Disputationes aduersus Lutheranos per diuinarum scrip. theoremata eorum dogmatibus opposita. Ioan. Maria Verrato Ferrariense carmelita authore

111쪽

obseruare diuina secepta,quatum ad intentionetvcipietis semota gra graiu faciete, cu nullus popsit acu rer uita aeterna alie adultus.nisi-opa meritoria,u psuppon ut gram, nimiru adini et ionPacuredi uita elema,dant diuina pcepta late obiiciunt Lutheram. c Ed corra primam coclusione,st de lib.a in o principaliter loquitur,et ex cosequeti contra. alias tres,valde istat moderni haeretici u nituno tur Obare,ex scripturarum testimoniis , salse iii ab eis adductis. nulla tenus dari liberum arbit Primo quida ait Ioanes. Non potest homo incipere quicu nisi fuerit datum ei de caelo 3 c. Secudo ille idem eap. i. ait omnia per ipsin

facta sint,ix sine ipso laetium est nihil.

Graio et idem Ioa.6.Nemo venit adme,nisii pater meus qui missit me,traxerit eum. Quarto Iterum infra cap. a s . Christus ait,si he me nihil potestis sacere. t uinto Iacobus.c.r .inquit. Omne datum op timum , Se omne donum perseehun de sursum est,descendens a parte luminum. Sexto .loques ad discipulus ait. in euage tlio Matth.Cu at tradet vos,nolite cogitare quo,

aut quid loquamini. Dabitur.n. vobis in illa l- ra quid loquamini', Sc Paulomst. Nonne du passeres asse venerunt, Ac unus ex illis non ca

der super terram sine patre vestro. tSeptimo Apost .ad Co auidhe, qd no acce pisti.si at accepit iud gloriatis usi non acceperisin re in alia Epistola.Omnis sufficietia ex deo est.λ. euiuo Ille idem Apostolus.ad Ro.aith u. Equi e secβndoselecticis gratiae Dei salutae sar G iunt, si autem mitia iam non ex operibuu

112쪽

ARBITRIO. . 43.' alioquin gratia iam non est gratia

Nono Insuper ecclesiam oratid.Deus cuius est totum,quod est optimum. Decimo Esaias quom ait. uare errare nos se. Eia. 6 cisti domine de viis tuis,indurasti cor nostrum

ne timeremus te.

Undecimo Iere. insus inst.Noe hola via eius, Iere tonec viri ut ambulet et dirigat gressus suos,&c. Duodecimo Ille ide infra clamas ad diam dixit, Iere. ii

'Collerte me diae,et couertat,ua tu diae deus meus postqua me conuertisti egi poenitentiam. Aliae etiam quam plures possent adduci autho ritates in eorum fauorem,sed sufficiant illae,quoniam responsiones imirum frunt responsiones ad quascunque alias consimiles dem sonantes. Verba autem illa Pauli quae habentur Rom. s. quae maximopere Videntur fauere eorum salsae opinioni in proximo tra statu de praedestinatione decli

Tertiodecimo Ioannes demum ait. qui facii Ioan. speccatum seruus est peccati,si filius vos libera uerit vere liberi estis, de inferunt, ex quo est seruus peccati, quod agit . secundum imperium peccati, semper agit, &sic semper malum agit re cael. Respondent Catholici. PRO responsione harum obieetionum, primo Primu psciendum est quod Deus gloriosus est pri pulchruma immo principalislima causa efficiens omniti notabile.

rerum,omnium operationum, omnium adiuum

et effectuum qui fiunt in mundo , sub hac uni versali mundi machina, quaelibet autem talia . . causa creata dicitur secunda causa , vel potius . .causa instrumentalis . respectu primae causae.

113쪽

ARBITRIO. ς r

pate . et principalis causa , ma tamen Impedri 'quin zacharias Het it causa etssciens,et verus pater qui generauit Ioanncm Baptistam , et sic de aliis dicendum est,ex quibus clare sequit quod

tam causa secunda quam prima esse stiue concurreris,ad aliquem esse stum dicitur esse stiua causa illius esse fius. Dico igitur in .pposito,quod Deus est prima

causa mouens tam naturales causas, si Voluntarias ad operandum et sicut a causis naturalibus.. mouendo eas,non aufert, qu n actus earum sanimaturales , ita mouendo causas Voluntarias non

.aufert quin a ctiones earum sit voluntariae Jed potius hoc in eis facit. Operatur.ri. in Unoquoque secundum eius proprietatem cuneia suauiter dispo mens.Nam si operatur in corporibus casestibus. seu in elementis operatur secudum proprietates coelorum et elementorum. Ergo si operatur in Voluntate vel cu volutate nostra,operat secudu proprietate Voluntatis quae est libere velle et nolle.

His dieiis respondeo ad multas authoritates Resipsi

cotra liberii arbi. adductas. s. veru esse, quod di- ad authucit Ioana ori potest homo accipere quicquam,ni- ritates. si fuerit ei datu de coelo Nemo venit ad me nisi Pater meus traxirit euret,et infra,sine me nihil potestis lacerest omne datum optimum et perse, dium donum desiursum est,ut inquit Iacobus, et aliae sequentes.Τales ncmpe authoritates nihil aliud asserunt. nisi quod deus eth causa principa . lissima omnium non tamen propter hoc sequitur, , quin etiam affective concurrat liberum arb. ad quodlibet opus voluntatis nostrae. Fatemur quip. pe bonum non esse nisi a Deo datore , fatemur

insupet merita nostra dona Dei , et data S

114쪽

M . . DELIBERO a Deo,pueniente,cooperante, Se sub sequente. Sed

hon negatur per hoc liberum arbi. cocurrere ad merita,na Deus ex misericordia puenit Iiberum' arbitrium mouendo et misericorditer cooperatur adiuuando . Nempe Deus ad omnem essedium naturalem influit' generaliter , sed ad operatio nes bonas rationalis creaturae mirumimmodum

concurrit, etiam speciali influxu , et sic patet responsto ad omnes authoritates superius ab hae reiicis adduetas. usque ad nonam inclusium Errare fa o dico,quod facere alique errare, paritercere coria et indurare,c ontingit dupliciter, uno modo cauististit du, iatiue i. causando errorem,vel indu ratione vel volietiei xinatium seu esse stiGe conducendo per viam eris V ' ' roris. Alio modo permissiue et sic intelligitur,il- lud die u Ecatae. s. quare errare nos fecisti domi ne i. permisist et eode modo thdurasti cor no strum,idest indurari permisisti,'Deus nempe permittit nos errare , et cor nostrum' indurari sub ,-- - trahendo gratiam suam , hoc autem per malum

si vsum liberi arbi. Cum enim homo non faci Φi 3 ufi potius vero resistit illuminatio ni diuinae, et suo hiale utitur libe. arbit. Tunceus subtrahit gratiam suam , quia facient quod in se ess,tantum eam liberaliter donat, sed

cum subtrahitui gratia Dei ab homine; ipse

mirum errat et induratur per obstiriationem,et perseuerantiam in pςccatis . et hoc siquidem modo errauit Pharao , induratumque est cor eius . et sic patet, quod populus peccans, non sacit Deum authorem pecca si et erroris . Nam ieite Augustino, Deo authore nemo fit deterior. et . ideo riam dicitur , Deus indorauit cor Plia,

raonis; non debet intestiri positive. sed priuati,

115쪽

ue, M a miliavit ipsum gratia sua, eo Ood re/

sistebat eius voluntati , 'non dimittendo Populum .et male utebatur suo libero arbitrio,quem

ad nodum enim quilibet faciens quod iri se est , se praeparat ad gratiam , ergo oppositum

faeiens se praeparat ad continuam eius priuatio 'nem , et tunc dominatur ei diabolus , et ruit de peccato in peccatum , talis autem defectus nori est ex parte Dei, sed ex parte hominis propter eius liberum arbitrium, quo bene et male valet ioperari S c.

Ad undecimam dico, quod hic plura occur- Prima dirunt consideranda. De operibus,enim loqui pos uisio. sumus dupliciter, 'el quo ad eleetionem operis, a. diuisio- vel quo ad executionem illius. Item duplex est influxus super creaturas. Vnus . est generalis, quo generaliter influit in omnes creaturas . Alter specialis quo peculiariter agis eam oliquibus particularibus personis circa. aliquos peculiares effectus. Praeterea sciendum est, quod Deus erga creaturas libere agit, et contingenter, nulla quidem necessitate ductus, quamobrem omnia , quae agit in creaturis potuisset non agere , posset omnes actiones suas suspendere , et impedire erga illas, si vel, let, atque ab uniuerso opere desistere, et ita cessare posset Deus ab influxu suo , super crea turas , iam Renerali , quam speciali . Posset et unius influxum suspendere , et non alte --rius quo agendo , scilicet uni et non alteri, t Acreaturae . Nam ut ait paulus Apostolus . . Romanos , Quis enim cognouit sensum

domini , aut quis consiliarius 'eius fuit, aut 'quisi prior dedit et . Ut retribuetur ei

116쪽

ex ipso,et a ipsiain, et in imbitant via. Potest 'iam cingere alicui upio, operis, opus illud compleatur. lna auteri' nihil fieri possit absque deo cooperante Mundum aliquem influxum, consequbposse a quovis opere impediri ne ope ntur doc autem dictum est de re possibili,idest secundum poteritiam dei absolutam.

De gnati Reaera aut, Ic secundum ordinem diuinae Volnuxu dei luntatis,gemralis influx is dei det iri prima cair qui no sa sa concurrit cum agente secundo ad omnem acritipenditur positivum Ux didium est supra, unu suspendi.

tur seu impeditur a Deo Vniuersialiter. quia tunc . , niti' fieret in uniuerso.Neque suspenditur respe u personae particularis. quantum ad operis ele ionemm quod homo ciori possit bonum eligere, 'eque etiam quRntum ad executionem boni, Miu Lo te propter aliquod. ingens seccatum. Cu'sus ratione persona illa pertinax. demeretur a Deo. Vf ip , suspenderetur,ille influxus. Vi liquet de Pharaone Iuda ut aliis, ordinarie ta'. men semper Deus influit et quoadiuuat,ut creatura rationatis possit bonum eligere. et durante succedere operis boni executio'o, ni, i ex genere . moraliter ut dictum est . Sed ad opus meritorium ri In potest qitispiam peruenire soloetenerali influxu adsistente , quin potius necesia ius est influxus specialis, seu speciale Dei --,. yid licet gratia Dei, quae voratur ea a ---ἰ , οῦδε p xxi)lis , et Principalis ut pergeri- - .ss, inqΠt0rium, Hic autem diuinae straiicie

.s ῆ ς'igςre potest bonum meritorium a Sed istud equidem non test assequi sine Dei mo

117쪽

illa i n uiper esectio uon est merito' sit in gratia. II n At his rei aliis verbis,hoc idem asserimi Au Eechii degustim Hieronyikalis ecclesiae doctoris ciuibus oriani. concorsat Ioan.εecilius Sc Ludovicus orianus validissimi Lucterarii, ut hostes sed Aodό ab propc iitunoeaea mi /- Cum. ri inquii Iete. Nom est hominis via eius ut ambulet,cte dirigat gressus suos , t,ngit duo Nain ambulare importat executionem operis ercssus 'vero dirigi dicte di lectionem ad meruitvnde ambulare idem est quod operari ere uxautem et opera idem sunt. Et ita respondeo,quod in potestate hominis non est excutio ope iq, liὀDod non postit impediri,immo in tedum impeditur , saepe. experimur quod homo delibera aliquid agere quod efficere non potest. ' '' Ne. in libertate hominis est quod opus eius fit meritoriist v non est suae libemialis imperare gratiae,ut veniat si non adest et sic tandem conicludit qre electiones operii sum in potestate no D, naux semper executiones eorus,sa non poseut impediri Abdrum igit arbitria telestione consistit,non in executione,et merito opeiis et Dc idem confirmat. Augu.dicens. Liberaa'iuiu fiscultas ratiois,& volutatis,qua bonu. s. meritoriu eligitur gratia assistente,et maluea desistente ut in silperioribus habitia est, ergo liberum abitriis est circa electionem operum, senon in executione illurom, d quem sensum tendum verba Ieremiae prophetae &c. Igitur no aduersarii ur nobis.

Ad duodecimam dupliciter respondetur, γε Prima reis admodum duplex est conuerso, activa. s. et forin sponso.

118쪽

malis. Aictiva adhuc duplex icilic t principalis, quae Deus est, ς minus principalis . seu ir struin ementalis,quae est uoluntas racionali quae etiam libere Se aliive ad hois cqnvertione concVr ita Et de illa conuersione ex principalilo ιὶ 'litur Iere. Dicens. Congei te me domine,& c5. uertar,claret uppe,quod Deus tanu primi caue. s sua generali influetia mouet hominem ad besne operaridum, Ut conuertatur,nam Vt ante diximus,nulla secunda causa potest causare vel quice quam producere,prima causa non ςausante ei Producente , igitur voluntas libera non potesta stiue concurrere ad. hq minis conuersione nia

prius diuin' voluntas iam prima causa active cocurrat,sc se nihil aliud voluit: dicere propheta,nisi quod Deus est principalissima. causa ii' strae conuersionis. Ideo subdit,quia tu domi Deus meus postu me c9nuertisti,tuis bonis iaspirationi b. mouet do Volumata meam tunc Per liberti ad i. egi paenitentia peccata dimittendo. consormando me voluntati tuae &c.

-Rς po Secundo forte melius de coversione sorma li potest responderi,quae est fides Christi,prout est formalis terminus conuersionis nostrae,qui quemadmodum forma siubstantialis, est termi nus generationis , qua acquisita completur generatio , sic quippe acquisita fides Christi sor mala, infidelis quinimmo quilibet peccator di Fides ita citur vere conuersus. Duples autem est fides, s. ia acquisi acquisita , quae acquiritur ex veritate alicuius t qui potest fallere, Sc falli . qui tamen non fallit sed in omnibus verax est, .u ideo creditur illi. ι Vtpote proplieta. Haec igitur acquisita fides, cusolum respiciat,qui fallere potest de sani, non

119쪽

respicit Deum, fides autem infusa est. quoddam: lumen superoatu te a Deo datum inclinans,&promptum iaciens intellectum , ut firmiter as . sentiat omnibus veritatibus , quae de Deo ex priniuntur in articulis fidei, & haec fides circa Deum Vertatur , eumque respicit ut obiectum primum,sine quo lumine intellectus humanus non assentiret pleriso sententiis de Deo in sacra scriptura contentis , videlicet quod tantum sit unus Deus ,Sc quod ipse sit trinus, Sc Vnus quod filius sit a patre genitus , spiritus sanctus vero a patre,et a filio procedens et huiusmod s. quas lumine naturali solo cognoscere non Valernus,sed ut talibus assentiat intellectus necessaria est fides infusa , cte hanc fidem vice populi orando petit Ieremias,dicens. Conuerte me domine et conuertar, qua si dicat da mihi lumeci fidei infusae quo possim firmiter assentire articulis fidei clirilii venturi, & ego conuertar.Lgrinmiter credendo in filium tuum Messiam venturum,quoniam omnes prophetae,5c sancti Me teris testamenti salui facti sunt in Christi fide Menturi, sic etiam oravit David in Psalmis..dicens . Conuerte nos Deus salutariis noster. Haec autem fides augeri potest, vel quo ad ex- Duplici tensionem, quando scilicet plura credenda co, ter augeri gnoscuntur , ita explicite& distincte , ut fide- potest les doctms&in sacris literis instituti deprae fides. hendunt. I; enim rudes re simplices vel in docti christiani , implicite tenentur credere, quicquid sit quod Ecclesia catholica tenet , vel fides potest augeri quo ad intentionem, quando credenda clarius cognoscuntur , ac etiam firmis struentiusque tenemur, Se hue G 1111

120쪽

lus modi augmetum requiritur ili' ec sessastoribus,sc prelatis. auamobrens lioli qui Luc., 7 primi Antistites in ecclesia Dei post Christum

hic ostedi fuerunt,petierunt vitiin v fidei augmentum ditur liberu cetes. Domine adauge nobis fidem. Isquis ita oarbitriu. orat pro aliqua re habenda se illam diuiderio osequi ollandit. Deliderium autem sequitur et Gionem,ergo qui orai prius elegit, desiderauit rem pro quia racit orationem, sed sic est,quod liberum arbitrium ostenditur in electione,ut paulo ante diximus, igitur Ieremias orando pro luis

hieone fidei,ut posset conuerti ad'fidε Christi,

prius ex suo libero arbitrio elegit illiad bouu . s. orationem habere,pro tali fide petenda, S per cosequens non excludit,immo potius probat libe tum arbitriu dati. sed quoniam fides infusa nulli negatur,immo promptus ea semper deus cuilibet prebere debite petenti, hinc infideles nor excusantur,et cum postea subdit,posta me conuertisti egi penitentiam. loquitiir ibi de penitentia fructuosa,que sit per gratiam Sc liberum arishitrium duare.&c.

m. 1 Ad. de ultimam dicitur ,quo u duplex ex

rvp' seruitus s. seruitus culpe et seruitus pene,insu Wyμ s. per dupleti est homo. inanimalis qui dicitur hoςμpWxhV mo,vetus,et rationaliq qui nouus homo apella

tur. Homo. n. habet in se rationem et concupi sentiam carnis quae sepius aduersentur rationi, M. T. Vt inquit Paulus Video alteram legem in mem-hr s meis repugnantem legi mentis meae. Moue ri autem a ratione est agere secundum retionem et secundum proprium hominis motum . Ho

mo quippe sola ratione differt a brutis, moueri autem a carnis concupiscentia ,est secutam eam