장음표시 사용
91쪽
Triat. I. Disp. II. Art. I. Quaest. V.
per derivationem radii cujusdam spiritualis ab illuminante in illuminatum, per quem sic excitetur ad audiendum , & quo mediante sormet in se similitudinem rei revelatae, de qua a Superiore initi uitur, & illuminatur. Cuidam dicunt pcr illuminationem fieri tantum intensionem luminis Angeli inferioris qui dicitur illuminatus . cae teri denique cum Doctore Subtili amrmantilluminationcm non seri per simplicem propositionem rei revelandae , & absque prinduistione alicujus effectus in intellectum Anseli illuminati, neque rer Causationcm novi luminis, sive naturalis , sive supernaturalis, per quod Angelus illuminatus seret vegetior, & potentior ad videndam velitatem sibi revelatam ι sed contendit, quod illa Rngelica revelatio fiat codem modo quo locutio, iacmpe producendo notitiam veritatis revelatae in intellcctu Angeli cui fit illae revelatio.
Rhera araeli quidam otios illuminam t
tionem noverunt. Ita sentiunt omnes Ilic
logi conti a Durandum, qui in a. dist. M.qvas. 3. amrmat omnes Angelos illuminaria Deo ire mcdiate . Patet conclusionis veritas ex S. Dionylio laud aio in primo notabili, eamque veritalcm pluribi edocet inlibio de coelesti Hierarchia , maxime Vero cap. 7. ubi de Seraphinis ait: Ihia inferiora agmiaea adsut diturixem pocentis me vbvebunt, lucida Iliti mixanteque proprrelate totius
Ascuritatis exρι strice. Et ibi. cm de cheru-
binis dicit, suod indultam sibi sapientiam insequentιa . O inferiora traη undunt . Hinc circa mcdium capitis, me Theologi plane credunt , infricres cael stιum naIurarum ordines a
superioribus rite divina opera explicaηtes scientias discere: summos autem a Deo ι o pro suo captu noceri masteria. suosdam enim eorum in Deiani rite a prior bus lue sicere , Deminum esse virtutum carisu m, Regemque,Orrae eLm, vi in Caelos, ut bominem docus, ossumptus es.
nde cap. sequenti docci , quCd Media caelestium spιν1tuum istinctio, quae divinas bas μο-prietates insecontinet, puetatvr ροι em , in ut stratur, atque per ιIux, ut dictum est ad rvis im ratιonibus, quae ei fecundo loco dantur per primam Hiera,chiae distinctisηem , ac per
mediam illam sectinia lico transe NanIur.
Insuper subscribunt alii plurimi Patres
praesertim , . Athanasius libro de communiosi cntia, ubi ait, Cberubim , is Serapbim
sine ullo mediatore, ac intermete a Dest con discunt, is ab his erudiuntur ivseriores ordines,
atque ita deinceps caeteri pro sevo gradu. Sophronius in Encomio de Angelis ad Seraphi nos ait: splendorem quantum fas est absque ullo
medio exei iis , exceptumque caeteras mentibus,
3, intelligemus communem facitis . Similiter S. Dama1ccnus libro secundo cap. 3. Illud
quidem, inquit, perspicuum s eos , qui pro stantiores, sublimioreique punt, s endoremque,
S. Lernardus inruone quinto de Consid ratione cap. q. de C heta binis ait: Ex ipso. a- ριentiae fonte ore Altissimi baurientes, is restae res fluenta scιentiae universis civibus vis. Nec valet reponere cum Durando praefatos 2 S. Patres solum velle. auod Deus illuminet inferiores Angelos mediantibus si perioribus, non mediatione causalitatis 3 sed dignitatis, quatenus nimirum prili S illuminat superiores, de postmodum alioS .i Non valci, inquam, haec responsio; siqui-dcm ex veibis sanctorum Patrum constat ,
quod divinae illae irradiationes prius sani supcrioribus Angeli, , &percos ad inseriores
Probari etiam potest conclusio hac ratione: Illuminare alterum, nihil aliud est, quam ignotam veritatem ipsi manifestare :led Angeli superiores ignotam inferioribus veritatem cdocent , & manifestant: Ergo eos illuminant. Major admittitur ab omnibus: Minor vero probatur . Superior Angelus, cum Deo sit propinquior, longe clarius, & uberius, quae Dei sunt, percipit , quam inferior, quippe cum is si minoris activitatis, Se vii tuti, ι Cum autem inter eos in axii , i sectissimaque vigeat amicitiamus
bonorum mutuam communicationcm exigit, congruum est, ut illam Aivini luminis plenitudincm in inseriores emundant. Deinde hic ordo in universsi rerum statu a Deo praescriptus est, ut inseriora per superiora regantur, & per sciantur 3 unde superiora corpora lucida illuminant inferiora δ& in Ecclcsia superiores dicuntur illumin re inscitotes, juxta illud ad Ephesios 3.
ctus Dionysius cap. q. de coelelii Hicratchia, statuit summatis ille, ac supersubstantiatu om-.ηivm Qua per singulas disιnctiones primos. O
92쪽
medios, extremo que esse ordines , atqse virtures, ut scilicet inferiori mίμνιsuum excellenti NI, quiqae Praeceptores, ae Dures sint: ubi
nomen Ducit, ac Praeceptoris evidenter causalitatem unius in alium per modum doctrinae, & illuminationis ostendit.
Denique . Guemadmodum licet Deus omnia per seipsum immediate polsit producere, non tamen ita vult, quatenus hanc producendi virtutem creaturis tribuit; ita pariter non vult omnes Creaturas intellectuales per seipsum immediate illuminare, sed aliquas aliarum beneficio, ut illius illuminativae virtutis participes fiant : Inde Regius Vates I 1almo os . Illuminam tu mirabiliter a montibus aeternis 3 Hoc est non solum animas nostras, sed etiam inferiores Angelos a superioribus , qui metaphoriccidcirco myntes appellantur; quia sicut montes primos Solis radios excipiunt , & inferioribus mundi partibus demum illos communicant; ita supremi Angeli divinas illustrationes immediate a s eo recipiunt: Ubi autem, inquit Dionysius cap. 3. Indultum
sibi saeratisimum Diar astatim Muserim , me φ' postmodum absque invidia sequentibus
Verum , inquit Guillelmus Parisien- sis parte secunda secundae partis de Uni - verso c. SI. Haec illuminatio Angelica, , ita accipienda est non per modum in-
, , fluentiarum Corporalium , & natura-
se lium : Illae enim per nccessitatem , &is quandam servitutem fiunt, istae vero peris voluntatem, ac libertatem , non enimia est in potestate solaris lucis, ut minus lu-M Ceat, quam lucet, vel ut aliquem ex ra-
,, diis suis retineat, sed quasi impetu, &,, violentia divinae largitatis toto possclu- ,, minositatis suae lumen circumquaque di Lis fundit. Istae vero luminois uibstantiae, M prout volunt, & quantum volunt lumiri na revelationum infundunt, si niter α,, retinent; & luminositatem suam habet, , unaquaeque plenissime in libera potesta-M te sua. oecunda pars Suffcienter probata manet ex dictis in priori quaestione , cum enim il- Iuminatio sit locutio , ut diximus in I. X tabili, cumque locutio fiat per producti nem notitiae a loquente in intellectum audientis merito concludit Doctor nu. 2 . meo quia Anielut seuperiar , cui ubi secundum
riculare , causat in i striori conceptum que adam de Ela revelato , qui dieitis avritis : ω ho
causare , quod est quoddam speriata loqui , silluminare. Vult itaque Doctor, quod Angelus illuminans efformet in illo , quem illuminat ipsum mei conceptum sormalem , seu actum secundum , quo ille cognose itrem , de quo fit illuminatio 3 itaui illuminatus non emciat, scd recipiat tantum illam cognitionem rei , de qua illuminatur . Quae hanc adversus partem possent
oblici, jam soluta sunt in priori quaesti ne; idcirco hic solium supersunt solvendae
rationes, quae contra primam partem possunt formari.
Objicies I. Locutio, dc illuminatio fieri debet per productionem notitiae illius rci, de qua fit illuminatio, vel locutio in intellectu Angeli illuminati , seu audientis: sed Angelus beatus non potest talem cognitionem, quam ipsemet habet de objecto sibi divinitus revelato , v. gr. de futuritione Antichristi, producerc in intellectu alterius Angeli : Ergo nec ipsum illuminare t 'r batur minor: Angelus, qui dicitur illuminans, non habet aliam cognitionem de tali objecto, quam quae dicitur cognitio in Ueriabo : sed talem nequit communicare alteri
Angelo; Tum quia illa est viso beatisica,
quam unus beatus producere ncq fit in alio:
Tum quia Doctor Subtilis expresse hic negat cognitionem in Verbo ab uno Angelo poste
alteri tribui. Nego minarem: Necnon & m inorem illius probationis, non enim omnis visio rei in Verbo in visio beata, Neque negat D ctor omnem vitioncm in Verbo posse communicari ab uno Angelo alteri. Potest enim
aliquid videri in Verbo dupliciter , Priori
modo quando per visionem beatam Verbi , non sollim ipsum Verbum, seu Essentia divina viderar; sed etiam videntur obca armcundaria aliqua, quae in ipsa relucent: steriori velo aliquid videri potest in Verbo, quatenus Per visionem distinctam a visione beata posset videri cognitio Ucibi, quatenus nempe terminabatur ad aliquod objectum particulare extrinsecum , puta ad la turitionem Antichristi, quae ut sic non via.debatur per ipsam visionum beatam: uuando autem Angelus videt aliquid de novo in Verbo, non dicitur videro priori modo , sed tantum posteriori : unde prior cognitio communicari nequit alteri Angelo, posterior vero sic. Obistes a. Hierusalem coelestis Apoca.
93쪽
Tract. I. Disp. II. Artic. I Quaest. V.
ΙypsisIq. dicitur, Non egere sese, neque Luna, iboc est Iumine creato, quιa currias Dei ιι
luminavit eam : Ergo cum Angeli sint cives illius supernae civitatis a solo Deo dici de bent illuminari . a. Folus Deus beatiscat Anselos tam beatitudine essentiali, quam accidentali ue illuminatio autem est quiaam beatitudo accidentalis: Ergo solus inus illam emcit in omnibus Angelis . 3. Illuminatio fit proponendo obiectum , & confortando intellectum, quia talis illuminatio cognitionem gloriosam confert ad quam natura non sumcit nisi a Deo robur , & vires accipiat: Sed solus Deus potest propinnere supernaturale objectum, & confortare intellectuin cujuslibet Angeli : Ergo solus potest immediate Angelum illuminare. Respondeo ad primum , verba illa Ap calvpsis intelligenda esse de his, quae spectant ad visionem beatam, & ipsius Deitatis manifestationem, quam solus Deus essib ere potest, & conferre, non autem de il-Ia illuminatione , quae spectat ad quasilam
veritates supernaturales , quas Dcus uni Beatorum revelare potest seorsum ab alio;
Inde distinguenda est consequentia : Angeli non illuminantur nisi a Deo , illa
illuminatione , quae est divinae essentiae intuitiva, claraque manifestatio , concedo , quae est declaratio cujusdam veritatis supernaturalis uni Angelo specialiter a Deo re
ad secundum Distinguo malorem: Beatificare essentialiter tam encistive, largiendo scilicet lumen beatificum quo illustretur,clevetur, & consortetur intellectus creatus
ad visionem beatificam eliciendam , quam objective ipsam visionem terminando, spectat ad solum Deum , concedo: beatificare accidentaliter non quidem primario, sed
Per modum cujusdam appendicis I manifestando nempe quamdam veritatem , quae conferre potest aliquam perfectionem intel- Iectui beatifico, ad solum Deum pertinet. nego: Nullum enim est inconveniens, quoa1uperiores Angeli aliquo modo Cooperentur ad actus pertinentes ad beatitudinem accidentalem inseriorum Angelorum; quippe cum homines viatores cooperare possint ad sanctificationem aliorum hominum , quae
practantior est , quam sit ipsa accidentalis beatitudo. Ad tertium Nego majorem; siquidem ordinaric Angelus illuminatus in sententia
Doctoiis . mere passive se habet ad excipiendam illuminationem, quae tota producitur ab Angelo illuminante , aut saltem tanti im concurrit essective cum specie emi Ris ab Angelo illuminante ad percipiendam illam rem de qua fit illuminatio. &con
sequenter non alia in eo requiritur virtus, quam quae ipsi est ordinaria. Obiicies 3. Nullus Angelus beatus tenebris ost unditur et ergo nullus potest illuminari . Distinguis antecedens Dinor, quantum ad carentiam cognitionis illius rei quae spectat ad ejus beatitudinem, concedit: Ouantum ad carentiam cognitionis alicuius alterius objecti, negat. bicut enim non est inconveniens, quod Angeli beati sint in potentia
ad aliquam cognitionem, quae habeat rationem luminis, ita nec incongruum in , quod sint in potentia ad carentiam Cognitionis aliculus, quae vocari possit obscuritas, n qnpositivc, sed negativo. Ob iei denique. Si Angelus superior inferiorem illuminaret, cum majorem habeat Iucem, ipsum a sua operatione praepediret. sicut lux Solis, quae stellarum luce longe major est, earum est cetum impedit, quo fit ut lucente Sole stellae non fulgeant: ergo
unus alterum illuminare nequit.
Nego aηtere seni; Ad cujus probationem dico Solis lumen stellarum lucem non eX-
tinguere, siquidem etiam in meridie stellae videri possunt in profundis puteis; ade que quamvis longe superior sit vis Angeli illuminantis, quam illuminati, non propterea ille hujus t ucem extinguit, nec operationem praepedit. Adde quod, inquit Dostor numero 26. non valeat paritas de lumine sensibili respectu oculi ad lumen intelligibile respecta intellectus. Nam, ex Aristotele , tertio de anima textu T. Pos excellentia intelligibilia , nominiis intelligimi s alia, sed magis:Ps wνo excetilentiastobvia mini s sentimus alia sensibilia,quia
potentia, ves organum debilitatur .
Netu; non solum superior isseriorem, sed
etiam inferior superiorem illuminare ρ te T. Ita Doctor loco laudato numero a S. Dico, inquit, quod Deus da poteηtia sua absoluta posset ahquid revelare Angelo inseriori , quod non esset revelatum , vel notum sumoriori , o, tunc ille inferior posset loqui aliquam O superiori de boc , quod superior gn raret , O, illo locutis esset aliquo modo illa ἀ
94쪽
miratis ; Tamen Mn mes babere tantam effariam supis i tellectum superioris, s ι -- pre intellictum inferistris , is ideo non posset se racessario facere superiorem audire, sicut e converbo, quia si superior consideret aliquid in genere proprio, iste instrior non fareret imum audire Ampliciter . Simpliciter aurem superior potest facere instridirem audire, is potest impedire intellessionem Hur de aliqua intelligibili: De facta tamen verisimiles, quod Deus redi tὸ distribuat suas illaminat aeras . sicut distribuit angelos in orvinibus suis . Privi quidem superioribus , deinde inserioribus . Quibus Doctor fatetur de via quidem ordinaria inseriores Angelos per superiores illuminari; poste tamen de via extraordinaria superiores ab inferioribus lumen acci-Pere. Cum enim Deus suorum donorum sit liberrimus distributor , pro libito cuique Angelo potest revelare ea, quae caeteri S etiam
sibi propinquissimis abdita sunt , & velle
ut rem declaratam ab inferiori, caeteri etiam superiores Angeli cognoscant quemadmodum in Ecclesia militante, nedum quae vcntura sunt, sed etiam veritates altissimas sanctissimis viris licet idiotis , & plebeis interdum revelat . ut eas Ecclesiae Praelatis,& Doctoribus notas faciant.
Voluηtatem Angelis inesse, nullus Theologorum dubitat , quippe Scriptura sacra voluntatis operationes frequenter eis tribuit; puta chim dicuntur Dei ministri , qui faciuηι voluntatem eius . Psalm. Ioet. Quod certe dici nequit nisi denis, qui voluntatem habent, & voluntaric serviunt. Unde Apoc. 7. Unus Angelus ad adios tanquam voluntate libera donatos clamabat , Nolite nocere terrae , ω mari br. Idipsum confirmat S. Petrus Epist. I. cap. I. D cens in eis esse desiderium , quod est v Iuntatis actus, In quem, inquit, desiderant Angeli prosticere ; ubi autem sunt actus , potentiam pariter inesse necessum est. His adde quod cum Angeli sint naturae intellectualis , haud dubium est eos potentia volitiva esse donatos 3 omni namque rei naturaliter sua inest inclinatio, seu appetitus afl bonum sibi proportionatum , in animalibus quidem appetitus sensitivus, &Consequenter rationali debet etiam inesse Frassen TMOL Tom. IV. suus appetitus rationalis, quem voluntate mdicimus . Et quidem valde inconveniens foret, Iongeque ab ordinata divinae providentiae constitutione alienum, quod natura intellectualis posset bonum , & puIchrum conveniens intellectu percipere, nez tamen illud amare , & in eo quiescere vel
delectari, & gaudere posset, vel quod posiset malum nosse, & pati, nec tamen illud sugere aversando valeret. certum itaque. & prorsus indubitatum est , Angelos habere facultatem appetitivam, qua bonum possint prosequi, ex malum aversari, quemadmodum habent intellectivam,qua verum a falso discernere queant. Quoniam autem de voluntatis operibus,& dotibus supernaturalibus in sequenti disputatione nobis erit sermo , nempe de Angelorum meritis, Ac demeritis, nic solum suscipimus examinandum quinam sint , flexales Angelicae voluntatis nativi chara-
An fluetiea voluntas Horra sit libera, is mutabilis, stanaeum primo cum nostro Alens ex S. Her nardo lib. de libero arbitrio ;quod triplex est libertas . Prima est libertas a Coassione, sive a necessitate, secunda est libertas a Peceato, de qua scri plura ait:
Ubi spiritus Domini, ibi liberiar, si filius vos
liberavit, vere liberieritis. Tertia est tabertas α Μ eria , de qua, ipsa creatura liberabitur a servitute eorruptionis in libertatem glori 6-liorum Dei. Dicimus ergo , quod secunda libellas , & tertia non aeque sunt in homine &in Angelo, sed maxima est in Angelo bono, minor in homine bono, minima in homine malo, nulla in Daemone.Sed prima libertas, quae est a coactione, inaeque in homine , & Angelo tam bono , quam malo; Unde Bernard. Lisertas a necessate, nec peccato, nec miseria amittitur , nec per oppositum augetur, nec plenior es in rimine, quam in Avelo. Et subjungit : Hac praer
gativa Conditor rationalem creaturam ιnsigni.
vir , ut sicut sui iuris , suaeque voluntaus , non is miserat, quod bonus es, ita is sui iuris existeret , si nonnisi quιe vellet , bona , vel mala faceret. Notandum a. Cum Doctore subtili quaest.
95쪽
Tract. I. Disp. II. Art. II. Quaest. I.
libertatem: Prima dicitur libertar Contrarie- lobfirment, nec in melius vertantur, qucultatis, seu sphcificationis, qua voluntas pro i ipsum ex cogitationis, sive, ut vocat, appre nutu potest in aliquod boectum tendere, vel hensionis illius cognitione fieri putati Difin aliud oppositum, & qua potest elicere t 't enim ait) apyreberi. AVeli ab anis
actum amoris, vel odii. Secunda dicitur Ir- l δ ηβηe 6οmivis iη boc, avod fluctus astris bertas Contra uictionis, seu quoad exercitium, bendit immobiliter ter mellectum, Mut ἐνηοι qua nimirum voluntas potest a tum elice- immobiliter oppre πω ui prima mincipia , re vel non clicere, in objectum tendere, quorum es intellecta .mmo vero per maris. vel non tendere . Tertia denique est libertas i nem inprebendit mobiliter ri evmenis de uno Essentiaos, qua voluntas clim ex intrinscca l ad ahad, babent aetam morereηdi ad utrumque sua ratione sit indifferens, de indetermina- l oppositorum. Unde is voluntas rumihi ν adbae ta, censetur semper ex se libere actum suum Vet alleui mrbiliter , si pote s etiam ab eo elicere.& in objectum tendere , qua idi cedere, O contraris redhaerere : Volantas quam ab extrinseco moveatur , & ceter-iautem saepeti adiaeret fixe immisiti re, minetur. ideo si confideretur ante adrisonem , tores libe-Hanc autem libertatem cssintialem col-l Q. , bliis . O- opposito. in bis bilicet, quaeligit Doctor ex S. Augustino in Enchiridio non natoraliter vult: Ied ρο tιam tam avi cap. I s. ubi ait. Oportebat prius bominem scibo . immob re ad ret . Et ideo consuevita Dra feri , ut heηὶ velle posset, mare ἔρο-idiei quod liber rem arbitrium bomisit flexibis favero, id es, in beatitudine, sic eris, visis est ad oppositum ante electi οηem , i
mas velle non myst, neque enim libero carebitipost liberum aurem arbitriam κηνδε est '. xibile arbatrios multo quippe bberius erιt arbitrium ,iad utr&mque oppotti m ante electimem , sed non quod omnino servire non poterit peccato : n lpos, fio igitur , boni Arieli si per a i que enim culpanda es voluntas, aut voluntas i jente, ἰustitiae uni in illa confirmati, mnti ve-
non es , qua beati esse sic volumus , ut esse H pereantei sunt in pereato obstinati. Haec S. miseri non solum nolimus , sed nequaquam ' homas, quae quidcinini pi bat Doctor sub- prorsus velle misimus: Ouibus verbis S. Au-itilis , & cum ipso communiter l heologustinusatamat necesstatem non peccandi gi docentes voluntatem Angelicam non in Beati, si are cum eorum libertate. Non esse ex seipsa immutabilem , sed posse
quidem cum libertate contrarietatis , aut actum semel electum non ponere , vel contradictionis , qua voluntas potest ali-lpolitum retractare, ut patebit conclusione quid appetere , vel non appetcre C tralsecunda. voluntaIcm Dei, & consequenter, qua potin peccare; sed cum libertate essentiali , CONCLUSIO PRIMA.seu radicali, & cntitativa ipsus voluntatis, quae est facultas semper ex se entitati- Meli revera libero a bitrio donati sunt .vc, re inta inscce, ac radicaliter remanens Haec est de fide, siquidem criptura libera, etiamsi interdum ab alio extrinsccoliae a pluribi amrmat Angelos emcapaces ita neccssitetur, & emcaciter alliciatur ad praecepti, & peccati propher quod pinnam ejuS amorem, in nec ab co amando possit merentur: nec non susceptivos elle sancti- cessare, nec oppositum amori actum, nempeitatis, & iustitiae , & meriti apud Deum , odi m , circa illud ob;ectum elicere . quae omnia liberum aibiti tum supponunt , Notandum inoa etsi omnes Themi& denotant, ut conflat tum ex dictis in logi conveniant Rngelos cste Iibero arbi- morali Philolophia , tum ex dicendis intrio donatos, quo in bonum , vel malum tractatu de gratia. tendere possint, atque in contraria, suapte Hoc ipsum aperte edocent sancti Patres, conditione, mutabiles sint 3 corum tamentqui Angelos este mutabiles probant I. cxe sentcntiae discrepant in explicando ejusdem rum potentia ad peccandum: hie X. Basilius liberi arbitrii uiu: etenim S. I homas primailibro de sancto Spiritu cap. It . ubi de san- Iarte quaestione 6 l. act. 2. ejusque univeIsalctis Angelis ait. Habentes in eligenaeo liberum chola, voluntatem Angeli ante electionein arbi rivm , nunquam ob eo , qui vere boms
ad utrumvis esse liberam existimat: post ele-i es , consortis excidentes 3 & de Malis ctionem vero immobiliter adhaerere ad id ait , suprum defectis comminat , quos ae, quod amplexata fuerit: atque hanc causam,irimus , Pirtutes imiMiles esse sui arbitrii et cur Daemones in suscepta pravitate mentem Quasi diceret , de merito , & demerito
96쪽
Angelorum, liberum totum a bitrium legit in e concludi. Alia ratione non miniis emcaci utitur S. Grugorius Nyssenus libro de oratione nominica ubi demonstrat, de virtute consultandi in intellectu sequi pinc statem cligendi in voluntate , & ideo communem esse Angelo , & homini libertatem , eo ipso quod in intuli e tu. seu ratione conveniunt. ληi, inquit, omsi studi m ae
mam ιn ites potestatem , is, ab omni necestate liberam voluntatem in v:ra que porem irarum universarum Praebe, ejecit, ut animi mberq q st. am orbi rιο, σ:que proposito regatur , qui quid ratione paν iter, ac mente bonoratum
ubscribit S. p ugustinus libro 22. de
Civitate cap. I. ubi cum dixi stet eum in mundo nihil ni lius c aste , quam spiritualim naturam, cui in iligentiam dedit: subdit, sui tib Vr m af bitrium eidem intellectuati natu ae oribuιι tale, ut si vellet destrere
Deum, continuo muer a esset secti tura .
idipsum iucb ni pariter caeteri quique
Patre, , qui unanimi calculo Angelas libet late donato, amma ant , columque li-b Ium aibiti tum colligunt Lx spirituali ip- sorora natura . I nde merito S. Damascenus libro secundo cap. 3. Angelum d finit dicens, Est Angritis natura sua intelG- gens, arbitrii libertate praeditus, ac ientcntideratione Immutabilis cyc. Et rationem sis die, Euoniam, inquit , id omne quod rati ne utι ur, libertate ρ oque praeritum s. V. UAE L ne latio valida cst : Libertas cnim arbitrii sequitur intelligentiam seu rationem :sed Angeli h. bent porsectam rationcm seu intclligentiam : ergo & libertatem . Μι-xor constat cx dictis : Major vero proba tur indirctione ; etcnim suprcma intcIlcctualis natura , nempe Divina , eo ipso quod intellectualis cit, libera est 3 infima etiam talionaIis natura , videlicet humana , libet late donatur cx eo quod intelli-gcntia, & ratione polleat: Ergo idcin ducendum de natura intclLctuali media, quae est Angelica . Tum ρρια haec eandem habet radicum tib statis, nempe naturam intellectualem . 1 um quia capax usi boni prosequendi, & n.ali avcrsinui. nec non meriti , & demeriti . Tom denique qMali-bcrtas spectat adpcrscetionem natulae intcllcctuali,, alioqui, eo non inessci: Ergo n. Iura intel clualis Deo viciniorn propinquior qualis est Angelica,illa maxime donari debct.
Dices , Si hoc argumcntum quidquair urgeret , siqueIetur sinum non posse aliquam creatu iam intellectualem condere tuae I incra non esset , & ad bonum aut tua Ium indifferens: sed falsum consequens: rgo & antccedens . Maioris veritas apparet ex mox dictis : minor vero probatur : sicut enim Dcus creavit voluntatcmita dcterminatam ad branum amandum incommuni, ut non possit illud odiste , ita creare posset voluntatem aliquam determinatam au bonum in particulari, ut ad ejus
amor m nccessario determinaretur, nec ab
illo cessare postet: Ergo &C. Nego minorem , Et ad ejus probationem dico, repugnare quod voluntas ata dete minetur ad bonum ex necessitate voIendum semper, necestario in particulari, &abintrinscco; quae omnia requiri videntur , ut facultas aliqua non dicatur libera. Fateor equidem quod voIuntas absque suae Iibertatis praeiudicio possit esse necessario dete minata ad aliquod objectum primarium ,& commune, libcra tamen, & in limcrens circa objecta secundaria, Si particularia δqualiter voluntas divina dolei minatur ab eslcntia sua, quam invariabiliter , necessa rio diligit 3 indifferenter vero fertur circa obicesta secundaria, nempe cilca cre turas Odio vel amore Iibere p; os quendas, pIout ea: una persectiones, aut defcctus moralas divinum amorem aut odium promerentur. Potest etiam cssedc terminata circa obcctum aliquod in communi , saltcm quantum ad specificationcm actus , qualiter voluntas creata determinatui in communi ad amandum bonum; itaui illud sublatione boni odistἰncqueat. Denique etiam detes mina: i rotcst ab extrinseco ad aliquod objecti; in pat licuIaru ita diligendum, ut ab c us p more rc vocar i non possit; qualiter L c to um voluntas allicitur, & determinatur ad amandum Deum: sed haec determinatiopi orsus est extrinseca ; subindeque non officit libertati voluntatis, quae non Obstante illa extrins ca determinatione non minus libere propendet in illud obiceium . Idcirco repugnat v Iuntatem aliqubm ita creari posse, ut sit ab intrinsecode: erminata circa ob ectum aliquod palliculare n. ccssario amandum, si ii .itam voluntas secundum se est facultas indifferens , vel indimcrentia
contrarietatis, vel conti adictionis, ut amplitis duclara Did
97쪽
Trach. I. Disput. II. Art. II. Quaest. I.
A Ngeliea voluntar ηοη es immutabilis, veratri ex se naturaliter ita determinata ad unum , ut semel electum non possit retractare , is revocare. Hac est Doctoris in a. distin. q. a. n. IT. Ubi ait. Dico quod qtiaηdo peccavit Rngelus secundopereato, actis fuit in via ; per consequens quando peccavit secundo peccato potuit pollere de primo mecato 3 ita primum peccatum ex se non fuit irremediabile, quia si ραηituisset, in venisset veniam, in misericordiam cyc. Idem docet d ist. 7. quaest. 2O. si in cl. dist. 46Α. . n. s. contra Thomistas: idque probatur I. Authoritate S. Patrum , inaxime S. Hieronymi Epistola I 6. ad Damascenum. Deus , inquit, flat es in quem
peccatum non cadit, Getera cummi liberi ambitrii , Juxta quod is homo ad imaginem, is simiatudinem Dei factus est, in utramque par rem suam psunt flectere voluntatem. Subscri bit S. Gregorius Nystenus oratione S. in orationem Dominicam , ubi loquens de utraque natura humana , & Angelica , parem arbitrii libertatem ambobus attribuit .ut supra dictum est. Consentit etiam supra Iaudatu S S. Damascenus, qui cum dixisset Angelos proposito, & sententia mutabiles esse, idque ex se, & suapte sponte, rati nem hanc profert: suippe, inquit, creatum
m etiam mutabile est . Solum autem id quod Increatum est, mutare convertique non potes :Porro rationale Omnepotestate liberum est: quare
in eo imo quod rationalis es, is intellaem , liberi est arbitris: in autem creatura, mutabIlis p testatem babet manendi, cyprocedendi in bono , i in deterius prolabenda. I um statim adjicit, Μinime capax es paenitentiae, quoniam corporιν exsperi: Nam homo propter corporis imbecillitatem parriremiam s consecutus . Quibus aperte edocet Angelos haud esse capaces pC nitentiae , non quod digredi non valcant ab eo, quod semel clegerunt , Ut vult S. 1 hornas, sed quia destituti sunt divina gratia , quae ipsis nusquam est tribuenda, pr pterea quod clim corpore caruerint, excusationem imbeci litatis, ut homines , in Peccati veniam pretetexere non possunt , ob idque longc gravit is quam homines intolerabiliusque peccaverunt . Unde de
bonis Angelis subdit . Difficiater in malum morites , sed non inmobiles et Nunci vero is immobiles ron natura , sed gratia , adb Ue ad id quos JUὰm b.
Eandem electionis firmitatem, & stabi- litatem in bonis, non nativae obfirmationi,' sed Dei beneficio tribuunt cieteri SS. Patres. Sic S. Augustinus libroeta. de civitate Dei cap. I. Cassum, inquit, Angelorum voluntarium iustissima poena sempiternae iselicitatis obfrinxit: atque in eo summo permanentibus eaeteris, ut desua finesne premansione eerti essent , tamquam praemium suae permansioηις , dedit. Censet ergo S. Augustinus S. Angelos illam firmitatem in bono non habere ex natura sua. Idem sentit S. Prosper in libro primo de vita contemplativa cap. q. Voluntatis ,
inquit, sanctorum Angelorum fuit quod matis sponte cadentibu3. ipstin sva dignitate manserunt: Et soano iustoque iudicis actum est, ut quae , fuit eum Deo pito permanendi istan. tas , feret permanendi voluntaria , 'lixque ηeresstar . Unde Gennadius cap. 62. de Ecclesiasticis dogmatibus , Hirtutes , i quit , angelicae , quae in divino amore Maepersiterunt, lapsis sverbientibus Angelis, Ma
munere retributionis acceperuηt , ut nulla
iam rubigine surripientis culpae sedantur . Non c go censent S. Patres Angelos beatos natu A sua esse immobiles , sed tantilm divino beneficio, Nam ut loquitur S. Isidorus, si natura incommutabiles essent, Diabolus non utique recidisset. Hanc veritatem prae caeteris apertissime docet S. Fulgentius libro de fide ad Petrum cap. R. qui humanam libertat m cum Angelica conferens, ait; D possibile esset ,
ut bumana natura postqvam a Deo aversa bonitatem perdisti voluntatis, ex seipsa rursus eam babere potuisset, multo sibilius hoc natura haberet Angelica: quae quanto minus gradatur terreni corporis pondere, tanto magis bac est praeita facultate : Sed senit Deus unis bona voluntas bominibus detur, quam sic amia Ierunt angeli ciam baberent, ut amissam deinceps habere non pessat. Subscribit Rupertustio. F. in cap. s. Ioannis 3 Nam is angelica natura inqui , malum potuit facere , fecit, is facit: is bumana natura , malum potuit facere, im Deis. Et quidem s. AM:
si firmati sunt, quia masi quidquam a seipsi jaciente , id es , malam faciente , tes
Deo principi suo adhaerere maluerunt, in hoc
remuneratisnem acceperant, ut deinceps ma
98쪽
0μrum potentiam , sed per Avinae voluntatis
Potest etiam suaderi veritas Conclusionis ex pugna illa inrer sic bonorum Angelorum, de conflictu qui ex sacris libris colligitur, ut legimus apud Danielem Io. Cap. ubi juxta explicationem Pelusiotae Epistola 8ς. Persarum Angelus aegre serens, quod Iudaei pessimis suis factis iram Dei, ac servitutem perpetuam mereri pergerent, eos a captivitate liberari nolebat: Huic vero Angelus alia ter obstabat, qui justitiae Dei bonitatem anteponebat, cuique favit Deus juxta ejusdesiderium, sententiam ferens cui sentcntiae uterque AngeIus assensum praebuit . Non igitur ad id quod intelligentia, & voluntate semel arripuerit, immobiliter Angelus haerescit. Probatur insuper ratione Neologica : Dum Angelus cligit aliquid revela est liber , di operatur libere; quippe cum possit rem eligere vel non eligere: sed post factam electionem nihil est quod ipsum necessitet, ut non possit electionem saetam revocare, &sententiam mutare et Ergo etiam post electionem revera est mutabilis. Maior patet ex priori Conclusione : Minorem probat
divares lib. cap. I . 8e ex eo Marti nonus:
Si Angelus non Posset propositum mutare , illa immutabilitas esset repetenda, vesex parte Dei Angelum necessario ad unum actum determinantis; vel ex propria Angeli natura, quae propter suam dignitatem,
re persectionem fingi posset immutabilis in
sua electione, sicut Deus propter suam naturae praestantiam in omnino invariabilis :vel ex actu ipsius voluntatis, qui hanc invertibilitatem cx natura sua exigeret HI ex
habitu, aut alia dispositione addita voluntati, & exactu relicta: vel denique ex parce intellectus, & modo intelligendi , quo
oluntas erga unum objectum ita dirigeretur , ut ad aliud non posset determinari: sed in neutro capite haec immutabilitas remit Potest.
μη quidem primo ex parte Dei: Tum quia
Deum non deceret necessitare voluntatem
in actu malo: Tum etiam quia loquimur hic de Angelo spectato naturaliter , ut Deo
si best, veluti causae primae naturaliter ope-santi secundum exigentiam causarum secundarum ue ac proinde non necessitanti, nisi sit
aliquid quod id exigat ex parte causae se
Neque etiam ilia immutabilitaι praetexis ex Fragen TMOL Tom. IV. natura ipsius voluntatis: Tum quia non est fingenda major mutabilitas voluntatis Angelicae quam iudicii: atqui potest variari , dc corrigi judicium Angelorum sicut de
falli : Tum etiam quia licet in voluntate , quae non potest a bono deflectere , immutabilitas in proposito, & electione sit magna
ersectio; non tamen ita in voluntate quae eficere potest: Imo magna foret imperf2etio non posse corrigi, Ae a malo desistere; quemadmodum intelles iii erroris capaci , magna esset imperfectio non posse errorem dedoceri, de abjicere: atqui voluntas Αngeli peccare potest, ut Ec intellectus errare: Ergo esset ei imperfectio summa si suum actu revocare non posset . Tum denique quia talem Angelorum naturam , & perseeti
nem non agnoverunt sancti Patres. Ner etiam exparte actur Doluntatis: Ouippe ctim hic nec liget, nec potentiam astrin- fiat, quoniam illum natura praecedit, &ab illo non constituitur in actu primo , secum dum quem tantum est potens aut impotens , sive ut primo actum producat, sive ut productum conservet. Quod autem dicunt aliqui necessitatem immutabilitatis oriri ex impetu quo voluntas Angelica in suos actus erumpit 3 vanum est : gratis enim supponunt Angelos summo quodam conatu semper operari. Deisi, licet toto conatu voluntas operetur, tota libera est, de potest actum non elicere, vel elicere oppositum :Potest item deponere postquam elicuit : uidni ergo mutare in oppositum, de quidem toto conatu, si sit opus. Sanc ex hac len tentia Adversariorum sequeretur Angelum poste naturaliter reddere st impeccabilem in futurum: potest enim amare Deum toto conatu super omni actu naturali , itemaue detestari toto conatu omne peccatum ;aa id enim suppetit 3c cognitio, de voluntas Ergo si aliunde non possit mutare talcm clectionem, constitueret se impeccabilcm. Nsque etiam ex parte babitur , dispolitionι, ex actu retictae: Tum quia habitus, de dispesitio praecedens a tum electionis non
necessitat ad Hemonem, sed in hoc subditur voluntati, sit ponimus enim Angelum libere eligere non obstante quocumque habitu vel dijpositione praevia: Ergo neque necessitare potest ad perseverandum in electione tam facta. Tuin quia talis habitus vel dispositio non potest efficacitis influere in
conservationem actus quam in primam productionem. Tum etiam quia talis habitus ,
99쪽
vel dispositio nunquam pol cst privare voluntatem sua naturali, & intima potestate suspendendi influxum suum, vel perseverandi libere in ami, quem libere elicuit: P etest ergo non cinstante tali habitu vel dispositione, libere cessare ab illo actu, Niterum eligere libere; quidni ergo, si velit, ad contrariam electionem transire λ Adde quod non videatur credibile in primo instanti gigni posse a quolibet actu tam intensum habitum in voluntate Angeli , ut
eum nequcat superare, cum etiam inveteratos habitus homines superent, & evellant. Deinde habitus tantum inclinant potentiam ut facile possit similes actus, non autem ut possit oppositos edere . Non denique ex parte antellectus, mori intelligendi: I um quia Angeli mutare possunt ludicium, & iam amore indignum existimare id quod antea putaverunt esse amabile, atque re ipsa amaverunt. Insuper ,
Angeli naturaliter possunt falli , maxime suando judicant ex cq c turis, di signis
incertis, &obscuris, fallunturque non raro Daemones circa tentationum exitus, &eventus libere futuros, & circa mysteria ,& dispensationes gratiae: ergo ex parte Iudicii seu modi intelligendi, non cst ratio persistendi necestario in electione pritis sacta, sed potitis est ratio eam prudenter mutandi in contrarium. Tum quia , etiamsi idcm omnino sim per staret ludicium quod habuit quando libere elegit, exinde tamen
non sequeretur voluntatem non poste actum suum mutare; etenim sicut judicium illud non praedeterminavit physice voluntat m, sed illo polito, & stante voluntas libere clegit id quod amplexata est , potuit-9ue non eligere etiam in sensu composito,
id est, componere non electionem Cum tali iudicio: Ita non Praedeterminat ad actum continuandum. sed voluntas omnino ex se manet libera ad continuandam clectionem vel deponendam . Denique Angeli de facto mutarunt V Iuniatcm, mali vidclicet, qui cum caeteris aliquo tempore fuerunt boni, & Deum amarunt. Immo quotidie tam boni, quam mali Angeli mutant suas voluntates : Hi dum desistunt tentare , videntes twtationes potius prodesse , quam ' sic : Isti
dum tandem deserunt , quos a vitii . stu-sra avocare studucrunt .
Objιcies mi , intellectus Angeli immobiliter adhai et eis, quae intelligit, & judi-
cat : Ergo voluntas similem habet immuta bilitatem in suis electionibus: Patet antecedens , Angelus enim apprehendit conclusiones in principiis, unde iudicat de rebus cognitis, quemadmodum homo de primis principiis: sicut ergo homo primis principis immobiliter adhaeret; ita etiam Ang lus adhaeret omnibus , quae apprehendit ,& judicat : Consequentia ctiam est evidens , voluntas enim sequitur intellectum,& modum illius operationis imitatur . Respondeo primo negando antecedens: Falsum est enim Angelum invariabiliter adhς- rere eis , quae cognoscit . Falsum pariter ipsum cognoscere conclusones in princi
piis , quippe virtutem habet discurrendi ,& revera e us cognitio discursva est . Respondeo 2. negando consequentiam: Sicut enim non obstante illa intellectus determinatione. voluntas in prima sua elee ione fuit libera, ita etiam facta illa cle. Etione remanet adhuc libera ad eam relinquendam , aut aliam eliciendam ἔ quippe clim intellectus in utraque reperiat sussicientem rationem qua possit appeti. Adde quod voluntas sit intellectus Domina, eoque longe liberior; si bindeque non obstante intellectus iudicio, potest quod sibi
Obiicies secundo Adhaesio ad finem ultimum, seu intentio illius consequendi, est principium omnium electionum: Sed Angelus immobiliter adhaeret fini ultimo. quem sibi destinavit: Ergo etiam immobiliter adhaeret omnibus aliis rebus quatenus ad illum finem ordinantur. Distiquo minorem, immobiliter adhaeret fini ultimo per determinationem extrinsecam, nempe dum finis ultimus ita efficaciter movet voluntatem per sui propositi nem claram, de evidentem, qualiter Deus intuitive videndus determinat beatas mentes ad sui intuitum, & amorem, concedo δper determinationem extrinsecam , quς pr veniat ex immobili clectione voluntatis adiprehendentis finem ultimum verum , vel
apparentem, nego. i. uanquam enim Beati immobiliter Deo adhaereant, & Daem nes obdurentur in illa voluntate, qua divinam aequalitatem tanquana finem ultimum
sibi proposuerunt, nihilominus haec dete
minatio non pinvcnit piaec ire ab intrinseco, sed ab exti inseco , in Beatis quidem ab obiecto clare apprehensio , in Damn tis autem ex negata gratia , qua possint
100쪽
revocare sentcntiam , & poenitentiam
Dices r. Quo voluntas est persectior , & liberitis eligit, eo vehementius , & majori affectu adhaeret rei electae; sed voluntas Angeli est persectissima , & liberrime
eligit, quia non ducitur ex passione , sed ex se so Ia se determinata ergo in Eligendo
ita assicitur circa rem electam , ut ab ea non possit amoveri iaNego mafiorem t Non enim est necesse ,
quod voIuntas liberior maiori a flectu seratur circa objectum suum: imo quo liberior est , co magis poterit suum a flectum moderari, & temperare. Adde quod etiamsi summo affectu feratur erga suum objectum, inde non sequitur, ouod invariabiliret in ipso affectu subsistere debeat ἰ etenim proe dem libertate poterit ab eo cessare, & praecipere intellectui, ut alia consideret, quibus ab illius objecti amore dimoveatur, &in aliud tendata Dicet q. 1i Angeli essent vertibiles, &mutabiles , essent pariter capaces pςnitentiae: sed falsiim conscquens: ergo & antecedens. Major constat ille enim eli capax poenitPntiae , qui pravam voluntatem potest abiicere, di revocare : Minor etiam patet, si enim capaces essent poenitentiae, haud dubium est . quod aliquando poenitentiam e stent, aut sulcmeorum aliquis rcsipuissct . Nera maiorem , Descctus cnim poenitentiae in A ngelis non provenit ex eorum voluntatis immutabilitate, sed ex negato sibi
divinitus auxilio supernaturali absollate ne .cessario ad veram poenitentiam agendam ,& ex eo, quod sint in termino ; si enim inflatu viae, & ante indictam corum aeternae damnationis sententiam, gratiam poenitentiae ipsis conccssisset Deus, revera poenit rc potuissent, & veniam impetrare : Quinniam autem sunt in termino, nec ullo divino adpta nitendum auxilio donantur, idcirco poenitere non possunt .. Dices F. AngeIus est subtili stimus in natura, necnon est vehementissimus in opeiando, subindeque ejus vosuntas totaliter
se immergit oblecto, quod elegit, & cui adhaeret , & ab eo non potest revocari :Ergo post primum actum est immutabilis .
Nego e sequem am : Quantumcumqu. enim Angelica voluntas in via exjuens ob Ie in appererer se re quantocumque Lo
rotu ui illud tenderet, ponet tamen pro libito illud ab icere, ut supindiximus. Dices f. Flectionis mutatio provenit vel ex eo quod eligens aliter disponitur , vclquia rem aliter apprehcnd it Post elactionem,
quam antea: scd neutrum nabet locum in
Rngelis: Non p imum, quia non habent passiones, nec ab extrinseco suam inte nam dispositioncm accipiunt : Non etiam secundum, quia Angelus habet perseestissimum lumcn I adeoque pri mri apprehendit id omne, quod cognoscibile est. maxime
circa interitionem , & cI cetioncm ultimi finis; cium enim e1 res summi sit ponit cris,& momenti, verisimile est, quod Angclus omnem suam intellectivam virtutem impendat in hac cognitione sormanda. Nego mirarena: uamquam enim Angelus
perso limine illustretur, nihilominus totost
errare, uti de facto erravit apprchendendo aequalitatem cum Deo sibi esse possibilem.& illam appetendo h lectio enim mali semper praesupponit errorem , vel saltem
inconsiderationem ex parte intellectus, maxime quando non peccatur ex certa, &d terminata malitia; adeoque potest non eo se plena apprehensio ex parte intellectus ubi est error, vel inconsideratio . Itaque diciotest , quod Angeli mali habuerint istauo judicia simul : Primum , quod boηum esset Deo subiitrer es, ipsi obtemperare; 'ccuri
dum . quod ρι opria excellentia esset bonum appetibile : Unde factum est , quod etiam stante priori judicio , nihilominus moti sunt ad sequendum posterius , videlicet adcligendam propriam excellcntiam : & sic non obstante cognitione medii, Se finis debiti , potuerunt alium sibi finem, nempe
propriam suam excelIentiam appetere.
I abis: Quo praestantius est lamen intellectus , co tenacius voluntas ob octo adhaeret sed Angelici intellectus lumen fuit
pi aestantissimum : Ergo illorum voluntas ita, si imiter adhaesit objecto elacho, ut nullatenus ab eo potuerit removeri . Minor constat : Probatur major expellentia qua patet . eos qui habent miniis persectum intel Iectum, puta pueros, & muliere,, ctiam facile a propria sententia dimoveri.
Respondeo ad majorem : Quod licet ad .haelio voluntatis sequatur illustrationem intellectus , & eo firmius voluntas objecto e laeto adharat , quo majus in eo bonum depraehendit ν tamen inde non sequitur , quod ipsum non possit abjicere pro sua li- bertate . Ad minorem autem dico , inde quidem siqui, quod Angeli non tanta factis