장음표시 사용
111쪽
priuates, quas suscipere potes extensio : & haec est est ratio, quare quasi a posteriori suadere vult animam nostram non cognoscere se ipsam per ideas, quia si hac via se cognosceret, conscia esset de su is omnibus proprietatibus , & modificationibus, quibus capax est, qua cognitione carere se ex certa experientia intelligit. Atqui certum est nulla corpora cognosci ab ullo homine perfecte, quod nemo qui physicam delibavit, negat a Non solum enim eorum intimam naturam ignoramus, sed ipsam etiam in multis externam figuram , porositatem, texturam, aliasque quasi in medium positas proprietates nescimus: & dum ipse cum Cartesio diacit , se clare videre in Deo naturam corporis esse solam extensi nem , eidem opponuntur plerumque alii Philosophi, qui hoc negantullo rationabili modo diei posse, & alii aliam corporis notionem proponunt, ut possit quasi manu contrectare silsitatem suae opinionis; neque enim si in Deo corpora videremus, esset haec diversitas opinionum . Rursus perstetitae erit cognitio ipsiusmet realis corporis , quod cum in se sit rectum , & bene consor m tum, apparet medio aliquo speculo distortum, atque monstrosum, aut cum sit in re unum, apparet per Polyedrum multiplex, ita ut nescias , quo in loco sit illud, quod realiter existit 8 Tandem quanam cohaerentia assirmat hoc loco perfectam esse cognitionem , quam habemus de corporibus 8 Cum alibi non admittat nisi con-λsam in nobis cognitionem de ipsa existentia corporum , dicens i) Idea extensionis nos evadit sensibilis , nisi ex eo , quod subsantia intelligibilis rationis agat in aximam, iliique imprimae talem mossificati .em , aut sensationem, per quam illi revelat, in ita dicam . sed modo confuso exisentiam talis corporis: ergo certum est non cognosci a nobis corpora in ideis Dei. Hoc argumento usus est etiam L
chius a fultus declarans plures absurditates, quas congessit Malebranthius in iis , quae in hac re ibidem dicit.
I. I a. III. Iuxta Μalebranchium ideo percipimus extensionem corporum, quia illam videmus in extensione intelligibili, quae est in idea Dei. Habemus, inquit, cognitionem determinatae
112쪽
applieatioras extensionis id alis immaterialis istelligibilis adrasram an mam , vel per attentionem nos anima ad illam a Sed dici nequit c gnosci hoc modo extensionem corporum; Nam exrensio corporum vel dicitur esse in idea Dei formaliter , & hoe repugnat rationi & religioni, cum utraque suadeat Deum, a quo suae ideae non dustinguuntur, esse ens simplicissimum , nec figuratum, nec divismbile , quae sunt proprietates extensionis corporum : vel dicitur esse in ideis Dei eminenter, iamque est inexplicabile, quomodo videndo extensionem eminenter talem, percipiamus extensionem is malem & determinatam. Quemadmodum enim si illi, qui velit habere essigiem Caesaris, offerretur massa colorum aut marm ris , eique diceretur in hac massa illam se posse intueri, responderet sibi illudi, qui cum numquam antea Caesarem cognoverit, etiamsi sexcentis modis eam disponeret, numquam rtasse ipsius sermam exprimeret, aut si casu in illam incideret, nescius adhuc esset, essigiem optatam se intueri: Ita nisi prius anima perceperit determinatas singulorum corporum extensiones , non poterit tu extensione illa eminenti easdem cognoscere. Quod si velit, ut dicatur ita esse in Deo eminenter extensionem, ut haec simul varietur pro varietate corporum, jam sequitur admitti in Deo vari tatem: Quem errorem notavit iam Lockius I inferri posse ex aliis huius Auctoris loquendi modis. Simile argumentum ren vari potest circa cognitionem, quam habemus de motu corporum , di quaeri an motus quoque dicatur esse in Deo. Quando ut par est negetur , jam habet locum illud S. Thomae contra Platonem , quod motum saltem corporum non cognoscamus per suas illas ideas immobiles, nisi serie a) exeludatur a mentiis eguitis motus . Quare concludam verbis Arnaldi, quibus non semel a invehitur in hanc opinionem, Nos videra corpora tu extensiona intelligibili in ira, qua es in Deo, es maxima omnium chimararum .
Urgetur cum Lockio s arsumentum sic . Si diei posset nos
videre extensionem corporum in ideat Dei, dici etiam posset nos gustain i Loch. Exam. du Malebri Arn. Resexionsule system.
113쪽
gustare dulcedinem mellis in Deo, olfacere rosam in Deo , sentire calorem ignis, & algorem nivis in Deo : Sed hoc secundum stulte dicitur: ergo etiam primum . Major probatur , quia dum dicitur nos videre in ideis Dei, seu in Deo extensionem corporum, et sermo est de visione in sensu proprio , quatenus significat pa ticularem sensationem, jamque non est potior ratio , cur aliae pa riter sensationes non dicantur haberi in Deo : vel sermo est de viasione in sensu metaphorico , quatenus ea significat quamdam c
gnitionem , quae dicit relationem ad ' ga Ium corporis particulare , jamque ii non repugnat dici, babere nos cognitionem certam in Deo cognito de extensione coi Porum, ne repugnat quidem uici
habere nos similem eognitionem in Deo cognito de dulcedine mellis, S aliis hujusmodi. Minor praeterquam quod prae se aere quamdam evidentiam , eadem conceditur ab ipso Nalebranchio, quandoquidem sensationes per ipsum ci sunt intus tu metue --sra : Et ab Deus sensibilia novis quidem , sed ea non sentis.113. IV. Cum eodem Lochio 39 . Ideo anima nostra cognoscit corpora in ideis Dei . & non in se ipsis, quia non est ii,
time unita corporibus Certe, sic malebranciatus , res male riales memi nostra Bon possunt uvisi ea ratioue, qua ad eas percipiandas necessaria es: ergo anima cognoscit saltem in se ipso corpus, cui intime unita est , quam tamen cognitionem eidem negat: vel e plicare ipse debet, quaenani si differentia inter unionem corporis cum anima , quae est de esentia hominis, & unionem, quae r quiritur ad habendam eo gnitionem eorpo is uniti cum anima, quod tamen nulli bi facit. Dicit quidem non posse animam uniri rebus materialibus modo apto ad acquirendam illarum cogniti nem , quia s) eum ba extensa snt, mens vero non sit extensa, nulla datur inter eas proportio . Sed nihil importunius hac explicatione, quae siquid valet, insere primo animam rationalem non esse unitam corporI: secundo ne Deum quidem cognoscere corpora in seipsis, quia ipse etiam est mens carens extensione: tertio multo minus
Par. 2. cap. r. q. aecunque. p. I97.
et lii. ibid. cap. 62 q. Verum
114쪽
cognosci corpora in ideis Dei ; nam multo minor proportio est inter ens creatum & Deum, ac sit inter unam, & aliam cre
II 4. v. Cum Arnaldo i . Deus vult, ut anima unita corpori posito in medio multorum corporum cognoscat haec corpora , quia liaec cognitio illam ducit ad cognitionem , obsequium,& laudem Creatoris, & conservationem hominis: ergo vult m do omnium simplicissimo. Haec consequentia cam habeat vim Per se , quia tribuendum est Deo, quicquid magis consonat cum infinita ipsius Sapientia : tum maxime contra Malebranchium squi frequentissime repetit Deum sequi in suis operibus leges O
nium simplicissimas: & supra hoc principium quasi unicum esset, commentus est quaedam systemata circa Divinam Providentiam in ordine naturae, & gratiae cum multis certis principiis re pugnantia, ut alibi dixi a) . Atqui Deum velle, ut anima unita corpori in medio multorum corporum haec cognoscat mediis ideis, non est modus simplicior illo, quo velit, ut cognoscat immediate in se ipsis corpora per facultatem datam animae sic cognoscendi: ergo hoe secundum dicendum, non primum . Siquis contra id, quod in antecedenti assumitur de unione antimae cum corpore diceret, Malebranchium admisisse animam unitam, directe soli Deo , non vero corpori q. Io6. J, imprimis dico in hoc ipso haberi insignem errorem : deinde dico vim argumenti eamdem esse , si remrmata illa propositione dicamus Deum velle , ut anima praesens corpori , quod in medio aliorum corporum est. haec cognoscat: tertio dico, meminisse me de iis , quibus ipse
negavit unionem animae cum corpore , sed habere simul ante oculos alia , quibus eam affirmavit. En aliqua ex praefatione sui ope ris de Inquirenda veritate et Mens, inquit, profecto eorpori es unito , ct illius naturalis es forma . Mentes potuit Deus non unire corporibus, quιbus jam uniuntur . Mens eorpori arctissMe unita es. In hac ipsa praefatione sunt quidem alii sensus, qui cum his non cohaerent. Sed ex his confirmatur argumentum contra hunc Authorem, qui proinde attendi non debet utpote scatens contradictionibus. Ne
115쪽
mo autem , opinor, commemorabit Antonium Genuensem , qui admisit enlymema hujus argumenti, non vero minorem subsum-Ptam , contra quam Arnaldo reposuit I quasi vero simplieior ita fit Arnalina bae. . . Vim artumenti frustra perquiro; Nam quoniam ille nullam suae dubitationis vel eontrariae opinionis rationem anseri, restat ut habeatur tamquam manifestum ex terminis , esse
quid simplicius objecta cognosci a mente immediate , & directe in se ipsis, quam mediate & indirecte in ideis; quemadmodum
ex terminis manifestum est, viam rectam esse breviorem via obliqua . Quod tandem Malebranchius urgeat viam mediatam , cum sermo est de objectis materialibus, esse omnium simplicissimam , quia viam immediatam impedit conditio talium obieetorum, quae Propter materiam , qua constant, nequeunt esse objectum imm diarum mentis spiritualis, est non solum gratuitum , sed etiam iniuriosum omnipotentiae & Sapientiae Dei, quasi Deus non possit directe obtinere , ut anima cognoscat objecta materialia in se ipsis,& tandem aperte falsum, ut plane demonstrat cognitio horum o
lectorum in seipsis, quam habet Divina Mens.
ARTICU Lus IV. Argumenta eontra Malebranchium, prout dieis omnia nos videre in Deo.
Iis. I. NTOS in hac vita omnia immediate videre in Deo L importat nos in hae vita immediate videre Deum e Sed hoc est falsum: Nam seriptum est, a) Deum nullas hominum vidit, sed nee viderepotes. Et alibi, 3 Omnes homines vident eum , unusquisque intuetur procul, scilicet omnes habent evidentiam ex iastentiae Dei, ut Sapientissimi, & optimi Entis, sed nemo habet in hae vita ipsius cognitionem intuitivam . Scripturam in hac re aeccipi debere, prout sonat, est mens SS. Patrum , & omnium Theologorum cum S. Thoma . Huc facit etiam damnatio illius Beguinarum propositionis per Concilium Uiennense sub Cl
116쪽
mente V , quam apud Carboneanum in appendita ad Theolologram Antoines sic lego ,' 1 ualibet intellectualis creatura in se ipsa naturaliter es beata , ct anima non indiget lumine gloria i am elevante ad Deum videndum , ct beate fruendum . Ex Patribus juvat aliqua testimonia proferre S. Augustini, quoniam Malebranchius sibi ipsum suffragari credit, nec desunt aliqui, qui idem censent propter quasdam S. Doctoris Platonico modo enunciatas propositiones , quae solitarie sumptae possitiat Malebranchii opinioni aptari , sed comparatae cum aliis sensus apertissimi, longe aliam signuficationem habere dicendum est . Igitur S. Doctot in libris Consessionum, primo quidem dolet ab se olim putasse Deum esse compus lucidum & immensum : quam opinionem absurdam nec ipse habuisset, nec in aliorum mentet inquam venisset, si homines Deum in hac vita immediate in se ipso viderent. Deinde s)in serius observat, homini in hae vita datam esse cognitionem sui
solum ex parte, illam vero Dei non aliter , quam In aenigmate.
Atque hanc esse illam , qua Deum homo interior cogπoscit per
exterioris ministerium, animus per sensus corporis. Idem in epistola
ad Paulinam de Vid ηδε Deo s) prolatis etiam in medium Scripturas Profitetur , quod Deum nec corpore aliquando vidimus, scut hanc
lucem , nec mente cui ipsam in nobis, qua id credimus, Mom , quibus excluditur a nobis Dei cognitio intuitiva, & etiam experimentalis, sive per intimam conscientiam. Idem tandem libro ultimo confessionum capite ultimo aperte dicit creaturas a nobis cognoscialiter , quam in Deo : ergo falsum est nos in hac vita videre omnia in Deo immediate. Duas diversas responsiones dat ipse huic argumento . Altera est se literum ac saepius negasse, a nobis videri Deum in hae vita: At cum non minus stem idipsum assirmaverit, nihil aliud concluditur cum Arnaldo 6 , qui attulit pro utraque contradictionis parte ejus testimonia , quam illum sibi contradicere . Altera est silva esse sacra testimonia, quia inquit, non es proprie videre boum , videre creaturas in Deo, quemadmodum videre objecta in speculo, non es N videre i Anm. De damnatis propos
117쪽
Udrre speculum . Imprimis accipio secundam hanc rationem, quia illa determinat, quid sibi velit dicens, omnia nos videre in Deo, scilicet videre in eo non tamquam principio cognitionis , sed tamquam objecto cognito ; Exemplum enim speculi, in quo videntur imagines, est illud, quo S.Thomas I) declarat, quid sit quidpiam cognoscere in aliquo, non tamquam cognitionis principio, sed tamquam obieelo cognito , quoniam horum alterutrum significare potest aliquid cognoscere in alio. Atque hinc dico secundo cum Arnaldo a) male & contra evidentiam negari ab ipso, quod qui videt objectum in speculo . non videat & speculum. Quare non salvantur sacra eloquia dicendo, omnia in Deo tamquam in speculo videri, quia in hac hypothesi necesse omnino esset, Deum ipsum videremus.116. II. Cum Lockio 3 . Certum est nos cognoscere Deum.& Divina attributa per creaturas; Nam scriptum est, Invim bilia ipsius per ea, qua facta sunt, conspiciuσtur : Nee Augustinus ex nuper dictis agnoscit aliam cognitionem datam nobis in hae viata , nisi quam habet animus per sensus corporis: ergo falsum est nos cognoscere creaturas per ipsum Deum sive in Deo : Igitur Mal branchius dicens, Nihil virimus nisi per cogvitionem naruralem , quam de Deo habemus, contradicit Sacrae Scripturae & S. Augustino. II 7. III. Si perceptiones nostrae sunt perceptiones Dei ipsius a nobis visi per mentem immediate ipsi unitam , jam sequitur nos posse dubitare , an omne qaod existit, sit Deus , vel an aliquid praeter Deum & nos existat. Viderunt has consequentias etiam Lo
ckius 6J, & Genuensis ) : Atqui hoc dicere est profiteri vel
Pantheismum, vel Egoismum: ergo cognitiones nostrae non sunt perceptiones Dei ipsius a nobis visi . Malebranchius volens nolens majus pondus addit huic argumento , quo illi objicitur incidere ipsum in haec deliramenta, quae fuerunt Spinosae , qui nominanSmentem adhibuit hanc correctionem, 8 seu potius Deum, quate
Gen. Elem. Metaph. par. 2 proo. 3 y. sub finem . pag. I76. Idem . Elem. Logic. lib. 2. cap. I. g. 8. pag. 88.
118쪽
uus mendis essentiam eon lituit; Nam ipse pariter visus est dicere mentem nostram ese quasi partem Dei; ait enim I) rationem , quam omnis homo participat juxta de Dionem illam , homo es animal ratimnis particeps , esse Verbum Divinum, rationem ipsius Dei, qua illumi- ιθ nutrit omnes Diritus per jubsantiam intelligibilem veritatis , quam inclussit. Similem loquendi modum adhibuerat iam olim in illustratione, quam de natura idearum adjecit suae Inquisitioni Veritatis, ubi addit solum incoluerentiam quamdam , quia primo rationem nostram distinguit a Divina, dicendo nostram uniri cum Divina , ca) differentia , inquit, essentialis hominis conmitiar unione necessaria, quam habet eum rations uuiversati : Deinde vero non multo infra unam ab altera non distinguit; sie enim habet, 3) Si rationem, cujus omnes homines sunt participes, universalem, ini nitam , immutabilem, ct necessariam esse verum sit, indo illam ab ipsa Dei ratione non disserre consae. Videri etiam possunt, quae in hune
ipsum Malebranchii locum, observat Lockius , nihil in eo
reperiens, quod reprehendi non debeat. II 8. IU. Absurdum est dicere, Deum non distingui ab obiectis, quae cognoscimus, maxime universalibus, quae non solum dicit videri ab anima in Deo, quia Deus est omnia , sed ut a surditatem rumulet, videri in Deo sine ideis. Primum esse absurdum suadetur , tum quia Deus confunditur cum obiectis universalibus, quae nihil aliud esse, nisi actus mentis cogitantis, passindemonstratum invenitur a vulgaribus etiam Philosophis, qui post Platonem extiterunt: tum quia objecta universalia sunt etiam impersectiones , sunt dubium dc probabile, sunt vitia & peccata, quae ut etiam notavit Iacobus Riccati s iuxta Malebranchii doctrinam nos videre in Deo dicendum esset per summam blasphemiam a Nam ipsa notio Dei significat summam persectionem, &intelligentiam, & sanctitatem . Secundam autem esse absurdum suadetur, quia introducitur quaedam distinctio inter Deum , &ejus ideas , quod nefas est, dum universalia dieuntur videri in N a ' Deo
a) Id. ibid. q. Sed si . pag. 72.
119쪽
Deo , & non in suis ideis; particularia vero videri in ideis Dei,& non in Deo. V. Cum eodem Riccato si . Si videremus in Deo objecta , ad quae cognoscenda serio , & cum sollicitudine vim omnem antimi intendimus, non erraremus tam saepe, & tam pueriliter, vera credentes, quae deinde falsa deprehendimus : ergo non videmus in Deo objecta.
Obj. tiones pro disinctione idearum a perceptionibus. II s. I. Bjicit Μalebranchius a) . Ideat entis cujuscumque habent omnes aliquam realitatem a Nam de illis assignantur diversa attributar illae mentem illustrant & pascant,& agnoscuntur differre inter se: Atqui non habent realitatem a nobis: ergo habent a se ipsis, & quidem necessariam, aeternam , & immutabilem: ergo ideae non sunt idem ac perceptiones .
Resp. dis. maj. Ideae entis cuiuscumque habent realitatem, si sumantur object ive , hoc est pro objectis ipsarum , subdistinguo, si objecta , & quidem in hypothesi quod non sint, ceu tenebrae & ca
cieas, entia negativa, considerentur prout realiter existunt, conc.maj.,
si ea considerentur, prout sunt in intelleetu, nego maj. Nam sicut reale opponitur juxta communem acceptionem illi , quod existit dumtaxat in mente cogitante : ita realitas opponitur cogitationi. Ideae entis cujuscumque habrat realitatem , si sumantur subjective , hoc est prout sunt actus animae, substinguo, habent realitatem Propriam actus animae, quae in eo consistit, ut reipsa sint ipsius animae modificationes, conc. maj. habent realitatem ejus generis, quae est in objectis suis , quemadmodum indicat probatio adjun- ita , nego maj. Et dis. min. Ideae non habent a nobis realitatem, si sumantur pro objectis, permitto min. Nam objecta aliqua possunt hanc a nobis habere , cujusmodi sunt ipsaemet cognitiones nostrae directae, quae sunt objecta cognitionum renexarum : si sumantur pro actibus animae, nego min. ct conseqm.
120쪽
A PERCEPTIONIBUS. IOIrro. II. Objicit idem 1 . Idea emis infiniti non potest esse
modificatio mentis nostrae, utpote finita a Nam modificationesentium non possunt se extendere ultra ipsa entia r ergo saltem haec idea est extra mentem , quae solum ipsam percipit. Resp. dis. ans. Idea infinita entis infiniti non potest esse modificatio mentis finitae, cone. ans. Idea finita entis infiniti non potest esse modificatio mentis finitae , nego amo conseqm. Instat. Certitudo de entis infinitate quamvis finite percepta
est aliqua perceptio ipsius infinitatis : Sed haec perceptio non potest nasti nisi ab idea entis infiniti: ergo Resp. disi. maj. Est aliqua perceptio ipsius infinitatis eognitae
per remotionem termini, sive ut ajunt negative : eo c. maj. est aliqua perceptio ipsius infinitatis cognitae prout est in se , sive ut aiunt positive, nego maj. ct min. Si bene consideremus, quaenam sit perceptio infinitatis , quae infertur in nobis esse , quoties dicimus habere nos certitudinem de illa , quae est in Deo , intelligemus aliam non esse, quam perceptionem plurium persectionum, a quibus ita remo emuS Omnem terminum, ut persuasi simus nullum posse inveniri. Est igitur in nobis perceptio infinitatis solum per rem tionem termini, adeoque tantum abest ut sit hujus comprehensio,
ut sit potius quaedam prosessio de impossibili nobis ejusdem comprehensione.
ia1. III. Objicit idem a) . Habemus cognitiones unive'sales: Sed hae non possunt fieri ex collectione confusa multarum cognitionum particularium ; Nam sicuti multi colores diversi simul mixti non producunt colorem in genere, nec plures sensationes eodem tempore factae in nobis faciunt sensationem genericam, ita quaevis particulares cognitiones simul confusae nunquam faciunt cognitionem universalem e ergo cognitiones universales fiunt ab idea Dei, quae sola est vere univerialis, per hoc, quod mens nostra in illam intendat, illamque percipiat. Resp. conc. maj. min. Ο nego conseqm , quae non descendit, cum descendat solum , ergo cognitiones universales non fiunt ex collectione multarum idearum particularium , quod concedo , si intelligatur cognitionem universalem non consormari ex cogntitionibus particularibus tamquam ex materia , ex qua concrescat in