장음표시 사용
311쪽
& eo quo dictum est modo praedicatam , ampleis tendam mundus permoveatur absque miraculis , moraliter impossibile est. Ideoque conclusi, ex mirabili illa Evangelii propagatione veritatem mi raculorum , quae in ejus confirmationem facta narrantur, validissime comprobari: Ita quidem, ut si quis miracula illa facta neget , eo iplo majus miraculum statuere debeat: Quoniam majus f
ret miraculum , totum mundum, aut saltem magnam mundi partem , ad fidem Christianam abs. que miraculis sola Apostolorum praedicatione esse perductam , quam ipsa illa miracula quae facta
Vir Doch. Videns hoc indissolubile esse argumentum ., neque simile pro veritate miracul rum Mosis posse adduci , nihil ad hoc respondet: ι solummodo objicit , Milomethanos idem Sisini nis pro suo Athrano po se objicere. Sed tanta inter Mahometicae & Christianae religionis propagationem est dissimilitudo , ut vix in animum inducere possim Virum Doct. hoc serio & ex animo , sed disputandi tantum gratia , dicere. Non enim miraculorum patratione & simplice Alcorani annuntiatione , comitante miraculorum testimonio,
a paucis hominibus inermibus praedicata obtinuit religio Mahometis; sed vi ac armis, uti ipsi gloriantur , ab hominibus praedonibus , quos sibi in societatem adscivit Mahomet , propagata. Fumdator illius non fuit crucifixus ; sed militiae duxae bellicosus: non praedixit suis crucem; sed viae armis subjungavit gentes , ut iis dominetur, earumque divitiis fruatur. Doctrina non fuit adversa cami: licet enim varia contineat praecepta
sanctitatis, quod necesse fuit ne homines, quibus aliquis
312쪽
aliquis sensus virtutis vel religionis relictus erat,
a se alienaret 3 tamen , ut ad se multitudinem atri liceret , varia etiam carni blandientia concessit;
quale inter alia est indultum polygamiae , quod
concedat sectatoribus suis tot ducere uxores, quot quisque commode alere possit. Promissa non sunt
earni ingrata , sed illius desideria excitantia , nimirum de epulis & mulierum gregibus unicuique assignandis ad voluptates veneras. Talem retiagionem armis late propagari, & gentibus per amma subactis imponi , atque ita inter multos diaspergi, non mirum. Verum quid hoc commune habet cum modo quo religio Christi sancta & carni adversa per paucos homines viles & abjectos sola miraculorum efficacia , cum doctrinae sanctitate, conjuncta, propagata est φSed objicit Vir Doct. quod in primis seculis ante Plurimi Constaritinum pauci tantum o miseri fuerint Chrisimni: Constamti m autem dogma id amplectentem Cis . iam ante Bianimum sua autoritate oe imperio amplificasse, O Constantia in varias regiones introduxisse. Fuisse Christianos num. primis seculis miseros in terra, fateor: Quotidie enim ad tormenta, supplicia ac mortem rapti fu re. Paucos vero fuisse miror quo fundamento Vir
Doct. asserat, cum contrarium clamet tota anti
quitas , & scripta non tantum Christianorum , sed& Ethnicorum. Paulus de se testatur, quod ipse solus ab Ierusalem per circuitum usque ad Illyriiacum propagaverit Evangelium Christi. Τertullianus In Apologetico suo ita loquitur ad gentes: Vestra remnia implevimus, urbes, insulas, castella, municipia , concilietibula , castra ipsa , tribus, decurias , palatium , senatum, forum; nullamque esse zentem quantamcunque, unius tamen loci σ suis mi-
313쪽
post Constantinum non eadem. fuit Christianorum
bus contentam , sive Mauros, seriis Marcomannos, μte glos Parthos , quae numero Christianis possit conferri. Et ad Scapulam praesidem Carthagi-inensem: .auid facies de tantis millibus bomisum , tot viris ac forminis, omnis sexus, omnis aratis,
dignitatis , offerentibus se tibi e I antis ignibus, quantis gladiis opus erit e luid ipsa Carthago passura est, decimanda a te ferentibus se tibi e Cyprianus
ad Demetrianum ait, nimium o copiosum esse populum Oristianum. Qui tamen ambo diu ante Constantinum vixerunt: gentibus autem, si falsum fuisset , id objicere neutiquam potuissent , aut fuissent aus. Et ne forte haec , utpote a Christianis prolata , minoris apud Virum Doct. sint aviatoritatis, age videamus locum ex epistola Plinii ad Imperatorem Trajanum; in qua consulit Imper torem, qua ratione cum Christianis sit procede dum. Visa est mihi, inquit, res digna consultati
ne , maxime propter periclitantium numerum. Muiati enim omnis aratis , omnis ordinis, atriusque sexus etiam vocantur in periculum, o vocabuntur. Asque enim civitates tantum , sed tacos etiam atque agros
superstitionis illius contagio pervagata est. Quid expressius, & quidem ab homine Ethnico, dici potest y Qui etiam addit, prope desolata fuisse templa, o sacra solemnia diu fuisse intermissa , ct rarissimos
victimarum inventos esse emtores. Sed soli lucem faenerarer , si id operosus adstruere contendo
, Iam itaque ante Constantini imperium, in m diis eruciatibus & suppliciis, Christiana religio se per omnes regiones, & cujusvis aetatis , sexus , & ordinis homines diffuderat: Licet negandum non sit , rerum imperio tempore Constantini affChristianoS
314쪽
Christianos delato etiam multos non tacere , sed commodorum terrenorum spe Christo nomen d disset quo tempore etiam Christianismus multum
a priore puritate defecit , Episcopis de quaestionibus subtilibus, & potissimum de summis sedibus iacriter inter se contendentibus , plebe in partes divisa, 8c pietate passim exulante aut proter e conculcata. Quae causa videtur, quod Deus primo Gothorum aliorumque gentium leptentrionalium, deinde Μahomethanorum immissione Christianorum impietatem punire ac coercere voluerit. Ita videmus argumentum meum ne levissime quidem a Viro Doct. convelli , sed plane manere inco cussum.
CAPUT IRCollatio traditionis Iudaicae cum Christiana.
UT tanto magis Virum Doct. adstringerem, Controis tquaesivi , an ullum possit excogitare arguis a 'nx ementum , quo Legis luae divinitatem aditruat , Chiistia quod non muIto illustrius Evangelii divinitatem nos. evincat ' Vir Doct. ut argumentum hoc , quo se
pressum sentit , declinet , dicit, hunc non esse quaestionis nostrae statum , sed illum solummodo, an ex Vet. Test. evi mdat fidem praestant, pra stare per suam religionem tenentur , probari possi , Evm- gelii doctrinam esse vera , ct cum illo compatibilem δAn Deus, qui primum dixit, post sua veritate divina indemni haec qua in Evangelio dicuntur , etiam dixisse ' Non nego hanc esse capitalem inter Iudaeos ae Christianos controversiam. Sed quaeritur de modo probandi. Nullam esse inter Vetusae a
315쪽
Ec Novum Τestamentum repugnantiam Christiani contendunt. Quaeritur autem de genuino Vet. Gl. sensu. Christiani contendunt Deum , sicuti Mosi legem dedit, & Prophetis sua vaticinia reis
velavit ; ita & primo per I. Christum , deinde
per ipsius Apostolos novam mundo dedisse revelationem , priore multo persectiorem , & in qua sensum Legis & Prophetarum , involutius antea& obscurius expressum , perspicue plene & clare
secundum ultimam suam intentionem enarravit. Quo ordi- Prima ergo ordine ac praecipua quaestio est , antii,ὸ, J. Christus ejusque Apostoli missi sint a Deo, de
potestatem habuerint sensum Legis & Prophet rum mysticum aperiendi , in quo vir Doct. conia cedit , tandem totum nostrum negotium consistere. Unde autem argumentatio ad id probandum procedere debeat , inter nos dissentimus. Vir Doct. urget, probationem illam desumi debere
ex sola Lege , quia illa unicum sit religionis Chrisei
na fundamentum. Verum valde in eo errat. Est
quidem Lex etiam religionis Christianae fundamentum , si eam accipias cum pleniore illius explicatione per Christum & Apostolos: Verum siliteram tantum Legis respicias , non est praecipuum neque unicum: Sed miracula a Christo & in Christi gratiam a Deo Patre facta, ad quae Christus & Apostoli semper tanquam praecipuum suae missionis argumentum provocant. Proinde disputationem inchoare velle ex Lege & Prophetis , & inde exigeret probationem , quod Deus Christum & Apostolos cum potestate docendi miserit, est praecipuum disputationis argumentum declina re. Verum hic est genuinus & naturalis disputationis nostrae ordo: Ut primo inquiratur , an I. Christus s
316쪽
Christus , illiusque Apostoli a Deo sint missi φQuo excusso , sequitur secunda disquisitio , an quae docuerint , Legi ac Prophetis repugnent, nec ne φ Et an verba Legis & Prophetarum eum admittant sensum, quem Apostolorum explicati illis tribuit φ Saltem, quoniam Vir Doct. a me religionis Christianae probatione exigit , hava aequum est, ut hi praescribat rationem & ordinem argumentandi: sed meum est argumenta s ligere, ponderare , & quo ordine ac methodo inprobatione mea unumquodque urgendum sit. Itaque ordine primum adhuc argumentum meum,
quod hactenus fuse ab objectionibus Viri Doct. Vindicavi, urgeo et Et quoniam Judaei nullum
pro suae Legis divinitate adferre possunt, quin validius concludat pro religione Christiana , etiam num infero , nullam esse causam cur Iudaei, qui histe argumentis moti Mosen agnoseunt Propheis itam esse divinum , iisdem non fortius moveantur , ut credant I. Christum esse Prophetam a
Sed tandem Vir Doct. argumentum suum, quo Traditio Legis Mosaicae divinitatem adstruxit, contendit inpare tale esse, ut pro nulla religione, nec ipsa Chri- πω stiana, simile produci possit, desumtum a conti-riens proianua patrum sitorum in filios in hanc usque aetatem b tio. Propagatione, quos credibile non est, filios suos decipere voluisse. Quod argumentum ego vocari vi imbelle; non quod nullam ei ad probandum enficaciam inesse credam ; sed comparative sum locutus , respectu habito ad argumenta quibus Christiana religio confirmatur, quae multo esse validiora contendor adeo ut illud cum hisce collatum imbelle sit. Uti tota argumentatio mea , quMΤ comis
317쪽
comparativa est , ostendit. Alias fateor isti aragumento suam inesse emcaciam , sed non compa
Tandam cum emcacia argumentorum quibus con
firmatur Evangelium: praeterea quam infirmum , quam periculosum sit traditionis argumentum , si sine delectu , sine judicio , sine diligente tam re rerum quam testimoniorum examine & aestimatione , admittatur quodcunque sub nomine traditionis per manus majorum ad nos pervenit , satis ostendunt ineptae & vanae illae traditiones, quas similiter a patribus acceperunt Iudaei, quarum quasdam non tantum ridiculas, sed & , ut mox ostendam , impias ignoscat vocabulo huic
vir Doct. esse , liquido probari potest.
Compar Ita ergo vir Doct. argumentum suum instituit ria. . , Traditio se probatur m sua origine esse vera, quia Christi . a principio parentes dixere, quod viderarui ct audis rarit omnia , qua de Mose in Bibliis narrantur; eos autem non esse mentitos , quia non est credibile omnes patres filios decipere voluisse. Ut comparationem instituam inter hanc Iudaeorum traditionem, &eam quae Christianorum est, inchoandum a personis, qui primi utriusque religionis fuere fundatores. Judaicae sundator fuit Moses , homo educatus in aula regis Pharaonis, ibique procul dubio , tanquam reginae filius , instructus omni sapientia AEgyptiorum & prudentia politica: Christianae fundator fuit Jesus Christus, & illius jussu
'c mandato Apostoli, homines externo adspectu
. nullis scientiarum disciplinis imbuti, nul- vile, ' um aut adoptionis splendore conspicui rIo natat. 'ris a fabro fuit educatus, & fabri fi-Jesiis Christ Apostoli fuere piscatores. Moses lius repuratus X ., eoque beneficio
318쪽
eum sibi obnoxium habebat: Christus & Apost Ii vixere inter homines sibi inimicissimos , a quibus Christus est crucifixus, Apostoli verberati , ejecti, & quavis contumelia affecti. Minus du- QPro nunc; Si de alterutrius mirabilibus sa- h Α ' Etis dubitari a quoquam possit, in quem magis Christidi
alicujus artis, qua res non prorsus Ueras nec tam vina misetas ignaro populo persuasit, cadere possit suspi- u. cio; an in virum doctum , aulicum , potentem, liberatorem popuIi e dura servitute, & omnia pro nutu suo moderantem: an in pauperculum, conterritum , doctoribus populi invisum , magistratui exosum, & omni humana ope ac favore destitutum φ Nec solum ea in autoribus & utriusque
religionis fundatoribus est differentia, sed & in ipso populo, qui haec accepit & posteris tradidit raeempore enim Mosis populus diuturna & durissima servitute fractus , non poterat non esse rudis& ignarus valde, & , uti est oppressae plebis animus , paratior ad quaevis magnifica de liberatoribus suis credenda, & de iis posteris suis majora tradenda ; quam iis, qui jam libertati assueti, patriis institutis imbuti, legi quam divinam habebant addicti, nullo magno beneficio ab hoe suo Messia in praesente hac vita affecti, nullo mund no splendore vel felicitate moti, & diversa plane exspectantes ; quibus igitur nihil aliud nisi rerum ipsarum claritas argumento esse posset, ut vel ipsi
crederent, vel aliis pro veris narrarent. i Hono rem novimus gentibus ex fundatorum suorum vel
divinitate vel splendore quaesitum, & inde fab Iosas de origine sua traditiones apud eos obtinuisse. De gente Hebraea quicquam hujusmodi nec dico,
319쪽
non potest , instituta inter utramque religionem comparatione , uti nunc facimus , quod haec
etiam suspicandi occasio a populo Christiano longius absit , & qui historiam Mosaicam veram esse credit, de Evangelica minus possit dubitare. Quidquid Quod addidi, verisimile non esse, parentes fi- si I ses laos suos velle circumducere fraude, quam ipsis eo a Juia sciunt esse exitiosam, sed tamen posse quempiam
daeo, vali- objicere , feri potuisse, ut Iudaeorum parentes Θω, ζ' is aut cum conspirantes, aut a Mose decepti ,h oh hsta ut legibus suis , quas liberis suis salutares fore ere-
Christia- debant, autoritatem conciliarent, eas ut a Deo
acceptas filiis tradiderint : Respondet Vir Doct. Hunc esse easum moraliter impossibilem, ut tam numerosis populus, una cum liberis ae fominis unanimitem in ejusmodi fraudem conspiret. Fateor , si ita, prout eum Vir Doct. proponit , considerexur. Verum
aut id iobjicit, non dicet totum illum numer um populum , sed illius primores , qui quidema aliquo , sed non admodum ingenti fuere numero,& a quorum autoritate ac ductu reliqui pende- bant, fraudem illam concepisse, reliquos autem in credendo nimis fuisse faciles. Si dicat Vir Doct. non potuisse hoc fieri, quia toto populo inspectante haec facta sunt , & Fudaeorum parentes non a Mose, sed a Deo intuitiva notitia fuisse edoctos , eosque continua traditione id in filios propagasse. Responderi
posset, totum illud niti unica relatione Mosis ,- in cujus libris haec historia asservatur ; qui si deperditi essent, fors tan & tota illa traditio non fuisset inter Iudaeos. Si quis ergo objiceret, uti Ethnici faciunt , non fuisse illa vera miracula quae Moses fecisse dicitur, sed sua sagacitate Mosen lacum secisse Isiaelitis, eaque ipsos in majus extulisse,
320쪽
extulisse , ut ferme fieri solet ; Mosen autem ea ut miracula divina & valde amplificata scriptis conis signat se quae a quibusdam consciis asservata , post eorum , qui eum Mose desertum peragrarunt, obitum, vulgata sint, & a credula plebe pronis animis excepta, & postea continua tradiatione propagata: Nihil a Iudaeo ad objectionem hanc Legi oppositam retundendum reponi potest Ethnico, quin majore soliditate idem afferre posisit Christianus contra Judaeum pro Evangelio.. Recte dicit vir Doct. semper recurrendum esse Traditio ad primam traditionis originem. Inquiramus er- '0 .. go primo utriusque traditionis originem: de al-eEilior est lius propagatione in posteros, sequente capite di- quam Lecturi. Quando autem de traditione loquor, non gi
intelligo traditionem oralem, quae fallaci homunum memoriae commissa ad posteros est propagar sed traditionem scripto eonsignatam, & Iibris S. Scripturae comprehensam, ac fideliter conis servatam. De suae traditionis origine ait Vir Doct. nullam traditionem gloriari posse, prater 'daeorum, quod continua successione a poentibus qui via derant ct audiserant, ct ab alio decepti nonsunt, in filios sit propagata ; reliquas autem taritum levibus longruentia rationibus stabiliri. Sed vero nihil hoe ad religionem Christianam , quae non levibus congruentiae rationibus, sed validioribus & cI rioribus quam ipsa Mosis lex stabilita est. Primi Christiani miraculorum Christi & Apostolorum aequae ac primi Judaei miraculorum Mosis fuere testes oculati. Non magis ergo potuere decipi quam Judaei. Adde , quod miracula a Mose esse facta nemo testetur nisi Judaei, qui scripta Mosis servant. Α Christo esse miracula facta non in