장음표시 사용
411쪽
an conveniant eum praedictionibus , vel non; hoe usi praetextu scit icet , quod emendam sibi est agentium doctrina. Quasi doctrina de Mestia posse esse ullo modo suspecta tanquam gentiles ; cum de Messia gentes ne per somnium quidem unquam cogitarunt. An hoc est candide & sincere, an malitiose agere ἶ Candidius certe ac magis ingenue hic agit Doctor LumbroZo , qui in suo Pr pugnaculo Fudessemi , ad articulu- Gratii xv I. lib. v. de Veritate Religionis Christianae, doctrinae Christianae originem non attribuit gentibus, aut Graecis, sed Judaeis. Enumerans enim Judaeorum pecca ta , propter quae Messiae adventum differri contendit, inter alia haec habet. His adde horrendam
idololatriam , qua ab ipsis Iudaeis NB. ) adiuventa' fuit oesuscitata in Perusalem , videt: Christianismus, per quem tota Lex divina ut insupportabile jugum dei ea fuit oe exterminata , quem non pauci 'udaeorum amplexi fuerunt, oe per tot secula usque in praesent
dom errore misere inficiuntur. Deum per Prophetas Messiam aliis coloribus Israeli non depinxisse, ex antedictis.&mox contra Viri Doct. assertionem dicendis , constat.
CAPUT IX. Quo sensu Judaei Regem coelestem
viderint. Jesum re- Tyr ostenderet Vir Doct. Messiam quem Judaei
gna e in exspecta ant non venisse , dixit, Rex Israe- si promissus est: At regem non vidimus. Reges.s; non esse visum regem terrenum, sed coelestemia objicit nunc 'Vir Doct. Regem coelessem non esse
posse, nisi ser ipse Deus: Illum autem esse invisibilem '
412쪽
nee Israelem potuisse cognossere, hominem aliquem esse Deum. Respondeo : I. Si ex hoc argumento pendeat decisio, quaestionis inter Judaeos & Christianos, utrum Christus sit Deus , haud magno acumine opus est, ut Christianus probet, Chrissium ei se Deum. Jesum enim esse Regem coele stem ante probavi manifeste constare ex tonse tiente Apostolorum , qui eum in coelum adsten dentern conspexerunt, testimonio, & ex Spititii
Samoto quem decimo post adstensionem suam die , ipso Pentecostes festo , Jesus Christus e coelo in Apostolos suos , juxta promissum suum , misit.
Si ergo Iudaeus admittat hanc connexionem, qui in coelo regnat, est Deus; non potest argumen tari contra Christianum hac ratione, Christus non est Deus , ergo non regnat in coelo r Quia sic assumit quod in quaestione est , sed aliunde ostendere debet , . Christum non regnare in caelo. Et si Christianus ostenderit, Christum vere regnare in coelo , jam contra Judaeum ita disputantem pro bavit, Christum esse Deum. Sed vero ut pressius respondeam, dico t. Quan- Fides αἰ- do exigitur fides in Jesum Chlistum , nusquam in D toto Novo Testamento exigi, ut credamus Jesum Chiistum
esse ipsum Deum , sed, msum esse Christum seu seu Filium Messiam olim promissum , vel, quod idem est , Pςi esse Filium Dei: Quoniam appellationes Christi &Filii Dei inter se permutantur. Cui denomina tioni occasionem dedisse videntur verba Davidis , Psal. II. 7. Filius meus es ta , ego hodie genui ter& Dei, a Sam. v I I. I . Em in metrem , ct ille erit mihi in Filium. Quae sensu sublimiore Messia applicata sunt. Inde factum , ut denominatio
illa Obrim seu Messia, ἐκ Filii Dei, inter Iudaeos
413쪽
& discipulos Christi pro eadem habita fuerit.
Quod variis locis Novi Testamenti evidenter comprobari potest. Quando Philippus Nathanaeli dixit, Inυenimus quem scripsit Mines in Lege oe Prophetae, &c. postea Nathanael viso Domino Iesu inquit, Tu es Filius Dei , tu es rex Israel, man.
I. 66, So. Petrus omnium Apostolorum nomine respondens quaestioni Domini , interrogantis quem se esse dicerent, ait, Tu es Christus Filius Dei vita , Matth. xv I. I 6. Quae verba Marcus recensens , solummodo habet , Tu es Christus , cap. VIII. 29. & Lucas , Tu es Christus Dei, cap. I x. 2 . Sic Matth. x Iv. 33. Discipuli dicunt Jesu, noctu ad ipsos super mari ambulanti, polia quam in navem adscendisset , Vere Filius Dei es tu. L M. v III. 37. eunuchus reginae Candaces r
Credo byesum Christum esse Filium Dei. Et quod
omnem dubitationem tollit, Pontifex Dominum Jesum coram tribunali suo stantem adjurat per Deum vivum , ut dicat, si sit Christus Filius Dei ,
Matth. xxv I. 63. Quod clarius apud Lucam exprimitur cap. XXII. nam postquan vers. 66. S niores & Principes Sacerdotum interrogaverant , Si tu es Christus, dic nobis; eandem quaestionem repetenteS vers. 7 . quaerunt, Tu ergo es Filius
Dei δ Manifesto indicio, Messam seu Christum, &Filium Dei esse, idem plane significasse. Et ne
forte vir Doct. excipiat, hanc esse meam peculiarem explicationem ; operae praetium est ostendere , etiam praestantissimos & maxime eximios inter Christianos Theologos loca haec in eandem mecum sententiam explicare. Non hic producam explicationes Episcopii, cum meis plane easdem , sed duorum maxime eximiorum, & cum quorum
414쪽
eruditione & ingenii acumine vix ulli inter erudiistos comparari merentur, Desiderii Erasmi , &Hugonis Grotii. Verba Nathanaelis ad Dominum Jesum Ran. r. So. ita explicat Erasmus in sua Paraphrasi: Rabbi, Tu es ille Filius Dei, per quem Pater decrevit liberare populum suum : Tu es ille rex Israel, Prophetarum vaticiniis olim promissas.
Verba autem Petri Muth. xv I. I s. in eadem Paraphrasi ita explicat es ille Christus, Filius Dei vivi , non suspicionem proferens, sed certa ct indubia lata sententia profitens , illum esse Messam a Prophetis promissum , sngulari quodam more Filium Dei. In Apologiis autem suis similia multa habet. Ad
trus illum prositetur Filium Dei visi , quamquam P tris afflatu dixit , tamen credibile non est , illum id temporis plena fide credidisse, Pesum esse Filium Dei secundum naturam , ejusdem cum illo sentiae. Et Supput. errorum Bedda , Pr of LIV. pag. 49 6. Uolipis tot conspecta miracula, post editam illam coelestem professionem , Tu es Christus Filius Dei visi, tamen velut illa per somnium dicta fuissent, multa de eo tanquam de homine puro loquuntur. Ibid Propos LXXX. pag. I4. differens de Nathanaele M Petro , ita tandem finit. Deinde quod ait scit. Bedda ) nomen Filii Dei non competere nise in unum Christum , refellit ipse Dominus , qui sanctos viros etiam Deos docet appellatos fuisse, non modo Dei filios. Caeterum quod ad articuli vim attinet ο υιος , etiam in Nathanaelis professione additus est articulus. Et mihi probabile videtis, utrumque idem de Chrso sensisse, sed veluti per somnum , licet Petrus jam multis con spei iis miraculis sublimiorem de Christo concepisset opianionem , eoque majore cum ardore professonem reddi
415쪽
derit , sed adhue semisomnus, quod declarant eo Imra , qua postea tum dixit, tum fecit. Similia pi ura in eandem sententiam palism occurrunt in Apo Iogiis Erasmi. Sed prae aliis maxime notandum. quod ait ad Censuram Theolog. Parisienseum tit. XXV It. Propos a. pag. 7 o. Angelus loquens Mariae exerte non pronuntiat , id quod nasceretur , fore Deum verum ac verum hominem , sed sanctum ac μlium Dei , quae verba competere possunt in exi. mium Prophetam. Grotius vero verba discipulo,rum 3Matth. x i v. 3 3. Vere Filius Dei es tu , ita interpretatur in suis Annot. Apparet hoc cognomen sto Messia datum: Nam Nathanael Joan. l. Φ9. Rabbi, inquit, tu es filius Dei , tu es rex Israel. Nitarum ex Psalmo secando, q em Hebrai Veteres κατα το μυς α τερον sensu sico in de Messa imterpretabantur. Itaque insta ubi apiad Martisum
Fesus a Petro dicitur esse C sus filius Dei visentis,
Marcus oe Lucas contenti fuerunt Christi vocabulo. Adde qua infra xxvi. 63. Ilibr. v. 4. In annot. autem ad Matth. xxv I. 6J. ita ait. Supra XIV. 3I. notatamus etiam apud Sudaeos exstectatum
illum Messam vocari solitum Dei filium ex Psalmo I I. itaque hic apud Lucam pro eodem ponitur, primum, εἰ σὐ g o Dipις: sse tu es Christus) deinde , σύ in εἶ ο υιος του Θεου: tu es igitur filius Dei. in Ad verba autem Nathanaelis Ioam. I. 69. haec annotat.
o υιος του Θῶ, filius Dei , idem est quod Rosias,
ex PDI. II. Vide qua ad Matth. XIV. 37. XXVI. 63. Itaque sequitur , ο βασιλιεἰς του Ισζαηλ. rex Israel, alter I Iessa titulus, Matth. XXI.
XXVII. II, 42. Marc. XV. I 2. Videtne Vir Doct. hasce horum locorum expliςationes non esse meas,
sed potius Erasmi & Grotii ἰ Quin & ipse Jesus
416쪽
Christus hoe sensu se Filii Dei epitheton sibi attribuisse assirmat , Ian. X. 36, ῆs, Nonne
scriptum est in Lege vestra, quia ego dixi, mi Vis ἐς illos dixit Deos, ad quos sermo Dei factus est , crnon potest solvi Scriptura: .auem Pater sanctificavit ,
id est, interprete Grotio , potesta Iem tanta pro
digia faciendi attribuit) misit in mundum , vos dicitis , quia blasphemas , quia dixi , Filius Dei sum ' ι , Et hisce clarissime apparet, nomen ta risi, aut Qi id id si-Filii Dei , in objecto fidei Christianae , non esse MD,6ςς
denominationem naturae aut personae, sed mune
ris quoniam Christi sive uncti per unctionem suam ad singulare aliquod munus destinabantur &consecrabantur : Nomen autem personae esse S sum. Sensus autem enuntiationis cujuscunque idependet a nexu inter subjectum & praedicatum :Quando ergo constat, quid subjecto, quid praedicato significetur , statim enuntiationis sensus manifestus est. Cum ergo Pesus, subjectum hujus enuntiationis , significet personam seu hominem satis tunc temporis in Judaea notum , mir culis clarum, & postea crucifixum , & tandem ex morte suscitatum & in coelos evectum, & Christus seu Filius Dei, munus inter Iudaeos non minus notum , seu potius hominem munere illo eximio ornatum, videt: Regem illum illustrem, & populi redemptorem , per Prophetas populo toties promissim ; sequitur, credere Iesum esse Christum, seu Filium Dei, aliud nihil denotare , quam, cre clere Jesum esse Salvatorem illum eximium & diu pro millam , cui munus salvandi homines a Patre impositum est, quique, ut muneri illi inaugur tur , a Patre Spiritu Sancto largiter donatus &
417쪽
quasi unctus est. Hinc est , quod Scriptura, quando nobis describit fidem per quam debeamus
esse salvi , mentionem faciat non eorum, quae respiciunt ejus personam proprie seu naturam divinam , sed munus. Ut Rom. X. 9. Si ore tuo confessus fueris Dominum 'dum , ct corde credideris quod Deus eum excitavit ex mortuis , salvus' eris. Quorum verborum sensum Erasmus reddit in sua Paraphrasi: Si ore tuo confitearis agnoscas Domianum Iesum, atque idem ex animo υereque credideris , quod Deus resuscitarit a mortuis, ut nos cum Blo αυitiis redivisiposthac innocenter vivamus , Ialvus eris.
Grotius autem haec annotat. Facta non aestimat Deus , ut ea in Hernum remuneretur , esse qua ex corde mundato proficiscuntur. Mundatur autem cor
per fidem, o eam maxime, qua creditur 'sus a Deo resuscitatus , in hoc scilicet ut o praecepta ejus nosi mus esse divina, ct promissa certa, tum propter asetoritatem ei datam, tum propter vitae redditae cos tuum exemplum. Similiter I man. V. I. .2vieredit quod 'esus fit Cursus ex Deo natus est. Quae verba Erasmus ita παραφραθι: Euisquis credit Iesιm esse Christum , hoc est , illum unde oportet omnia salutis nostra praesidia petere, idque credit ex
animo, is ex Deo natus est, jamque ascitus in numerum filiorum Dei. Grotius vero: tari credit
Iesin esse Christum, id est , credere se ostendit, id profitendo , sperando res ab ipso promissas , ct sub ea spe pracepta ejus sequendo. Quod si legamus historiam Actorum Apostolicorum , ipsorumque conciones quibus Judaeos ad fidem Christianam con- Uertere conantur, non exigunt Apostoli aliud, nisi ut credatur Jesum , qui a Iudaeis fuit condemnatus , Romanis traditus , ac crucifixus , a
418쪽
mortuis esse suscitatum, in coelum evectum , conis stitutum regem Israelis ac salvatorem , & judicem
vivorum ac mortuorum : Vide Act. o. v. X. XIV.
& alibi. Quae omnia munus ipsus , quo est Christus sive Melisas, respiciunt. Addere hic licet egregiam Thomae Mortoni Cantabrigiensis paraphrasin in haec Apostoli Pauli vel ba , I Corinth.
III. II. Fundamentum aliud nemo ponere potest,
praeter id quod positum est, quod est Christus Iesus :quae legitur in ipsius Expositione prioris Corinthiacae epistolae, impressa Londini apud Robertum Dexter. Io6. pag. 6O. Licet non admodum dissicile sit hominibus otio ct ingenio dilutilentibus , mille novis doctrinarum formulas excogitare; tamen nemo potest ponere aliud fundamentum , salutisscilicet; id est, aliam salutiferam doctrinam adferre , vel aliam salutis obtinendae rationem ostendere , praeter simplicem ct sine ram praedicationem ct cognitionem doctrinae Christianae a me propositae, o quae υel bis duobus vocetbulis com
prehendi potest , Pesus Christus ; id est , 'esus ille
Mariae filius est redemtor o Servator munes σ promissus Messas. Et quae in cap. XII. 3. Ideo notum υobis facis , quod nemo loquens in spiritu Dei diaeit Jesum anathema, m nemo dicit Vesum Dominum, nise in Spiritu Sancto, egregie disierit , pag. 3t . Sensus est, nullus est spiritualis qui non est rarisia. nus, nullus habet Spiritus Sancti dona, qui non Christum Dei Filium ρο mundi Servatorem esse agnoscit. Rursus, nemo dicit Dominum Jesum , id est, promtetur Chri lanam religionem, cujus haec summa est , Iesus ille filius Mariae est a Deo Parre Ecclesiae, coeli,
ct terrae supremus dominus, rex , O gΓbernator consitatus. Ita enim dicere Jesum Dominum , opponitur illi, dicere Iesum anathema. Utrumque emptaticum
419쪽
. e batisum est: Nam ut ille ma xime ct vehementissime nexas Oristi , qui non solum eum non agnoscit o cunas sed etiam eum si mo odio ct execratione ut sceleratum essuit ; ita ille clarissime Christum confitetur, qui eum mundi nonsolum sim torem sed, quod majus est, majus enim est resurgere ad ea testem gloriam , quamasci terrestri morte ct ignominia sed etiam Dominum , id est, gloriosum regem ct dominatorem appellat. Hunc sensum verba aperte praeso ferunt. Haec est doctrina , cuius solius fidem Apostoli ut neces.sariam exigunt. Quae alibi occurrunt personam, .Iesu concernentia , nusquam ut necessaria creditu exiguntur. Quando autem Scriptura regnum
Christi caeleste describit, eum ut hominem describit, qui postquam hic cruentam & infamem crucis mortem passus est, a Deo dextra sua exaltatus,omncmque in coelo & terra potestatem adeptus est: qui Spiritum Sanctum a Patre obtinuit, eumque in Apollolos effudit, & per eum omnia administrat. Quo sensu . Vidit ergo Israel regem coelestem, quia eum, i. E. l. 'ui nunc ιn coelis regnat , vidit, licet coelestem stem vide gloriam Oculis suis non viderit. Et hane veritatem persuadere poterant miracula , tum quae ipse Iesus secit in terra, quibus , licet formam servi assumsisset, gloriam ac majestatem coelestem aliquatenus manifestavit ; tum effusio miraculosa Spiritus Sancti in Apostolos die Pentecostes , MApostolorum virtute illius Spiritus facta miracula, quae se in nomine ac autoritate Christi in coelo regnantis , & a quo Spiritum hunc acceperint , facere palam testati sunt. Quod Iudaeis convincendis abunde sussicere oportuit: talibusque qui se ad credendum suaderi patiuntur nimiae credulitatis accusari nequeunt.
420쪽
ΤERΤIUM SCRIPTUM IUDAEI. D CAPUT X.
Quod Prophetae coeleste Messiae regnum
inlinuaVerint. PRophetas sub cortice regni caeleste insinuasse alta Qualis exta quot argumentis adstruxi . Primum fuit: Quia illa terrena liberatio non toti Ihraeir potest d. esse communis , sed illo seeuto viventibus erit peculiaris. Ut argumentum hoc dissolvat distinctione utitur Vir Doctissi Israel debeas acciapi vel eopulatiis , pro collectione populi , ct ut republica a Deo instituta vel distributive , pro segulariabus illius populi. Posteriore sensu non indiget Messanec redemtore ad eonsequendum salutem ammam; sed eam obtinet per Legis observationem. Priore sensu Messam ct redemtionem exspectat : estque ea totius Israelis, quando omnes illo tempore visentes per ea liberantur: licet ea arare illam mortuis non obtingat.
Quae distinctio quidem bona est , sed non consei tanea communi Iudaeorum opinioni , sed a Viro Doctissi ex Christianorum, inter quos educatus est , doctrina mutuata , apud quos quando de j diciis divinis tum hujus , tum de universali futuri seculi loquuntur , creberrimus hujus distinctionis est usus. Rabbi vero Menassis Ben-Israti in suo demortuorum resurrectione tractatu contendit , communem esse Rabbinorum opinionem , omnes II e-nto , etiam antea mortuos , participes fore regni Messia , Et ut eo potiantur , amnes ex mortuis resusciatandos qua resuscitatione conspecta impii , tanto in raculo permoti , Deum sint agnituri , omnesque falsas opiniones ct errores set rejecturi: tum futurum m-ui hujus finem, ct novum exorimaeum , seu mundi . hujus