장음표시 사용
71쪽
quam plures alios lucraretur,adeo ut esnceretur diues. Quaenam fuit causa illarum diuitiarum. Clare enim constat . raditi Sc fundamentum, ac prima causa illius lucri fuit pecunia a principe data, talis autem causa minime dicenda est,quoniam addenda est alia secunda causa,videlicet negociantis industria qui non ab codit . . Pecuniam domini sui,sed ad instar boni serui ait, omine multa talenta tradidisti mihi, ecce quam plura alia superlucratus sum Sec. Radix igitur et fundamentu nostre salutis,quo insuper Iacobo omnita electoru figura in illa aeternitate estinatus est fuit diuina gratia ,illu aute praede' stinationis fine nuqua assequi potuisset, sine fide
et operibus bonis,ita cli tria haec necessaria sum ad salute,Gratia .n. seu fides semotis quibuscucuoperibus bonis est unu extremu Lutheran ru, Duo ex opera vero sine gratia ις fid est aliud extrema L ma Vi/ peltasanoru/t pharis ru,sed omne extremum
tiosa. est vitiosum,sumendu est igitur mediu in quo omnis virtus adest,quod est gratia fidei una in operibus bonis, quibus homo facilius suu fine
consequi valet, uod aute opera no ualeat sine
AHud gratia exeplo patet, Na si pater quispia haberet
exestu duos filios et iuniori paruulo praecipere ut ferat
sarcina,ille aut non valens, clamet non possum, ' At pater iratus dicat,volo omnino ut seras sarcinam sine mora,auod ageret paruulus ille. profecto plorans staret, quia tale pondus serre non potest sed frater maior videns 1mpotentiam tuo nioris iratris porrigit biachiu,et adiuuat, serico
auxilium quo dato paruulus laetus fert sar cinam,Ita deus pater pcipit nobis ut bona opereinur,obediamus ei,Diligamus deum et proxi
72쪽
mli. ius secepta custodiamus,Homo aut sitis viribus,talii efficere no Ualer,deus vero vult, sed homo clamat,Emitte manu tua de alto At Chri Roma. εstus qui est frater noster maior,et primo genitus in multis fratribus adiuuat nos porrigens dextram gratiae suae.auamobrem opera bona sine gratia a nobis exequi minime poliunt ideo δύα
acutissima Disputatio,C6. . cluso. Prima. Iberum arbitria necessaris dari ta ad honu uad matu. essein cuilibet hoi conatu,
rate Oino asserimus,ure falsa sunt illa Stoiconi dicta. oia de necessitate eueniunt,
therat esse uera ipietatem. Demostratio euidetissimis ronibus libero arbitrio,tota haec conclusio redditur vera, idcirco pro eius declaratione, ac coclusionis Mitione. primo sciedu est qct aliter de libero arbitrio lo cuti sunt philosophi,et na urales et aliter locuti sunt Theologi, et sanisti,na philoso i loquune de libero arbitrio Mut distinguitur corra priri lpiu naturale M tripliciter est agere secudit philosophos, scilicet agere libere,q est actio volutatis agere naturaliter .r est assitio ignis calefaciEtis,et . agere violerer, dest actio lapidis diecti sursi, at
habet philosophus. a .phisicotu ubi distinguis
73쪽
DU QUERO principium ctivum in natura et intella 'um', per intellectum intelligit voluntatem siue liberum arbitrium. hoc est animam intellectivam. respeeta illius adius,quem habet in sua potestate, Sc ibidem,cum diuidit agens secundum Proq. positum,& non secundum propositu, per agens
iecudum propositum intelligit, agens liberum,
seu voluntatem,per agens non secundum propositum intelligit naturam, seu potentiam irrationalem. Vnde potentia libera,vi distinguitur c5tra naturalem, secundum philosophos est potentia indifferens ad opposta .i. quae ad productionem alicuius effectus,omnib. positis,et eode m do se habentibus,nullo variato ex parte sui Vel alterius habet in potestate sua,ita non produee . re sicut producere,ita ci, natura sua ad neutrum quid P0 determinantur,& talis potetia,dicitur contingetetia natu H& libere produeitua. Potentia vero natura
rati . lis opposito modo describitur, est potentia ad
. unum oppositorum determinata, quae non habet in potestate sua utrungi oppositorum, et talis agit necessario.i. postis omnib. requisitis ad productionem effectus,non potest non producere. Ex quo sequitur,ci, nulla causa respe fui eius. dem effectus est libera.de naturalis,quia implicat. Secundo sequitur,ci, causa respectu Vnius ef sectus potest esse libera,& eadem respectu alte Corros rius erit naturalis,patet de anima rationali,quae t respecitu actus volendi est libera, Se rade respei ctu intellectus est naturalis, ex quo tertio sequitur quod sola humana voluntas est libera. Theologi vero,& sancti scriptores loquuntur de libertate , quando s. n accipiunt libertatem, . prout distinguitur contra coactionem,ita quod
74쪽
dicitur producere libere, quando non
producit coacte Suia Nucere vi vel coaete est: Producere cotra suum velle,sicut dicimus,quod mercatores quando proiiciunt merces in mari, non proiciunt eas vi. hoc est contra eorum velle,stnmo proiiciunt libere prout libertas distin . Zguitur contra vim,& talis libertas,non distino guttur eontra principium necessariu, quia stat, quod aliquod agens agat necessario,& etia agat libere isto modo capiendo libertatem,quia deus vult seipsum esse libere,et etiam necessiris,non necessitate coacis,quia a nullo cogi potest, sed mecessitate immutabilitatis,quia sic deus immotabiliter ab aetemo ordinaui&Eodem etiam meo dicitur qu' pater in diuinis generat filiu libet s& necessario.Necessitas autem coaeta semper repugnat libertati arbitrii, non autem necessitas.
immutabilitatis,unde liberum , idem est quod ,
voluntarium , re isto modo libere producitur, . . . quicquid producitur a voluntate,quare si Mola . . itas produceret aliquem actum etiam necellario voluntarie Sc libere produceret, non autem con. tingentur, et haec libertas a coactione conuenit deo angelis,et homini b. sicut voluntas coueniti illis univoce.Alio modo accipitur libertas prout opponitur seruituti,per quam quis alteri su/. hiicitur, de qua Pau.ad Cor.ait. Seruus voca. Co . τε tus es,no sit tibi curae sed et si potest fieri liber: magis utere,et sic secundum multiplicem serui tutem, potest poni multiplex opposita libertas, ct quia duplex est seruitus secundum Theolo Zos. seruitus culpae M seruitus miserice,ita du- . I plex erit opposita libertas. s. libertas a culpa sc t, a miseria,seu a paena,et haec libertas couenit
75쪽
tumnindo deose beatis,de qua libertate loquitur Aug.prout recitat Magister. a. seni. Multo liberius erit arbitrium,quod omnino non potest seruire peccato.Viatoi es vero tanto sunt liberiores, quanto magis culpae,et paene sunt immu
nes ut patet Ro. 6.Liberati a peccato serui laeuestis iustitiae. Damnati vero carent utra in libertate unde diuiditur libertas in libertatem natiarae,et libertatem gratiae,et gloriae,libertas nam ascaturae est libertas a coactione, libertas gratiae est libertas a culpa libertas gloriae est libertas amiseria. Prima conuenit deo,et cuilibet creatu. xae habenti voluntatem liberam altera conuomit omnibus existentibus in gratia tertia conuenit tantummodo beatis.sed de istis tribus modis libertatis, non sumus dicturi in praesenti tracta .
De liber 'tu ideo tantum dieta sufficiant. Alia si quidemtate in est libertas quae opponitur necessitati non innoposito in tum coactionis,sed etia immutabilitatis, Sc hopua. dicitur libertas contradietionis,seu contingetiae Se haec est principium meriti,& demeriti, quia per hanc libertatem possumus peccare S rio peccare, velle Se non Uelle,tam bonum,u malum, Se per consequens mereri et demereri. Mereri tamen mediante diuina gratia, et haec libertas c5 uenit tantummodo viatoribus,qui sunt in statu peccandi ,et non peccandi,merendi et demeteduet secundum haec significata libertatis variae assignatur de libero arbitrio diffinitiora.variaemallegantur sanetoru authoritates. At quia de illa libertate,quae conuenit Viatoribus sumus in
Libes ar dieturi in praesentiarum,ideo dimissis aliis disghitricti ud nitionibus sanctorum ponitur diffinitio Diu siti Augustini quam Magister recitat.a .seu. Dici s.
76쪽
uae talis est.Liberum arbitrium est lacultas rationis,et Voluntatis, qua bonum eligitur gratia assistente,vel malum ea desistente quae secundu Magistrum datur de libero arbit.Viatorum tantum, et dicitur liberum quantum ad uoluntate quae potest in opposita,et dicitur arbitriu,quacitum ad rationem discernentem bonum de ma tum ex qua diffinitione elicitur quod liberum . arbitrium non est aliud,quam intellectus et uoluntas simul,ut patet etia ex vi vocabuli. Nam
dicitur lib.arbi vi per arbitrium intellligatur in . tellectus rationalis,lanu iudex didians volu raia - 'aliquod esse faciendum vel non faciendii,& per liberum intelligatur voluntas,quae est libera ad illud volendum vel non volendum et sie lib. ar. Aliter die potest etiam aliter diffiniri. l libe. arbi.est intel lectus et Voluntas, quae est eade anima dictans aliquod esse faciendum vel non faciendum,et illud posse facere,et miti non facere,quia intellectus practicus multoties,et sere sempercut diximus dictat voluntati multa bona facieda, puta hodie esse ieiunandu, vel audienda missam vel
obseruanda mepta dei,iri potestate autem volsitatis est velle hodie ieiunare,vel no ieiunare et sic velle audire missam,vel non audire pariteris in potestate voluntatis est imperare corpori,&partibus eius,ut moueantur ad sua perficienda mandata nisisti unde impediantur, velle au- Ion velle eius, num possunt 'impediri. Et hoc liquidem liberum arbitrium,in cuius potestate est elicere bonum,uel malum & utrumlibet secundum , electionem facere vel di, omittere, ac insuper in sua est libertate appeti tuque mouere ad ea , quae bona vel aut mala
77쪽
iudicat ratio , talis ν libertas non conuenIt dein in damnati ne beatis, sed latum modo viatoribus His ergo sic declararis,probatur conci, ita. s. quod necessario datur liberum arbitrium, tam ad bonum,si ad malum. Primo rationibus, deinde sacrarus scripturarum testimoniis. i Prima pro libero arbi . ratio demonstra tua. S Ed pro fundamento huius primae rationis, supponatur unum .,' quod est verissimum iria natura. s. quod oes rerum substantiae quandam 8 naturalem propietatem habent a deo , Ut miniurate ab illo,cuius est proprium , nulla vi,etia
diuina seiungi poset,nisi illud idem perimatur, licet rei substantia intelligi possit non intelle icto, quod sibi proprium est. Nulla tamen vir tus, excogitare potest rem a mi esse absqb eo int sibi propium est, congenitum , Se connaturale, Exempli causa sol lucem habet, quae sibi conrantia est,uel cGcreata,& conaturalis.& vs P adeo est eadem sibi,quod deus non posset a sole lumE: se iungere, nisi solem destrueret. Pariter plumbum grauitatem h bet sibi connaturalem Sc csi genitam, quod licet possit intelleetus plumbi na: turani intelligere,non cogitando de eius grauitate. Nullus tamen sanus intellectius intelligere pol test, plumbum existere denudatum a sua congenita grauitate, Sc quod ductum est de sole et plaho,ita dici potest de una quavi rei substantia,& eius propi io si ut de igne,a quo connaturalis .uq caliditas per nullam potentiam separari po, , test, nisi igniq corrumpatur. Impossibile est. n. . igni m esse,N non habere caliditatem , de quam
existere sine humid itate, quemadmodum homi
78쪽
risi esse,& non esse risibilem, non est possibila. eo quod risibilitas cum sit propria passio hominis . ab ipso separari nequit, & si hoc accidit Huna qua P substantia corporea,verius id existi mandum est de re perlaetior1.Lde rationali mi. ma,quae tota perfectione praeferenda est cuneiis corporeis rebus. pariter et dementib. angelieis. quae omnia volens deus crear licet potuerit non crear tamen non potuit ea producere, sine suix propriis congenitis et eofinaturalib. proprieta lib.Et si non potuit aliquam naturam facere ne sua naturali proprietate.Minus potuit ea lar mare sine partib. suis essentialib. ex quibus corio stat talis natura. uis.n.re Re dicere quod deus posset facere hominem esse hominem, Sc non ha,
here animam rationalem, aut unam animam in
tionalem creare sine intellectu, memoria, Sciuntate,& si hoc deus nequit facere, non propter suam impotentiam, sed quia repugnat creaturae sic produci,ac etiam taliter esse contradictionem quoin implicat hominem esse, non esse animaliationale.υ ires nempe essentiales animae rationalis tres sunt intellec'us. Lmemoria, & voluntas. Harum autem triu animae virium,quaelibet sua habet congenitam proprietatem. Si ergo non potuit deus animam rationalem creare,abso intel/leehu,memoria,et volutate,neo istas animae vi/res facere potuit ut ociose essent sine suis conge, Utis proprietatibus. Multae autem sunt intelle/etus proprietates. Cres simplices apphendere,iu dicare,credere opinari,scire,diuidere,componere,
roncinari,& alia id genus,sine quibus intellectus esse no pGt. uis. m. imaginari posset unum intelesse intolectusne huiusmodi initiatibu
79쪽
Prop eta Primo igitur potest intellectus ex suis naturates intelle depraehendere simplicia,hoc est limplices termi
ctus inue. nos uniuscuisque dVciplinae,cum autem intelle. 9parabiles cstus terminos depraehendit,siinui et, eorum lignificata intelligit Dummodo intelligibilia sint etiadenudatus a rentibus corporeis, quod sensias neoquit sacere abique corporeis c ditionibus. PO test etiam intellectus ex dictionibus simplicωhus iam cognitis constituere orationem, Exempli causa , deus est infinitus . valet etiam intel ladius diuidere . itidem et comparare rem cognitam , ad alteram rem cognitam . Potest dentisque discurrere , ab uno ad reliquum , & perhuiuimodi discursum , illud distinete scire potest, quod ante discursum ignorabat . Interdum au tem , ratiocinatu i a sensibilibus ad sensibilia, nonnunu vero a sensibilibus . ad intelligibilia
seu incorporea. Vnde ex naturali quadam sua ratiocinatione, potest attingere notitiam multa. rum rerum , et suo proprio discursu, et deum et quam plures eius proprietates potest perfecte agnoscere,ut infra clarius patebit, in secundae conclusionis probatione.
De quod di stum est de intellectis,et eius inlenioria et parabilibus proprietatibus , pariter dicendu est
eius pro--memoria cuius Proprium est reminiscentia, prietate . recordatio, reminiscentia nempe est cogni- iio,vel cogitatio ipsius reminiscentis, de aliquo actu plerito,seu de aliqua re visa et cognita. Exepli causa. uis,n. semel cognouit Carolum imperatorem,ex cuius Visione, et cognitione causata
est quaedam naturalis similitudinet imago ipsiua imperatori quae quidem similitudo derelicta est per actum cognoscendi rem illam,in virtute me
80쪽
moratiu Virtus autem recordativa respli in se 'et conseruat imperatoris imaginem, quae etiam
illius species vel similitudo diei potest.Cum autem fit recordatio memoria respicit illum adi rei speciem , seu naturalem similitudinem vel
imaginem. uae etiam notitia abstra 'tua appetlatur causata a notitia intuitiua imperatoris.et laset imperator sit mortuus vel absens. praesens 'eu tamen ille memoriae secundum suam simili. tudinem, speciem ,seu imaginem quae illium reo 'praesentar.
Sed est notandum quod duplex estmemoria litiua.Let intellectiva, sensitiva est in bruti et sensiliu etiam in homesb. dum per notitiam sentitiuam et intella
recordantur,intellectiva autem est tantum in ho, ctia minibus,intelle stus.mrecordari potest omnium intellecstionem , et volitionum sitarum,quae nori cadunt sub sensu.Licet igitur corrumpatur me moria sensitiva, quando anima a corpore separa ur,non tamen corrumpitur virtus intellectiva quia immortalis est,et suapte natura potest recordari,de omnibus quae vel mediantibus sensibus. vel sua virtute cognouit,quae etiam a corpore soluta,potest cognoscere actus suos praeteritos,demnium rerum species prius cognitarum,tam Perilibilium,quam insensibilium,et quod verum sit
per clarum testimonium habemus de anima A. εσhtaliae,quae intellexit petitiorem diuitis epulo. nis,et dixit ei,recordare fili&c.& ibi commemorat legem Moysi,et prophetarum, de quibus non ' potuisset mentionem facere, nisi habuisset meo , moriam eorum. Similiter epulo memoriam ha huit omnium operum suorum, qui liuerunt sub