장음표시 사용
81쪽
partem sequi magis passiones influentiis sy-derum excitatas, ouam rationem, Dcquenter vera dicunt, licet non certo, sed tanti im conjecturaliter illa cognoscant.
Adde quod Deus in vindictam impiae
curiositatis consulentium interdum permittat, ut vel Damones , vel Magi vera praedicant: Nam , inquit S. Augustinus lib. a. de Doctrina christiana cap. 23. st ut occulto qt Odam iudicio Draxo cupidi futurarum νertim bomines tradamuν illudendi, O, decipiendi pro meνitis voluptatum suarum , illudentibus eos, atque decipientibus angeliis quisbus illusionibus, es, deceptionibus evenit , ut
istii sum sitiis , , perniciosis divinalionum
generibus multa praesentia , ω futura rogη seantur, nec aliter accidant , quam dicant , multa secundam observationes suas eveniant ,
quibus implicati eurissiores fant, is, sese magi, , magisque inserant multiplicibus laqueis
Obseetes a. Anima rationalis plura etiam aliquando intcr dormiendum , & quando sit libera ab operatione sensuum, maxime cxteriorum, sutura detegit; plura namque in somniis cogitamus , quae postmodum eventu vera fuisse cogitata probantur. Ergo id multo magis tribuendum Angelis ab omni corpore de ecatis . ,, Rh et Seraphicus Doctor supra Iau- , , da tub , quod quintuplicis generis suntri SOmnia. Quaedam contingunt ex dispo- ,, sitione corporis : quaedam ex sollicituis dine mentis: quaedam ex illusione dia- ,, bolica: quaedam ex revelatione Angeli- ,, ea; quaedam ex visione divina . Primari duo Somnia sunt praesagia suturorum ,
,, quae haiant causam in nobis, ut Som- ,s nia, quae Contingunt ex Causis corpo- ,, ris, sunt signa infirmitatis : Somnia , ,, quae Mantingunt ex sollicitudine menis iis, sunt signa eorum , ad quae facien-ς, da , vel desideranda nostra inclinaturis affectio. Alia vero non sunt signa deri se, imo si de se alia applicentur , po-M tius Praebent occasonem errandi, quam is praesciendi Somnia , quae si sunt a diab is lica illusione, nullius sunt roboris sicutis nec divinationes Aruspicum . Somnia is Vero, quae sunt ab Angelis bonis, aut is a Deo , sunt in nobis signa vera , &,, recta , S ita ex hoc non nabetur, quod is praecognitio futurorum contingentium is aliter nabeatur, quam a Deo is
An quomodo Arieli sibi invicem loquantur. Notandum I. suod loeutis es intelligentis
naturae exitatio ad notitiam alterius ceristo indicio producia: Ouo fit ut tribuatur non
solii in hominibus, sed etiam Angelis, & ipsi
Dor, et lim diversa longo ratione I nam ut observat S. Gregorius lib. 2. Moralium cap. s. Aliter liqvitur ad Angesis, aliter Aristi ad Deum, aliter Deus ad sanctorum animax, aliter sanctorum animae ad Deum, aliter Deus ad Diabutim, aliter Diabolus ad Deum . Nam quia stiritali naturae ex eorporea appositioηe ni
bit odistat, loquitur Deus ad Aetuos sanctos eo ipso quo eorum eordibus occulta sua invisibilia ostendit, ut quidquid aetere debeant, in ipsa estπ-
templatione veritatis legant: ut velut streaedam
praecepta vocis mi ipsa gaudia rontemplationi r Auasi erim accidentibus dicitur, qxia videntι-bus inspiratur. Tum quibusdam interpositi,,
Deus ergo Angelis loquitur, eum eis voluntas eiuristima videnda manifestatur. Aeten autem sequvntvr Domixo m per Me , quod 'persem rimos resipicium, in motum admiratisxis sum gunt. Et cap. scquenti, Animarum verba,
ipsa sunt desideria ; Nam si desiderium sermo
non esset, Prometa non diceret : Desiderium cordis eorum audivit auris tua . Notandum a. Fide tenendum esse Ang
los sibi invicem loqui manifestando pro prios conceptus , & aflectus: id namque Scriptura sacra pluribus indicat, sic Ilaiae
6. Seraphim Clamabant alter ad alterum: Zam chariae I. Resipondit Angelus Domini, i dixit, Domine Deus exercituum usquequo tu non misereberis Ierusalem p Et apud Iudam in sua Canonica Michael cum Diabolo disputat de
Moysis corpore; Disputatio autem nequit intelligi absque aliquo genere locutionis :Hunc Angelorum sermonem fingvae vocabulo apud Apostolum intelligi plerique om nes existimant. qui se I. Cor. p. r. scriabit. Filinguis bommum loquar, is Angelorum, Onc. Cuem ad locum scribit ita Chrysost mus. Linguam Angelorum Me appellat non corpus Angelis attribuens , sita Husmodi est quia ait : Iaamvis ita loquar.ut angeli inter se eoia
loquuntur , H. Subscribit 4 heophylactus, angelis, inquit, porro lingua est intellectima,
vis nimirum illa, quae sibi mutuo divinarum rerum iηtesiectum , ae rivinas tante Iariems impertiunt . Consentit etiam Theodor erus
82쪽
In eumdemtextum ita scribens, Angeloνum linguas dicit, quae πω sensu , sed quae iste Mentia percipiuntur ι per quos , o vers rum Deum laudant, ἐν inter se drierunt . Eos enim laudantes audisrunt Isaias, , Ezecbies, quin etiam Daries inter se loquentes , o, Zacharias, O, Hisbaeas. Suffragatur etiam ratio; nam s Angeli sibi mutuo non loquerentur , nulla inter
eos esset, necesse posset societas ι haec enim Communicatione comparatur, & sine illa Constare nequit; Dicere autem Angelos s Cietatis capaces non esse, absurdum est; Nam aptitudo naturalis ad societatem videtur esse proprietas naturae rationalis 3 Aut sane in aliud majus absurdum incidamus oportet, ut dicamus Angelos non indigere communicatione , & Κrmone, quia omnia secreta unius cuicumque alteri manifesta sunt, quod supra falsum esse demonstravimus .
Adde quod Angeli ad hoc a Deo conditi
fuerint, ut divinas ejus persectiones Continuis laudibus celebrent, quoties caeli cant res, caelestes aves, divinaram laudum p eones a SS. Patribus maxime Gregorio Μagno in caput Job. 38. appellantur . Qualiter autem divinas laudes personare possent si facultate loquendi carerent, nee POsssent invicem sacra miscere colloquia Θ certum ergo est, ac prorsus indubitatum, Angelos revera libi invicem loqui; qualiter autem id fiat, ibi dissicultatis cardo, &summa. Notandum 3. Circa modum locutionis Angelicae declarandum gravem esic apud The
Iogos controversiam, miramque sententia. Tum varietatem. Sum enim, qui putam Angelos loqui inter se per signa quaedam corporea , & sensibilia ab ipsis in aliquo corpore exarata sicut nos in aere, vel Carta vinces, & litteras edimus, quam opinionem refert Durandus in a.dist. H. qu. . quod a hitramur fieri alterutro ex his duobus mindis. Unus est, quod illasigna sensibilia sint
figurae in coelo exaratae habentes peculiarem significationem Angelis notam. Alius est quod illa signa, quibus invicem loquunturAEngeli, sint quidam soni sensibiles in aere formati instar vocis, vel sint nutus, fit vina facta in corporibus assumptis, sicut homines sibi invicem loquuntur: Priorem modum improbat Durandus 3 posteriorem vero a P Probat utpote necessarium sicut existimat ad proprie dictam locutionem. Aliqui v
Iuni Angelos sibi invicem loqui per signa quaedam spiritalia, ita quod Angelus loquen, Fragra m M. Tom. IV.
possit emcere sanum repraesentativum ilia Ilus verbi, quod de re cognita formavit 3 quodque signum ex natura sua non est occultum , sed notum aliis, Ac ideo formatio illius signi est sui conceptus expressio, 6c locutio . In quam sententiam propendet VasqueE. Sunt qui asserunt locutionem A gelorum conmere in sola or/lnatione conceptus loquentis ad eum, cui loquitur absque eo quod loquens quidquam emciat in audiente. Ita poene omnes Tomistae cum Angelico suo Doctore . Denique sunt, qui amrmant Angelum loquentem sui conceptus notitiam actualem in intellectu audienistis producere per formatam in eo, seu directam ad eum speciem sui conceptus expressivam. Ita subtilis Doctor in e . dist. 9.qu. 2. cum suis omnibus discipulis. Quae lententia tamquam verior, de certior fi
mabitur, sed prius sit CONCLUSIO PRIMA.A Meti sibi invisem non loquuntur per si-
gπa corporea, nee per spiritualia . Prebatur prima parι T. Quidem auctoriatate S. Gregorii Nysseni cap. I a. libri conistra Eunomium dicentis , In experte materiae, is intelligibili natura, mentis actis sermo est nequaquam materiati utens orga rumministerio . Etenim in bumana natura nisrus baberemus versorum, ac nominum usu. nudos animi motus mutuo demonstrare ρος-l mus 3 Nunc cum interiores mentis mstra no-tisus, pro eo quod carnis involucro natura eiGeumscribitur , palam feri nequeant, necessaris facimus, ut certas nominum impositiones tamquam Agra rebus liventes illarum ope menistis nostra motus invicem vvlgemus. Rcm dilucide explicat Scotus Erigena in commentariis ad Dionysium de cfesti Hierarchia cap. 23. suιι, inquit, mortalium digη eonei at modum spiritaris Iermocinationis eo. rem p Noli rega in eis fuere formam humamrum , lineamenta membrorum , lingua corinporalis ossicium , Uinctisner sonorum . Tanaenim in eis non sunt, nisi siparatessere tantum, nee remorali inώπηι si tione: quoniam eo .seientias βαι spiritaliter invicem coritemplam res , ad alterutrum quodammodo Me est loquuntur , dum astra afferum videndo intelligit , nam pos resurrectisnem fatu. ram corda nostra erunt Abi invicem elari. tale fulgentia , puritate translueentia ,
83쪽
ternis cordibus patebit. Et eum uniuscujusque vultus attendetur, simul is conscientia WMarabitur. Ibi namque uniuscuiusque mentem ab alterius oculis eo vlentia non abserandes : sed patebιι animus, patebit is, corporalibus oculis ipsa corporis harmonia : Meque erit tunc Mnui qui que conspicabilior asteri, quam nunc br. Cum ergo de nobis Me i tibitanter speremus, similia de illis, qui nobiliorιs, is Ivb lihoris substantiae fiunt, intestigamus . I robatur etiam haec veritas ratione Theologica 3 Angeli mutuam inter se societatem , & conversationem naturae suae spirituali corrcsPondentem exigunt; Sed locutio per ligna corporea nullatenuS eo Tum naturae quadrat ι Ergo hic loquendi modus non est eis tribuendus. Minor constat , siquidem locutio pendcns a rebus corporei, naturae spirituali non correspondet ; Maior probatur nam Angeli intra gradum suae intellectualitatis, de spiritualitatis sibi invicem sociantur , aamque debent habere modum connaturalem , quo suoS conceptus, & affectus promere possint ue Constat autem, quod signa sensibilia non sint connaturalia substantiae spirituali , subindeque ad Angelorum locutionem nullatenus possunt deservire . Deinde , Etiarnsi nullas res corpo MDeus creasset, revera tamen strietistimam inviccm amicitiam, & societatem A cli habuissent, subindcque locutionem , &manifestationem conceptuum, utpote sine qua vera amicitia , perscctaque societas
non posti t subsistere ι Ergo hujusmodi Pngelica locutio fieri pote1 ind. pendcn-wr a signis sensibilibus .
Denique ι Idcirco Angeli in corporibus assumptis, hominibus loquuntur per signa sensibilia , quia nempe anima rationalis scnsibus illigata, non potest objecta percipere, nec aliorum nosse conceptus, nisi moveatur , & immutetur a phantasmate ι sed in Pngelis non sunt phantasmata , nec ulla naturali, connexio sensuum cum intellectu; ergo nec inter eos potest sensibilis sermo habere vim Iocutionis , quae ad intellectum immutandum perveniat, Nam inquit S. Damascenus lib. a. de fide c. 3. Non linglia, atque avrib ιν opus babent , Perian citra sermonis adminiculum cogitationes suas, atque
consilia mer se communicant. Cui quadrat illud S. Basilii homilia dictum, affirmans hominibus datum esse sensibilis sermonis usum Propter corporis impedimentum, L μιm,
inquit, ipsi viveremus, anima omnium ora5ρ
eo picua, is nuda intra nos mox conveniset per mutuam cogitationum intelligentiam . Probatur etiam feeunda pars: Nempe quod.haee locutio Angelica fieri nequeat per sugna spiritualia: vel enim illa si na essent
naturalia , vel ex instituto; sed neutrum dici potest. Non quidem primum: tum quia si essent signa naturalia, maxime essent quς-dam qualitates; ad nullum enim aliud pr dicamentum congrue possent reduci : at nulla qualitas potest este signum naturale conceptus Angelici. Probatur, nihil potest esse sisnum naturale alterius nisi quateriuSest illi simile vel I hvsice, vel intentionaliter: a talia esis nequeunt: non quidem Fhvsicc, quia revera essent diversae rati nisi h ι cinge licet unus homo sit alteri l hysice similis, non tamen dicitur eum P prvisentare; ergo multo minus haec species r praesentaret . Non etiam intention.iliter :quia nihil habet talem similitudincm, nisspecies impressa, veI expressa alterius : ΩΛillae qualitates non essent tales species con ceptus : Bigo sic eos non repra suntarent .
Tum quia si essent ligna naturalia , deberent esse publica , & communia , subindeque omnibus Angelis manifesta; & sic unus Angelus non posset alteii loqui, quin Cateri conceptum eius intelligerent , quod valde Angelorum dignitati, de libertati detraheret , cum nullum privatum possent alteri
Non etiam secundum, quia si illa signa es.sent ex instituto, & significalent ad placitum , maxime quia eslunt ordinata ex communi Angelarum consensu . adeoque omnibus essent nota: ergo quotiestumque unus
Angelus tale signum uitirparet ad manifestandum alteri tuum ccinceptum, cςter I quique Angeli hoc ipsum signum manifestativum c ὀnoscentes , etiam conceptum signi ficatum intelligerent. Demae tua signa communi omnium Angelorum consensu institui non potuissent sinc praevia locutione, qua nempe inviccm convenirent ut hanc rem ad hoc significandum usurparent: Ergo antecedentia r ad illius ligni institutionem p tuissent loqui, ad coque locutio Angelorum neces Iario non exigit fieri per aliqua signa- secundum etiam dici nequit: illa enim usurpatio privata , & particularis institutio sugni , quae fieret ab aliquo δε nDIo, non po terit alteri Angelo intimari nisi pet locutioncm : Ergo absque signi manifestativico
84쪽
Conceptus usurpatione potest unus Angelus alteri loqui , licque eorum locutio Non censenda est fieri per ulla signa , vel corporea, vel spiritualia . Dices I. Glossa in illud Apostoli ad Corinthios I 3. Si linguas bominum loquar, Angelorum . affirmat Angelos sibi invicem loqui nutibus , di signis : Ergo Angel rum Iocutio fit per aliqua signa . R 'Meo: Angelos in tantum dici pos. se loqui nutibus, & signis , in quantum ad se invicem dirigunt suos conceptus , vel conceptuum species, quibus nempe si-nificant alteri, quod prius in mente latensabebant; qua ratione pariter nonnulli sunt expIicandi lancti l atres, qui Αnpelos per signa quaedam invicem loqui significant. Dices 2. Ut unus Angelus alteri dicatur loqui , intellectus Angeli audientis debet per aliquid immutari, & moveri, quo percitere possit conceptum loquentis : Sed nihil aliud excogitari potest ad id exequendum magis congruum , quam signum aliquod spirituale ad cujus praesentiam Angelus audiens advertat, & percipiat conceptum loquentis o ergo haec ligna sunt admittcnda . Nego minorem: IIIa namque Angeli audientis advertentia , Ee perceptio longe
faciliori modo concipitur fieri per impressem sibi notitiam obiecti , de quo fit i Cutio , ut statim dicemus : Ergo haec si
gna minus sunt congrua, Immo sunt prorsus frustranea.
cemus manissestationem, ordinationem ad avieηιem absque aliqua in autenre m rinisve reali . Probatur I. Per locutionem unus Ange-
Ius debet alterum excitare ad audiendum :sed per illam manifestationem, & directi nem non potest Angelus de non audiente fieri audi cns: Ergo, &c. Malor constat :Minor probatur, ut Angelus de non a dilante fiat audiens, necessario debet immutari, dc moveri, non enim semper est in actuali consideratione eorum omnium, queCognoscere potest: sed per illam sim; liccm manifestationem, & dircctionem non PO-test Ange us, qui diceret ut audiens, scaliter immutari. Probatur: Nihil immutatur
realiter, nisi per aliquid reale in se receptum , veI a se productum : sed per ilIam
simplicem tranifestationem , & directi nem Angelus audiens nihil in se reale re cipit, nec quidpiam producit: Ergo nec dici potest realiter immutari, subindeque nec ae non audiente fieri audiens . Deinde: Illa simplex manifestatio, & directio potitis est actus voluntatis, quam intellectus, non solita quia est actus liber. quippe cum unus Angelus alteri non nisi liberrimc loci uatur: scd etiam quia est ordinatio quaeaam , & directio ad aliquod extrinsecum, quae fit per ipsam volunt tem Angeli dirigentis; nihil enim loquens aliud praestaret , quam volendo ut sutavconceptus tali, vel tali fiat manifestus: at locutio Angelica non est actus voluntatis, sed intellectus, ut probatum est superiori conclusione ex ,S. Patribus; Idque apertissime tradit 4 heodoretus in illud. Apostoli: si tinguis bominum Din. ait enim, Angelorum lingua dici debet intelligendi vis , per quam , non quae sensu , sed intelligentia percipiuntur, mari ant: Ergo nec illa locutio est simplex directio . Denique . Si locutio illa Angelica esset simplex dircetio, non posset umis Angelus
manifestare pii vatum suum conceptum, &affectum alicui particulari cui loqui diceretur , quin omnibus eum pariter manifestaret, quamvis ipsi, non censeretur loqui; Siquidem in tantum audienti diceretur suum indicare conceptum, in quantum exponeret
illum, ut facile pcicipiatur ab Angelo in ipsum advertente ἔ at ex hypothesi, quoa essent tres A ngeli simul, Micnael, v.g. non posset manifestare suum conceptum Gabrieli quin Raphael in Michaelem ad veriens eum pariter conceptum agnosceret: sed hoc vergit in praejudicium libertatis Angelicae, quod non possit uni aliquid indicare quin ab altero conciperetur: Ergo, &C. Ob cruat nam Le: Loqui alteri nil aliud est, quam suae ment S conceptum mani se stare, aperire: sed unus Angelus per hoc solum alteri manifbstat suum conceptum, quod voIuntate sua ipsum ad illum dirigit: Ergo per hoc praecise eum alloquitur. Ma'orem supponit Gonet ut veram; Minorem vero lic probat, ut conceptin unius Angeli manifestetur alteri, sufficit,qilodab eo possit cognosci: Sed ex eo praecisit, quod unus Angelus conceptum suum V luntarie ordinet ad alterum, ut ei innot sint, potest ille aster Angeius cognoscere:
85쪽
Ergo per talem ordinationem, seu directi,nem manifestatur. Majorem supponit, ut evidentem: Minorem probat. Ut actu conceptus liber unius Angeli possit ab altoc gnosci, suffic it, quod incipiat pertinere ad
eum , qui debet illum cognoscere , cum enim quilibet Angelus natus sit per species,
quas in se habet sine ulla impressione, vel actione objecti in ipsum, intelligere quicquid ad se rtinet, eo ipso quo Ang
Ius loquens ordinat suum conceptum ad
alium, ut illi possit innotescere , eo inquam ipso reddit hujusmodi cogitationem pertinentem ad illum ad quem eam dirigit : Ergo hoc ipso facit, quod illa cogitatio possit ab eo cognosci .
Respondeo I. negando majorem 3 Locutio enim non cst sola rei manifestio, alioquin qui velum , quo tabella aliqua obtegitur , lubduceret, ut imaginem in ea depictam alteri cernenda m exhibet et, diceretur per hanc
exhibitionem, & manifestationem, loqui:& quotiescumque aliquid conspiciendum nobis ab altero sub:icitur, toties ille nobis
loqui diceretur, quod certe nullus dixerit; siquidem mutus potest taliter rem videndam exhibere, nec propterea dicitur loqui, ademque locutio non est simplex rei cognoscendae manifestatio: maxime in sententia 4 h mistarum, qui locutionem omnem per signa fieri posse denegant, ut etiam docet ipse Gonetus, qui disp. 13. arti . aTI mat locutionem Angelicam non fieri per signa cor porea, aut spiritualia; itaque ad locuti nem non sufficit simplex rei manifestatio , sed insuper requiritur, ut idem ConceptuSIoquentis, vel alius in audiente formetur. Re Ondeo a. negando minorem ἔ Nam ut revera unus Angelus alteri suum conce-
tum manifestet, non sufficit, quod ipsum irigat, Ac ordinet ad illum per suam v fiuntatem, sed ultra requiritur ut Angelus ille ad quem talis conceptus dicitur dirigi, in se recipiat aliquid , quo moveatur , di
excitetur, ut advertat in illum Angelum , qui vult ipsi conceptum denudare , & manifestare. Quantumvis enim Raphael, V .g. velit suum conceptum liberum aperire Gabrieli, nullatenus in eum advertet Gabriel, maxime si alteri objecto cognoscendo detineatur , nisi recipiat in se aliquid, quo a' moveatur a consideratione, & congnitione prioris oblecti ni suum cogitatum in Raphaelam transferat. Intel lactus enim unius
Angeli non ιst secundum s. susscienter constitutus in actu primo ad cognoscendos sis ctus liberos alterius, alios posset pro libito, & independenter ab alterius Ioeuti ne , & voluntate eos cognoscere: Ergo ut fiat potens in actu primo ad illos liberos ctus cognoscendos necessario debet compleri per receptionem alicujus speciei a loquente ad ipsum directae, vel per productionem conceptus a loquente in ipso formati . OF iciunt a. I 8eo actus liber unius Ang li est ex natura sua ante consensum ipsius incognitus alteri Angelo, quia ipse Angelus qui eum libere elicuit habet ex vi suaelibertatis dominium in talem actum , dcrus sibi connaturale notitiam ipsius reservandi quamdiu voluerit : scd ex eo prae cisc quod dirigat ad alterum Angelum jusmodi conceptum ut ei possit innotescere, eo ip , inquit Gonetus, cedit d
minio, & iuri quod habet praedictum conceptum Occultandi : Ergo eo ipis incipit manifestari illi Angelo ad quem dirigitur : Subindeque Angelus sic suum conceptum mansscstans , censetur susscienter alterum Angelum alloqui. Refmio concedendo totum Argumentum, & negando illationem ex eo con-s vcntem; nam, ut supra dictum est, I cutio non est simplex rei manifestatio .
adeoque falsum est quod .Angelus lisere
exponens suum conceptum videndum ,
quantumvis cedat juri , & dominio quod habet occultandi praedictum actum , non
propterea censendus est alteri loqui . Si enim nullus sit qui in eum conceptum ad-vcrtat, nulla tinus erit perceptio, & n litia ; subindeque praeter manifestationem conceptus ex parte loquentis , necessario
ctiam ab eo produci debet, de transmitti aliquid in ipsum quem alloqui intendit ,
ut nempe de non advertente, & non audiente fiat advertens, & audien S .
O ieiuηt 3. In hoc differt locutio humana ab Angelica, quod homo non cense tur alteri loqui ex eo praecise quod ad illum suum Conceptum voluntarie dirigat; duplici namque Obstaculo, inquit S. I homas , illius conceptus velut obtegitur ne alterii
notescat: Primo quidem ipsa libertate vo-- Latis, qua homo internos suos motari sibi ipsi reservare potest: Secundo crassitie corporiS, ratione cujus homo debet uti aliquo signo sensibili, ut alteri homini suum concerium manifestare queat: Conceptus autem
86쪽
tegitur, nempe solo libertatis dominio pro quo libito potest, vel occultare , vel suos Conceptus alteri manifestare: Ergo hoc ipso uod tollitur ipsum vclamen, quodque tali ominici cedit, Ze ad alium suos conceptus dirigit, censetur ipsi loqui. Nego con eq. Quia ut iam pluries dictum est , Iocutio praeter declarationem Conc plus exigit non solum ut dirigatur morali ter, sed etiam physice in audientem , quo
nempe de non ad vertente, Ze non audiente fiat advertens, & audiens. Nec valci r
sonere cum Goneto, ad id sufficere illam cli rectionem moralem : Siquidem illa directio moralis est amas pure internus Angeli l quentis , quippe cum sit tantum ejusdem volitio , qua vult suum conceptum alteri manifestari,& con uenter per illum actum internum nihil producitur in eo ad quem talis conceptus dirigitur, ut ad eius intuitum possit moveri, & determinari . Insuper νMotio moralis supponit facultatem iam advertentem ad obieetiam, vel finem cognoscendum aut amandum : Intellectus autem Angeli ad quem dirigitur conceptus loquentis non supponitur advertere in Angelum loquentem: Ergo illa directio vel motio moralis, quae se tenet ex parte Angeli loquentis non lassicit, ut determinet audientem ia ipsius conceptus manifestati cogni
durendo in eo eone tum obiecti de quo loqui
tur , ita ut angelus avdiras palpiast babeat ad notitram rei, de qua ' locutio. Haec est expressa Doctoris Subtilis sententia loco laudato quam sic probat. L quens intellectualiter intendit eum cui loquitur deducere in cognitionem rei, de qna fit locutio: Ergo si possit tamquam causa totalis, &absque ullo medio eam cogniti
nem producere in audiente, revera censendus est eam de facto producere: Sed certo id potest; Ergo ejus locutio fit per formationem notitia illius rei de qua fit sermo . Major constat, Ad id enim unicc ordinatur locutio ut audiens rem cognoscat , Sc apprehendat, de qua a loquente fit sermo. Minorem probat Doctor, intellectus Angelii quentis cum specie intelligibi Ii obieeii concurrentis ad sui notitiam P est causa effectiva adaequata sussciens ad prQducendam Lalem notitiam in quocumque intellectu debite applicato , de capaci talis cogniti nis: sea intellemis Angeli audientis est capax talis cognitionishabendae, & sufficienter censetur applicari quoties cst in potentia ad
eam cognitioncm habendam , qualiter est dum habet rationem audientis : Ergo tunc
intellectus Angeli loquentis potest causare in ipso cognitionem illam. Μέω constat, uidquid enim est potens
producere effectum aliquem in uno sub Neto capaci ad recipiendum eumdim est elum, revera potest eum effectum in eo producere : Ergo clim intellectus Angeli informatus specie intellisibili ab objecto excepta possit essective illius objecti cogniti
nem pi ducere in seipso, poterit etiam illam producere in quocumque intellectu capaci ad recipiendam talem cognitionem. Probatur minor : Ut intellectus censeatur capax percipiendae cognitionis alicujus, duci tantum requiruntur: Primum quod habeat
vim intellectivam, qua possit oblectum sibi
repraesentatum percipere quoquo modo in eo fiat illa objecti repraesentatio , de receptio, nempe vel a seipso, vel a Deo, veIab altero Angelo: Secundum , quod ita non detineatur circa cognitionem actualena alicuius objecti, ut nullatenus ab ea possirem veri, nec aliam susciperet At 1Iibet Angelus audiens taliter se habet, quippe nullus est Angelorum, qui facultatem intellectivam expeditam non habeat e nullusque , ut non possit ab uno objecto conspicieno subduci. ut ad alterius notitiam , Ad in tuitum desicatur . Non enim de facto ,& actu Angeli noscunt ea omnia quorum cognitionem habere possunt, atroquin summa, Be immensa soret eorum cognoscendi ,&intelligendi virtus; subindeque capaces sunt cognitionis excipiendae a quocumque illa ingeraturis Quod autem Angelus capax sit cognition iurecipiendae ab alio quam a se sormatae, patet: Tum quia unus Angelus ab altero illuminatur, ut sequenti quaestione probabitur; Illuminatio autem fit per impres iam notitiam ob:ecti ab illuminante Angelo cogniti : Tum quia nemo dissileri potest Deum posse producere in quolibet intellectu croto notitiam, non soliis habitualem, sed etiam actualem objecti cujuslibet tam naturalis quam supernaturalis: Ergo necessum est ut inteIlectu, ille capax sit suscipiendae talis notitiae ab externo Pi incipio pro luetae.
87쪽
86 Tract. I. Disput. II. Art. I. Ouaest. IV.
Oficies x. Supradictum Doctoris Subtilis fundamentum videri omnino falsum , etenim si omne principium productivum alicuius effectus in seipso, esset etiam productivum ejusdem effectus in quolibet alio capaci ad eum recipiendum ; Sequeretur primo , quod oculus Petri , qui producit in se visionem parictis albi, posset candem visionem producere in oculo Pauli circa
parietem non occupato. Secundo, sequeretur quod Angelus beatus producere posset visoncm beatificam in intellestii alterius Angeli non beati. Tertio, quod intellectus Angeli absque omni suae voluntatis concursu posset cognitionem suam in intellectu alterius produccre; Siquidem secluso omni actu voluntatis potcst intellectus cum speciei nupressa producerc in se intellectionem ob-
aceti, cuius speciem habet: sed hae illati nes sunt absurdae , & improbandae : Ergo absurdum pariter principium quo nostra
Respondeo negando maserem: Fundamcntum enim Doctoris non ita debet accipi universaliter quasi velit, quod omne principium productivum cssectus in se sit etiam produ- .etivum in alio; sed soli im quando principium produccns , de passum recipiens effectum productum invicem proportionantur , ita quod unum sit susceptivum enectusalterius ejusdem ordinis , & rationis. Unde ad primam rationem dico, Nullam esse paritatem inter intellectum Angelicum, Zc oculum corporeum , intellcctus enim Angelicus longe majorem habet activitatem quam quaelibet potentia corporea, adeoque plura potest quam oculus qui cti insiti culta, materiali si & omnino corporea , nec susscienter alteri oculci applicata; inde non minim si cum in se materiae si expers nullique corpor i illigatus, sese intime praesentcm alteri Angelo sistere possit , & in
ejus intellectum suam scicunditatem exere- Ie ; quippe cum nullo prorsus corporeo
obstacuso praepediatur , & alter AngeluSpossit ab alio in se productam notitiam reVera recipere 3 siquidem Deus in intellectum gelicum non solum species rerum , Zc omneSh.ibitus supcrnaturales, scd & quamlibet cognitionem etiam ipsam visionem beatificam producere potest , adeoque nulla apparet repugnantia, nec ex parte Angeli l qucntis, nec ex parte audientis, quod unus in alium suam notitiam ingererc possit . Secuses autem de facultate corporea, qualici
est oculus, quia nec lassicienter in aliam es activa propter desectum sufficientis applic
tionis v. g. ad alterum oculum in quo deberet operari.
Ad secundam utationem dico , Nullam es.se paritatem . I rincipium enim Doctoris Subtilis tantum intelligitur de facultate
proprii sinaturae viribus operante , quaequelit veluti ex se suorum actuum domina, nec
egeat ullo supernaturali auxilio ad illos eliciendos, qualis non est intellectus beatiscus respectu visionis , quae cum a lumine gloriae tanquam a supcinaturali principio pendeat, adeoque supernaturalis sit in entitate ; inde fit quod non possit recipi, nec exori in intellectu pure naturaliter se habente , qualiter se haberet, si illam a b. alio proquctam
unus Angelus non beatus exciperet.
Ad teritam illationem dico, Plura requiri ut intellectus producata liquid extra sequam in se; licet enim sit facultas naturalis, v luntati tamen subordinatur, & ad elus imperium potest suum actum non primarium, sed secundarium, qualiter voluntas statuerit, elicere: Unde licet in se primariam rei intellectionem ad eius praetentiam, vel cum
illius specie possit ansque voluntatis imperio
producere , tameni non posset eandem
actionem in aliud edere nisi ex imperio voluntatis: Clim enim illa actio ad extra omnino sit libera, opus est ut a voluntate
Obiicies et . Cognitio est actus vitalis: Sed hic ita exigit essentialiter produci a principio intrinseco in quo residet ut nonnisi per miraculum ab alio posset emci , imo etiam nonnulli id divinitus fieri posse denegant: Ergo multo mimis poterit produci ab uno Angelo, in intellectu alterius mere passive se habente Respωdet I. Noster Herrera Disp. H. qia 7. dici posse, quod Angelus audiens non tantum pastive se habeat ad actum quo cognoscit, & intelligit id , de quo alius I
quitur , sed etiam quod revera concurrat ad formandam notitiam una cum specie Verbi prolati, vel cum verbo ipso prolato a I quente, de ad intes lectum audientis directo; ita quod loquens se habeat active, & op rati ve respectu illius speciei , vel verbi ad audientem airecti, de audiens se habeat receptive, de passive ad exceptionem illiuς speciei, vel verbi a loquente directi: sed.
88쪽
que haec notItia qua audiens percipit ob e- Non quidem ab intellectu, hic enim non est etiam, de quo fit locutio, revera est actus vi-aprincipium erUuctivum actionis vitalis ex-
talis, o uippe producitur abenas intellectu trinsecum, ipsit s namque operatio totai, effective concurrente cum verbo transmis- manens est, quippe cum operetur , non ut so a Ioquente ad formandam illam n se communicet, sed ut se perficiat 3 nec cimtitiam. ca ob ecta effundatur quemadmodum volun.
Herum elim haec responsio aliena videa-itas, sed omnia ad se pertrahat. Non etiam tur a mente Doctoris , ut patet ex his ,4secundum , . VOIuntas namque non potest quae ibidem maxime n. et C. subicit, ubi re- esse principium intelleetionis, nec in suo, solvit quod loquens notitiam sui conceptus nec in alieno intellectu. inserere possit in audientem tribus modis . Nego minorem Nam affirmari Potest , Primo si audiens non habet speciem ob aquod illa notitia in audiente producta sor-cti, de quo loquendum est, tanti im in eoimetur ab intellectu, & a voluntate Angeia Causat actum notitiae . recundo, si non ha-ili loquentis. Ab intellectu quidem efficien-heat speciem, audires potest accipere a lo-iter , a voluntate vero imperatio : Ouod quente speciem, & actum. Tertio, si ha-iproveniat ab intellectu, constat ex probabeat notitiam actualem de illo hecto, tan itione Conclusonis; licet autem intellectus sit ima loquente accipit speciem, qua mo-sfacultas inmanenter operativa respectu suaeveatur ut attendat ad conceptum ab ipsol u propriae notitiae, & persectionis, inde non quentem malum. Censet ergo Doctor posseis equitur, quoi non posset etiam esse opera- interdum loquentem causare sollim actum liva , & productiva respectu notitiae , Ac intelligendi in audiente. Idcirco perseetionis alterius. Cuis enim contrarium Re pondeo negando minorem : Non enim evincet λ ι uod etiam ad eam cognitionem ad rationem aelus vitalis requiritur , quodlsormandam concurrat voluntas Angeli lo-
producatur ab ipsomet vivente, sed sufficiisquentis 3 docet Doctor ibidem n. 23. & ex eo quod per eum tendat vitaliter, & quate-lΡoncius dicens, quod quamvis intellectus , nus est potentia vitalis in ob c tum , sive & species implem objecti, de quo fit i interim talis actus producatur ab ipsa vitallicutio, sit causa totalis immediata cognitio- Potentia, sive non . In tantum enim dici- nis prodiime in audiente, tamen dependet tur actus vitalis, in quantum per ipsum p iin productione illa ab imperio voluntatis , tentia vitali er ob cetum suum percipit, nectitaut sine ipso nequeat producere, quod pa- ad rationem vitalis quidpiam videtur aliud teti posteriori, quia aliis Angelus neces- desiderandum . Quod si contingat inte isai io loqueretur omnibus Angelis applicadum actum illum, qui Utalis dscitur . ita tis , & rion impeditis pei attentionem ad exigere producia potentia, in qua reside . alia objecta, quod est inconveniens . t uodiat a nialia alia videatur procedere posse , autem rosici inteste reis habere hujusmodi id non est repetendum ex parte vitaditatis ,i subordinationein ad voIuntatem, etiam p sed vel ex eo quod nulla adsit catasa sectan. , tet, quia sicut intellectus habens cogniti
da, quae talem a tum producere, dc in poeinem alicuius oblecti , tamen a voluntate tentiam vitalem eum transmittere valeat tipender quantum ad conservationem talis
Vel quia per se cum sufficientissima sit adiregnitionis, quippe cum ipsum avoca e pos- eum actum producendum , eongriiehtiti sistu luntasub lplo oblecto considera n o , actus illius productio videtur et E tribuen-is ad alteriuς notitiam deducere; ita penda potentiae, quae per eum actum oreratur,lacre potesta voluntate in productione o quam alienae etsi ab aliena potentia etiamtgnitioni iMiltellectit alterius Angeli. posset produci. Cbsi vat parite ' ibidem l octor , quod Si quis autem necessario evigat ad ra-lquamvis Angelus loquenςprius debeat sortionem vitalis actus, quod a potentia, quae mare in se ipso notitiatin obecti, quam eam per eum operatur produci debeat, illud ab producat in intellectu augientis; illa tamen
ωIuic negabo 3 nec arbitror contrariumscri-lprior sormata ' notitia non concuri it tantientes ulla ratione sumienti id posses tu ris cotidirio stlhqua non , quae praere- evincere . quiratur in loquentea' hoc, ut possit velle Obrtem 3. Notitia illa in audiente pro-ialtesi progi iam sua in notitiam ingere ducenda sormaretur vel ab intellectu, vel inquit iboctor, in emibus Iub ordinatis, quae a voluntate loquentis: Neutrum dici potest: sunt f dem rationis, is qωptum uterque natus
89쪽
88 Τraa I. Disp. II. Anic. I. Quaest. IV.
est gignia eausa aequi ea, non oportet priorem Nera sequelam maloris: Quamquam enimese causam posterinis 3 sed utrumque causarisAngelus per productionem suae notitiae aIob eadem causa aequin ea. O Me stiriaoter est teri loqueretur, non minu, ea posset mentiri: in proposito 3 quia intellectio actualis non ita ba ibi quidem posIet in se formare unam noti bet rationem parentis sicut memoris . Unde tiam Oppositam , & Contrariam primae . Pater in rivinis geris memoria , non intelli- Quam habuerat de objecto, & ipsam secun gentia. l dam notitiam alteri significare quasi revera. Obiicies 4. Quamvis Angelus posset pro- esset prima notitia, quam habuisset de o ducere cognitionem objecti a se intellectiljocto, cium tamen non estiet prima, nec primae in alio Ansulo, attamen non propterea di- conformis, sicque apparci quod mentiretur. ceretur ipsi loqui: Ergo Iocutio non consi- Dices O. Si Anεclica Iocutio fieret pernit in hujusmodi productione . Probaturiproductionem notitiae in intellectu audien- antecedens . Locutio importat necessario tis, sequeretur unum Angelum non postedistinctam significationem conceptus t iloqui alteri in quacumque distantia polito :quentis de re, de qua fit locutio : sed per sed hoc videtur absurdum: Ereto & ut unde productionem cognitionis de ob sto nonisequitur. Probatur major. Non potest fies,nificaretur conceptus Angeli producen-iri ulla actio in distans , nisi prius agaturtis ipsam ; siquidem Angelus habens illamiin medium ἰ medius autem aer, vel aliquod notitiam in se productam, nesciret quis eam aliud corporeum inter utrumque Angelum. produxisset : Ergo per id formaliter non non est medium locutionis Angelicae receia diceretur ipsi loqui. ptivum : corporeum enim non potest esse Res ηdeo : Ad veram locutionem non subjectum rei spiritualis: Ergo, &c. necessario requiri, quod audiens cognoscat Negat motorem Doctor n. I s. & ad ejus distincte quis eum alloquatur . Fieri enimIprobationem respondet Angelum posse sui potest, ut quis nobis loquatur aliquo inter- conceptus notitiam in altero Angelo distania posito obstaculo, quem idcirco nosse non te producere absque eo quod producat ali- poterimus, nec propterea minus vera, & quid in medio: Si quidem ut probatum est in
proprie ditia erit ejus locutio: Ergo a parilPhysicis, fieri potest aliquando actio corpo-
Doterit Angelus loquens revera loqui suum reain distans absque ulla prorsus actione in Lignificando conceptum audienti, quamvis medium, maxime vero quando medium non
audiens prorier aliqua impedimenta, vellest producituum similis qualitatis producta: ipsum non videat, vel nesciat loquelam ablErgo muIto magis etiam fieri poterit actio ipso provenisse. Unde neganda est sequelalspiritualis in distans. antecedentis, nec non & major probationis Respondeo 2. Quod s revera non posset illius; ad veram enim, & persectam locu-lfieri actio in distans, quin fieret producti tionem sufficit , ut cognoscatur illa res ,lsimilis in medio, non erit absurdum cono de qua fit locutio , nec necessum est ut lo- dere, quod Angelus non possit loqui Anquens etiam distincte ab audiente sit c s geIo distanti; neque exinde sequitur ulla lin-gnitus . persectio in Angelis; scut nec est imper&Obseors s. Si Angelus aIteri loquereturictio in hominibus, quod unus alteri non producendo in eo suam notitiam , seque-lpossit Ioqui in maxima distantia posto, ade retur quod Angelus malus loquens alteriique negari potest Minor. non posset mentiri: sed latium consequens: Hae autem, & caeterae quaeque difficul- Erpo & antecedens . Major patet : Nonitates faciliori negotio distia veret, qui Su
enim posset in altero alium formare conce-itilis Doctoris sentcntiam ita interpretaretur, Ptum, quam omnino consormem ipsi, quemlquod velit Angelum loquentem non absolu- in schaberet, & consequenter non loquere- te producere notitiam totalem, & adaequatur contra, sta juxta mentem propriam : tam in intellestu audientis , sed tantum spe-Minor etiam constat; nam Anseli mali re ciem, & imaginem conceptus a se sormati:
ipsa sunt spiritus fallaces; pleni dolo, & Ita quia illa species recepta in intellectu omni malitia, & de diaboIo dicitur Ioan- audientis cum ipsis ei estiud concurrat adnis 18. suod bomicida erat ab initio ,-iu -- formandam notitiam de obiecto de quo fitritate nonstetit; quia non es veritas in eo I cumdilocutio;quae est ipsissima sententia ΑIenssa. loquitur mendarium ex propriis loquitur, quia i parte quaest. 27. membro T. Nec- non , di Sc
90쪽
ait: Ad loquendum suffieis ipsi angeli ipsa'eetes intelligibitis, qua ex virtute intellectrua ipsus angeti per vim voluntatis potest ad alterum molendi. Eificut illa species dum eam sibi, is in e contuebatur intemaus , erat verbum ιnt rius , sic rim eam protendit ad alterum, effieitur quasinurus , , verbum exterius : Et quiaram illasmetes, quam virtus protendem illam
ad alterum , ipsa proto, spirituasis est ,
ideo non indiera eorρωala medio deferente: Sed
quia virtus illa finita est, necesses ad Me quia
unus Angelus inteluctum alterius angeli loqMn- . boe est illam speciem protendendo excitet , qaod Mita distantia ad invicem distent. Quorum utique sententiam saltem ex parte tuetur Doctor, quippe ut supra dictum est, docet aliquando Angelum loquentem solum producere speciem in intelleetu audientis . Dum autem asserit Angelum loquentem esse causam totalem notitiae productis in intelle-etu audientis dici posIet enm loqui de cognitione objectiva, nempe dc specie quam ad audientem dirigit, & cum qua per mindum objecti concurrit.
au qualiter unus Angelus alterum
illuminare post. Notaηdum I. Ex sancto Dionysio cap.
3. de coelesti Hierarchia, quod climri ierat chia sit, Sacer ordo scientia , Ο, actio quae ad Divinitatis similitudinem quantum feri potest accessiι,'proportions illin rationum quae ea d. visitus datae sunt ad Dei imitationem traducitur. Ejus finis est Dei imitatio; mcdium aulcm quo divina similitudo sormari potest est participatio divinae lucis, qua Anguli supremi Deo propinquiores divinam
lucem plenius excipientes, divinasque veritates penititis intuentes inferiores illuminant , dc edocent : Quocirca in medio eiusdem capitis astirmat ordinem Hierarchiae postulare: κι alii purgentur atque purgent : suidam luce doctrixae illustrentur, qui-aam i strent: Et aliqui moriantur atii per-feianir Non quod superior tantum Hicrarchia inseriorem illuminet, & purget 3 sed cum in cadem Hierarchia unus ordo superior sit, alius insertor , inferiores Angelia superioribus illustrantur . Quorum auis tem, inquit, est illustrare, ii ut mentes is clariUres, & eiusmodi quae , & lumen ,, recipere, & aliis impertiri proprie pos-ὐ lcnt , di dirimune sacro splendore offusi lumen illud, quo undique circumfusi sunt in eos, qui illo digni sunt derivant.
Notandum a. ex Doctore Subtili in I. dist. O. quaest. 2. num. 2ς. suas Ulaminatis
AEngeliea es quaedam sicutis de vero persectivam esse 'eundo. Primo dicitur locutio: Omnis enim illuminatio est locutio Angeli ad alium, licet omnis locutio non sit illuminatio, adeoque illii minatio differt a locutione tamquam species a genere: Si quidem locutio est de re qualibet , sive perstetiva intellectus audientis, strue non perfectiva, & indisterenti; siquidem unus Angelus potest alterum alloqui de re cuius notitiam jam habebat , in quo casu locutio non est persectiva intelicetus Angeli audiei tis: Si quidem novam notitiam , & persecti nem non ingeret. Additur de vero, non quod ad illuminationcm susticiat manifestatio, &declaratio cujuscumque veritatis, alioqui a
locutione simplici non discreparet: Sed , ii quit Do lor, fieri debet de re divinitiis re velata AngeIo superiori, & prius ignota i si Angelo qui dicitur illuminari. Denique dicitur perfectiva in esse secundo, siquidem
actualem Angelo illuminato notitiam ingerit alicujus veritatis, quam ipse propriis naturae viribus acquirere non posset, quamque nec per species sibi concreatas, nec per viasionem beatificam erilis noverat Cum autem omnis veritatis notitia sit persectiva intellectus, hinc merito Angelus illuminatus per revelationem veritatis supernaturalis prius ignotae merito dicitur perfici in esse secundo , seu actualiter. Notandum 3. Circa praesentis Quaestionis resolutioncm plurimum variari Theologiae Principes. Quidam enim contendunt illumi nationem fieri per simplicem propositionem veritatis, de qua fit illuminatio, absque eo quod quidniam imprimat Angelo illum in
to, nori 1ccus ac contingit inter homines
dum Magister discipulum edocet , & ill minat , proponendo ei veritatem discendam, absque ulla estici cntia in eius intellectu; ita S. Th omas, & ejus Discipuli: Alii vero contendunt per illuminationem aliques causari in intellectu Angeli illuminati ; ita quod illuminans quoddam lumen in intellectum A ngeli illuminati inserat; qualiter autem id
fiat non conveniunt omnes. Quidam enim
volunt istud lumen esse supernaturale, & infundi Angelo illuminato, quo fiat potens ad intelligendam veritatem sibi revelatam .