장음표시 사용
71쪽
cum Barbieri, quoniam haec Boursierit commenta reserens laudat . di amplectitur, etsi simul etiam repudiet . Hanc ipsius contradictionem, utpote quae est hujus Auctoris propria quaedam impugnatio , juvat exponere . Imprimis summa doctrinae Bou erit, quam Barbierius commendat, haec est, I nullos dari modos, qui proprii sint spiritus, non iam increati, in quem revera non cadunt , quia hi repugnant Deo enti simplicissimo, sed ne creati quidem . Ratio ipsius est, quia Spiritus est substantia simplex: ergo non constat diversis partibus , quae per diversam sui dispositionem eam reddant subjectum diversarum modificationum. At odiicias illi animam rationalem habere unam modo cognitionem, modo aliam, hanc modo volitionem , modo illam , affectionem nunc iucundam, & deinde molestam , negat ille haec esse modos animae, sed statuit esse diversos gradus entis, qui praediti sunt realitate, sive entitate sibi propria. Ex quo inseri Deum istorum auctorem unicam esse, qui utpote conservator animae, quod idem per ipsum est, ac continuus ejusdem creator , in uno instanti creat animam cum hoc gradu entis determinati, ut tali cognitione, aut volitione, in alio vero creat illam cum alio gradu entis . Ut autem planum sit hujus doctrinae patronum .se declarare Barbierium, audiannir haec ipsius verba, a) Nulla substantia potui unquam asset modificationibus . modi nomen alienum est a Iubstantiis, e rumque respectu nihilsignificas. Quod vero ipse idem eamdem doctrinam simul repudiet, haec suadent. Profitetur ipse, 3 intellectiones θ volitiones esse persectiones anima ipsi aecidentales ct exere rium potentia ipsius ae iva, ct operationes anima simul, ct emcursuri Divini: At actiones animae pro . variis circumstantiis variae, per semo accidentalis, exercitium potentiae activae modo hoc, modo
illud , idem sunt, ae modificationes animae. Quid quod ipse idem alibi iterum iterumque de his loquens eas vocat ) modalitates,& fatetur s non esse unam dumtaxat seriem modalitatum spiritualium , is posse concipi possebiles infinitas modalitates eum liberas, tum necessarias spiritualitaris: Concludo igitur Auctorem hunc sibi contradicere .
o. Quinis i) Barta Saggio di Metafisic. 3 Id. ibid. pag. I 6.
72쪽
7o. Quinto erunt , qui inter adversarios numerabunt etiam plures Cartesianos, & ipsum Canesium , quod suadere poterun-
tum ex admissa ab ipsis cl. 18.) distinctione ideas inter & pereet
Ptiones , tum ex pervulsata eorumdem opinione de ideis nobis innatis, quas mens percipit, quoties ad eas advertendas excitetur, Vel ab earum perceptione non retrahatur . Quid enim aliud esse possunt hae ideae hoe modo distinctae a pereeptionibus , nisi totudem entia praedicta sua entitate, quae ab anima nostra disiuncta non sunt. Urgebunt & concludent hanc aecusationem contra Caselesium determinate ex illis ejusdem verbis, cr) Ego paJm ubiqMosendo , me nomen idea fumere pro omni eo, quod immediate a mcnto percipitur : Et iterum a Tu nomen idea ad illas imagines is pbant Aa d pictas refringis: ego vero ad omne id, quod cogitatur ν σπισπῶ .
Et libi ca) qui rogat, quid per vocem idea intelligam , summatimr ponire poteris, me per vocem ita intelligere quicquid in cogitatio ηdira versari potest. At equidem dicam certum esse Cartesiam e presse assirmasse ideas nostras esse modos animae nostrae: qaod a tem idem id neget, hoc esse quamdam consequentiam deductam ex suis illis opinionibus, & objectis locis, quae vel eludi poterit aliqua opportuna interpretatione , vel accusari de modo importuno loquendi, vel de incohaerentia cum his, quae apud ipsum sic lego, co Nullam aliam disserentiam saluo inter animam, ct ejus idear, quam inter frusum cera , ct disersis Aguras, quarum frUν
1llud capax es. Sed quid clarius his, quae alibi dicit, ς Ad id,
quod obicis de idea Dei suurndum, notare oportet non agi de essenti iria , secundum quam ipsa es tantum modus quidam in mente humana exi ens, qui modus homine non es persectior . Cum interea tam multi fuerint, qui cognitiones nostras statuerunt esse modificationes materiae, vel habere entitatem sibi Propriam , adeoque collocarunt in genere substantiae vel quasi subsantiae, ideo propositio assirmans eas esse modificationes mentis,
non I) Cart. in Medit. Responsi ad Id. par. r. epist. I I s. ad Ie obiect. tertias. Resp. ad y pag. 07. suitam . pag. 369. a Id. ibid. Resp. s. pro a. me- s) Id. ibid. epist. 9 s. ad Henn.dit. num. 6. pag.6s. Regium pag. 3 1a.c Id. Epis .s . ad Mersenn. par. I
73쪽
non statuitur otiose , quemadmodum non semel Lockius i) dicit a qui caeteroquin has oppositas opiniones non ignorabat. ARTICU Lus II. Argumenta pro singulis propositionis partibus.7I. I. A Rguitur pro prima parte, quod ideae sint modi. Ideaeco nostrae fiunt ab ipsemet nostra anima, ut alibi comtra singulos praedictos adversarios demonstravi sa) : Atqui nee anima nostra, nee alia quaevis creatura aliud producere potest quam modificationes , ut alibi cs pariter ostendi: ergo ideae nostrae sunt modificationes. 72. II. Arguitur pro secunda parte, quod ideae sint modi animae . Modus alicujus rei est id, quod assicit ipsam rem ita, ut non possit existere sine illa re, etsi non sit ipsa res : Sed ideae nostrae sunt quid affciens ipsam animam, quod nequit existere sine anima , etsi non sit ipsa anima et ergo ideae nostrae sunt modi animi. Minor declaratur . Imprimis ideae nostrae assiciunt ipsam animam; non enim hae intelliguntur sine anima cognoscente: praeterea ideae non possunt existere sine anima a Nam hae non sunt obiecta externa dc separata ab anima , aut quid hisce objectis adhaerens; postquam enim quis sibi inormavit ideam alicujus corporis, haec perseverat esse, donee perseveret esse anima cognoscens tale corpus, etiamsi hoc destructum amplius non existat: & tune solum ea idea demiat, quando anima transit ab illa idea ad aliam. Tandem ideas non esse ipsam animam apertum est , quia habemus semper anumam , sed non semper tales ideas . Posset utraque pars confirmari authoritate aliorum philos phorum: sed exceptis illis, quos diximus nobis adversari, om
nium vox est illa Condillaei , & Busserit, s) Idea nihil aliud
sunt, quam modificariones anima. vel ut significantius dieit Leibnitius, Habemus nos idear, non quasi leunculas quasdam, sed σι-
74쪽
ctiones, sive modificationes mentis no a , ct rerum acta a mobis nos cognitarum idea sunt in mente no ra , ut es Rura Herculis in marmore. .
73. III. Arguitur pro tertia parte, quod multae ideae possint inesse eidem animae. Multis opus est ideis, ut quis norit statim distinguere per nomina diversa res diversissimas, quotquot sibi Proponantur: norit Varios modos significandi aliis conceptus suos vel per ligatam vel per solutam numeris orationem, quae abundet sonantibus verbis, uberibusque sententiis: norit quae saltem praecipua sunt in physica caelesti & terrefri , & tot tantisque hujus scientiae tum partibus, tum elementis comprehensis sub calculariis,& geometricis disciplinis r norit multa etiam de omni philosophia, tu ui illius , per quam de omnibus superis inseris primis mediis ultimis disseritur: tum illius per quam jus hominum situm in generis humani societate cognoscitur: tum illius, quae singulos proprie respicit, & ad modestiam magnitudinemque animi erudite
norit tandem aliqua saltem de tot artibus, ope quarum fruges, v stitum, tectum, praesidium , commodum , cultum omnem vitae
habemus . Atqui multi ex iis , qui liberaliter educati sunt, haec norunt: ergo horum animis insunt multae ad haec omnia neceia satiae ideae. 7 . IV. Arguitur pro quarta parte, quod ideae etiam oppositae possint eodem tempore inesse animae. Ideae de genere sensationum inter se oppositae , sues perceptio albi & nigri, laevis &asperi, acuti & gravis, calidi & frigidi: Sed uno eodemque tempore postunt hae omnes sensationes inesse in anima , Nam eodem tempore possum videre parietem album in una sui parte , & in alia nigrum : audire unius cantoris acutam vocem, & gravem ab terius, tangere limam altera manu in parte aspera , & altera in laevi:& assici calore in uno corporis latere obverso prunis, & frigore in altero, quod ventus percutit: ergo possunt uno eodemque tempore inesse eidem animae ideae oppositae . Praeterea ideae de genere intel lectionis inter se oppositae, sunt quae pertinent ad virtutes, &opposita vitia : Sed uno eodemque tempore possunt hujusmodi ideae inesse animae . Quis de hoc dubitet λ Cum fortasse quisque non raro expertus sit diuturnas cognitiones, quae se ad actus oppositos allicerent & urgerent, ut quando laesus ab aliquo perseveravit diu in cognitione legis Divinae vetantis ultionem injuriarum,
75쪽
& simul in eognitione legis mundi impellentis ad vindictam , ex quibus luctam secum ipse exercuit, ita ut nec ulcisceretur, & ne plene quidem ignosceret: ergo. s. v. Arguitur pro quinta parte, quod modus , quo totideae insint animae, sit supra nostrum captum. Nemo de hoc modo teste intinia cujusque conscientia habet ullam ideam, & ne ii bere quidem posse concludi potest cum Lockio i) ex eo, quod eum non possit dici unam ideam esse in una animae parte, & alteram in altera; nam anima est substantia immaterialis simplex indivisibilis, jam nihil habemus, quo hujus ideam modi naturaliter assequamur. Ante Lochium vidit Tullius hanc rationem , qui ait, a) Utrum capacitatem aliquam in animo putamur esse , quo tamquam in aliquod vas , ea qua meminimus, infundantur Absurdiam id quidπm . . ui enim sundus , aut qua talis animi figura intolligi potes ΘARTICU Lus III. Argumenta eontra opinionem , qua ideas duit esse
modificationes materia.'6. I. T M pugnatur, quia ex dictis ideae sunt modificationes ani- mae: ergo non sunt modificationes materiae . , II. Quia in eonceptu ideae seu cognitionis non stium nihil inis venitur ejus, quod pertinet ad conceptum materiae seu corporis, sed potes etiam negari de cognitione, illam esse trine dimensam, habere partes realiter inter se distinctas. esse hujus vel illius figurae , esse divisibilem, & quicquid demum proprium esse corporis
gnoscimus, quin tamen adhuc cessemus intelligere cognitionem . Hanc rationem promovent A. D. auctor tractatus Gallice
scripti de Anima brutorum ca), Malebranchius G, & Υvon s . Ad eamdem pertinet, quod dicebat Leibnitius , 6) Si fingamus
dari mactinam, qua per structuram cogitet , futiat, percipior, non obsat
76쪽
sat quo miηus ea eonfrui concipiatur , ut in eam aditus nobis concedatur tamquam in molendinum . me se posito intus nil iaprehendemus, nisi partes se mutuo impellenter, nec unquam aliud quicquam , per quod
perceptio explicari queat. Hoc itaque in subsantia simplici, non in
q. III. Quia cum proprium modi sit, illum nae osse percipi sine idea subjecti convenientis, cognitio non solum percipitur reipsa sine ulla idea materiae, immo supponendo etiam nullam esse materiam, sed praeterea, ut observat Auctor articuli a. in Commentariis Trevolitanis anni 1 4 , ne concipi quidem e gnitio potest cum modis materiae, quin intime cognoscamus fieri coniunctionem idearum , quae invicem conjungi nequeant, ut si dicamus dari cognitionem calidam conscientiam rubram, sensationem cubicam , memoriam sesquipedalem , praevisionem parabolicam , & similia . Iv. Quia cum dicitur ideas esse modificationes materiae, vel sermo est de omni materia , & hoc dici nequit , quin stulte tribuatur cognitio etiam luto & scopulis e vel sermo est de materia, quae corpus hominis constituit; sed si id universim dicatur est contra evidentiam a Nam multae in nobis partes sunt, ut capilli ungues humores, in quibus ne sensus quidem deprehenditur. Praeterea
videmus eos , qui mole corporis praegravantur , minuS acutos plerunque & minus aptos ad sublimiores cogitationes . Si autem dicatur de sola capitis materia, quoniam multis argumentis eViacitur, nos non sentire nec cognoscere pedibus aut manibus aut visceribus, sed capite, limitari ipsa capitis materia necessario debet ad aliquam ejusdem partem, siquidem constat posse maiorem ipsius partem corrumpi, quin tamen cesset continua idearum productio . Haec autem materiae pars quaenam est, aut dici potest ense ρ Numquid extremitas nervorum, qui in cerebrum desinunt Numquid ipsemet substantia cerebri, a qua incipiunt nervorum propagines λ Αt si ipsis nervis per totum corpus diffusis, & aliis
partibus materiae, quae magis admirabilem organigationem prae serunt in toto corpore non competit sustinere hujusmodi modificationes , quae sint ideae, temere dicitur competere nervorum terminis, aut cuidam solum ignotae particulae cerebri . Sin tan
77쪽
poris, quae vulgo audit spiritus animales, temere omnino hula tribuitur, quod negatur materiae minus tenui, dc quae propter organigationem, in quam con rmata est, alteri praestat, ut omittam per novam temeritatem loquendi huic tribui, quod solum in capite sit capax recipiendi tales modificationes, quae sint ideae, &in nulla alia parte corporis, per quod continuo agitatur. 8. V. Quia si ideae essent modificationes materiae nostri eorporis , illae fatentibus adversariis q. 63.) consisterent in certo ejus dem motu . Atqui non potest dici, quod ideae consistant in motu . I. Quia hae assiciunt seu mutant intrinsece subjectum cognoscens : motus aruem non importat ullam ipsi materiae intrinsecam affectionem, sed solum facit, ut ea , quae conssat unum 'corpus habeat diversam continuo praesentiam localem , vel relationem ad
alia corpora. II. Quia motus materiae est quid essentialiter divistibile in plures partes; Nam est transitus materiae dedoco ad locum per spatium intermedium: at idea est quid iudivisibile, nee dicit generice lanapta ullam intrinsece relationem ad tempus a neque enim sicuti ad notionem motus, ita etiam ad notionem ideae pertinet tempus . Hanc rationem promovet Michael Angelus Marici in sua Republica Deredulorum i , quam Anonymus, qui e Gaiatica Italicam secit, & in varias partes opportune distinxit, est Nia colaus Arrigheeti Soc. Iesu , quin tamen ejusdem completam editionem viderit, quippe dum esset Rector Collegii Senensis propter navatam operam aegris contagiosis in publico Nos omio an. I 6 γextinctus suit. III. Quia si Adversarii dicunt ideas consistere in eo
motu, qui sit ex mutua collisione corporum seu corpusculorum , jam fatentur ideas non consistere in motu quicunque sit unius dumtaxat corporis: ergo neque consistunt in ullo Omnino materiae motu a Nam cum sermo sit de una idea; necesse est dicant illam confistere in uno dumtaxat ex pluribus motibus, qui ex connivia sngulis corporibus proprii sunt, quin possint ullam rationem habere , cur uni potius quam alteri hanc conserant dignitatem .
IV. Quia ut arguunt Butarius a , & Iacobus Riccatus , , si
eae nostrae consisterent in motu materiae nos componentis, ideae quae
78쪽
quae non differrent inter se nisi tempore . cujusmodi sunt omnes recordationes , & certa conscientia de identitate hujus vel illius
rei nunc cognitae cum illa, quam olim cognovimus, dicendae erunt consistere in eadem materia, & eodem modo mota nunc, ae olim: sed materia nos componens non est eadem pro quibusvis temporiabus a se invicem paullum dissitis; Nam continuo mutatur veteri dissipata, & nova concrescente , ut constat ex perpetua cibi, &potus indigentia : Neque eodem modo proinde movetur aut m
veri potest a Nam necessario diversos motus habet in juvene ac in sene, in sano ae in infirmo , quandoquidem in hae ipsa diveritate consistit magna ex parte status juventutis & senii, bonae & m, ite valetudinis . U. Quia ut arguit Xvon 1), si ideae nostrae coi
sisterent in motu materiae , etiam communicatio idearum conisteret in simili motu excitato in aliis vel per scripturam , vel per nutum , Vel per voces; his enim modis fit communieatio idearum. Atqui nihil horum potest excitare similem motum in aliis: Non
scriptura, quia haec pleriinque ne movetur quidem : non nutus,
quia si hi fiant ab aliqua distantia , commovent aerem solum intra parvam sphaeram . Siquis recurrat ad reflexionem lucis, quae est aliquis materiae motus, haec non potest dici apta ad communicandum motum, qui sit idea a Nam possunt ex conventione feritates nutus, per quos unus solum e multis quid intelligat. Demum non voces, propter eamdem modo dictam rationem : ergo ideae nostrae non consistunt in motu materiae. v I. Tandem quia, si ideae nostrae essent motus materiae nos componentis, cum consciismus habere nos eodem tempore ideas Oppositas, ut unius Obje.cti, quod movetur, & alterius quod quiescit, illius quod est lucidum , & ardens, & hujus quod est tenebrosum, & frigidum,
dicendum esset materiam , quae nos componit, sive unum idemque corpus habere eodem tempore motum in partes diversas, &etiam oppositas. Ita cum Archimedes habebat ideam suae sphaerae armillaris, quae importat complexum idearum de diverss eorporibus caelestibus, diversis circulis , distantiis, motibus dicendum est ipsius caput commotum suille diversis eodem tempore motibus. Et similiter cum quis percipit in Chiliogono eine omnes angulos aequales angulis rectis Iss6 , quod est exemplum Ge-
79쪽
6o I DEAE SUNT miensis i , dicendum est quater mille , & amplius motiones
diversas in eadem cerebri parte eodem tempore fieri, quot nimirum anguli, & latera pertinent ad Chiliogoni notionem. Quae involvunt eam repugnantiam , quae habetur in propositione , quae assirmat eamdem materiam moveri, & non moveri in certam Partem . Quare iure Clarkius dicit, a) tam elarum est perceptionem non esse meram passivam receptionem impulsus, quam es triangulum nou esse βημm , aut sphaeram non esse colorem. De hoc argumento Vi
quia sensationes, quae sunt cognitiones persectionis omnium minimae & infimae, non possunt esse modi corporis: ergo multo minus intellectiones , & quae sunt altioris ordinis cognitiones . Probatur antecedens. Sensationes particulares Visus, auditus, &aliorum sensuum non possunt esse modificationes organi sensorii singulis proprii; Nam per haec organa fieri intelligi naus impressiones quasdam in illis & cerebro, quae vocentur si placet imago objecti, etiamsi hoc nomen non conveniat nisi illis, quae fiant per visum, non vero per alios sensus, Quis enim sonum aut odorem dicat esse alicujus obiecti imaginem λ At quicquid de hoc sit, nisi aliquid adsit in nobis, quod has imagines percipiat, res sistit
in mera palsione, cum tamen intima conscientia certi simus sensitiones non esse meram passionem . Rursus si a singulis sensibus fierent sensationes, quae ab illis nomen ad aliquod Lui discrimen accipiunt, non perciperemus sensationes omnes, sicut facimus, eas inter se comparando, & de illarum inter se ratione iudicando: nec de una dumtaxat alicujus objecti sensibilis imagine haberemus tot distinctas, & diversas cognitiones, quibus pro libito illam dividimus, ut cum de objecto oculis circulo conspicimus peripheriam dumtaxat, vel radium , vel diametrum , vel aream, & horum multas affectiones assirmamus. Et ne dici quidem potest
Mag. Leiter. Famil. par. I. cap. 13. num. a. pag. T.
80쪽
test sensationes esse modifieationes omnibus simul organis sensoriis proprias, aut toti corpori . Nam singulae sensationes, ut constat continua experientia dependent a particularibus modificationibus cujusque partis corporis , quae ad illas habendas sunt destinatae; ore enim solum gustamus, solis naribus olfacimus, & sic de aliis . Modificationes autem singularum partiuna corporis sunt mutuo incommunicabiles , utpote attributa individualia. Sic si simul imponantur in vase globus, cubus, flos, granum , insectam, & vel invicem quiescant, vel inter se agitentur, nunquam invenimus communicatas proprietates unius rei alteri: e
go sensationes nequeunt esse modificationes corporis. Sublatis a classe modorum materiae sensationibus nihiI proficit ignotus a ctor articuli de Eυliantia in Gallica Encyclopaedia consulatus a Chau-meixio 1 , qui judicia nostra ad ipsas sensationes pertinere dixit , multa congerens verba sine sensu, vel apertos errores, ut
illud videatur aliquo modo probasse. 8o. VII. Cum Antonio Genuensi a) , quia cognitio cognitionis , iudicii, & ratiocinii, quae aliter dicitur conscientia, nequit esse modificatio corporis: ergo nulla idea potest esse hujusmodi modificatio. Probatur ans, quia conscientia, si est modificatio corporis neque potest esse eadem modificatio , ac illa, in qua simplex cognitio , iudicium , & ratiocinium dicuntur consistere, quandoquidem haec & huius conscientia sunt res omnino dive se : neque potest esse diversa modificatio; Nam imprimis semel quod sit diversa modificatio , jam quando ea sit alteri suntlis, con
stituet novam cognitionem , seu novum judicium aut ratiocinium circa idem obieetiam , non vero cognitionem cognitionis seu conscientiam e quando vero dissimilis sit, jam multo minus explicari potest, qoomodo ea sit conscientia , seu cognitio cognitionis olim habitae. Deinde diversa haec modificatio corporis, quae est conscientia , neque diei potest fieri diverso tempore ab eo , quo fit ea modificatio, in qua eonsistit cognitio judicium & ratiocinium, quia haec & conscientia persiepe coexistunt. Neque potest dici fieri
eodem tempore in eadem parte corporis utramque modificationem, quia eadem pars corporis nequit eodem tempore habere duas diaversas I Chaia. Preiug. to. 7. div. 3. ca) Gen. Elem. Metaph. par. 2.cba ῖ- q. t. pag. aoT. prop. s. & 7. pam . Diuili od by COOste