장음표시 사용
101쪽
1oa. Sententia igitur ejus est, distingui oportere duo obiectorum a nobis cognoscibilium genera : alterum eorum, quae intra animam nostram sunt, alterum eorum , quae extra ipsam sunt,
quae dividit in objecta Varticularia , & universalia . Ac ad cognoscenda objecta , quae sunt intra animam , non opus esse dicit ideis, sed solum ad ea cognoscenda , quae sunt extra animam , & quiadem non omnia , sed particularia dumtaxat, quia his anima non est unita, non vero universalia, quia his, utpote quae nihil aliud sunt, quam ipse Deus, anima est immediate unita , cum immediate unita sit ipsi Deo : i) ua , inquit, sunt assectiones anime , ut sua cogitationes , sensationes, volitiones , percipit anima , quin indigeat ulla idea , quia Iunt in ipsa, vel potius quia sunt i met anima mossificata hoc vel illo modo : at qua sunt extra animam , ut eognoscat anima , indiget ideis, ni t ipsis rebus extra se intime uniata , quemadmodum unita intime dicenda es obestis universalibus, quia unita es immediate Deo , qui es omnia illa . Sic ipse in sua ad Amnaldum responsione, repetens quae olim dixerat locis, quae ipsemet citat, quorum examen instituens Ioannes Locke admiratur hominem , qui a) congerat tam multa Verba , ex quibus nullum sensum colligas. Ex his igitur habemus, ideas per Malebra chium esse cognitiones, quas habet Deus rerum singularium maxime materialium , non distinctas certe , nisi per nostrum m dum concipiendi , ab ipso Deo: perceptiones vero esse affecti nes, quas habet intellectus noster immediate unitus etiam in hac vita substantiae Dei, dum immediate videt has ideas divinas. ios. Hanc eamdem sententiam , sed tantummodo quantum pertinet ad cognitionem nostram de essentia Dei, invenio in Petro Sylvano Regis auctore pariter Gallo, & ipsi Malebranchio coaevo, quam sic expressit, 3 Anima hominis cognoscit intellectionem, quae
eonstituit naturam Dei: evus ratio es, quia intellectio constituens s turam D vinam es intime unita anima humanae propter actionem, per
quam intellectio Dei Vsam animam producit ct conservat. Quantum vero ad eam partem , quod videamus corpora ipsa in Deo , deseritur Malebranchius a Sylvano, qui illum , reticendo tamen ipsas
102쪽
nomen , impugnat i) . Juvat statim ostendere absurditatem opinionis ab hoc expositae sic arguendo . Ideo juxta hunc auctorem anima hominis cognoscit essentiam Dei, quia est intime unita Naturae Divinae : & ideo est illi intime unita , quia per essentiam Divinam ea continuo producitur & conservatu r. Sed haec ratio prorsus absurda est; Nam vel consideramus dumtaxat eam partem,
quae dicit cognosci ab anima Deum , quia illi intime unitur, &hoc quando significet animam esse partem essentiae Divinae, est stultitia Spinosistica r quando vero importet Deum per suam immensitatem esse intime praesentem animae, non inseri Propositum; siquidem nihil praesentius animae ipsemet anima , quae nihilomunus se ipsa intuitive non videt . Rursus Deus per immensitatem praesens est etiam damnatis, qui non desinunt esse infelices propter hoc ipsum , quod carent ejus visione . Si vero consideremus totam simul adductam rationem , quae declarat, quid Auctor intelligat per intimam unionem animae cum Deo, scilicet ipsius creationem , & conservationem a Deo , jam dicendum erit, quae cunque existunt, vel saltem bruta iuxta communem philosophiam cognoscitiva, eognoscere essentiam Dei, quo nihil absurdius diei potest λ Nam per ipsam naturam Divinam etiam bruta, & omnia quae existunt, producta sunt & conservantur : erso anima hominis non cognoscit essentiam Divinam , quia illi intime unita est,& multo minus illi sic unita est ex ratione , quam Sylvanus pr ducit . Io . Menagius ca) loquens cum contemptu de hac opinione, quod videamus in hac vita immediate Deum, quin tamen ullum nominet, adscribit deinde cuidam Bramanchellio, quod eidem adciderit corpora ipsa a nobis videri in Deo . At revera utrumque docuit Malebranchius, quare perfectus quidam ipsius assecla suit Bramanchellius , non vero auctor. Cum primo in sura Inquia sitione veritatis proposuit hane doctrinam Malebranchius, ea in
dem limitavit ad sola objecta materialia , quia haec ita sunt extra animam, ut ipsi uniri non possint, nec fieri praesentia modo
103쪽
necessarium credidit, ut per entia aliqua repraesentativa talium objectorum, quae nominavit ideas, fierent animae praesentia. Ar-naldus i) suspicatus est ipsum in hanc opinionem descendisse s
ductum ab analogia, quam male supposuit intercedere inter oeulos videntes, & mentem cognoscentem. Sicuti enim quae oculis corporeis praesentia non sunt, per imaginem , quae ex speculo alia quo ad illos rectem tur, fiunt apto modo praesentia , ita pro iis, quae extra animam sunt, excogitavit has ideas, seu entia illorum representativa , quibus cum vellet nos unitos, iam visus est sibi videre praesentiam requisitam ad illorum perceptionem. Praejudicio igitur deceptus sertasse est plusquam vulgari Malebranchius, quod continet hanc falsitatem, animam scilicet ad habendas cogniti nes indigere praesentia loeali objectorum , & satis illi non esse praesentiam , quae dici potest obiectiva, & quae non est, quid distinctum ab ipsa mei sua cognitione. vidit Antonius Genuensis hanc etiam impugnationem ab Arnaldo ela boratam, attamen nihil ea neque aliis omnibus ab ipso in hanc rem scriptis, quae sibi semper non digna tauto viro vi sunt, commotus, statuit inter alia hanc propositionem, a) Idea θ perceptiones non videntur esse posse una e denique res: & de hoc etiam principio Malebranchii, quod nemo pollit percipere objecta ex terna in seipsis, dixit a) Nihil est et rius veriusque ; Mam mens non potest in seipsis objecta alia cognoscere, ni aut illa in mente contineantur formalirer , avi mens ipsa rebus Om nibus istime sit praesens. Nihilominus quantum pertinet ad ipsam metconclusionem ipsius Malebranchii, quod omnia in Deo videamus, ipsi ita vehementer adversetur , ut eum in hoc insanum, & communi sensu plane carentem dicat, multisque argumentis urgeat, quorum aliqua inveniuntur inter illa etiam Arnaldi, quae caeteroqui non digna tanto viro pronunciavit. 1os. Sed redeo ad Malebranchium . Ille in decursu citati libri docet ideas repraesentativas aliud non esse , nisi s) id, quia in Deo es, quod repraesentat entia ereata : hoc ipsum deinde explicat
a Id. ibid. in Scholio . p. Is .
104쪽
dicendo, esse I ideas rerum, qua in Deo sunt. Atque cum dixerit capite primo , sola corpora cognosci a nobis in hujusmodi ideis, non vero spiritus, nec animas nostras nec Angelos , atque idipsum ex professis capite septimo conetur siladere, ille sui immemor capite intermedio , scilicet sexto proponit sibi demonstrandum , nos omnia in Deo videre, idque repetit in suis tractatibus metapliysicis dicens ab propositio, quam propugno, omnia videri a nobis in Deo, es generalis. Hac illae suae opinionis amplificatione, quamvis notam inconstantiae non effugiat, evitat saltem argumentum , quod per eam opinionis suae limitationem ad sola corpora fieri contra ipsam poterat, indignum scilicet esse Sapientia Divina, comminisci Deum alias nobis cognitiones tribuere uno modo, alias alio, nulla apparente causa huius difformitatis. suae in nobis operationis, & multo magis indignum Deo, ex iis , quae in suis ideis
habet, patefacere infima dumtaxat, ut res materiales, non Uero
perfectiora , ut sunt res spirituales. Esset & hoc aliud contra linsum argumentum, quod evidenter nobis constat numero paucas , & impersectas habere nos rerum cognitiones : Sed si ratio, quare habeamus cognitiones est, quia ut ipse ait 3 Deus mentibus ηUtris praesentia sua arctissime unitur , jam deberemus Omnia omnino , & persemus cognoscere : ergo si tam paucae in nobis sunt, S tam impersectae cognitiones, ratio illarum non est unio Dei cum mente nostra. At ille elusit hoc etiam argumentum , quia postquam eam attulit rationem, addidit hanc limitationem , dummodo Deus velit mente retegere id, quod in se habet, quod repraesentat opera Dei. Sed hoc posito tota haec sua commentatio est plusquam inutilis. Pro uno enim mysterio , quod erat in communi sententia, de modo , quo anima iaceret sibi fuas cognitiones, occasione impressionuni, quae fiant in sensibus, multiplex iam in hae sua opinione adstruitur, ut olim Paras conclusit ), tum cirra unionem , & quidem arctissimam, quam habet Deus cum mente: tum circa modum , quo anima particularia obiecta videat in Deo opeidearum , quae sunt in ipso : universalia vero sine huiusmodi ideis di
i) ld. ibid. cap. 7. Cum ideae.
105쪽
tum circa rationem, qua Deus alia , quae sunt in se vel suis ictis retegat, alia occultet. 1os. Admirabilis haec opinio, quod videamus, quae sunt extra nos in Deo, seu ideis Divinis: & quod Deo immediate unitisimus , fatetur ipse idem perturbasse multorum animos, & im ginationem , verum illam i) non timui, inquit, in vulgur eLre , es appareret absurda , ct essem etiam persuasus nullo mihi futuram honori apud multos, quia facit ut intesilamus animam unitam esse iracusili Ddo . Unua a enim non es ηομο corpori juxta ideas vulgares, sed os Dii Deo unita immediate O directe . Hanc ille unionem animae nostrae cum Deo habet pro fundamento & ratione, ex qua inte, ligi potest tota ipsius doctrina de nostris perceptionibus: 3 quot , inquit, sunt qui intelligine, uniti sunt rationi u riversali, qua illuserat omnes intelligentias. Drsuasus sum nihil esse visibilo , nihil quod pose agere in animam, seque illi manifestare , praeterquam subsantiam nou silum scacem, sed etiam intelligibilem rationis. Nihil nos vid mus in Me mundo materiali, ubi nostra corpora habitant, nisi quia mensno ra per Dam a testisum deambulat in alio , nisi quia contemplatur pulchritudinem mundi archetypi, ct intelligibilis, quem complectitur ratis Deus ) . uemadmodum corpora vivunt supra terram , ct pascuntur fructibus diversi, quos terra producit, mentes partire πομα -- triuntur iisdem veritatibus, quas complectitur sub antia intelligibilis , ur immurabilis Verbi Divini. 1o . Qui observet Platonicorum quorumdam sormulas, dum doctrinam sui magistri exponunt circa modum cognoscendi nostrum per ideas immutabiles, comperit sontem, ex quo hanc suam opinionem thausit Malebranchius, ut ipse idem palam iacit, rui eam etiam ex Platone & Platonicis conatur suadere . Au-iatur Marsilius Ficinus celebris ultimorum temporum Platonicus , qui ad mentem Valebranchii Platonem inducit sic loquentem, s) Plato noser inquit, quemadmodum visus nihil unquam vi
bile percipit , nisi iis imβummi visibilis, ides solis splendore , ita n sis Jntellectus humanus intelligibile quiequam apprehendit, nis in ips
106쪽
intelligibilis summi , hoe es Dei lumine nobis semper, ct ubique praesente . Et in Commentariis ad Convivium Platonis dicit, 1 Deus
animam procreat, eique mentem vim ad intelligendum largitur, quae vacua esset atque obscura, nisi Dei sibi lumen ad Vset, in quo rerum omnium inspiciat rationes. Unde per Dei lumen intelligit, atque ipsum divinum dumtaxat lumen agnoscit. Diversa tamen videtur Ux9scre, quia sub diversis rerum id is, ct rationibus ipsum intelligit. δε lias loquutiones , quas pro suis Malebranchius agnoscat, refert
Genuensis a) ex Iamblicho , & Plotino 'Ioseph Olivetus 3) .& Auctores Hi storiae Universalis ) post Petrum Baylem, legentes
apud Tullium cs) Democritum tum imagines, earumque circuitus in Decrum numero referre e tum illam naturam, quae imagines fundat, ac
mittat e tum scienIiam intelligentiamque nosram, videntur sibi alium fontem husus Malebranchiani commenti invenire . Malebranchius interea tam certum se fingit de veritate hujus vel suae vel veterum opinionis, ut in sua quidem inquisitione veriaratis concludat 6) credimus hanc explicationem plusquam vero item cuilibet apparituram : Sed postquam Arnaldus & Lockius in accurato ejusdem examine identidem demonstrarunt nullum esse sensum in suis verbis , & quae in eo libro dicit esse aggresatum comtradictionum , jam longe abest a specie verosimilitudinis . . In libris autem deinde editis de Metaphysica confidenter affirmat eos , qui aliter veritatem rerum se attingere putant, quam via a se indicata , vehementer falli & errare. Et cum ipsemet videat, &fateatur , viam hanc esse asperam dijcisemque, 9 quam fere nemo tenet, addit, id paena es, ct argumentum peccati, o nascitur ex rebellione corporis; in quo exponendo . & assignando commentitio quodam discrimine inter modum cognoscendi hominis in satu innocentiae, & modum cognoscendi nostrum in statu naturaeci Id. Comm. in Conviv. Plat.
107쪽
turae jam peccato originali insectae , pluribus deinde I iterum adique iterum immoratur.
Argumenta generalia pro propositioνe. Io 8. I. R Rguitur . In tantum distinguendae essent ideae a per-ἀx ceptionibus juxta aliquod adversariorum placitum , in quantum hac via melius saltem intelligi posset natura , & origo cognitionum nostrarum ; Haec enim est ratio, quam sequuti sunt auctores hujusmodi distinctionis: Atqui falsum est melius haevia intelligi naturam, & originem cognitionum nostrarum : e go . Minorem suadet. I. Ipiamet jam exposita narratio divers rum opinionum , in quibus hujus modi distinctionem fundant i Llius authores, quarum singulae cum liberari ncui possint ab accusatione absurditatis, jam insuperabilem praestierunt obscurit tem , di necessario illam cumulant , quam debebant dissipare . II. Suadet ipsemet consessio aliquorum saltem hujusmodi auctorum , ut Malebranchii, qui parum sui memor omnia , quae in sua inquisitione veritatis, & in iis , quos deinde protulit, traetatibus Metaphysicis ad tuendam hanc distinctionem, tanto apparata fabricaverat, imprudens tandem destruxit, dicens a) Nescimur,
qVomodo cognoscamus nos ipse ac velimus; nam non habentes ideam claram ηimae nostra , nihil possumus elare comprehendere de nostris modi cati
nibur ῆ quae ratio utpote verissima , ut suo loco in hac ipsia dissertatione manifestum fiet, est novum argumentum, & quidem a Priori pro hac minori. III. Suadet authoritas aliorum philosophorum , qui eamdem aperte affirmant, ut Io. Gualbertus de Soria , qui dicit, 3 nil opias qui ideas a pereeptionibus disinxerunt, Idmutasse, ct varias di 'utationes ac libros produxisse prorsus inutiles, utpote plenoifalsi suppositionibus, ct verbi, sine fenfu . Et Busserius,
qui audita explicatione Malebranchii provocat ad generis humani
108쪽
mani iudicium, an in ea sit aliquissensus: Et Arnaldus, qui totam Malebranchii in hac re doctrinam in libro De veris ct fulmideis subtilissime perscrutatus, saepius dicit eam esse complexum contradictionum , seque attonitum declarat, dum tam multa o servat manifesta argumenta non solum ignorantiae, sed etiam stupiditatis in homine caeteroqui magni nominis. Similia tam rein petit Lockius in ejusdem alias citato examine .los. II. Ideo adstruitur distinctio idearum a perceptionibus, ut per ideas cognoscamus ea, quae sunt extra animam : sed si haee aliter non cognoscimus, quam per hujusmodi ideas, ea revera non cognoscimus: ergo male adstruitur ea distinctio. In hoe argumentum recidit, quod S. Thomas dixit contra ideas a Platone excogitatas etiam ad habendam cognitionem certam de rebus corporeis , quas pro mobilitate corporum aliter haberi non posse censebat, i) Derisibile videtur, ut dum rerum notitiam querimus, alia entia in medium asseramus, qua non possune esse eorum subsantia ,
eum ab eis disserunt secundum esse ; Et sie illis subsantiis separatis cognitis i non propter Me de istis sensibilibus judicare possemus. Hoc non
erat omittencium utpote illustrans, & confirmans argumentum propositum , cui insistens dico nullam esse controversiam circa majorem : Quippe ea continet rationem adversariorum; Vidimus enim modo hanc a Platone allatam . Eamdem Democritici
pro suis speeiebus proponebant, & alii pro suis ideis materialiabus q. 4. , & Malebranchius , qui ait, ca) ea qua sunt extra aviamam non possumus percipere nisi mediantibus idoli, si Ditem isbae ipsi
intime uniri nequeant. Et iterum, 3b Non dubium est, quin via deantur eorpora cum suis proprietatibus per suas idem, cum non μι i relligibilia per se. Circa minorem dividuntur Adversarii: alii eam concedunt, alii vero negant. Illam concedit Malebranchius , utpote quae est pars eius doctrinae: Nam in suis illustrationibus ad librum temtium de Inquisitione veritatis haec habet apud Arnaldum , qui quid est in mundo materiali, non es visibile per se ipsum. Anima non υidet nisi illum solem M. p. cui es immediare urita, scilicet ideam solis .
109쪽
Et alibi, eorpora ipsa, quibus unimur, non sunt illa, qua vid mus, sed vid mus corpora intelligibilia . Atqui utramque praemissam concedit , & deinde non solum negat consequentiam , sed etiam contrariam statuit & propugnat, nimis aperte peccat contra Dialecticam , ut inter philosoplaos nequeat omnino connumerari. Venio ad illos , qui eam minorem negant. Atque hi sunt Peripatetici. Horum doctrinam pro duabus 1 pecierum classibus , quas ad miti
bant sensibiles pro sensationibus , & intelligibiles pro sublimioribus cognitionibus, se eomplectitur S.Thomas , IJ Species intelligibilis se habet ad intellectum , sicut species sensibilis adfersum : sed is diei sensibilis non es illud , quod sentitur, sed magis id, quo δεημι Ρα-rit: ergo Decies intelligibilis non es, quod inteuigitur , sed id quo intelligit intellectus. Contra istos igitur minor sic probatur : Evidens est pieturam rei non esse ipsam rem , & proinde non videre aut cognoscere ipsam rem , qui solum cognoscit ejus picturam :ergo a pari evidens diei debet, ideas quae sint species sensibiles.seu intelligibiles rerum non esse ipsas res, & proinde qui videt aut cognoscit solum species sensibiles seu intelligibiles, non videre aut cognoscere ipsas res. Adversarii pro certo habentes dari species , conantur ab hoc argumento se aliquo modo liberare : Sed equidem non inveni apud illos nisi mera verba, & apertam petitionem principii . Iure itaque Iulius Caesar Scaliger audiens hane eorum doctrinam sa) non υliari Deciem , sed rem per Deriem: Iperiem esse videnssi rationem, nec pose nos viisre speciem, quia nσcessse esset , ut per Deciem videremus, concludit: Haec sententia es omnium obsurdis a . dico enim rem non videri, sed Ipeciem . a Io. III. Cum Lockio 3) . Si nihil extra animam positum per se ipsum cognoscimus, sed eius dumtaxat ideam percipimus, quoties Deo placeat hanc nobis perceptionem dare, ut aliqui ex adversariis expresse q. Ios. advertunt, jam non solum certi esse non possumus de existentia ullius rei extra animam , sed potius concludere possumus nihil extra illam existere: Sed hoc est absurdum : ergo & id unde sequitur . Quam vera sit major, seu quam legitime descendat illatio ibidem enunciata ex adversariorum hypothesi
110쪽
pothesi plane persuasit Georgius Berheleius, qui reserentibus Tre- voltianis I , cum discipulus fuerit Malebranchii, cujus in haere doctrinam ipse idem exponit a), ex ea intulit universalem Immaterialismum, sive Idealismum, & ita propugnavit in suis Dialogis inter iam , ct Philomum Anglice editis Londini an. I 7I3, quo adhuc vivebat Malebranchius, & Gallice deinde anno I so,
ut Idea listarum Coriphaeus vulgo habeatur . Eadem praeterea su detur, quia cum Deus nihil frustra operetur, posita adversariorum doctrina , non est ulla ratio, cur quicquam extrahat e statu post, bilitatis ad illum existentiae : Non illa, ut det nobis rerum perceptionem a Non enim indiget Deus existentia ullius rei, ut hujus nostri solis, ut det nobis perceptionem ideae, quam ipse habet de sole : Non illa, ut existerent etiam caussae secundae, tum quia si dubitare possumus de existentia cujusvis rei extra animam , t mere assirmamus existentiam ullius causae secundae , tum quia iuxta saltem aliquos ex nostris adversariis solus Deus est caussa es.siciens . ARTICU Lus III. Argumenta contra Malebranchium, prout docet eorpora a nobis cognossi in id is Dei.
'rii. I. UΜ Αrnaldo 3 . Si cognostimus corpora solum in ideis Dei, quae sunt ipse Deus, jam male Sacrae literae , & Patres avertunt nos tam vehementer , & tam frequentera contemplatione objectorum sensibilium, tamquam a vana, &noxia curiositate : Sed hoc stulte dieitur r ergo & illud unde se
II. Per Malebranehium corpora, quia eo noscuntur in ideis Dei, cognoscuntur perseete, & simplici quodam obtutu , & planae nobis fiunt ipsorum proprietates: ) In Deo, inquit, ct pertisas suas videmus earpora cum ipsorum proprietatibus: atque hinc est, quod cognitis , quam de illis habemus, fit perfecissema : hoc est, quod ita, quam de extensione habemus sussciat, ut cognsamus omos pro-Μ a pri