장음표시 사용
241쪽
ctis. Atque propter has ipsas observationes nascitur inquisiuio rationis hujus phaenomeni, quae nulla prosecto esset, si angulus, sub quo nobis relucent, cum sunt in horigonte, reipsa major inveniretur , ac cum sunt procul ab ipso . Maior autem permissa dumtaxat est , non concessa, quia cum ea universalitate , qua es fertur est falsa a Si enim oculus observantis objectum per lentem convexam ponatur inter ipsam lentem, & eius secum, ita ut satis proximus sit ipsi lenti, non videt sensibile augmentum in objecto a atque hic est casus respicientis e terra luminaria caelesta perat mosphaeram , quam libeat considerare ut lentem , Propter rationem jam dictam.
Multae ideae, se illa in particulari, quam habemus
de Deo, non requirunt, ut immediate ante fuiexi entiam a At ulla determinata immuta- .
tio in organis sensoriis, nec ut sint velut
De adversantibus propositioni. 233. VI propositioni adversantur, pauci sunt. Est I. IIoh- Ibes i docens, ut habet Brucherus, nihil nos compreis hendere , nec intelligere . nisi id fiat per sensionem , a de que quacumque intellectui nosm objecta obversentur , sensibus de rei, o ideo omnia esse corpora, atque partes universi, quae illatio etsi neutiquam descendat, etiam in hypothesi propositioni nostrae contradictoria nihilominus utpote apertum proponens Materialismum, iam plusquam satis veritatem, quam statuimus,demonstrat. II. Sunt illi, contra quos dixit S. Augustinus , a) Ita ferri in phantasia1-Iphantasmata imaginum , ut bis subtractis tamquam per inane pereundum sit, rasormident. Ita necesse es , ut O justitiam , is sapientiam
242쪽
pingane quodammodo in eredibus suis cum firmis ct eoioribus , quar non possunt incorporeas cogitare : nee tamen dicunt, quando justitia vel f
pientia moventur, ut vel lauden/ eas, vel secundum eas aliquid agant, quem colorem , quamsaturam , qua lineamenta vel quales formas con-
hexerint. III. Sunt Epicurei, quos impugnat Cotta apud Tullium, qui illam determinate ideam, quam homines habemus de Deo, revocabant ad ideam rei sensibilis, affirmantes i) ita esse inform
tum , anticipatumque mentibus nostris, ut homini eum de Deo cogitat,
a 3 . Auctor artis cogitandi de hoe errore aecusat a etiam Gassendum , parcens quidem ejus nomini , sed sussicienter illum designans a celebritate nominis inter philosophos, & a verbis quae citat, credens palam esse in iis tam stolidam opinionem . Ac primo meminit de hoc ejus canone, ab Omnis , qua in mente habeιur iisa, ortum dueit a sensibus. At si idea ipsa repraesentans Deum, ut eus incorporeum & perstetissimum, a nobis non acquiratur nisi mediis rerum sensibilium cognitionibus , ut inserius ostendam , iam verum est, ipsam ideam Dei ortum ducere a sensibus, non quidem immediate, qai sensus, cum sermo eli de objectis insensibilibus, est
evidenter exclusus, sed mediate . Secundo affert, quod apud eumdem legitur , Deum , qui eadere sane infensum aras potes, concipere mens soler sub idea υs alicujus senis venerabilis . At quoniam additur immediate, quam ipsi veluti accomodat . planum est hanc senis imaginem esse dumtaxat medium, quo utitur mens ad ims mandas 'animo persectiones Divinas, aeternitatem sapientiam aliasque, quibus dignam omni veneratione Deum confitemur.
Hune fuisse tanti philosophi sensum extra omnem dubitationem ponit impugnatio hujusmet absurditatis , quam ipse alibi prostri r s) sui putant, sic ille , non esse substantiam ullam incor
poream, quatenus nihil ni ubspecie aut imaginr corporea concipium, is alluntur, quod non agno cane esse speciem intelligentia, qua imagiratio non sis, eam nempe, qua ex consequutione inrethgimus esse alia
quid praeter id, quia in imaginationem ead7ι - Quid plura In se idem Gassendus contra Cartesium metaphysica disquisitione fuse
243쪽
declarat ideam, quam habemus de Deo, fieri 1 a nobis media . te , non immediate ex sensibilibus.
ARTICULUS II. Argumenta pro propositione.
a 3s. Ropositionis pars illa , quae excludit a multis ideis, quod L ipsis prievia immediate sit immutatio sensuum , sic Pr
batur . Si habemus ideas rerum, quae sint omnino imperviae se sibus, vel ab his procul remotae , jam hujusmodi ideae non potuerunt requirere, ut immediate ante sui existentiam adesset e terminata immutatio in organis sensoriis: Sed multas habemus ex hujusmodi ideis: ergo. Minor probatur, quia res impervia omnino sensibus sani spiritus , & res omnes spirituales , cujusmodi sunt cognitiones & volitiones, recordationes & obliviones, rudicia & determinationes, & omnia attributa transcendentalia,& alia satis generalia, ut quae Aristoteles vocavit categorias , de quibus aliquam ideam sin minns distinctam , saltem aliquo modo claram habere nos intima conscientia docemur: Procul autem a sensibus remota, & nihilominus nota nobis quasi accurate, quam inulta pariter sunt Z ut quae statuuntur de magnitudine planet rum , eorumque inter se, & a terra distantia, de motu quasi per. petuo omnium corporum, vi caloris & frigoris continuo sibi su
cedentium , de ingenti, & admirabili porositate omnium corporum, & aliis, de quibus videri possunt, quae dicit Δ. Augustunus a) , & affert etiam Fortunatus a Brixia . . Confirmari haec pars posset authoritate. Sed haec est omnium sere philosophorum incipiendo a Platonicis, qui ut ait Augustinus discernunt ea , qua mento conspieiantur ab iis, quae sensibus attinguntur, nec sensibus adimentes quod possunt , nec eis danter ultra quam possunt. Satis mihi sit iterum producere Augussimanae , ubi plane agnoscit esse in nobis ideas, quas reflexioni animae imis mediate , & quasi unice debemus s Mens, inquit, sicuι corporem
244쪽
IMMEDIATAS SENSUUM MOTIONES. aas
rum rerum notitias per sensus carptaris colligit , sic incorporearum pers metimum . Et alibi ci) Ea qua eorporis sensu requiruntur , ipsa mens quaerit, alio qua non corporeo sensu intornuntio , sed per se ipsam πάμπdebet, inυenit aut in Deo, aut in ceteris anima partibus , ficus de ipsis imaginibus corporum eum judicat; intus enim in anima fas invenit per corpus impressar. 286. Pro altera propositionis parte, quae multas ideas negat
esse imagines ullius objecti sensibilis sic arguitui. Repugnat interminis ideas rerum, quae nullam gerunt similitudinem corporum , esse ad instar imaginis rei sensibilis et Atqui multae sunt hujusmodi ideae, ut eae omnes, quarum objectum est aliqua cognitio . vel animae affectio aut dispositio, ut ideae charitatis, gaudii, longanimitatis, pacis, benignitatis, bonitatis, fidei, inansiretudi-dinis , continentiae; De his enim quae enumeravit Apostolus, &aliis similibus, a) nulla, inquit S. Augustinus, locorum spatia tenent , nulla intercapedine separantur: aut dic, in quo loco videas charitaton, qua tamen in tantum tibi cognita eis, in quantum eam potermentis acie contueri, quam non ideo magnam nosti, quia ingentem aliquam molem eo piciendo luserasi: nec cum tibi intus loquitur, ut secundum eam vivas, ullis perfrepit sonis: nσc ut eam fortiter teneas, corporalium vires praeparas lacertorum et nec cum tibi venit in mentem,
sentis ejus incessum : ergoa 87. in particulari pro ea propositionis parte, quae loquitur de idea Dei, quatenus non requirit immediatam praeviam mutationem organi ullius sensorii sic arguitur . Idea quam habemus de Deo, est idea . quae repraesentat substantiam , cui conveniunt haec attributa, esse spiritualem , simplicem , a se existentem, aeternam, i ininensem , summe intelligentem, omnipotentem, uno verbo infinite persectam : Sed huiusmodi attributorum ideae non habet tur praevia immediate immutatione aliqua sensuum: ergo idea, quam habemus de Deo, non habetur praevia immediate immutatione sensuum.
Pro ea tandem parte, quae ab eadem idea Dei excludit ire ginem rei sensibilis, sic arguo. Deum esse incorporeum, incompositum, infinitum, sunt judicia, quae de Deo habemus, iisque F f assen.
245쪽
2 26 DE IDEIS NON REQUIRENTIBUs
assentimur, quoties illum cogitamus : Sed his iudiciis non assem. tiremur , & ut tilia reiiceremus, si mens Deum conciperet sub idea rei sensibilis, ut senis venerabilis; Nam quicquid advertimus non connecti cum idea , quam de re aliqua habemus, omnino
repudiamus: ergo quoniam iis iudiciis firmillime assentimur, idea
quam habemus de Deo , non est idea rei sensibilis. 288. observandum interea est, utique ad ideam , quam de Deo habemus excitandam, mirifice nobis inservire innumeras res corporeas, & ideas ex harum objecta specie immediate in nobis
provenientes, ut cuna pulchritudinem arVorum, concentum avium,
splendorem astrorum, mundum hunc demum adspectabilem inruentes, & cognoscentes devenimus ad intelligendam potentiam , sapientiam, perfectionem infinitam eorum auctoris: Sed ideam agri pulchri, concentus, splendoris, nemo dicet esse ideam Dei, nisi forte aliquis Spinoia , eaque tunc demum erumpit, cum ex reflexione iacta supra illa objecta , eorumque attributa , conjuncta multis impersectionibus, novam ideam Ionge diversam , &Deo ipsi convenientem efformamus. Bene S. Augustinus, i) Ubi,
inquit, cogitatioris carnalis compositiovem , vanumque Agm ntum vera ratio labefactare incipit, continuo illo intus adjuvante, atque illumluante , qui eum talibus idolis in eordibus nostris habitare non vult, ita isa confringere, atque a fle ηostra quodammodo excutere festinamus, ut ne pulverem quidaem ullam talium phantasmatum illic remanere pa
a89. Huiusmodi praeviis rerum sensibilium cognitionibus, quibus adjuvamur ad eoncipiendam ideam Dei, adnumerari debent instructiones & exempla, quae tum a parentibus, & iis, quiabus curae fuit edocere nos, quae ad Religionem spectant: tum ex aliis, quibuscum versamur, ab ipsa pueritia habuimus, & quo- iidie habemus . Sed facile est intelligere ideam, quam habemus de Deo, non esse ideam syllabarum, quibus Deus nominatur, vel illius cultus suadetur, neque ideam sonitus excitati a proserente, neque ideam hona inis culta religioso ad aram prostrati , sed esse ideam aliam longe diversam, quam anima essicit, cum haec videt aut audit , eliciens simul eodem tempore vel per quemdam habi
246쪽
1M MEDIATAS SENSUUM MOTIOΝES . a 2
tum iam contractum , vel ut melius dicam cum Pluche 1J , per necessitatem quamdam provenientem ex nostra constitutione , quae coalescit ex anima, & corpore, tum ideas illarum rerum sensibilium , tum ideam Dei, entis spiritualis & persectissimi. Confirmo hanc doctrinam verbis Saarea, Q Si aliquando, inquit, videmur concipere Deum ad modum rei sensibilis, ut ad modum lucis cujusliam vel nebvia , vel hominis senis ct gramissimi, non es putandum hos conceptus repraesentantes sensifilia esse conceptus Dei, sed intellia gendum es ibi intervenire duos conceptus, unum illius ofeeti sensibilis, quod imaginamur , alium conceptum eons sum quasi respectivum , quo concipimus Deum, ut quid simile vel proportionale illi rei sensibili.
quam praesentem facimur. suod ex metaphoricis loquutionibus explicare licet: eum enim dicimus, Drum esse Leonem , immediare concipimus fortitudinem Dei , eam tamen appreMndimus , non quidem concepita Leonis, aut rei materialis, sed ipsiusmet Dei, colos tamen ciscepti,
ct eum quodam respectu similitudinis seu proportionalitatis ad fortitud sem Leonis. Ad duos hujusmodi conceptus, qui de Deo cogitantibus nobis obvii fiunt, invicem quodammodo implicati, alludit S. Augustinus dicens, c3) Abigere ab aspectu iurimo quicquid imaginum corporalium exterioris hominis sensus invexit, forte dissetis es a
irruit enim de confisetudine corporalis vi a in ipsos quoque interiores oculos turba phantasmatum instailitudinibus corporum , cui resisere con ius saltem auctoritate Divina exclamavi, audiae caro carnalibus cogι- Iationibus ebria, Diritur Deus es.
247쪽
Ideae quae non requirunt , ut immediate ante fui exia sentiam a Fit ulla immutatio in organi enseriis, requirunt tamen , ut aliqua Gallem aliquando prae
cesserit : Ave ut brevius dicam , idea quae non fiunt immediate per sensus , fiunt per sensus m diate , 6st in his numeranda es etiam idea, quam habemus de Deo.
aso. II Ropositio supponit dari in nobis alias ideas praeter sensa-I tiones his longe nobiliores, & quae merito dicantur intellectiones feci cognitiones rationales, ad significandum has non posse haberi ab anima , quae non sit rationalis . Neque enim m ror hie illos, qui ex dietis q. a 3. solas sensationes nobis tribuunt, ut postquam pares se fecerunt in vita brutis, sibi persuadeant, si possint , pares etiam futuros post mortem . His omissis proposutio habet plures adversarios apud Bumerium i) . In his num randus est Auctor A. D. tractatus Gallici do Anima Bratorum, a quo iuvat me statim expedire ἀχ r. Hoc ille argumento a credit rem se conficere contra
nos . Doctrina docens omnes nostras ideas originem ducere a sensibus vel immediate vel mediate evertit omnia argumenta pro immortalitate animae a Nam natura rei aestimari debet a modo agendi, juxta illud effatum operari sequitur eo: sed modus agendi , hoc est cognoscendi animae rationalis, dicitur in omnibus dependens a corpore: ergo etiam natura animae rationalis dicenda est dependens a corpore; ergo corpore per dissolutionem sui amplius non existente, ne anima quidem rationalis amplius existit. At resp. disi. afumptum. Omnes nostrae ideae ducunt originem a sensibus, vel immediate, vel mediate pro statu unionis animarcum corpore a & quidem ita ut sensuum affectionex sint dumtaxat
248쪽
conditiones requisitae ad cognitiones ; non vero cauta ullius generis aut materialis, aut sormalis, aut essicientis, cone. , aliter nego assump. Ad probationem omissa majori, dis. min. Modus cognoscendi animae rationalis dicitur dependens a corpore modo jam dicto in assumpti distinctione cone. min. , aliter nego min. , & cadant reliqua. Alii adversarii sunt fautores idearum innatarum, in quorum gratiam, etsi contra hos in serius ex prosessis loquar , ostendam distinctim, quomodo a sensibus originem trahant idear entis , subjecti, modi, universalium , existentiae , mentis, quarumdam cogitationum, durationis . temporis, aeternitatis , extensionis inmnitae, & aliae, quas quasi totidem machinas contra hanc propositionem solent producere : atque quia de idea praesertim, quam habemus de Deo solliciti sunt, ut eam ab omni dependentia a sensibus immunem tueantur , ideo hujus etiam originem esse per sensus mediate in ipsa propositione enunciavi. . ARTICU Lus I. Argumenta pro omnibur grneraliter ideis,
i ' de quibus est propositio - 2. I. Tri Ε ratione animae rationalis in statu suae eum corpore L unionis est, omnes suos astas, i n quibus sunt ideae, ut alibi i) planum seci, dependere aliquo modo a corpore: ergo idear, quae non dependent immediate a corpore , quatenuS non dependent immediate a sensibus , ut jam explicatum est , ubi multas vidimus q. a 8s.) esse hujusmodi ideas, necesse est d
Pendeant mediate a corpore, quatenus dependeant mediate a sensibus , ut ipsa enunciat propositio . Antecedens suadetur, quia etsi, in quo consistat unio animae cum corpore, adaequale non imtelligamus , hoc tamen intelligimus, nihil animam operari ind Pendenter a corpore,esse unum ex attributis essentialibus talis an ionis, utpote imbibitum in notione unionis, ut dato quod aliqua operatio facta esset ab anima sine ulla dependentia a corpore, candum pariter videatur esse , eam tunc non fuisse unitam eam corrose p
249쪽
FOre, vel saltem operatam non esse modo naturali, quemadmodum reipsa dicimus de iis , qui patiuntur divina .a93. Il. Cum S. Thoma IJ . suilibet in se ipsi experiri potes, quod quavia conatur aliquid intelli re , format si aliqua pha - Umosa p:r modiam Mempuram , in quibus quas inspiciat, quod intel-ogere surii: Et quando aliquem volumus facere aliquid intelligere , pr ponimui ei exempla , ex quibus i phantamata firmari possi ad intel- Iigendum . Suareet vocat hujusmota a) experimenium evident spinum, ejusque rationem repetit a statu unionis animae cum corpore. Confirmatur hoc argumentum , & declaratur ex vocibus, quibus aliis nostras ideas manifestamus; observante enim jam Lochio , illae etiam , quae usu quodam jam confirmato non adhibentur, nisi ad significandas res non sensibiles, invenimus deduetas esse ex nominibus propriis rerum sensibilium . Sic a voce eminens creditur a plerisque nata vox mens , & ab intus loquente vox intelleelus, ut
dicit S. Thomas, & a tendentia in aliud vox intentio, ut idem non semel observat, & nomina ipsa, quae Deo tribuuntura sensibilibus objectis desumpta esse in serius patebit. Omitto alias Voces, quarum usus cum promiscuus sit pro re sensibili, & insensibili denotanda , ex solo contexta dignoscitur, in quo sensu adhibeatur , cujusmodi est vox spiritus, quae non solum substantiam immaterialem, sed etiam tenuem materiam , & hujus motum significat; unde extitit g. 6s. impudens Hob sit argumentatio pro Materialismo . Ergo sicuti voces ipsae, quae signa sunt rerum insensibilium , natae sunt a vocibus , quae sunt signa rerum sensibilium, ita etiam ideae rerum insensibilium, quarum signa sent illae voces , nascuntur ab ideis rerum sensibilium, quod idem est, ae ideas rerum insensibilium esse in nobis per sensus mediate .as . III. Arguitur ab authoritate. Imprimis celebre est es. fatum ante Cartesium commaniter receptum , Nihil es in intellectu . quod priui non fuerit in sensu , sive ut Tullius ait, siuicquid animo cernimus, id omne oritur a sensibus, scilicet vel immediate vel mediate, quo s) xibil certius nuper Needhamus dixit esse: Atque hanc volebant esse unam ex caulis, cur anima tantopere amet
250쪽
PER SENSUS MEDIATE. 'Σ3Icorpus, cui unita est, quia scilicet experitur esse instrumentum ad exercitium suae vis cognosciti vin necessarium . Quin immo, eo processerunt aliqui , ut dicerent animam pro statu suae separationis
a corpore natural iter remansuram cum cognitionibus acquisitis insata suae unionis , nisi Deus per suam potentiam ad probos an mos remunerandos , & improbos plectendos nova ulterius cogno
scendi vi utrosque instrueret, primos quidem admittendo ad sui adspectum , & lumine gloriae instruendo, secundos vero a se abjiciendo . II. Patres & Interpretes apud Benedictum Iustinianum communiter notant effatum Apostoli , i) Videmur nunc per sculum in Migmate , signi ficare cognitiones nostras de rebus caelesti bus atque clivinis esse quasi totidem irorum symbola , imagines scilicet rerum sensibilium , quae solum per allegoriam quamdam ipsis cognoscimus convenire: Et his inniti actus Fidei aliarumque virtutum supernaturales, ad quos tenemur , est communis sententia Theologorum , quos citat & sequitur Ietquier lus a), quam suadent, tum quia experientia teste , & sacra Scriptura cor firmante indigemus ad eos habendos , externa & natus ali Ecelesiae instructione: tum quia intimo sensu constat, non distingui a
nobis actus supernaturales a naturalibus: tum quia supernaturales dicuntur, propterea quod fiant a nobis rer talem Dei gratiam excitantem ad illos, & nobiscum concurrentem . cuius finis est beatitudo nostra supernaturalis, non vero ex eo, quod non dependeant ab ideis per sensus acquisitis et Idemque Theo Iogi mystici apud Regueram 3 . docent de ipsa etiam sublimiori cognitione
Divinorum, quae dicitur Contemplatio . paucis in hac vita sp flatae sanetitatis hominibus concessa . III. Per symbo Ia rerum
sensibilium Christus ipse de caelestibus nobiscum loquutus est , quia , inquit Cornelius a Lapide id statuens inter canones ad
Evangelia intelligenda , aliter ea inmines capere non possent . . . . Siccirisus tropice vocatur leo agnus Osium lux vitis: sis vita aterna vocatur denarius the vrus coena magna regnum. Iv. Quid gravius lis
verbis S. Dionysii, seu auctoris libri de Calest hierarchia et so Im