장음표시 사용
161쪽
praedicto Deuteri Cap. Sed hoe non obstat, quo minus omnI-hus afflictionibus, quae populo aeciderint, ea divina comminatio recte conveniat, secundum dive sos istius populi status, sed praesenti rotaliter, & adaequate. qnod ad Israelis iustam punitionem spectat. Huie meae resolutioni noviter opponit Doctissimus Uir primo , quod plurimos Christianos Doctores legit, qui hare verba de Babyloniea captivitate intellexere . & Nehemiae verba in suae sententiae eonfirmationem adducunt. Secundo , quod aliis afflictionibus Judicum tempore, talia Deuteronomii verisba non fuerunt applicita. Antiqui Doctores de captivitate praesente haee verba intellexere cum Nicolao de Lira, aliisque plurimis, quos non dubito Doctiss. Virum legisse: Sed tot cum difficultatibus inde emeria gentibus, ut vix ab ipsis se extri ea re possint ; ita ut Lira de quovis singulari Judaeo, qui Christo nomen dederit, totam illam populi reductionem , & seminis circumcisionem intelligere velit: Alii, quod totum negotium erat spirituale . de in adventu Christi. dc Evangelio plene completum. Tremellius de Iunius in notis marginalibus nil praeter promissiones Evangelieas intellexere, quidquid textus litera reclamet: Nehemiam citant, sed de Babyloniea captivitate nee verbum ullum. P stea non solum Chiliastae, sed etiam ex Resormatis , hute captivitati verba ea applieuerunt: Et Pauli Prophetiam insequentes carnalem, quem dicunt. Istaelem, suam corporalem redemptionem experturum . agnoscunt : Sed Christiani eum
sint, in Christo futuram esse praedicant; non vero absque illius fide: Sieque, & non alio modo. Apoealypsis praedictiones explicari posse eontendunt. Talis est veritatis vis, dc fortitudo. ut eum nulla via possit convelli, plurimis, quamvis irriatis , conatibus invaditur. Quod autem ab Nehemia pro ea eaptivitate eadem verba adducta suerint: suffieienter respondi, quod ei eaptivitati recta divinae comminationes adaptabantur, cum non nisi propter Legis praevaricationem . Israel eam periclitabatur: & si popuIus tune vere resipisceret, Deus suum verbum adimplere erat paratus, ut in textu continetur. Quod vero praecedentibus asi fictionibus talia verba nunquam fuissent applieata. nil probat . si enim eo corrupto tempore aliquis Propheta captivum Populum admonuit . fortasse eadem verba allegaverit. & satis apte. ut probaret non nisi per poenitentiam . libertatem obtenturum e sed nunc non memini talem exhortationem legisse. Uerum da. to quod sic est, ut Doctissimus Uir eontendit, nulla, ut ait,
est proportio illarum captivitatum, eum Babylonica, ob rationes , quas ibi adducit.
162쪽
Intentum Nehemiae erat populum ad exactam poenitentiam suadere , di Dei comminationes , quarum effectum experiebatur , di absolutam misericordiam, si resipisceret. ob oculos proponebat. An hoc obstabat, quod haec maiori. & erud Iiori captivitati non convenirent i Nec credere posset, ut dixi, Nehemias, in ea captivitate omnia. vel praecipua in legis m Iedictionibus contenta, fuisse executa r quia populus non ade relegatus fuit , ut ad extrema terrae diceretur di sipersus, sed tum in proximas regiones captivus ductus. Sed hic respondet Doctissimus Vir, quod haec sunt hyperbolica: Tamen idem dixerat Deus absque hyperbole Cap. xxx. vers. sq. Nam diasperget ta Dominus in omnes populos ab extremitate terra usquaad alteram) extremisatem ejus a di cum talem dispersionem in hae captivitate vere realiter, & sine hyperbole peri litemur, quare ea verba hyperbolica censebimus e Non talis fuit dispe so Babylonica , neque ita miserabilis, & populo extreme m lina : quippe quoad religionem libertate gaudebant, neque ad extraneos ritus, nisi rarissime fuere coacti: in suis Synagogis degebant, ut hoc tempore; & in captivitate absoluta, quam Deus nobis comminatur, oppositum praedicitur: ut servissrah allanis, quos non noveras tu, aut majores tia, lignis, θιapidibus. Nunquam Israel in Babylonica captivitate idolol triae crimen commisisse legitur; neque de eo ab Esdra, aut Nehemia accusatur; potius ex hoc dumtaxat vitio rediit emendatus , Non ergo ibi Deos ex ligno , & lapide adoravit: Maxume postea plurimi in Christianismum ingressi pristina idololatria insecti fuere, & adhuc inficiuntur, originis. & patriae Isgis penitus obliti: Hi sunt Dii alieni quos maiores non cognoverant e quippe Caldaeorum. Ec Persarum Deos Israel, & n stri maiores haudquaquam ignoraverant, maxime novos, re centes . quos Christianismus sibi adinvenit. Neque in aliis. quas inhabitant per totum mundum, regionibus idololatriam invenient, in quam misere impingant, nisi Chiistianismum amplectantur, in quo Deos ex ligno, ex lapide, ex farina, &vino adorare cogantur. De hae igitur eaptivitate sacrum or
culum intelligi oportet, non de illa in qua id Israeli minime
eontigit. In hae civitate sertur, quod in via vitulina reope eeelesiam de sancta Capella, aliqui Judaei hostiam consecratam obtinuere, quam in aquam serventem indiderunt, & tanta sanguinis copia promanavit . ut per ostium egrediens ad plateam usque emuxerit: Quo viso , hostiam collocarunt oc pro miraculo id templum constructum fuit. Judaei capti aliqui filerunt comis busti: Plurimi, ut periculum evaderent, Christianismum amplexi. Haeclictoria. legitur in breviario Amsteludamensi, ubi hujus
163쪽
hujus miraeuli fit commemoratio. Simile etiam in mira lohostiae Braceiensis. Similiter Matriti , ubi Judaei accusiati quod Christi imaginem verberaverant, eamque ipsos allocutam : Si sum Deus vester quare me verberatis ρ Quod aliqui ineormentis consessi ad triremes damnati, alii, qui negarunt, vivi coneremati, & templum ibi Christi ab iniuriis titulo eos- struthiam. Huie spectaculo ego fui praesens, nec talia passi sue rant in Babylonia ut adorarent Deos ex lapide.
Praeterea extremas afflictiones Deus eo tempore adventuras praedixit, quas reserre non opus est, Se populus Babylonis nunquam expertus: Sed ibi pacate vivebat, domus construebat, &vineas plantabat, juxta Hieremiae vaticinium : Legem servabat rProphetas habebat: suis bonis fruebatur: & cum tempore Η sueri regis in periculo versiarentur Judaei statim miraculose servati fuere, & totum malum in inimicos detortum, di quod mirabilius, per Judaeorum manus executa vindicta. Prosecto non adeo eXtremos labores tune patiebantur . siquidem obtenta redeundi in patriam permissione, maluerunt in iis provinetis manere, & per alias quamplurimas spargi, quam in terram, Kenaham redire: Evidens signum, quoὸ ibi non experieba tur quod Dominus dixerat :. Et In gentibus Iliis non requisses, nee eris quies planta pessis tiar Dd dabis ἱM Domlaus tibἱ cor re pidum , is moerorem animi: Erlaque vita tua suspensa HM e ν gione , pavebisque die , is nocte : Mane dices, quis dabit noctem : nocte, quis mihi dabis Sem, pra cordis pavore o pravise oeulorum tuorum , quod Udebis. Si haec periclitarentur . satis liberi, & laeti in patriam redireut , sed sciebant omnia ,& his deteriora aliquando populo Israelis eventura: Ideo eam Iibertatis umbram sere omnes contempsere. & redire noluerunt, praeter paucos Ex quibus quod in ara tum In navibus vendit; rediissent, non novimus, cum aperte futurum praediceretur in sacro textu : Et deducet te DomInus in a diptum Mnavibus di Exponemini venales inimicis vesHs in servos, ct an- cIlias , o non erit emptor. Hoc quidem in Babylonica non con . tigit ; sed post reditum tempore regum Graeciae, & AEgypti: tandem in Uespasiani, & Titi captivitate. Si igitur haee omnia, ut a Deo praedicta , experimur in hac, quare ad aliam praecedentem captivitatem recurremus ' Quam longum foret Doctis. simo Viro referre, quae iste populus in diversis regionibus, Praecipue Europa, passus fuit' quam juxta divini verbi litoram , quin aliquid, neque ad minimum desecerit fNeque textus verba de eaptivivitate Babylonica intelligi patiuntur i in quibus asserit Dominus Quod eum conmersus fueris ad Dominum Deton tuum, auscultatibus mei ejus, secundum
164쪽
ex tota anima tuae reducet te Dominus, dic. Erat ergo conditio necessaria. quam Deus ab Istaele exigebat, ut ejus misereretur, di agentibus redimeret, quod vera poenitentia resipisceret, di ad eum converteretur. Tune quaeso a Doctissimo Viro. an Israel in captivitate Babylonica tali poenitentia com punctus fuerit i an omnia quae Deus praeceperat obediens fecerit , an sanctus, di eius voci toto corde, ec anima auscultans,
misericordiam, & redemptionem impetraverit ρ Hoe asserere nequit, cum oppositum ex sacra, & humana historia eviden ter probetur. Non legimus, quod in ea captivitate populus ad Deum clamaverit, ut in AEgypto , & aliis afflictionibus tempore Judicum. Verum quidem est, quod ab idololatriae crimine abstinuit , sed alia plurima contra divinam legem tunc egitIe, evidenter constat, ut mox probabimus. Major pars populi Dei misericordiam eontempsit, & inter gentes vivere maluerunt, quam in sancta patria, futuris laboribus perterriti, sacrum templum, & sacrificia minime qua rentes. At qui cum Esdra venerant, non magis iusti, sed diversis peccatis contaminati, adeo ut lanctus Propheta publice populi peccata lugeret; praesertim de illicitis connubiis cum alienigenis. Postea Nehemias, quamvis populum ad poenitentiam adduceret, atque de Lege servanda foedus innovaverit , enormia peccata, quae tunc committebantur, detestatur,ec de Legis praevaricatione populum , di principaliores, redar guit , & criminature qui Dei Sabbatha publice praevaricabantur : torcularia eo die calcabant, & alia servilia opera exerceri ibant. Non ergo sancti, neque poenitentia digna compuncti redempti fuerunt. Sed quae facinora contra Deum . & homunes fluenti tempore populus ille non perpetravit f homicidia. incestus, latrocinia, tyrannidem, sacrilegia , Odia, contentiones : Haec vulgarissima fuerunt in populo, facerdotibus, atque principibus r adeo ut tempore Antiochi publica ab eo idololatriae gymnasia postularent, & plurimi praeputium recludere, aut restituere conabantur ut circumcisionem velare posis t. Tandem schismatica templa contra Dei praeceptum erexere , quorum unum plusquam per trecentos annos duravit.
Postea haereses exortae, quibus populus a tota Legis observa ti/ tacite dissuadebatur , animae immortalitate , atque vita aeterna penitus negata; &, si vobis crederemus, detestabile Deum humanatum necandi crimen. Auscultaverant ergo voci Dei Babyloniae, ut Deus suum verbum adimplens eos ex omnibus populis colligeret, & eorum , & seminis cor
da circumcideret ut viveret' Hoc non fatebitur Doctissim
165쪽
Quod si hoe non fuit . quia populus noluit resipiscere, ob idque nee Deus quam promiserat absolutam redemptionem enseeit, eorporalem neque spiritualem: ergo ea magnifica ex Dem monomis promisso de illa captivitate intelligi nequit. Sed quis id eordate crederet, cum Nehemias facta iam ea redemptione misera. 8c laboriosa, conqueratur Deo quod erant serta in propria patria, quod aquam suam-singua sua pretio emebant. Quot labores in civitatis. & templi fabrica, quot postea temporis decursu non sustulere Iudaei Propter peceata, quae in dies multiplieabantur , diversis principibus semper subiecti. usque ad extremam ruinam per Titum. Quot millia emptiti rum servorum ex Judaeis Ptolomeus Philadelphus ex aerario regio libertate donavit φ Quomodo haee eum iis verbis eompatiuntur : quod quando Israel voei Dei austultaverit. & totam legem servaverit, toto corde & anima poenitens ad Deum revertatur φ Luamvis ad cardines caesi fueris dus arus exinde te retrahet Domistis Deus tuus, multiplicabit te Nusquam patres tuos in terra quam 'ses dederam, is circume dam cor tuum,
semisis tia, ut ames me toto corde tuo, o tota anima tua, ut visas. Inpertinenter textum adeo repetitum integrum huc
adducere videbor, sed eum eius claritatem divinam inspieio , contineri non possum, quin s Epe repetam.
Quod Israel propter Christi mortem nullis beneficiis privatus est. Quod Israel non potuit nec poterit suum Messiam occiderer aliter verbum Dei omnino.
Dustraretur. Fosequitur Doctissimus Viri in d omnes miseriae quae I .raeli adveniunt post mortem Christi effectus sunt illius peristinaeiae, quippe suum Messiam non solum non agnovit, sed etiam erueifixit: ob quod detestabile erimen divinis pro missionibus utpote indignus minime fruitur, potius in bane extremam captivitatem relegatus, dc a Deo abiectus. usi ego antea respondi, sed nune obiter scire vellem, quibus beneficiis a Messia obtinendis privatur Istael ob sui infidelitatem ζ Quia carere regno terreno, potentia, divitiis, summaque inter homines libertate, Evangelium nee flocci facit. Omnia haec potius contemnenda suadet; non ergo fuisset magnum supplietum Israeli. hie ob sui infidelitatem privarit praeterquam plurima mna, quae Christo nomen dedere, suam potentiam penit
166쪽
nitira Imisere, & Mahometanis regibus parent, sicuti & Eeelesia Christiana Graeca sub Tureae imperio ab aliquibus annis gemit , di tamen non est Christo infidelis. Quid ergo Istasi ptristaret si Evangelium recipiens Palestinae regnum adhuc obtineret Prosecto fecitndum Evangelii doctrinam id non foret aestimatione dignum , potius ut terrenum , ct caducum maxime contemnendum, sublimioribus dumtaxat , atque coelestibus
intentis. Quod si velit Doctissimus Uir intelligere, quod Israel
privatur vita aeterna quia Christum non credidit, hoe sic asser re debet ut Christianus , oppositum asserunt Judaei, ut Judaei equod nisi post hane mortalem vitam, neutri probare possunt. Verum tamen quod Israel non posset suum Messiam vel non recipere, vel crucifigere, iam dixi in primis scriptis, quod
quidem evidenter constat, cum Dominus sempor per Prophetas clare promiserit, quod in adventu Messiar, S redempti
nis, Israel erit sanctus, quod eum Deus ipse a suis sordibus, ct peceatis emundabit, quod ἰmmistet Spiritum sanctum suum
super eum, Θ omnes a minimo usqua ad majorem Deum agno scem, ut ei laserviant, di lubentissime obediant: Ideo tale fa cinus tunc populum committere est impossibile. nisi Dei promissa frustrari posse credamus. Contra hanc responsiouem urget amplius Doctissimus Virtouod licet Dominus in sacrisiitteris dieat se homines purificaturum , & mundaturum I hoc intelligendum quantum est ex parte Dei, qui medium sufficiens pro tali purifiearione gratiost concedet: huic tamen divinae gratiae potest hominis malitia repugnare ita ut essectus minime sequatur; Siquidem homo liberum habet arbitrium , ut resistere valeat Dei admonitioni, de ut medium pro salute necessarium penitus abiiciat, ae in suo peccato, di immunditia persistat. Pro cujus probatione Mach.
verba adducit, Cap. xx Iv. vres. I 3. Pro ἰmmuniaria tua se Ius , eo quod mundavi te, sed non es mundata ab Immundisia sua. Hunc appellat textum omni exceptione maiorem: Sed non video, quod inde aliquid contra meam solutionem possit
Doctissimus vir colligere. Nemo negare quit, quod Deus omnes homines sanctos esse velit, quod praesertim Israeli sanctissima dedit praeeepta, ut secundum iustitiam vitam illam degeret : quod non solum dedit, sed di in lege, & Prophetis,
eorum observantiam commendavit, pinnam, & praemia oe
lis sitis objiciens, quae sumetebant, ut si Israel parere vellet, ab omni petrato abstineret, di iniquitatibus non se eontaminaret, atque iam ob humanam stagilitatem aliquando in iis immundatus, Prophetarum admonitionibus resipisceret, & ad
Deum converteretur. Hoe nullus hominum negare potest,
neque theologus aliquis dixit, quod gratiae sumetenti, seu
167쪽
excitativae, homo libere nequeat resistere, di de facto non ac
sentiri. Sie intelligenda verba Prophetae, praeter omnes com mentatores Christianos unice adducam verba ex notis marginalibus Tremellii bc Junii ad hune versium. Sie explicant: odem verbo prace ἰ re mandata, ct tollas, ac tamdiu per Prophetas ἰmpe M. Liceat ergo mihi cum doctissimis istis Christianis Doctoribus verba haee intelligere, nempe quod ibi Deus solum criminatur Judaeos, quod eum salubria praecepta ipsis dederit,
atque eorum observantiam per Prophetas inculcaverit, ii tamen eorum vocibus non austultarunt.
Insuper idem intentum Doctissimus Uir amplius firmare contendens ejusdem Prophetae verba adducit , quae praeallegata confirmare putat ex Cap. x I. vers. 2I. ubi postquam Dpminus populum las gratiam reducturum promittit, ae lapiaeum eorablaturum , cameumque Indisurum , ut in viἰs suis ambulent,
ct jura disina obedisnter servent, is essetant. ut sit eis is
Deum, si vero eἰ in populum; addit -υ a I. sequent: at Eris quorum anisus aluit latἰma detestabilia , o abomisatisnessorum: viam suam is evise 'sorum reponam. Sie explicant praefati Doctores: q. se dabunt is penitusimam idololatriam, o adhoebunt ipsi: optime quidem, quia in universali redemptione, ut expresse in priori scripto dixi, plurimi non solum ex gentibus, sed etiam ex Iudaeis, iram Dei sustinebunt. propter crimina, quae ipsos divina illa gratia efficaci indignos reddideret sed quid hoc cum tota ecclesia, cum universo P pulo , cui talis gratia promittitur, ut in viis Dei ambulet. Se obedienter divinae lehi pareat, ut non amplius ab eo avertatur rhoe promittit Dominus se facturum : hoe est, eorda cistumeta dere , lapideum auferre eor, o carneum, id est molle, obe diens, ct morigerum, didere: hoc est: fariam ut is υlis meis ambuletla, ct mandata mea serveth, er nunquam a trus ume recedatis: atque legem ponere in eordibus eorum, ne amplius pravarisentur, ut antea seeerant: & similia, quae pallim in omnibus Prophetis oecurrunt ἰ quibus non quomodocumque,
sed effieaeiter se Deum facturum promittit, hominis malitiam
evincens, extinguens, & ad summum bonum movens . ut es-
sectus ab eo praedictus infallibiliter exequatur.
Quod si libertatem respicias, & sie philosophati lieeat, sicuti Judaei, ita omnes gentes, utpote liberae, potuerunt de facto Evangelium non admittere: quod si fuisset, in nullis es.set facta Cnristi redemptio, illeque frustra in mundum venisi set. Suppositum est doctrina Doctissimi Viri, consequens est verum, sed impium. Libere quidem assentiebantur gentes, sed de facto non poterant omnes non assentiri, plurimis effica- ei gratia concessa.
168쪽
Sed his addit Doctissi Uir : me praevenisse solutionem argumenti , quod statim contra hane doctrinam pullulabat, ideoque subjunxi: Non quod Deus lιbero hominis arbitrio υμ sit ili rurus ; sed quod ex usuentia gratia homo fere semper inclinabiatur in bonum uisic finis imponatur peccato. Sed contra hanc meam propositionem acerrime insurgit UirDoctissimus, de idem quod fecerat argumentum contra liberi arbitru laesionem nune facit contra gratiam . quam dixi nulla vi illata libero arbitrio hoia mines ad bonum infallibiliter perducere: Sic disputans quia vel hae gratia posita potest homo ei resistens oppositum operari, vel non Sed necεdlario acquiescere e Si primum dixero, habet intentum : si secundum , iam amplius libere operari nequit ;sed necessario id ad quod per divinam gratiam cogitur. Hoc argumento Doctissimus Vir non solum me, sed totum Probatur Christianismum oppugnat signoscat mihi deprecor , si licen- gratia eE-tiori hoc loquendi modo utar) gratiam emcacem ad quam iD- cax, cum fallibiliter sequitur effectus, servato libero arbitrio, nec effectus inmittit, sed clare destruere conatur. Eam Christiani Doctores fassibilitate pignus , quodsuo pret os sanguine generis humani electis Chri- salva votasius emit, unanimes appellarunt : Nostri vero, omnipotentia luntatis lita divisa, atque ejus in inita miseriseiaia , ct amoris praecipuum bertate, ex fectum: & merito, quia si, quamvis Deus emcaciter homi- Christiananem aliquid essicere vellet, hominis voluntas ei resistere defa- & Judaicacto posset, utpote libera; divina frustraretur, & magis de- orthodoxa
penderet Dei voluntas ab humana , quam haec a Deo et cum ra- doctrina. men optime dixerit magnus AugusInus de eorreptione o gratia p. x I v. Magis habet Deus In manu sua voluntates hominum, quam ' uas: & sacra pagina: Cor regis In manu MI. Habet Deus summum imperium in omnes creaturas ; quod absolute verum non foret si hominis voluntas ab hoc imperio substraheretur, quia voluntas Dei essicax , ad hominis libitum frustrari contingeret. Posset quidem Israel, si Doctissimi Viri sementia esset vera, sua libertate utens nolle AEgyptum relinquere, di redemptioni resistere: possetCyrus populum non dimittere . sua libertate utens contra Isaiae oraculum : posIent Paulus, &Lucas peceare, siquidem erant liberi, & si peccare poterantia etiam possent homines fallere Spiritui sancto libere resistentes. Profecto omnium horum, & similium eadem est ratio ; si sup- .
Ponatur Deum hominis voluntatem ita emcaciter movere non
posse, ut effectus in fallibilis sit, libero arbitrio omnino indemni. Sed non poterant Apostoli peccare, quia ut dicunt doctores erant iam in gratia confirmati, hoe est, essica ei Rratia ad perseverandum praeventi : quicquid subtiliter latrent Sociniani contra Del infinitam praescientiam.
169쪽
Quando enim Deus promittit se purificaturum, se peccata
omnia mundaturum, se circumcfurum cor hominis, non quamlibet excitativam gratiam promittit, sed e cacem , ad quam sequatur effectus , ut Deus vult: & tunc facit, quod homo velit eo modo, & gratiae gradu, quo ille scit hominem libere. sed in fallibiliter , voliturum. Sic explicuit Augustinus verba
ex xxx. Deuteronomii a nobis alle rata: circumcidet DomInus eor tuum: dicens: Hac autem es ev7dens pollieitatio gratia rpromittit enim se esse facturum, quod solet jubere ursat.
Divina certe doctrina: Jubet Deus quod eum diligamus. quod legem eius servemus : di quando suae bonitati placet, id ipsum facit in nobis, efficace gratia fortiter suaviter ad se nostrum velle attrahens. Sequebatur I)arili doctrinam, qui expresse ait: Deus es qui format in nobis. Θ voluntatem , O-Ionem: hinc Auptis inus : actiones sunt nosra , ob IIberuma Itrium quod eas est tela: Sunt etiam a Deo ob gratiam qua fa-- , ut liberum norum arbitrium eas producat. N alibi: d Deo factum es, ut velint, quod noste potuissent. Fatemur quidem quod homo suapte natura pol est libere peGeare, & efficaciae gratiae insistere ; sed hoc non obstanti, quando Deus vult per siuam misericordiam . facit quod agat homo, id quod ipse vult, eo modo quo vult, quin haec infallibilitas divinae operationis aliquomodo naturalem hominis destruat libertatem , per abditos, S inaccessibiles modos , quibus Deus hane infallibilem sed liberam in homine mutationem operatur. Sie Augustinus , lib. I. ad Simplic. aeuo. E. Non deflabat
Deo modus, quo mentem Esaia ad credendum applicaret voluntatemque eonjungeret, Et de correptisne, se gratia : Dc o vo- tinti salvum farere , nullum humanum resisti arblarium. Sic etiam in enchiridio cap. xcv I II. Potes Deus voluntatem cre ram , quando voluerit, ubi voluerit, o quomodo volueris, mutare. Eamdem doctrinam edocuit lib. de gratia Chrsi contra Pelag7um Cap. xx Iv. dicens : Non lege atque doctrina lasonante forinsecus , sed interna atque occulta mirabἱΓ, ac Ἀ-usabili potesate operatur Deus in cordisus hominum , non solum
veras revelationes, sed etἱam bonas voluntates. His enim potest liberum arbitrium repugnare, si velit, tamen non volet de
facto; sed in fallibiliter assentietur: ideo Eser. x III. dicitur: Nun es qui possit tua resistere voluntati; & Paulus au Romanos
nono, Voluntati ejus quis resistet 2 Concludere oportet hoc ne- fotium eum magno eodem Augustino, siquidem nostros Theo-ogos Doctissimus Uir parvi facere tenetur. Ait igitur sapientissimus Doctor. Deus mutat cor hominis dulcedine quadam etsi, qua omnem superat carnis delectatisnem, facitque quod homo ex una parte suam sentiens mortalitaetem, suum nihlium p
170쪽
ex altera excellentiam, Θ aternitatem αἰ, peeraia delisias abomisetur , per quas a bono incorruptibili separatur . totam eo tacentiam In Deo lasenlans, ad quem suaviter trahitur,
ct in quem infassibiliter fertur, se ipso, per motum quemdam
omniso luerum , omnino voluntarium , omnIno amorosum λadeo ut nucta major 'si posset esse poena, ac supplicium, quam a Deo separari. Optime quidem de sanctissime, quia licet liber sit homo ut separetur a Deo si velit, quomodo volet si ut addit Augustinus quod enim amplius nos delectat, secundum id
operemur necessa es. Cum hae vera , & orthodoxa doctrina, quae in sacra pagina quodammodo contrariari videntur, facile intelliguntur: Co vera ἰnἱ ad me: Dominus converte nos ad te: Abseelae a vo-bἰs IniquPates ves si Deus es qui aufert in*uitares populi δεῖ r Ite vera digna poenItentiar Domine tu facis in nobis opera no-sra et Facise vobis cor novum , ct spiritum novum: Ego dariis vobis obitum novum, ereabo in vobis cor novum. Ius --mini: ego justificator inser. Haec omnia conciliavit Augustianus, ut supra i actiones sunt nostrae propter liberum arbitrium, quod eas producit: sunt etiam a Deo propter gratiam , quae facit, quod liberum arbitrium eas producat: ideo dicebat Paulus , quod merita nostra opera Dei sunt. Oppugnat etiam Doctissimus Vir Calvini sententiam, qui gratiae efficaci adeo absolutam vim in hominis voluntatem concedit, ut iam non amplius resistere, neque libere operari pota sit: quamobrem omnia merita prorsus negavit. oppugnat etiam maxime Lutherum , qui eandem vim asserens valide iis stinet, quod hominis voluntas nullatenus cooperatur cum gratia , non magis quam si esset res inanimata. Videtur Doctissimus Vir sentire eum Molinistis, qui liberum arbitrium gratiae emeaei de facto resistere posse cum autore suo Molina desen debant ; sed illo , & illis, a Romana ecclesia iam diu damnatis. Nisi forte Soeinianis nomen dederit, qui Deo futurorum contingentium , praesertim. actus liberi hominis, sesentiam denegarunt ἔ ideo cum haec Deus non praeviderit, neque efficaciater, re in fallibiliter determinabit: sed non credo piissimum virum hule impietati assentiri velle. Nostram & Christianam pietatem abs dubio admittit: quod salva scilicet hominis libertate ejus voluntatem ita efficaciter Deus moveat, ut esse-ctiis, quem Deus vult, infallibiliter sequatur. Et cum efficaciter voluerit populum suum tempore Messiae redimere, quamvis populus liber esset ad parendum, certo, & infallibiliter redimendus erat; neque ejus liberum arbitrium de facto voluntati divinae posset resistere, ut in redemptione ex AEgypto non