장음표시 사용
81쪽
bertas uoluntatis . Genus primo, Τertia uolutatis. li/hertas.
do existentes ipsius exempla sequerentur,is partiter dananarentur.Ex istis igitur omnibu euideri. ter,et luce clarius patet , quod reminiscentia seu recordatio est quaedam congenita et naturalis sprietas ipsius memoriae, quae ab ipia per nullam potentiam seiungi potest. - Tertia vero virtus et potentia animae rationalis,quae voluntas dicitur,ex sua propria natura libera est ad tria . Primo libera est ad oppositos a Bis.s velle et nolle,potan simul velle et nolle. non simul. i. in eodem institnti, sed successive.6 modo velle et modo nolle,et e conuerso, et qua do habuit hunc actum. si velle potuisset illum dimittere,et habere alium actum. Loppositum Vipote nolle. Et cum haee prima libertas includat imo perfectionem. ta mutabilitatem,ideo non ponitur in voluntate diuina. secundo voluntas libeora est mediantibus illis aetibus,ad opposita obiectacin quae tendit,potest,n. velle bonum iacere, et nolle malum agere neca; vus potestivelle album,& nolle nigru Potuissetque nolle albumo velle nigrum.et sic de omnibus aliis opin sitis dicendum venit,et haee libertas nullam mcluditisperfectionem, mo necessaria est ad perseetionem,illius virtutis et potentiae, quia omnis vir. tua perfecta potest in illud tendete, quod aptum est esse obiectum suum , sed quicquid appetibile est,ipsius voluntatis est obieAum,ergo Voluntas cui Deus contulit omnem persectionem sibi conuenientemceo quod cuncta creauit in filo genere perfecta potest tendere in omne appetibile,&c. talis libertas est etiam in Deo . Tertio volantis libera est ad producendu cdsimiles effectus Sce.
His ergo suppositis, et declaratis larino sierationem
82쪽
. rationem contra impia Lutheranorum dogmata,
Quodcun .n.substantiale, Se proprium est ali. Aum. ocui substitutae,non potest ab illa separari, absis volutatis
corruptione sitae naturae,sed intellectus emoria, libertatere voluntas,sunt vires essentiales, suauetentiae Pro informa. Priae animae irationalis , ergo non possunt ab itita separari, absque corruptione suae naturae. Vcaritas maioris S minoris euidentitame pater ex supradieiis , forma argumenti est in tertio mo do primae figura ideo contra Lutherum ratio coincludit,&c.
Item a simili,omne quod est essentiale, x proin et .arg. de prium intellediui, seu potentiae intellectivae . intellectu quit separari ab illo semota corruptione suae na- et eius oturae,sed posse simplicia apprehendere,ex quibus prietatib.
componere , vel diuidere potest orationem , iti. informa.dem,& res ubi notas comparare , pariterque ab υna ad aliam discurrere,et per discursum corno iscere deum,et ipsum esse infiniti vigoris,ac mul. in alia,ut infra declarabitur,est essentiale,et prooprium intelle stus,ergo ab ipso non potest separari,absque corruptione suae naturae, consequeri via patet Veritas maioris, et minoris liquet reete
intelligenti quae supra dicti sunt,ideo Sec. Praeterea etiam a simili arguo, uicquid est es Tertiit aesentiale et proprium memoriae , non potest ab gumenta ipsa separari &e Sed reminisci seu recordari et o memomemorari per sensum , vel intellectum,de rebus ria et eius
praeteritis sensibilibus, vel intelligibilibus est ap oprietate prium Sc essentiale ipsi memoriae . ergo ab ipsa
nullatenus seiungi potest &c. Amplius per eamdem rationem ri magis in proposito pro volun
tale sic insto auicquid est proprium et essentiale voluntati rationali, rnullam potentiam potest
83쪽
oh volu 'b illa separari,absque corruptione suae nat arritate con, ut dictu est. Sed babere libertatem ad oppotos eludias, actus. LVellere nolle.Item ad opposita obwoositum. cita,& demum ad producendum 'etiis est quoddam proprium,et essentiale ipsi Voluntati,ergo talis libertas per nullam V xi mpotest separari ab ipsa voluntate,sine destructione suae naturae,et sic euidenter patet nis ratioris hus deis fio,immo necessar o dari liberum arohitrium cuius oppositum tenet falsa Lutherarioe Correlati tum schola Et ex his liquet, quod anima quata : diu est semper habet has proprietate aliterin corrumperetur ipsius animae natura, ubicunque sit. ergo anima,sive corpori alligata,sive a corporeis vinculis absoluta fuerit,quae sibi peculiaria ex epria sunt,semper habet secum,inter v potissima est libertas,quare&c. Obiiciunt haeretici.
Ed forte dicent Lutherani, ergo damnati poso sunt velle bonum,Sc beati polliunt vellelum et si omnium recordantur, possunt tri de peccatis commissis, sed quid absurdius, i tur nec beati malum, nec damnati bonum velle possunt , quomodo ergo habent liberum aD
PRO responsione istius obiectionis sciendum
est,quod triplex est bonum.Lmeritorium, γ, rate,& ex genere. Bonum metitorium cloquendo de mersio vi tae aeternae est opus a voluntate 'libere elicitum.
dea deo ad praemium beatificum acceptatuta, hoc bonum praerequirit gratiam gratum faciem tem,tλoa sui principale principium.
84쪽
opus vero moraliter bonum, est opus a vo/runtate libere elicitum, secundum dic tamen rectae rationis,et istud opus est virtuosum secundum quod philosophus diffinitivirtutem. r.ethi virtutis,secundum quod ratim recte dictat,& secundum omnes circunstantias requisitas,ad tale opus,si.n.opus vel actus aliquis eliceretur conformiter dietamini recitae rationis,quantum ad omnes circunstantias,non tameratio si dicta Seda cata,vel propter de 'leetationem,uel quia sibi placuisset,illud non es
iet bonum morale,sed tantum ex genere,et sic patri triplex num. Uonuma. meritorium , quod elicitur mediante gratia gratum iaciente.& bonumorale,quod secundum dictamen rectae rationis
elicitur bonum quom ex genere , quod cadit si per debitam materiam , seu quod elicitur secun dum aliquas circunstantias loci, vel temporis, sine omni circunstan/ria,liue sit conforme dictamini rectae rationis siue non .Exemplum primi, ut eleemosyna facta propter deum,ab aliquo existente in gratia. Exeplum secundi ut eleemosyna facta pauperi indigenis,non propter deum,sed quia recta ratio di. ar,quod subueniendum est miseris.Exemplum tertia,Vt eleemosyna facta pauperi, non simplici deum,nec pse hoc,quod recta ratio dictet, sed propter aliquod bonu utile, vel delecta. te, seupy incomodum aut periculum euitadu.Himum ergo est meritorium, secundum mora
ex genere , ua cadit si e r materia debitam,et hoc sufficit. Atqm se. metriles, haeretici frigidi corpore, Se frigidio. scorde. abhorrent , ac despiciunt, derideat.
85쪽
negantque huiusmod i sistinctionε, de bono ineritorio,morali,& ex g re deo hinc ostendo e confiteri oportere bonum morali,et ex consequεti bonum ex genere, per ea quae habemur ira Act. I o Ad . de Come.centurione,qui licet ea fide,et clinritate careret, de qua Christiani Theologi actu nihilominus erat vir religiosus ac timens deum. cum omni domo sua.faciens eleemosynas mutatas plebi,et depraecans deum semper. Huius er - go bona operatio non poterat dici bonum meri tortum,cum careret fide,et erat Quippe gentilis, pariter o carebat charitate , erga Christum que nondum nouerat, eigo illius operatio bona,dicenda erat bonum morale,quod bonum ex genere ira cludit, patet etiam ex eo quod dixit ei angelus. Orationes tuae et eleemosynae tuae ascenderunt ita memoriam in conspectu det,et paulo post pet.loquens ait, In veritare comperi, quia n6 est peris narum acceptor deus,sed in omni gente. qui ii met eum.et operatur iustitiam acceptus est illi. igitur Cornelius timebat deum et operabatur iustitiam ,et ex consequenti operabatur bonum nomeritorie,quia fide et gratia carebat,ergo mora ' liter quare etc. Ite peccator potest facere,quod in se est,et se disponere ad gratiae susceptionem ut in praecedenti tractatu probatum est, et infra enficatius probabitur,igitur operari bonum mora
liter potest. Alia obiectio. Distm- C Ed iterum obiiciunt moderni haerellai in hoc ctione. vi sequentes Gregorii ariminensis opinionem . dicentes , ad quodlibet opus moraliter bo
a .senten. num,Praeter circunstantias requiritur circunstan
ita debiti finis intimi, quae est principalissima, Τ
86쪽
sed odlibet opus gentilium,de fidelium carer
circuns antra principalissima. s. vltimi finis.qno ut praecipue propter deum uel dirigitur ad apium,tanu ultimum finem,ergo nullum tale est opus moraliter bonum. Respondetur,ino omnis desectus circunsta Diacit actum non bonu moraliter. sed de eis criis circunstantiar,necessario requisitae ad bonitate moralem,nunc autem circunstantia ultimitinis in actu non requiritu d bonitatem mora . Iem,hoc est no requiritur,ci, actus honus mora
uter semper referatur actualiter in deum,qui esttinis ultimis,quia aliquid citra deum est diligi - hile propter se,Ut virtus,sanitas, et illud potest ibene ,et moraliter diligi.et propter ipsum aliquis actus elici,& no actualiter propter alium fine. t Exempli gratia,aliquod bonum honestum putarrtus potest amari non cogitato ultimo fine etna amari,et apeti propter se,potest insuperihomo secundum suum dictamen rectae rationis honorare parentes subuenire indigentib.et non fi/naliter propter deum, ut fecerunt multi Graeci et Romans,de quib. multa scribuntur a Tito ii 'uin L a Valerio Plutariet aliis,quae fuere de genere honorum,sicut praedicamus Bruti fidelitatem,Marci Reguli constantiam, Nucii & Pita. gorae Mupertatem, Vallerii publicolae Antinentiam Euripidis abstinentiam.Τullii castitatem. Thaletis maleni contemplationem, Socra. patie tiam. I sapientiam , Oratii religionem , Malioru philosophoro,u plurimos morales actus legimus fecisse,& docuisse,de quibus licet opus Nunc non sit eorum recen sere gesta,tamen de in γ
in multam legimus in historiis laudabilia aliti di
87쪽
gna memoratu,operati sunt ergo illi multara de bonorum genere, ircunstantionata secura dum omnes circuristantias requisitas ad mora
Iem bonitatem,& licet non essent finaliter ordi nata in deum, tanu Vltim. finem , erant tamera opera secundum dictamen rectae rationis operara. e per consequens,moraliter bona, aliter omA,2.8. O ra bona Cerne.centur. Sc illius Eunuchi candacis Reginae, non fuissent moraliter bona ex qui. hus tamen meruerunt illuminari,& se patet in circunstantia viti.finis no necessario requiritur ad bonitatem moralem alicuius operis. .
Sola prin His ergo sic suppositis, & declaratis de facilicipalis ob respondetur ad principalem haereticorum obis lectionis citionem. Angeli. n. inali & animae damnatae porluthera. - sunt habere,&multoties habent actus voluntanorum. tis bonos ex genere,quoniam illorum volitio potest transire immo nonnum transiit super obiectum conueniens,pariter 5c eorum odium sis per conueniens obiectum. Nam conueniens obiectum dilecstionis est borum,& coueniens odii 0biectum est malum,& contraris,obiectum rici conueniens dilectionis est malum, ii vero h
num. Angeli.n. mali et animae damnatae no per diderunt bonitatem moralem a deo cocreata ,
de ideo sicut ego amando meipsum facio bonuex genere,quia ego sum conueniens obiectu voluntatis et dilectionis meae quod ide est dicere. amando meipsum,anior ille cadit super materia debitam, sc per cosequens est bonum ex genere. Et queadmodum,quod mihi nocet,est eduenies obiectu nolitionis meae,& odit,ideo noledo,cier mihi nocet.Ldanum meu habeo actum bonum. ex genere,Ita angeli et animae danatae amant se,.
88쪽
Nodis 'bem paena,iu ita tales eoru Uoluntates bonae dicuntur ex genere. De bonitate Uero morali dicendum est quod licet danati ex sua natura possent habere adium uoluntatis moraliter bonuin,illud.n.n5 est eis repugnas. Loquedo tamede faelo fatendum est eos nunu habere aetum voluntatis moraliter bonum . Sed quod possint habere, M ostenditur. Habent.n. damnati naturalia integra, ex consequenti naturaliter incitratur ad bonum,omnia enim in se considerasa
emcere possunt actum naturae suae conformem.
Sed in malis angelis,& damnatis est voluntas, quam concomitatur natiua quaedam ad bonum inclinatis,ergo elicere poliunt actum volutatis honum.huic etiam fauet illud Esaiae,quod ver Esa.
mis eorum nunu morietur. Habere autem Veromem,riori est aliud in proposito, quam tristari de peccatis commissis, igitur damnati tristatur de eorum peccatis commissis. Ti istari autem ide peccato c6mita,est actus aliquomodo in se. onus, se ibi sistendo nulla est circunstantia mala. Possunt etiam huiusmodi actum elicere cum aliqua circunstantia morali, isc ita habere aliuhonitatem morale si in bona circustantia mane Tent. Cum igitur habeant libertatem sistendi in actu aliquo bono,sequitur quod damnati,quantu est ex se,possunt bene velle,& no est necesse. quod sem' habeat mala volitio cui forte ali. qui sine ratione putant. Probabile tamen videt cquod et ego aequide fateor actus danatoru.esse semper moraliter malos,quia sequutur sua .rnalicia, ct in Q is actibus includunt odiu de quare eorum adius sunt semper moraliter mali,
illud autem no est propter penuriam libertatis.
89쪽
sed quia maliciana malunt sequi, quamintlua inci nationem,quia elicere possunt aetiis honos&licet volumas libera sit,&ad honu ex sua natura inclinetur potest tamen ita se ad maliciana fleetere,ut semper exeat in adium malitiae De bono vero meritorio, claret quod nulli damnoria possunt elicere assitus meritorios ex sui. arbitrii libertate,cum in perpetuum careant dei gratia, quam etiam nec deus dare potest de lege sua ordinata,secus est de lege absolutasamnati it turnon poscini habere gratiam Mo quod gratia ipss repugnet ex natura eorum , suapte.n. natura
capaces sunt gratiae. Sed ea de re non possunt linhere eam quia deus stante suo ordineI non. ρο- ' test suam gratiam conferre damnatisiicet eam absolute possit illis dare at deus suum ordinem non transgreditur. Dei autem ordinem de dant Esa. 6 6 natis expressit Esaias. d. Ignis eorum non tua Naith. 33 guetur,& uermis eoru nuu morietur,et Mait
Ibunt ii in supplicum aeternum usti aute in vitam aeremam.Ex quibus constat num deum Diurum esse gratia damnatis,vel poenam bearis. i5 danati efficere nequeunt bona istor Correla, Εκ his igitur omnibus supradietis tadem corium cludimus,danatos non semper cogi ad male Volendum. sed habent libertatem hab ndi, ct frequenter habent actum ex genere,nemo possent etiam bene agere moraliter si velent agere sin inpliciter , insequentes inclinationem naturalem. deponetes malitiam, i fixi sunt,& iniiciuntur semper & si damnati possunt no agere malum. at,saepe agere honum,salie ex genere. Multo maris homo in vita mortali potest nonagere .ma
tum immo operari honumsui deus nil deest
90쪽
. Beati pariter habent libertatem naturalem,si Beati sutigitur in ea relicti essent profecto possent pecca liberi.
re,re tamen nunu Peccant,quoniam eorum UQ
luntas,uso adeo determinata est,ut non nili ea quae deo placita sunt appetat.ergo ab hoc eorum decreto beati nunu auertuntur,deus praeterea cis
seruat eos ta suae voluntati alligatos, at' illom faelicitatem diuturnam ac perpetua reddit, sc ea lege peccare no possunt,itidem dico,q, beati memoriam habent suorum peccatorum si aliqv ndo peccauerunt et de illis tristitiam haberent,uin sua naturali libertate relinquerentur. Sed idcirco non tristantur,quia deus perpetua' facit e rum beatitudinem, quae aliquam tristitiam n admittit, de sie euidenter constat ex hac nostr prima ratione quemlibet hominem naturalit habere liberum arbitrium. 43 Pro eodem libero arbitrio,secunda principalis ratio demonstrativa.
Vicquid potest intellectus suapte intR: 'ira, cirra quodlibet obieeium intelligibile. ῖest & voluntas circa quodlibet obie Isuu m appetibile,seu diligibile, vel detestabile.
Δed intelle His humanus potest quodlibet obicinum intelligibile, naturaliter intelligere , ergo voluntas potest circa quodlibet obiectumum velle et nolle et vltra,ergo quodlibet tam borvim quam malum potest velle et nolle,et per conseques, habet libertate ad oppositos actus. Nelle Sc nollest pariter ad opposita obiecta, i demum ad producedum oppositos effecitus. Macior patet de se,quia sicut se habet una potetia ad suum obiectum,ut puta potentia visiua,ad om