장음표시 사용
241쪽
C summa eum humilitate, populo praestitit: Soli Deo , non sibi.& Deo gloriam attribuit: non suam misericordiam extollit peccata populo indulgens, sed ad unius Dei misericordiam Israelem provocabat. In suae vocationis, de Prophetiae divinitatem, quae omnes scimus miracula stupenda edidit: In quibus piarima coneurrebant, quae eum ab omnipotente mundi creatore Legatum esse attestabantur. Primo totius naturae quasi directorem se praebuit, & ostendit e & quae effecit miracula hoe praestantissimum habuere, quod non aliquo oppido, non intra Privatos parietes , coram aliquibus facta suere. qui aliis enarrare ad libitum . & secundum suam eredulitatem vellent. Sed primum e ram toto AEgypto & Israele: postea pariter in mari rubro, de in deserto , omnibus videntibus , & audientibus, ut recte , pie dixerit Doctiss. Vir, adeo patenter, ut non posset populus Dei existentiam. Ec Mosis divinam Prophetiam , am-rius in dubium vocarer maxime vestrum Messiam quem in du-ium vocarunt.
Reseruntur Dixi quod se totius naturae arbitrum ostendit: sed quod m
Mosi, mi ius est , divinitatem ad libitum silium quando opus erat, e coetaeula. lo ad se advocabat. cum Domino faeie ad faciem sermonem instituens: toto populo videnter hoe est in coelo quodammodo potestatem habuisse. Aerem ita valide commovit, ut brevi noctis tempore amans aquas maris divideret, itinere Israeli per
siccam concesso e Tonitrua, turbines, grandines, nunquam antea similes visas, mirabiliter excitavit: tenebras per tres co
tinuos dies aeri indidit, ut solis lumine prorsus impedito, earum erastitie, homines locum mutare nequissent: solaribus radiis Israele interim fruente: nee potest excogitari maior in a rem potestas. Sed quid prodigii in aquis non fecit f Eas in toto AEgypto in sanguinem convertit: in mari rubro . ut transitus Israeli seeurus eoncederetur, aquae immensitatem divisit: de nativa fluiditate impedita, solida perstitit donee totus populus transiisset: quae iterum subito liquata miserum fuit Pharaoni. di exercitui sepulchrum. Aqua ex rupe ad sui imperitura adeo copiosa emuxit, ut numerosissimo populo sati faeeret. An hoe non est in aquam summam potestatem exercere r Columna ignis in suae prophetiae, & populi utilitatem, eum praecedebat: me hoe etiam elementum divinae Legis promulgationi non inseris
viret: quod etiam in Synai totum montem conflagrans, terri-hiliter apparuit. Terra ad Mosis vorem immundissima animantia , & ex omni genere serpentium . Ac inuectorum foedam colluviem, ad mensam usque Pharaonis , immisit: omnibus AEgyptiis ea misera lue vexatis. Et in deserto , ut Mosi adversantes vivos deglutiret, os contra suae naturae statutum aperuit et
subitoque siccum amygdalae ardoris virgultum fecit florescere.
242쪽
Si e Moses servus Dei omnibus elementis coram toto numeros populo imperabat. Sed his, 3c maioribus omissis, alia praestantissima circumstantia consideranda venit, quam Doctissivir miror, quod non adverteret, potius oppositum praetendere videatur: videlicet quod Mosis miracula fere omnia fuere Permanentia, dc quae per longissimum tempus durabant. Aquae quae ex rupe emuxerant sc eum desertum irriguum reddidere. populumque qua ibat insequebantur. Manna per quadraginta anaos singulis diebus, praeter Sabbata , descendens perseveravit: 5c ejus incorrupta portio vase servata, & in sancta sanctorum repo sita per ciret ter nongentos annos perduravit, usque ad primi templi devastationem. Columna nubis toto deserti tempore super tabernaculum apparuit, ad cujus motum , populus etiam dimovebatur. Nec transfiguratio defecit Mosi, cuius facies lucis radios emittebat: non coram uno vel altero ; sed coram toto populo , ejus splendorem non sustinente, nisi vel faciem obtegeret: hocque non per horulam . sed toto tempore quo Israel desertum peragrabatur. Oportet etiam quae post Mosis obitum in ejus Prophetiae confirmationem a succedentibus Prophetis edebantur, reserre, ut Legis, & legislatoris divinitas amplius innotescat. Sacrum Urim dc Tumim oraculum
a Legis promulgatione, ad Salomonis templi ruinam, in Israe-le perseveravit: Sicuti & per aquas amaras dubii adulterii mirabilis probatio , & ex Evangelio , quod una die singulis annis Angelus descendebat, ut probaticae piscinae aquas Promoveret, unique aegroto illue intranti, illi eo salus restitueretur: quod si hoc fuit, ut sertur, a templi Salomonis constructione abs dubio incepit. Videat igitur Doctissi Uir, An per Mosem edita
miracula. 5c postca in ejus Prophetiae divinitatem comprobandam , effecta, suerint transeuntia φ an cum eorum duratione alia comparari possint ρ Muri Hierico ad tubarum strepitum, di Areae circumductione eorruere: Jordanus sicuti mare rubrum fuit divisus. & utrimquestitit, donee arca Domini, &Saeerdotes seeo pede transivissenti Sol in medio eoelo ad Josiuae vocem cursum suum intermisit; ut nulla dies ita magna antea vel postea fuerit observata. Elias mortuum suscitavit, dc in coelum vivus a Deo assumptus. Eliseei precibus puer resurrexitrverum est quod Deus a Propheta rogatus haec secit: sicuti eius cadaver, quod hominem iam diu iuxta se sepultum ad vitam resiluit; ipse quidem , nee alter ilia virtute facere non posset: ut etiam legitur: quod Pater Jesum ex mortuis suscitavit. Ο-
mittamus eaetera omnia miracula quae Deus per tot continua se cula per Prophetas, ut Legis Mosis divinitas assereretur, pr stitit: sed solum notetur, quod haec omnia coram toto Populo effecta fuere : ut de iis non amplius dubitare liceret. Quod
243쪽
si Christus iam ex mortuis suscitatus toti Israelis eaetui publice
dixisset: Audi Israel, ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra AEgypti: & nunc de maiore captivitate peccati, i quem tu sacrilegus oecidisti ; Abs dubio totus Israel eredidisset usque in praesentem diem nec dubitationi locus relinqueretur. Verum tamen Populus talibus publicis portentis, δc miraculis assuetus, pro suae Legis veritate tuenda, & confirmanda . editis, aliquorum hominum enarrationi fidem adhibere non potuit ; quin a Deo, & ab eo lata Lege deficere vereretur. Profecto ego nescio quomodo comparari pol si r quod aliqui homines dixerint se vidisse Jesum redivivum in coelum ascendere , cum illa mirabili visione qua totus ille innumerabilis populus, nemine excepto, vocem Domini Dei sui ex monte loquentis
audivit e Aecedit Doctissimus Uir ad aliud meae probationis membrum: nempe incorruptam a patribus traditionem. qui a principio se vidisse, & audivisse testati fuere, & filios hane veritatem edocuerunt. Quae traditio ab omni alia maxime dissert. quae de aliquibus ad alios in sua origine fuit, post vero de na- tione in nationem desertur: in qua possunt homines, ut saepe fecerunt dc nune faciunt, alios decipere: quod de Patribus erga suos filios eredendum non est: praesertim de omnibus Patribus numerosissimi populi, nullo huic veritati aliquando resta-pante. Fatetur Doctissimus Uir sic fallere saepe homines consuevisse, non vero taliter in Christianismo contigisse, qui sundamentales rationes habet tota exceptione maiores, quibus veram suam fidem esse credat, quas statim proponere accingitur. Et mea saltem sententia satis bonae siunt, & esseaces. ut Christiani eas amplectantur, & in sua fide roborentur: non vero ut
Judaei Christiani fiant, ut supra latius probavi. Responde- Proponit primor quod non la dissitis reglandus Apostoli E tur iis quae angelium annuntiabant, sed in As loris usi ea acta fuere. Sed pro Evan- ego regererem , quod in eo loco ubi haec fuisse narrabantur fi- gelistis de dem non praestitere Judaei, siquidem Christum crueifigendum eorum tradidere, & pauci vel nulli ipsi viventi credidere. Postvero praedi ea- etiam paucissimi: S qui fuerint, & euius indolis, aut conditione Do- tionis, qui novit e ex infima plebe futile aliquos jam constat, ctissimus eaeteri fortasse fuerunt Samaritani, dc Idumaei, qui nil praeter Vir in suo nomen Judaeorum habebant. Postea ex Synagogis per totam scripto, Graecam & Romanorum ditionem , Paulus, & eondisseipuli ab producit. Judaeis abiiciebantur, dc unus, vel alter infimae plebis dicitur
eam novam doctrinam secutus, toto Israele penitus negante.& quasi nihilum despiciente. Quod vero plures ex Graecis de Romanis crediderint, nil mirum, cum ipsi non, inquam. lanctam doctrinam, ut erλt Evangelica, quae praedicabatur i
244쪽
sed Zc innumeras fabulas quotidie admiserint, ex quibus tota sua religio semper constabat. Nee aliquid probat. quod dixerint se vidisse, audivisse, & manibus palpasse: Sic prorsus diactum est de miraculis virginis Mariae, hostiae sacratae, atquct Papisiarum omnium Divorum , quibus non minus fidei praestitum a Christianis, quam Evangelio , & hoc a toto Christianis mci plusquam per mille secuta ipsi ab initio fuisse praetendunt sic credebant vestri avi, proavi, & atavi: dc si quis negaret, non esset minus quam perfidus Judaeus, saltem haereticus: cum tamen iis temporibus exactior arisset iam ordo in miraeulis disquirendis, quam Christi, de Apostolorum tempore t tamen non a sola rudi incultaque plebe sancte credebantur, sed etiam a Christianis Monarchis, Regibus Prineipibus, de viris doctis. simis, qui nee falli credebant. nec alios decipere ex malitia volebant: sed temporis tractu , dc mediis nobis abditis , tandem vera fiunt, quae in suo principio nil veritatis continebant. Fuerunt idiota homines quἰ Evangeliam eonfer serunt, ait Doctissimus Uir. Sed ego non omnino idiotas fuiste crederem: cum praeter quatuor Evangelia , in quibus nil praeter vitam. &mortem, & aliqua moralia continentur : caetera omnia scripta, in quibus praecipua doctrinae Christianae edocentur, a Paulo est a fuerint, homine non quidem idiota, 5c indocto , sied satis sapiente Rabbino , qui, ut ipse ait, discipulus fuit insignis illius magistri Gamalielis , a quo plurima in Mimah circa legalium explicationem doctissima documenta habemus. Neque Lucas, qui & suum Evangelium & actus Apostolorum composuit, erat vir idiota, aut literarum ignarus, sed medicus, fomlasse optimus Philosophus , qui Paulum etiam comitabatur. De aliis Apostolis pauca habemus, ita aeter unam vel alteram Epistolam, quae praecipue ad bonos mores diriguntur. Noa igitur concedendum est ab ignorantibus fuisse Evangelium contextum ; sed a sapientibus, Sc in sacris literis fatis instructis.
Qui quales fuerint, non oportet examinare, maxime cum Pr sentes Judaei omnino nesciant, qui fuerint, & an quae doce bant, crediderint, vel non.
Urget Doctissimus Vir, quod si solἰ non probἰ homines essem , nequa verisaram profitentes, sed plane mendaces, quia ex hoc turpi mendacIo lucrarἰ possent, quos honores, quas disiatias ' eum potius propter Evangelium , quod pradicabant, la mes ab omnIbus putarentur summo cum dedecore , egeni erant is paupertatem pallanter sustinebant. suis manibus victum querentes , dἰra martyria , mortem libentissime pallabantur: laque se ulos constanter imitari suadebam : neque hae prater expectatisnem acclaebant, cum in suo magistro, quem prassicubanν, sufficioni haberent exemplum. Omnes Apostoli non
245쪽
Apostoli Horum rationem exacte reddere me non posse, libenter δε-
nil habe. teor nec etiam teneor, cum adhuc Plura meo tempore con-hant, quod tingant, de quibus nullam rationem exhibere queam ; quanto pro Evan- minus de rebus, quae a tot seculis actae fuerunt ἱ dc ab homi- gelio peria num arbitrio totaliter dependebant. Conjecturale est arguia derent, aut mentum , ideoque ex coniecturis erit etiam solutio. Quod famae, aut Apostoli nee famam, nec honorem ex sua praedicatione conqui- tempora- siverint, dubium est: id tamen certum , quod neque famam, Iium bono neque honorem amittere poterant λ quippe non habebant. rum. Mul- cum homines infimae plebis, dc abjectissimae fortunae ellent. tum potius ut constat ex Evangelio, pauperes Piscatores , Je Paulus corio- honoris luia rum sutor: non enim solent tales proprio decori. & famae macrabantur. Time consulere. Praemium erat pauperibus piscatoribus pro Et victum divinis habitis omnia tradi, omnia a suis credentibus subjici. sussicienter Reliquit Petrus trita retia , fracasiatam cymbam . stolidos eo- conseque- mites: dc postea a plurimis prae oraculis ejus verba observaban-bantur. tur, quocumque diverterent Apostoli certissimum hospitium. Propterea non erat parvi pretii transitus ab eo misero statu ad divinarum rerum magisterium : Et quamvis non apud omnes famam. & honorem adquirerent, saltem iis . qui suis verbis auscultabant, in magno prelio habebantur a ut solent omnes, qui nova dogmata introduxere, ut ex Epistolis Pauli satis liquet. Divitias non adquirebant, quia non nisi inter infimam plebem vagabantur; Sed neque aliquas habebant, quas pro Eva gelio enuntiando perderent. Saltem commodum victum ex eadem praedicatione consequebantur, ut ex plurimis cpistol rum locis constat: siquidem collectae ab ecclesiis tune enascen- Ad Corinia tibus flagitabantur . quas gratia nomine Paulus appellabat.
thios Ep. 1. Atque pro spiritualibus, quae ipse largiebatur, temporalia petebat, textum sacrae paginae explicans: Non obturabis orabo-Act. Apost. vis triturantis. Fortasse tales gratiae non erant valde exiguae,
siquidem , vendebant omnia . qua habebaus, ct imponebane pretium pedibus Mosolorum. Nonne hoe erat fatis honorificum, atque proficuum I Non erant divitiae, fateor, sed erat. quod sufficeret, ut commode vivere possent. Et quanta, de qualia pro hoe solo fine homines cum mortis imminenti periculo committere solent, quamvis experiantur plurimos pro eicdem eapitali poena punitos φ nec omnes alieno periculo emendantur.
Non ex Quod attinet ad suae vitae periculum i nullum timebant. nisi praedica- in Judaea, quam propere effugientes, ad Graecos recurrerunt, tione periis caeteris in Judaea latentibus . fortasse paucis. A Graecis, poculum suta stea a Romanis non multum timendum erat, qui in Diis novis. ibant nisi novisque cultibus admittendis non erant nimis scrupulosit
246쪽
fieta libaverint. Nee diffiteor quod ex una tabularum Lege daeos, ideo prohibebatur novi Dei cultus introductio, absque senatus prae- eos fugie- via notitia & permissione. Ideo di fertur, cum Tiberius Chri- bant. astum inter Deos numerari voluisset, Senatus impedivit. quod quibus alia Pilatus non ei priusquam Caesari illius notitiam miserit. Ita quando facile tunc Dii conficiebantur Sciebant tamen gentes Aposto- pulsaban-los esse Judaeos aliumque unicum Deum adorare ex Religionis tur. Sem- instituto : & in eo ordine Apostolos habebant: Et Evangelium per Judaei novam aliquam circa Legem Mosis disceptationem , eiusdem- habiti sue-que Judaismi Sectam aliquam putabant. Et cum Judaei ubique runt agen- permitterentur possent absque timore inter gentes, ut Iudaei, tibus quaversa' i , quamvis in Judaismi opinionibus differentes : Sic tum idolo Christianos Tacitus in suis annalibus μlaorum Sectam appella- latriam vit. Et si quid Apostoli gentes contra Deorum cultum edoce- non palambant, non eae erant in hoc negotio ita severae, ut inquisitio Hi- execraban-spanica contra Judaeos, ct Resormatos. Hoc clarissime patet tui. ex actis Apollolorum: Siquidem Paulus, di discipuli quando agentilibus in earceres mittebantur, facillimo negotio libertalom obtinebant , quod nullius eriminis rei convincerentur reum totum consisteret in diversis ejusdem Legis opinionibus. di ita aberat perieulum, ut aliquando Praetor suppliciter a Paulo veniam deprecaretur, quod eum verberatum in carcere servaverit uniea die. At in Jiidaea ubi evidens erat periculum, cum Paulus Le- propter legalium praevaricationem accusatus , a procuratore gi contra- Romano captus fuisset, coram Festo, di Agrippa omnia de dicendi quibus accitiabatur negavit, dicens, quod nil contra circum- crimine cisionem, aut contra patrias Leges docuerat; sed quia mor- negato a tuorum resurrectionem praedicabat, & visionem aliquam coele- earceribus
stem se vidisse reserebat cui Pharisaei contra Sadducaeos maxi- liberatus.
me annuebant & quia peccatorum poenitentiam consulebat: ideo populus eum persequebatur. Cum tamen verum esset non
propter haec populi odium concitasse , sed quia Judaeos a circumcisione, dc aliis legalibus avertebat, ut ex eisdem Apostolorum actis, & Epistolis abunde dignoscitur. Ecce quomodo pro viribus periculum effugiebant. Praeterea non novi in Novo Testamento, quod Apostoli contra Deorum cultum publice concionarentur, asserentes esse falsos Deos & minime adorandos r hoc quidem nunquam fecere : maxime proselytis, & iam credentibus, quibus iam secure possent hoc secretum absqua periculo credere : id quidem latenter fiebat. & maxima cum Prudentia, non in foro, non in plateis, non eoram Sacerdotiabus , & Principibus, a quibus puniri possent. Et qui fratres
antroducebantur, & secretum revelabant, falsos fratres appel- Iabant. Ideoque quando Paulus in Epheso argentarios urgebat quod divinitas nequit in imagine repraesentari, discipulus
247쪽
captus a populo a Judice excusetus suit. dieente, quod homo
ille nihil peccaverat, siquidem contra templi majestatem minime fuerat locutus: Ex quo evideqter colligitur, idololatriam gentium nunquam clare & publice palam omnibus reprehendisi se, aut ut profanam damnasse. Et erat satis diversum , filium Dei natum, de iniuste mortuum, dc resurrectum gentibus enuntiarer quippe similibus erant satis assuetae ἔ quam omnes suos Deos falso & adoratione indignos asserere. Profecto si alia quando hoc publice fecissent, quamprimum crucifigerentur: Sed nunquam hoe ausi fuerunt tentare: maxime vero posteri ea fide jam animis imbuta, quam sui majores ebiberant. Paulum vero alii eordati despiciebant: alii, ut philosophi Athenienses, irridebant, quia de animarum resurrectione concion batur , non vero contra mos i tamen non occidebant, quam-tumvis illum Deum ipsis ignotum praedicaret , quia alterum
inter tot Deos recipere , non erat inconveniens.
Quod E Qi md Evangelium sanctissimam inculcabat doctrinam , ego
angelium saepe concessi: omnia siquidem moralia ex Ueteri Testamento sanctissita desumpta suere: quod ii talem doctrinam non praedicarent. mam con- quomodo a gentibus audirentur, ut a Deo missis nisi cum adtinebat mirabilis sanctimoniae praetextu. Quod si criminalia consule-
moralem rent: rebellionem. homicidia, adulteria, latrocinia, vindi- doctrinam. stas , mutuum Odium: Praeterquam a nemine crederentur, a judicibus, ut criminales cito condignas poenas luerent, dc capite plecterentur: quod ii non quaerebant. Et adhuc Mali met barbarus impostor in toto Athorano omnes virtutes commendat , & vitia perpetuo damnavit. Certe nil aliud continet, quam praecepta decalogi suo modo ruditer praescripta. Unius Dei adorationem, amorem, dc obedientiam : decimas pauperibus singulis annis largiri, iudicium finale semper ob oculos habere, & his similia: quae omnino bona sunt, & sacrae doctrinae , quamvis barbaris conceptionibus expressa. Sed praecipue totus est in idololatria detestanda , publice & in multis orientis regionibus eam doctrinam hominibus gentilibus. Christianis. 5e Judaeis enuntians. Ouod Apostoli nunquam publice feeisse dicuntur, ideo vel semper, vel paulo post eo rum mortem in Christianismo usque in praesens perseveravit. Quod propter Evanaelium . quod praedicabant, mortem subierint, nil probat: plurimi in Republica eapitali poena damna tur propter id commissiim,quod crimen esse secundum sitas leges
putatur ἐν nec semper sufficeret de factis poenitere, ut mortem evaderent. Haec ignoramus, dc quam mortem Apostoli obierint naturalem , an violentam, neque Christiani certo sciunt: eum
nullam post Evangelium de Apostolorum sine authenticam historiam habuerint. Saltem ego non vidi, praeter vagas aliquas
248쪽
historias de vita & morte Apostolorum, mille superstitionibus inspersis, de martyrologia a Papistis iam a multis seculis confi-eta , in quibus non pauca idololatrica Apostolis tribuunt: in quibus Thomas fertur in India cum eruce aenea plurima prodiagia, di stupenda miracula edidisse. tandem ibi martyrio oecisus : & post longum tempus crux eadem inventa ad Goam civitatem per Lusitanos deportata a miraculis faciendis nequa quam eessavit. Quis huic & similibus historiis fidem praestabit ' Petrus dc Paulus Romae dicuntur a Nerone enecati cum plurimis Christianis, propter incendii crimen eis falso imposi- oportet tum. Tamen Reformati dicunt Petrum nunquam Romae ex- recurreretitisse, & de Paulo quis novit, ubi quando & quomodo dies ad tradi- suos finiverit. tionem Ε Ηis conjecturis Doctissimi Viri, coniecturalibus etiam ratio elesiae, c cinationibus, quantum capere potui, satisfeci: fortasse non ius origi certae sunt, ut a me excogitantur, sed alio modo res processit nem nOViteo seculo, & Christianismi rudimentis, quem ego nunc intel- nemo ne ligere minime queo: Sed non ideo similibus eonjecturis convi- que cumctus debet Israel a divina I.ege recedere, aliamque eontrariam certitudine amplecti: aliumque Deum adorare, quem non cognoverunt asseri PQ Paties nostri. test.
Contra Ethnicum non oportet disputare.
ΙΝ su per aliam considerationem, ut me ad Evangelii fidem suadeat, adducit Doctissimus Vir. Quod si ethnicus Pr phetiam Mosis negaverit, eumque Judaeis imposuisse sustineret, ut sibi imperium compararet: sagacissimumque fuisse hominem, non vero divinum dixerit: qua ratione possem contrarium convincere, quae eas, quas Evangelii sequaces possunt producere, efficacia superare valeat f Respondeo, me nulla demonstratione Mosis Prophetiam divinam esse, contra Ethnia cum probare posset quippe id demonstrabile non est. Sicuti si Deum ipsum negaverit, ejus existentiam demonstrative convincere nee possem e quia hoc modo scire est rem per suas causas cognoscere : eum vero divinae existentiae nullae sint eauis,
ideo non a priori demonstrabilis est: maxime a posteriori, id est, ab effectibus: Sed eum hos ab aeterno fuisse ethnici cum &fine Aristotele suaderentur: imo quod totum universum infinitum est praeter quod nil aliud quid sit, quia infinitum esse nullum esse excludit, aliter in linea essendi non esset infinitum tunde colligunt totum universum esse Deum, infinitarum proprietatum principiunh, quae in omnium rerum varietate consistunt. Quaero euam a Doctiss. Viro, qua philosophica, aut P metaphysica
249쪽
metaphysica demonstratione oppositum contra ethnicum concludere posset ς Si igitur et linicus Mosis Prophetiam negaverit, et Atheus, quia non habet aliunde Dei existentiam certistimedi indubitanter credat, quamvis ex aliis principiis possit probabiliter coniectari: neque enim suis cit ratio, neque quod aliquis dixerit, de quo eadem fieret inquisitio. Hunc igitur con- . vincere est impossibile , aeque ac Dei existentiam , ac Mosis Prophetiam, per quam nobis unice constat es Ie Deum. Est
igitur propria & formalis disputatio Judaei cum solis Christianis, qui Mosis Prophetiae fidem absolute praestant, & non minus quam nos credunt esse divinam, atque in fallibilem. In hoc unanimes sumus. & lola restat disceptatio : an ea quae in Lege Mosis, S Prophetis revelata fuerunt, sint iam adimpleta, ut in Evangelio resertur t an talis nova revelatio divina sit i Sicuti ab utraque parte de antiqua revelatione conceditur: ex qua solum utrique parti probationem deducere licet, ut Evangeliuin verum esse ostendat tir, quod per utriusque conformitatem demonstrari debet: cum etiam Evangelium ex ea suam veritatem probare velit. Non ergo sic licet dii putare: Si quis ethnicus negaret Legem Mosis, non poterit aliqua ratione convinaci , quae etiam pro Evangelio cum eadem vi non posset produci: quia ille neque ad Legem Mosis, neque ad Evangelium solida ratione convinci quit: sed aliquibus congruentiis, quae non multi roboris sunt ad humanum intellectum convincendum, maxime ad jam credentis roborandum. Eodem prorsus argumento poterit uti Mahometanus contra Christianos, Sc Judaeos, ct omnes sectas adinvicem hac argumentandi ratione contradici. Quid si illi sui ina Prophetam exaltantes, dc antiquitatem S miracula, ct traditionem incorruptam , & multorum populorum receptionem allegaverint eQuae si negaverimus, ipsi pariter nostra negabunt. Ouod si addiderint, quod suus Propheta a minimis principiis, pauper homunculus, in animum suum induxerit, se poste idololatriam in illis regionibus maxime vigentem , in veri, & unici Dei fidem, S spiritualem cultum mutares idola destruere, & d mos orationis construere, in quibus quinquies in die&nocte populi congregarentur ex omnibus nationibus, ad confiten dum, & celebrandam Dei existentiam, & purissimam unitatem , atque divinam cum creaturis ineffabilem providentiam. Ouod eam suam revelationem vastissimae regiones, & numer
sistimae gentes suscepere , sitis antiquis cultibus plene derelictis. Quod primo situs , quem Judaei, Christiani, di gentiles continuo persequebantur , his tamen periculis praevaluit; ut Deus ex credenti sus tot gentes ipsi concesserit, ut iam non solo verbo, ut incoeperat, sed copiosis exercitibus, lartissimos populos ad Diuitigod by Cooste
250쪽
ad Dei sui cultum perduceret. eosque ab idololatria recedere cogeret, eamque penitus abominari. Quod totum non post multum tempus a sua revelatione contigit ; sed minus ii iam xxx. annis, ut ipse idem hoc iam perfectum esse videret. Cuius doctrina tota Africa, Alia , & maior Europae pars, Deum non impersectius , quam per Mosis Legem, adorant. Tot Teges, tot principes quos nos, utpote sapientiores, barbaros appellamus, sed nos etiam illi pariter concipiunt eundem cultum religiosissime observantes. Quid ad haee nos dicemus quod iudicia Dei inexscrutabilia nobis sunt, atque ignotae quod scimus ex aliis principiis , eum fuisse barbarum impost rem . quod ex suis scriptis etiam deducere lieet. Judaei. quod contra Legem Missis egit, cum tamen eam ut sui dogmatis funis damentum admiserit. Christiani, quod eontra Evangelii veritatem, quamvis id non omnino damnaverit; sed inter Judaismum: N Christianismum modia via incesserit: quod non doctrina, sed armis populos subiecit. Pariter dicunt Judaei. quod Christianismus non nisi temporis decursu fuit inter gentes intro dii tus r quod erant pauci S miseri in primis seculis usque ad Constantinum , qui id dogma amplectens sua autoritate, dc imperio, Christianismum amplificavit, & in varias regiones introduxit. Postea non nisi temporis tractu per magnam mundi partem creditus fuit. Polopia non nisi post decem secula fidem amplexa , Principe Stepiano Golsae filio ad Christum converso. Dania , di Norvegia millesimo vigesimo secundo anno ad Christum adductis, eum Princeps Robertus, in Normandia baptizatus, Christo nomen dedit: & sic plures aliae nationes, quas non refero. Sed Mahom et breviori tempore. N per plures regiones suam sectam propagavit, di non a ducentis annis post Athorani promulgationem , tantus suit credentium numerus , ut Arabes, & Mauritani totam Hispaniam subiugarent: dc parum defuit, quod N Gallias, & totum Christi arsismum caperent: Sicut postea in Oriente fecerunt, Graecum imperium vastissimasque Christianorum provincias diripientes, & sub suo imperio ad praesens usque tempus subiicientes , Christiani simo ingentem patiente diminutionem ; & ex Africa , tibi tot ecclesiae, Episcopi, & sacra concilia fuerant, Christianismo penitus deleto, incolis omnibus ad Mahometicum cultirm mratatis. Nee homines doctissimi a principio defuere , qui eandem fidem admiserint, ita ut tota Philosophia . Mota physica . δc Medicina , caeteraeque scientiae naturales ab iis mapistris ad Christia- Nos emanaverint, qui tune temporis n summa barbarie, de ignorantia versebantur. Sussicit unus Averr es , qui si non su-veravit Aristotelem , 5: Platonem , saltem aequavit. Axi cen