장음표시 사용
151쪽
cum spiritibus . . 'i62. Quatuor autem monadum species reserentibus inter alios
generis su ni illae, in quibus constituit elementa corporum : secundi , quae sunt animae brutorum : tertii, quae sunt spiritus creati: in quarto tandem genere est Monas , quae spiritus infinitae persectionis est, stilicet Deus. Porro in omnibus & singulis admittit rerum omnium, quae extra se sunt, ideas, sed confusas in illis 3 , quae sunt monades primi generis, nee umquam apperceptiones s h. aa.): admittit vero ideas aliquas claras, & aliquas di stinctas tum in animis brutorum , tum in spiritibus creatis, plures quidem in his, quam in brutis: & tandem in prima Mon de omnes & singulas ideas admittit esse adaequatas . Hane doctrinam de elementis corporum percipientibus, iam olim tradiderunt aliqui veterum, quos HyloZoitas , quoniam vitam tribuunt materiae , vocat CudMorthius in suo Aramate int LIectuali Anglice edito anno Is I S. Hi enim juxta ipsum Latine redditum a Io. Laurentio Moshemio diceba nt, singulis mar rite partibus natura percepti cm quamdam me sensum , ct vitam ine se, ea ue licet jeientia, ct ratiocinandi facultate carerent, ea tamen potesate infructas esse, ut semetipsas artificiose fetere , tantumque i persectionis dare possent , quantum uniuscujusiquc indoles atque ratio pateretur. Atque pares illos facit CudNorthius Peripateticis assertoribus formarum substantialium , quae vi activa praeditae sint, di propria entitate r sed hos quidem , quia Deo subjiciebant omnem materiam , & omnia corpora tamquam enti supremo, & ab omni materia distincto , malos tantum philosophos credit: illos vero, qui vel Dei existentiam negabant, vel a Dei potestate mat riam independentem statuebant, Vocat Atheos . 163. Recentius Goto Didus Plou uetus Auctor Monadologiae , quam scripsit pro pracmio anni 1 o Academiae Beroti nenia 1ii , in Dissertatione de corporum organtiatorum generatione , doctri-
152쪽
doctrinam de monadis corpora componentibus, praeditis vi percupiendi in diversis gradibus , qua elarioribus, qua obscurioribus Propugnavit, exponens apertius, quod jam video apud Io, de Turre si) Leibnitium commentum fuisse, scilicet corpuS Organ, gatum nihil aliud esse , quam aggregatum machinularum, quae invicem subordinatae sunt, inter quas una prae caeteris est, quae machina dominans est, omnesque machἱnas, tum illam. qu dominatur , tum alias partiales , obsideri dicit, & quodammodo animari a suis peculiaribus monadis , ab qua percipiunt imagines omnium moniadum, quibus machina componuntur, inquit Auctor Di rii Literatorum Florentini in Compendio hujus Ploucquetianae lucubrationis .
16 . Variis Leibnitius nominibus sua haec elementa descripsit, nescias an ut sententiam suam magis explicaret, an ut consulto magis implicaret, an quod verius arbitror esse , ut aliquid dicere videretur, cum reipsa nihil inveniret, quod solide diceret. Ex Aristotele & Peripateticis, quorum laudavit philosophandi rationem , assumpsit ca) nomen formae subsantialis, atque huius celebre synon linum εναελεχειας, cujus graci vocabuli mira vis, timquit Cardinalis Ptoli maeus, nee salis latine reddita per vocabulum actus; significat enim energiam, seu perfectionem , seu perfecti habemtiam , seu vim se movendi , seu vivacitatem quamdam inanimatam correspondentem anima exsenti in corpore animato : Hermolaus Barbarus, suggerente ut ferunt Diabolo,reddidit perfecti habiam : Tullius s continuatam motionem ct perenuem , quae interpretatio existimatur a Gassendo minus consona menti Aristotelis. Ea Praeterea Vocavit activitates primas , vires primitivas, massas per se activas, animas, vitas, puncta vitalia puncta metaphysica . unitates reales, atomos naturae, & atomos substantiales, per oppositionem ad atomos magnitudinis, quas sermales dixit . Wolfius . simia
Id. n. de Natur. in Actis Lipsiae
153쪽
similiter plura illis nomina tribuit a voeat enim modo substantias simplices i , modo elementa rerum materialium ca), modo atomos physicas 3), modo putasta physica , vel potius haec
omnia de suis elementis corporum tamquam corollaria quaedam asserit. 16s. Quo autem modo, quae sunt monades simplices, fiant visibiles & impenetrabiles, dum uniuntur ad constituendum ali quod corpus audiatur ex Authore Dissertationis physico-historicae additae Musschenbroechio, qui id ex verbis mol fit sic exprimit, s) Singula elementa in singula agunt, a singulisique in fingula reagitur:
ergo mutua bae actione copulantur : eadem ne sese penetrent, praepediuntur . suocirca ita uniunIur, ut simul alterum extra alterum existat: Ea es extenso i qua nempe partes habeat extra parιes: Sed qui solida, nempe quia agens undequaque . Recentius Franciscus Gaudio opinionem hanc amplexus sic dicit; uamvis elementa extensi ne careant, inextensa fini: tamen continent ea , per quae extensionem realim possint oecere. ea per qua extensionis elementa haberi debent. Sunt subsantia reales, ornantur sua vi, propriam exercent exisentiam, coexbstere unita possunt, sed unum non nisi extra aliud poni potest. Haec extensonis ratio sunt, fine his extensio haberi ηοn potes. I 66. De hac meditatione circa corporum naturalium eleme
ta, seu ut ait Iacobus Riccati νθ msseri a principia, dicit ironi-ee Thomas Non ilia 8) eam esse tam sublimem , ut Fquis crederet eamdem penitus se percipere , facile injuriam faceret suo inventori, qui nunquam id fortasse sibi arrogavit. Sic autem jure loquitur, quia cum multi jam tune cum viveret hane Leibnitii theoriam impu- nassent tam propter se ipsam, tum propter consequentias quas am ex ea descendentes, quae cum Omnipotentia, & Sanctitate Divina, Libertate humana, aliisque veritatibus conciliari non possunt, illisque ita Leibnitius respondisset, ut resistere quidem, non tamen fatisfacere videretur , suspicionem tandem fecit se ex
Par. I. sec.2. q. I a. pag. DO.
154쪽
DE ORIGINE IDEARUM. Iasanimo novam hanc opinionem non protulisse, sed vel ut ingenium ostentaret, vel ut illuderet suae aetatis eruditis, quos sperare potuit pro ea,qua seuebatur apud ipsos opinione profundae sciemtiae , potius dicturos se ingenio hebetes, quam vanum , & Cli, matricum Leibnitii systema . Psessius, qui familiaritate Mibnitii utebatur, primus fuit, cui ipse ingenue eonfessus est se per jocum Poema hoc potius, quam systema cogitasse : i) Ita pro suis, sic habet Leibnitius in epistola ad Ps assum apud Moniliam,uir scria
bis is Throdicaa mea . Rem acu tetigist, o mirer neminem hactenui fuiss., qui lusum hunc meum senserae; Meque enim philosophorum es rem serio semper agere, qui in gendis byporbesibus , uti bene mones, i
Hane Leibnitii declarationem a Psalso typis vulgatam , possiquam Wolfius rescivit, maluit dubitare , utrum serio Leibnitius eam scripserit, quam systema illud deserere tamquam mere confictum , & ad multa absurda deducens. Sed audiatur ipsemet Eoufius sic in Actis Lipliae mensis Decemb. anni 1 28 apud Moniliam scribens aθ : Me parum movet, quod vir quidam tu his Actis asseruerit Leibnitium DF confessum, quemadmodum ipse videtur serio, omnia , qua de rebus metaph cis in Theodicaea tradidit esse lusum ingenii. Sint enim Leibnitio lusus ingenii verba , qua ab eodem ad to : aut igntur alium eisdem tribuit, quam ego sensum , aut A eumdem tribuit, is dendo dicit verum . Cum ergo rationibus meissare soleam , id me parum
solum tenet, uum alter iis in verbis sessum tribuerit a voritate abso rentem , aut num lude o dixerit verum, quod ego rationibus meis eo victus tamquam verum admisto.
167. Nihilominus re melius considerata videor mihi totum tandem systema Leibnitii intelligere , habito prae oculis systemate Physices Peripateticae, tamquam si ab hoc non differat nisi m quibusdam vocabulis . Hoc ita esse suadeo primo ex quibusdam Leibnitii in hac re loquutionibus : 3 Per Monadem, inquit scribens ad Io. Bernoullium , intelligo subsantiam vere unam, qua scialicet non β aggregatum subsantiarum . Materia ipsa per se, seu moles materiam primam vocare possis non es substantia , immo nec aggregatum subsantiaram , sed aliquid in complesum. Materia secunda,
155쪽
ia 6 PROPOSITIO seu massa nox es subsantia , sedDbsantia, ita nou grex , sed animal .
subsantia una es . Etsi autem corpus animalis ex subsantiis nnumeris componatur , ea tamen partes animalis non sunt. ded F nulla essent anima , vel his analoga , tune nullum esset ego . . . . Duc facile indic rar nullam eqse ma eriae partem, in qua Monades non exsant. Haec
obscurissima verba , quae quid sibi vellent, respondit Bernoullius i) se non satis percipere, intelligibilia statim evadunt, si nomia
ne Monadis , quae est in quavis materiae parte, intelligantur formae Partiales Peripateticorum , nomine vero Monadis facientis unam substantiam intelligatur eorumdem sorma substantialis . Atque
hanc ipsam interpretationem confirmant, quae idem Leibnitius sa reposuit ordinatim objectionibus sibi a Bernoullio sediis, quibus lectis Bernoullius ipse ) animadvertit, Leibnitium idem Vocere
ac Peripateticos novis vocabulis , ad evitandum fastidium ex veteribus jam conceptum . Nova autem haec vocabula sunt extensio uniformis , loco materiae primae: loco vero formae substantialis , conatus insitus , sive vis primitus impre1la, sive motus infinite tardus, sive vis mortua , sive monas dominatrix aliarum partialium, quas admisit numero infinitas in quovis corpore pro ejusdem in mima divisibilitate . Quare solebat dicere , o nullum esse cιrpusculum , quod non sit mundus quidam infinitarum creaturarum , rem vens hac sua authoritate omnem serupulum a mente Bernoullii ,
qui de hac re suas dubitationes eidem jam communicaverat s) , ita ut laudem in ejusdem sententiam visus sit descendere, dicens,
ob H morma unamquamque materia particulam quantumvir exiguam donatam esse exfimarem , o quidem pro diversitate complicationis horum conatuum , directionum seu tendentiarum putarem diversa hujusmodi corpora oriri . Sane non ausim negare creationem uvives consitisse inisa impressione conatuum , ct extensione simul concreata .
16 S. Suadeo secundo ex ejusdem Leibnitii dissertatione de Natura re vi iesita, in qua haec habet, Recepta non minus quam vera Philosophia quod de Peripatetica pro tempore, quo haec scripsit , dicere potuit J es, materia nomine inteligi vel secundam vel
156쪽
primam : Secundam esse quidem subflautiam completam , sed non merepassivam : Primam sise mere passisam , sed non esse completam Ibvia
tiam , accedereque adeo debere animam vel formam anima analogam ,
seu vim agendi primitivam , quam Monadis nomine appellare soleo , i, qua es velut perceptio ct appetitus. In quibus verbis iam habemus tertiam diversam significationem attributam a Leibnitio huic nomini monas a primo enim ex dietis h. Is sumpsit pro complexo ex materia, & anima quadam ipsi conjuniata : secundo proelementis corporum: nunc Vero pro ipsemet quasi anima mat riae . Ipse interea viderit , qua ratione haec Peripateticae philosophiae approbatio cohaereat cum eo, quod referente Io. Christophoro Volsio dixit in praefatione ad novam editionem operis Marii Nigotii de veris principiis, & ratione philosophandi, i) nullibi Aristotelem formas subsantiales Abi imaginatum videri, quemadmo. dum schola lici eviunt, & cum earumdem impugnatione ibidem inserta, quae si eidem relatori credimus, constat p rspicuis omniaque exceptione majoribus rationibus. Fortasse ibi Leis nitio displieuit, quod Peripatetici vellent hujusmodi formas continuo produci , & destrui a causis creatis: contra vero ipse omnes simul creatas voluit, & in perpetuum duraturas iuxta suain thesim, . quod eadem conservetur semper quantitas virium in Mundo : Displicere praeterea potuerunt eorumdem accidentia absoluta , quandoquidem his ipse non indiguit, qui omnia reduxit ad phaenomena nata ex mutua virium inter se actione. Suadeo tertio ex alias citato Christiano molfio. Hic cum systema Leibnitianum multis verbis conatus fuerit exponere, non
solum in sua Cosmologia , sed etiam in duabus dissertationibus, de Notione corporstm . quae habentur in suis horis subsecivis an . I ao& 1 31 , nihil aliud profitetur se tandem docere , quam systema Peripateticum de duabus substantiis partialibus materia , & forma substantiali invicem unitis , a) Cartesianis, inquit, materia ct corpus synonima sunt, qua ramen nos a se invicem disinguimus, ct disingui
debero ex iis patet, qua nuprr de notione corporis diximus, cum praei materiam ad corpus requiratur vis motrix, seu stylo schola forma subsantialis .... Videtur Daque eorpus ex duabus consare subsantiis nimirum S main i Wolf. Manielia sec.3. n. 38. ca) mois Horae subsec.an. IPSI. pag. 493. Trinac. Brum.de Notione l. 2.p.ra . Disiligod by Corale
157쪽
materia , extensonis subjecto, di vi motrice primitiva , quarum una altea
Argumenta contra illos, qui dicunt ideas feri in sensibus. 'I6s. I. lC arguitur. In tantum ideae nostrae fierent in sensibus, o in quantum nulla in nobis inesset anima distincta a materia nostri corporis: Sed hoc est, contra omnem rationem, &religionem: ergo . Minoris secundam partem alibi demonBravi i) : Primam autem partem . quae subjicio, suadent. II. Ideas fieri in sensibus est ideas, esse modos sensuum , ademque materiae et Sed demonstratum est f. 6. , nullas ideas esse
I o. III. Sensus, ut te materia quaedam, habent extensionementitativam , multiplicitatem scilicet partium, quae singulae sunt extra singulas : ergo sensus nequeunt esse subjeeium Idearum. Probatur consequentia. Sensus entitative extensi sint per hyp
thesim subjectum idearum , jam vel hae ideae ideae sunt totae in singulis sensuum partibus, vel in omnibus simul sumptis . Atqui primum dici non potest, quia aliter dicendum esset numquam iaullo sensuum posse esse unam idem, sed necessario semper esse
multiplices t quod ipsa intima conscientia excludit, qua eOmpe tum est, non esse in nobis eodem tempore multitudinem idearum de uno eodemque objecto sensui alicui proposito. Neque secundum dici potest , quia aliter dicendum esset ideas esse divisibiles , utpote quae haberent tot partes, quot sunt in sensu entitative extenso: habere autem ideas divisibilitatem intima iterum conscientia intelligimus falsum esse : ergo ex eo, quod sensus habeant extensionem entitativam plane sequitur non posse esse subjectum idearum. Hoc argumento usus est Cardinalis Polignae sa), appro
158쪽
IN SENSIBUS. I 3sValsecchi i , qui etiam affert longam ejusdem declaratiouem factam a Petro Bayle a , qui in eo objectionem insuperabilem contra attributam materiae cognitionem censuit contineri. Fortassc diversam non est argumentum, quo ex extensione pariter, qua materia praedita est, deducit Κnueten Prosesbr Reg montanus, illam non posse cognoscere, & ut ait Eulerus sa) , qui de hoe auctore magna cum laude meminit, extensionem , & cogitationem tant pere invicem inter se pugnare, ut ambo simul in eodem ente non magis inesse queant, quam rotunditas & figura quadrata. I I. Iv. Cognitiones illae nostrae, quae dicuntur judicia, non possunt habere pro suo subjecto sensus : ergo nullae cognitiones habent pro suo subjecto sensus. Consequentia est legitima , quia semel quod necessario admittendum sit extra omnta sensus atque materiam aliud subjectum alicujus cognitionis, jam eidem tribuendae sunt omnes cognitiones. Probatur igitur ans . Iudicia
nostra praerequirunt comparationem duarum idearum a nobis instituta in , ex qua dum unam cum altera componimus, extat quodammodo judicium amrmativum, dum vero unam ab altera dividimus , & separamus, fit judicium negativum : ergo si judicia haberent pro suo subjecto sensus, judicia affrmativa praerequirerent unionem illorum diversorum modorum sensuum , in quibus consistunt duae diversae ideae, quarum altera dicitur subjectum, altera attributum : sed non possunt invicem uniri duo diversi materiae modi, quin ambo destruantur . & tertius quidam modus exoriatur: Ita non possunt duae figurae aut duo motus in unum coalescere , quin nova fisurae aut motus species ex hac unionestatim proveniat: ergo in judicio assirmativo destruuntur ideae subiecti & attributi: Atqui hoc est falsum a ambas enim in nobis
perseverare intima experientia constat, quae docet in omni nostra duorum comparatione intervenire attentionem utrique eodem
tempore exhibitam: ergo judicia non possunt habere pro suo subjecto sensus. Simile argumentum habent Fortunatus a Brixia , S a & Ge-
159쪽
I o I DEAE NON FIUNT S Genuensis 1) , qui eadem ratione ostendit a) discursum non
poste consistere in materia , quod aliunde sequitur necestario ex eo,
quod non possint judicia , quae sunt pars discursus in ea fundari , aut illi inhaerere . Illud tamen quod addit, 3 Arifotele in primo
de Anima nemo accuratius, ct doctius umquam admonseravit animans motu corporeo interno agitari non posse , nec operationes ejus visius QR
corporeos, plusquam hyperbolice dictum comperiet , qui ipsuin per legat . Sed equidem consulana potius, in hac re adire alias citatum Dittonii supplementum δε Religione risiara , in quo subtialiter , & copiose demonstrat per distinistas propositiones non posse nec sensationes, nec ratiocinia, nec volitiones consistere in mota ullius materiae.17 2. v. Si ideae nostrae haberent pro subiecto sensus, de illis
solum objectis haberemus ideas, quae possent sensuum modificationes efficere, & reipsa emcerent : Nam debet intercedere proportio inter effectus & eausam: Sed habemus ideas de multis, quae vel non po sunt huiusmodi modificationes emcere, nec re ipsa eLficiunt : ergo hae saltem ideae non possunt habere pro suo subjecto sensus: ergo nullae ex ratione in superiori argumento allata. Munor suadetur in ideis, quas habemus de distantia, magnitudine,& situ corporum: Ita dato, quod idea, quam habemus de Sole
Vel Luna, prout oculis proponuntur, consisteret in aliqua ipsorum modificatione, idea saltem, quam de horum corporum amplitudine ex ratiociniis geometricis cum certitudine eruimus, Π qait esse modus ullus sensuum aut materiae nostri corporis; Nam quis tam delirus est, ut credat materiam sui corporis, & corporaca estia contigua fieri ad habendas mechanicas modificationes, quae sint ideae de eorum distantia & magnitudine . Atque cum re-naum in aqua immersum alio in situ esse certo credimus ab illo, qui apparet, numquid dieemus esse in nostris oculis aut corpore unam materiae partem , cujus incompositi motus corriguntur ab alia materiae parte , quae rationali motu movetur λ Quae major contradictio, aut magis perversa repugnantia illi evidentiae, quae nos docet i Gen. Elem. Metaph. par. a. 3b Id. ibid. prop.8. Scholio post
160쪽
docet huiusmodi cognitionem habere nos ab iis optices abstractis.& exquisitis rationibus, ex quibus scimus, ut cum S. Augustino
loquar , si a cur in aqua remum infractum oporteat apparare , cum rς-ctui sit, ct cur ita per oculos sentire necessest.
173. Multa praeterea cognoscuntur actu , quae cum actu amplius non sint, certe hujusmodi modificationes, quae sint eorum ideae , non excitant, ut quae de obiectis praeteritis recordamur . Quod enim aiunt aliqui, recordationem consistere in motu deter minatae partis cerebri prorsus eodem cum illo, quem olim habuit, evincitur falsum , tum quia juxta praedietam opinionem num quam accideret mirari nos, quomodo crediderimus aliquid nunc primum novisse, cum deinde ex certis argumentis concludimus jam olim notum habuisse : tum quia recordatio est cognitio , qua non praescindit a cognitione temporis, quod antecedit illud , quo ipsa nunc existit, quae temporis cognitio repeti nequit a praedicta renovatione motus, ca) Tempus enim, inquit Marchio de la Tourri, ubi hanc explicationem impugnat . non es quid materiale mi quod vervos nostros coκcutiat, ct sui vestium in cerebro imprimat. Multa etiam cognoscuntur, quae cum nondum sint, nihil in nostros sensus agere possimi , cujusmodi su nt, quae de futuris cogitatione praecipimus , aliquanto ante constituentes, quid accidere
possit in utramque partem, & quid agendum sit, cum quid eVenerit , turpe existimantes dicere non putaram . Tandem multa cognoscuntur secundum quasdam rationes abstractas, utentis,
modi causae, emictus, veri aut falsi, boni aut mali , necessarii aut contingentis, secundum quas non ex isit, aut potest existere ab illis ulla modificatio , aut motio in sensibus. Ita ex quonam motu vel sensiis, vel cujusvis nostci corporis partis nascitur, quod cognoscamus, cor esse destinatum ad distundendum perpetuo motu sanguinem per totum corpus: pulmones fabrefactos ad recipiendum , & expirandum aerem, & omnes alias cognitiones de ratione causa' finalis, quas de singulis partibus cujusvis operis artificiose compositi speeulando tandem deprehendimus: ergo ideae nostrae non habent pro suo subjecto sensus, aut partem ullam nostri corporis . Hocci S. Aug. de Vera Relig. cap. 20. a Tour. Forae attraitive delle ide e. pag. I P.