione Munsteri habet, nU,mn 'ta, tiber generationum Iesu. Sed dicendum fuerat nU,m 'na. sicut Gen. s. I. ωκ n , n 'az nr. vitiosum est . Quia enim substarativum construcns notiscatur, ut sic loquar,per sicquens
substantivum constructum, non solent ei praefigere Hebraein, He noti cativum. ut nec Arabes articulum ,κ. Quae sermonis incongruitas, quum frequenter satis in hoc scripto occurrat, ut & Pκ pro κ, cum verbis , qui est purus soloecismus, non videtur ab Hcbraeo hebraice perito profectum , sed a Christiano quodam hebraizante. Nisi forte incongruitates hasce ipsi Munstero ascribamus, qui se hoc lacerum apud Hebraeos inventum redintegraste , S in Unum corpus redegisse ait. Id suspicamur, neque immerito. quia in Hebraicis ejus quos addidit commentariis eaedem passim phrasses reperiuntur. Vir enim cruditissimus,M Hebraice alioqui egregie doctus, ad exigua haec non us. qtae adeo attendit,quae tamen origine Hebraeus diligentius observasset. Tcrsior est phrasis Euangelii Hebraei a Mer-ccro editi, ubi legitur et ' n ,m n,κ, ilia fiunt generationes Iesu. Res eadem est. promiscue enim apud Mosem usurpantur
V E R s. 3. Esrom genuit τ Ab a. Sic Vulg. Syr. Arabs M Aethiopicus. At Euang. Hebr. z . CX Ruth. q. I9. VERS. 7. Roboam autem genuit A cιά Sic etiam Vulgatus, Syrus, Arabs S Aethiopicus legerunt. At Evang.
530쪽
so 2 APPENDIT AD Hebraeum ta ait, A'cιάμ. Sic scribitur ejus nomen in libris
Regum. Vide I Reg. I s. ubi LXX, quod miror, pro eo habent. ATιου. At in Chronicis n. ae & URN . vide 2 Chron. r3. tibi LXX A'cια. Erat autem contemporaneus ei alius etiam
Abia filius Ieroboami regis Israelis, a quo iste Abia filius Roboami regis Iudae sedulo distinguendus. Dicitur
porro Abia genuisse τ A'm. In quo consentiunt omnia cx- cmplaria. praeter Aethiopicum, ubi hic & vers. seq. legitur
Asaph. Fortassis idem nomen Asia & Asaph. sicut idem Iose, &Ioseph.
V E R s. 9. Ozias genuit, τ iωα a. Sic Vulgatus, Ioatham. Sic Arabs, . At Syrus, crua. & Euang. Hebr. nov. Sic enim acribitur in libris Regum S: Chronicorum. Vbi tamen LXX, non , sed I ωα, a. causam prioris α fatemur nos ignorare. nisi forte absque punctis legentes legerint zrr, non zn . VE R S. II. I iamM3-τ&c. Molestissima
semper, & inexplicabilis propemodum doctissimis viris visa est hujus loci dissicultas. quod omisso Ioahimo Iosiae filio,
nepos ejus Iechonias solus recenseatur. a deoque, computatis omnibus secundae tertiaeque tessa radecadis viris, in alterutra unus deesse necessario videatur. Huic malo ut
medela afferatur, Alii, quod deeme videbatur suppleverunt, nempe τ I'ακὼμ , quem inter Iosiam & Iechoniam collocarunt. Alii, quia antiquissima &fere omnia exemplaria supplemento huic repugnant, addo & Vulgatum, Syrum , Arabem, Aethiopicum interpretes, & Euangelium Hebraeum tam Munsteri quam Merceri, statuerunt duos hic diversos intelligi Iechonias, unum patrem versu II. qui secundam tessaradecadem finiat, alterum filium 'ν L. Ita qui tertiam inchoet. Alii denique unum eundemque intelligi volunt, nempe Iosiae nepotem, sed qui quasi in angulo