장음표시 사용
341쪽
Quin & in ipsi civitate Roma linguae Graecae usis fuit vulgatist imus , etiam taminis , & quidem in quotidiano sermone, uti ex Iuvenale discimus ,
Formosam , nisi qua de Gusca Graeula secta est:
De Sulmonensi mera Cecropis et omnia Grace , Cum sit turpe magis nostris nescire Latine. me se me pavent , hoc iram, gaudia, euras , me cuncta effundum animi secreta.
Cum itaque aliquo sermone historia &doctrina Evangelii esset conscribenda , eaque Iudaeis quia dem primo , attamen & omnibus hominibus Mnationibus destinata esset in silutem, convenientissimum fuit eam constribi lingua omnibus populis maxime communi, quae illo tempore fuit Gra ca , sitis commvola Judaeis , sitiem extra I daeam habitantibus, omnibusque populis imp rio Romano subjectis , ut merito universilis se me totius Romani orbis lingua dici potuerit. Hane ob eausim & epistola ad Romanos Graece scripta est, quia & Romanis nota erat, & peregrinis Romae degentibus notior quam Romanar& agumentum Epistolae tale , ut quae ad reliquas mitteretur EccIesias dignissima soret. Ad particularem Romanum epistola Pauli Graece seripta non exstat. Philemon , cujus servum antea fugitivum eum epistola remittit Paulus, Romanus non fuit, quod vel ipsum nomen indicat. Et ridiculum est, Graecos fabulam, tanquam rem in Judaea vere gestam , conscripsisse, & plurimos ex Judaeis ei fidem adhibuisse, & ob illius testimonium crucem , amictiones, quin & mortem sustinuisse. Apage istiusmodi naenias.
342쪽
Addit Vir Doct. Scriptores Evangeliorum non esse Seriptoreseommotos a Spiritus Sancti asata : Quod ex duo- yφλbus indiciis colligit: I. I sta Lucas dicit , se liuo- V his sit.
riam Evangelii scribere voluisse , quia plures eam com runt affla scripserint : θ quidem, non ut omnes homines eam
scirent, sed ut Theophilus de iis, qua jam erediderat , amplius infirmaretur: z. .2uod scribat, non qua ipse viderat , sed ab aliis audiverat, nulla de revelatione divina facta mentione. Euod etiam nullus ex Apost lis in suis Euangeliis vel aliis scriptis asserere ausus est. Contra omnium prophetarum fiam , ct praesertim
Mosis , qui semper seribit , Dixit Dominus Mosi,
aut , Dominus mihi dixit. Resp. Primum arguis mentum Lucam solum serit: Sed ut primo de omnibus simul dicam, & tum plenius quod Lucae objicitur diluam , dico , non requiri in historico, qui res gestas alterius scribit , ut se a Deo ad scribendum speciatim incitatum , aut quae scribit , sibi a Dei spiritu dictata asserat: Sussicit, ut exactam rerum quas scribit cognitionem habeat. Tales autem fuere Evangelistae r reserunt illi dicta aenista Jesu Christit, ea ex vero referre sussicit, ut comprobentur esse divina e quoniam ipse Iesua doctrinae suae sussiciens divinitatis perhibuit testimonium. Nec Moses, quando historias patriam charum toto Geneseos libro describit , sibi eas a Deo dictatas, imo nec ab iis qui viderunt, aut
cestibus oculatis habuerunt , aut alia Via explora
ias se habuisse assirmat. Solummodo quando I ges Dei ad populum refert , ait, ita sibi dixisse Dominum. Simili modo loquuntur Apostoli ,
coram Senatu Iudaeorum , M. IV. v. & alibi, Consentanee missioni suae, qua Dominus eos misit, ut Evangelium ubivis terrarum praedicarent , Matth.
343쪽
ai. Et Apostolus Paulus epistolas suas inchoans, ordinarie se vocat Apostolum Dei, vocatum Apost iam per voluntatem Dei, Apostolum non ab hominiabus , neque per hominem , sed per 'esum Christumo Deum patrem. Quin se ac reliquos Apostolos , ministros Christi ct dispensatores mysteriorum Dei , I Corinth. xv. r. adeoque, nece statem sibi in m-bere Evangeli indi, ct vae sibi esse nis evangeli aet ;ibid. cap. IX. I 6. Quod tantumdem est, ac si diceret, se scribere & praedicare quae a Deo habet. Quin & id disertis verbis assirmat, Epist. ad Gal.
cap. I. I 2. Neque enim ab homine accepi angelium , neque didici, sed per revelationem Psa Christ.
De Evan- Ut itaque ad Lucam revertar: Ad fidem Eva Fuli Q Lxi- gesto ejus conciliandum sussicit, quod exacte omnia ab iis qui oculati testes fuerunt inquisiverit, nihilque nisi penitus exploratum scripserit. Quod ait, sibi visum esse Evangelium scribere , non a guit , purum tantum mille motum humanum ;nam & diligentiam humanam Deus exstimulare potest, suppeditando argumenta & considerati nes illi movendae essicaces. Quodque Lucas ingratiam praecipue Theophili , viri, ut apparet, primarii scripsit, Deus etiam, ut omnium saluti inserviret , direxit. Addo ; unicum Evangelium Matthaei sum cere , ut plenam dictorum ac gestorum Jesu Christi habeamus cognitionem , quantum ad salutem satis est: Verum divinam benignitatem abundantius hominum saluti prospicere cupientem plurium diligentiam excitasse , ut ita plurium consentientibus testimoniis totus orbis
plenius de historiae Christi veritate, ac doctrinae ipsius divinitate confirmaretuI. Pergiv
344쪽
Pergit vir Doct. quod multa , praeter quatuor, Evangelis fuerint Evangelia mitia plures Evangelia scripsis 'φ' se , etiam ex Luca liquere. Sane in initio plures Iulori lia'
Christi res gestas conscripsisse, mirandum non est: tem eorum fuere enim tam eximiae, omnesque in tantam admi- '
rationem rapuerunt, ut plures illarum splendore ό ι' ad eas conscribendas excitati sint. Verum quoniam qui audita tantum , & ex rumore percepta narrant , facile veris falsa quaedam addere pocsunt , ea tantum recepta sunt ut genuina, quae a duobus Apostolis , Matthaeo & Ioanne , & duobus viris qui in Apostolorum comitatu longo vix runt tempore, Marco nim : & Luca, ac proinde omnia certissime explorata habuere , conscripta sunt. Quod Evangelia attinet , quae Thomae , aliisque adscribuntur, manifestum est ea Apostolarum aevo non exstitisse , sed a nugatoribus quia busdam posterioris aevi, supposito Apostoli alicuis et jus nomine, esse conficta. Verum primi Christiani , qui ipsis Apostolorum temporibus vixerunt, diligenti exploratione facta, haec quatuor
ab autoribus , quorum nomina praeserunt, Vere
esse scripta indubitato deprehenderunt. Neque ulla justa dubitandi causa, quod hac in re decepti sint, allegari potest. Quomodo enim credibile est, viros adeo salutis suae studiosos, ut quotidie gravissimas afflictiones , quin & mortem pro E angelio sustinerent, tam socordes fuisse, & salutis suae negligentes, ut temere sibi tanquam divinos, & fidei per quam salvi esse debebant reg Iam, obtrudi passi sint libros, de quorum Gis εντεακ evidentibus documentis persuasi non essent,
ει eo quidem tempore , quo supposititia a genuianis facile discerni potuissenti Et haec traditio ab
345쪽
ipsis eo stantissime per omnes populos & aetates consensu invariato est propagata. Recentiores fabulas , quae a credulis quibusdam receptae sunt, Τhalmudicis annumeramus fabulis , quae passim inter Iudaeos recipiuntur. Evangelium Joannis quo tempore , qua occasione , aut ubi locorum scriptum sit, nihil scire refert, modo a Joanne. Apostolo scriptum constet, de quo inter Christianos nunquam dubitatum fuit. De depra- Aliud addit Vir Doct. argumentum; quod Ev- v x QDi . angelio Joannis fuerit, juxta Doctorum Christia-dieuhiu' norum sententiam , aliunde inserta historia de in Evange- adultera a Judaeis coram Christo accusata : & Ev-l is conti- angelio Lucae historia de angelo Christum in homto confortante quam paulo ante Vir Doct. perperam amrmavit in Evangelio Joannis exstare &desudore Christi sanguineo. De genealogia Christi , quod obiter insinuat , in sequentibus suo lo eo dicetur. Quod vero de historiis Evangelio intrusis adfert, dico paucis: Quod historiam de angelo confortante & sudore Christi crassiore instar
grumorum sanguinis in terram decidente, in aliis quot exemplaribus olim fuerit desiderata , non ex
eo profluxisse , quod in quibusdam primi aevi exemplaribus lecta non fuerit ; sed quod quidam audaculi, qui eam majestate Christi indignam judicabant , temerario ausu eam eraserint: Quod sane Evangelii veritati , codicum antiquiorum fide constanter asservatae , praejudicare nequit.
Historia de adultera etiams inserta fuisset, nihil illa momenti ad fidem Christianam habet: Et si velimus a Joanne scriptam non esse, liquet historiae puritatem in plurimis exemplaribus, in quibus ea desideratur , conservari. Saae exigui nimis
346쪽
mis momenti ea historia est , quam ut inde argumentum ad probandam in Evangelio depravationem deduci possit. Progreditur porro Vir Doct. & ait : Autogr, De Evan-ph-Matthaei, quod Hebraico Hismate scripsisse fer--M- 'tur, periisse, oe exstare tantum translationem ab incerto autore factam. Esto : translatio illa jam Apostolorum tempore exstitit, & approbationem obtinuit: Non autem historia aut doctrina ullam, - etsi alia enuntietur lingua, mutationem patitur: sed eadem pluribus linguis eodem sensu enuntiari , scribi & legi potest. Exinde autem liquet, iquod ante dixi, Graecam linguam omnibus femme populis fuisse communem : Ideo Matthaei E angelium in totius mundi usum mox in linguam
Graecam est translatum : Qua translatione approbata , ipsum exemplar Hebraeum , quod solis ex Judaeis conversis inservire tantum possie videbaturo non ea qua Graecum cura ac diligentia as. vatum fuit. Quae Marco objicit adeo exilia sunt, ut refuta- Et Marei. tionem vix mereantur. Esto , Marcus Evangelium Matthaei maxima sui parte compilaverit, quid in eo peccatum φ modo nihil Marcus scripserit, quod non plene exploratum habuerit. Sive Romae sive alibi a Petro dictatum fuerit, non mi nuit illud illius autoritatem : circumstantia ea est
adeo exilis, ut referri non mereatur. Quaeritur solummodo , an Marcus in comitatu Petri vix
rit , & ex ipsius ore de omnibus quae scripsi certus esse potuerit. Et quod Papias, Irenaeus, & Clerimens illius meminerint, Evangelii ipsius antiquitatem & γνη οτηται probat. Alium in finem hae testimonia non allegantur, nisi ut de antiquitate X a. . ejus,
347쪽
ejus , ae genuino autore constet I Non Vero, ut
per istorum doctorum testimonia ipsi Marco autoritas quaedam concilietur. Perinde uti Judaei per traditionem patrum suorum sibi constare ajunt , li- , bros quos habent ab ipso Mose esse scriptos: non autem ea traditio Mosi aliquam, quam per se non
habet , autoritatem conciliat.
De Episto- De Epistolae ad Hebraeos autore variant Chriab . .,' stianorum sententiae, aliis eam Paulo, aliis Lucae, aliis Barnabae, aliis Clementi adscribentibus. Cujuscunque ex his quatuor sit, antiquissima est,& Pauli aevo scripta siquidem hi tres Pauli coaetanei fuere: Ejus antiquitatem etiam probat Clementis quae exstat ad Corinthios Epistola antiquissima, siquidem verba ex hac epistola desumta in Clementis epistola occurrunt: quae causa fui L. se videtur, quod aliqui eam Clementi adscripserint. Sed cujuscunque ex tribus illis fuerit , du-Φitandum non est, quin doctrinam in ea contentam , praesertim de typorum Veteris Testamenti
impletione in Jesu Christo , ex ore Apostolorum, praesertim Pauli, habuerit: & quia doctrinam,
quam toties ex Apostolorum ore hauserant adeo
egregie explicat, ideo etiam primis Christianis ut per omnia illi conformis , recepta est. De Apoe De Apocalypseos libro non necesse est multis
πῖ disserere: Continet ille non dogmata fidei, sed visiones quasdam propheticas, aenigmaticas & obscuras, Ecclesiae Christianae statum in hisce terris concernentes. Quod quidam olim eum Cerintho adscripserint, id non fecerunt certa quadam ratione inducti , sed ex mera tantum conjectura 3 quia Cerinthus dogmata quaedam sua ex Apocalypsi adstruere conabatur , illisque ea perperam intellecta
348쪽
teIIecta Cerinthi dogmati aliquatenus favere vid bantur. verum si talis paucorum conjectura ad librum quempiam reprobandum , aut genuin suo autori abjudicandum suffecerit , nullus libera censura immunis erit. Causam autem nullam justam esse eum Cerintho adscribendi , arguit priamorum Christianorum , qui eum Ioannis Apost Ii foetum agnoverunt, traditio et Quibus antia quissimi , quorum scripta habemus , Doctores Christiani , Justinus , Irenaeus , Tertullianus, 'Clemens Alexandrinus , Origenes , &c. consen tiunt. Quibus alias non addam rationes. V rum , ut dixi, liber hic nulla dogmata fidei, verum aenigmaticas tantum & obscuras quasdam prophetias continet; ita ut , licet ille abesset , fides Christiana nullum esset passura detrimentum.
Quid vero Vir Doct. Epistolis Apostoli Pauli objicit ' An aliquis eas ipsi abjudicavit, & ignoti
esse autoris asseruit Nemo. Bene est, quod hae , perinde uti Evangelium Matthaei , Joannis , Lucae , & Acta Apostolorum , ipso non refragan
te , genuinorum autorum nomina praeserant.
Tandem vir Doct. Novo Testamento objicit, ' varia variantes quae in diversis codicibus reperiuntur in lectiones, quas verbis Isiaci Vomi de a te mundi ctionibus. cap. 2. adeo multiplices esse ait, ut si quis omnes intre se committeret codices, quot verba, totidem pene imventur u sit discrepantias. Verum si quid viro e Iebri ad opinionis suae stabilimentum excidat quod hyperbolen sapit , an putat Vir Doct. ex ejusmodi
Verbis , contra experientiam cuivis obviam pro
latis , solidum posse deduci argumentum ' omnes antiquiores codices hodie summa diligentia sunt excussi , variantes lectiones maxima sedulitate X 3 excer-
349쪽
excerptae, textui vulgari appositae , & omnium oculis expositae: Inde quam αυξητι exi hyperbo- Ie usus sit D. Vossius, liquido constat: quod in istiusmodi casu in Viro magno facile excusari potest. Tum maxima variantium lectionum pars adeo nihil facit ad immutationem sensus, ut quocunque modo legatur, sensus per omnia idem sit: veluti si Latine quis legat, enim, vel nam: igiatur vel ergo: dicebat, vel loquebatur: ac similes:
Quae sensum aliquatenus immutant , rariores: nullae vero , quae dogma necessarium creditu ad salutem concernunt, aut aliter credendum esse vel, levissimam suspicionem ingenerare possint. Quod mihi vel maximum ac certissimum providentiae divinae circa Novi Testamenti codicum conservationem argumentum est. Ejusmodi autem variantes Iectiones etiam in diversos Legis codices irrepserunt ; Quod ex collatione codicis Samaritani cum vulgari Judaeorum codice , ex antiquis Masore-tharum libris, ex Judaeorum Orientalium & Oc-eidentalium , Ben Aser & Ben Nephthali lectionibus , atque eX manu striptis optimae notae exemplaribus , quorum nonnulla diversas codicis Hilleliani lectiones exhibent, doctissimi Critici ostendunt. Quin & ipsa Graeca Lxx interpretum versio documentum est satis evidens, in exemplari Hebraeo , unde versio haec facta est , multis in Iocis aliam fuisse lectionem, quam in hodiernis Judaeorum codicibus. Explican- Quod vero Vir Doct. ex Vossio citat, quod huisdies' Deus nullam habuerit curam eorum , qui descripsere L vossit. Novi Foederis libros , Verba Vossit non bene intellexit. - Hoc enim hic non assirmat Vomus , sed tanquam consequentiam absurdam ex eorum quos oppugnat
350쪽
oppugnat opinione deducit. Illi enim contendunt , Hebraeum codicem mansisse plane invari tum, idque peculiari providentiae divinae adscribunt. Inde colligit Vossius , quod sequeretur, quoniam tanta est lectionum varietas in N. Test. quod Deus ergo nullam eorum , qui Novi Foederis descripsere libros, curam habuerit: Quod ipsi absurdum est ; quod nempe Deus continuo adfuerit Judaeorum librariis, nullam vero eorum qui Novi Foederis descripsere libros curam gesserit;
cum tamen magis interesset eos servari incorruptos , quam veteris Testamenti. Qui sensus ex tota ejus collectione manifestus est. Sed Vir Doct. qui verba Vossit truncavit , illationem quam Vossus ex aliorum sententia colligit, ta . quam sententiam Vossi proponit. Quod Vir Doct. addit, de exactissima cautione De eauti in Judaeorum Synagogis adhibetur, neci . um
ices sacros irrepere possint errores, aut Synagogis lapsus arguunt quidem , Judaeorum exempla- adhiberi .ria post inventam Masoram non facile ullam posse tat
pati immutationem: Uerum ea non potest abolere variantes lectiones, quae ante inventam Masoram
in codicibus Hebraeis jam apparuerunt. Multo minus difficultates illas tollere, quae circa colle ctionem librorum sacrorum in unum volumen, temporibus Esdrae, a pluribus observatae sunt. Quibus omnibus inter se collatis , & compara- Hyperboletione inter certitudinem librorum Ueteris & Novi VM Dψα quae hodie ulli in cod Testamenti accurate instituta, non dubito, quin unusquisque mecum admiraturus sit praejudicium Viri Doct. quod per hyperbolicas expressiones contra Novi Testamenti libros , & pro volumine