장음표시 사용
281쪽
etur eognitio de homine, qui passim dicitur auctor, seu instaurator, certe propugnator praecipuus idearum innatarum . Quod ne gari non potest , quippe pinquam an. 16 I edidit suas meditationerddi prim apbit Fbia, in quibus ideam praesertim Dei innatam nobis inesse ita affirmavit q. 44.) , ut in ea posuerit sandamentum omnis scientiae, si Video, inquit, omnis setontia certitudinem , ct
veritatem ab una veri Dei cognitione pendere, adeo ut priusiquam illam nossem , nihil is ulla alia re perseu scire potuerim . Pam vero inm- mera tum de ipso Deo, aliisque rebus intellectualibus, tum etiam damnni alia natura cyrporea , qua es pura Matheseos objectum , mibi ple-n: uora, ct certa esse possunt, easdem dum vixit, visas est voluisse tueri contra omnes, quos ipsemet in se concitavit, dum illorum iudicium exquirens censuras pro laudibus praeter spem reportavit. Quo autem exitu ipsarum patrocinium susceperit, nequit melius
intelligi, quam demonstrando, illum de his seribendo sibi contradicere , quae Vetus est accusatio eidem jam facta ab aliis, in quibus est Petrus Daniel Huetius, qui postquam advertit ipsum ca),
quid nomine id significaret, licet a multis rogalum numquam aperuexplieavisse, ut non satis claram, ct disinctam id a iddam visus fit habuisse, loquens deinde de ideis innatis, 3 bas, inquit, nonnumquam conceptii verbis ait nihil aliud esse , quam facultatem engiatandi . . . . continus tamen subjicit ideas illas esse formas cogitationum a
regitationes vero ipsas a facultate cogitandi proficisci . Atque bac fanopu nant. Nee Petrus Sylvanus Regis satis ab hac accusatione Car- tellum liberat, respondens Huetio, Scimu, CarIesium tria illa tam probendio sub eodem nomine, non vero fimus ea credidisse unum di id m a Nam dabimus non credidisse unum & idem a Quis enim non videat illorum diversitatem Z At de hoc ipso, quod tria diversa sub eodem nomine comprehenderit, reprehenditur tamquam de gravissimo contra Dialecticam peccato, cusus Proinde s) majorem is reasset in eo peritiam , non injuria dixit Huetius. Audiatur etiam Laurentii Moshemii judicium circa argumenta Cartesii pro existentia Dei, desumpta ex ejus idea, 6 Ipse, inquit,
282쪽
I DEAE IN NATAE. - squit, tu Me neque satis per 'icuus, neque satis eonsam , sed aucepso lubricus Vocabulorum, quibus utitur cenas, o verear non suppeditat notiones .
a 3 3. Sed venio ad contradictiones, ex his duas hie dumtaxat ostendam, quarum primam sic propono . Cartesius assirmat, &negat ideas innatas idem esse ac facultatem nostram cogitandi.
Quod assirmet, quid clarius his λ ab Numquam scripsi, vel jud
eaυi mentem indigere ideis innatis, qua sint aliquid diversιm ab ejus facultate eogitandi. Non minus clara haec etiam sunt, ab Monebo primo per ideas innatas me nihil umquam intellexisse, nis nobis a n tura inesse podentiam , qua Deum eognoscere possimus . uuod autem salisa sint actuales, vel quod fine Decies nescio qua a cogitandi faculta re diverse, nee umquam scripssse nec cogitasse : ergo ideae innatae sunt per Cartesium idem ac facultas cogitandi. Quod autem neget, concluditur Ι. ex his , quae statim consequuntur verba nuper citata, Cum adverterem quasdam in mo esseeogitationes, qua procedebant a sola cogitandi facultate, qua is mees, illas innaιas voeavi. Subsumo jam : Sed si idear innatae proce dunt a facultate cogitandi, jam non sunt idem ac iacultas cogita di r ergo ideae innatae non sunt idem ac facultas cogitandi. Conis cluditur II. ex his : 3 Omnia , quae praeter voces velpicturas cogitamus tamquam earum gnificata , nobis repraesentantur per ideas non alium da ahenienses, quam a nofra cogitandi facultate, ae proinde eum illa
nobis innatas, hoe es potentia semper inexi ἡter ς esse enim in aliqua facultate non es esse actu : ergo quantum actus diversi sunt a potentia , tantum ideae innatae diversae sunt a facultate cogitandi . Concluditur III. ex his r Q Unis esse potes facultas omnes perfectiones creatas ampliandi, Me es aliquid ipsi majus sise amplius concipiendi, nisi ex es , quod idea res majoris, nempe Dei sit in nobis et ergo facultas certo saltem quodam modo cogitandi procedit ab idea Dei innata , sive quae est in nobis: ergo idea haec innata non solum non est idem ac haec Deultas cogitandi, sed est quasi causa hujus facultatis . Concluditur I v. ex his, s) Licet idea Dei si menti humana
283쪽
ita impressa, ut nemo non habeat in se facultatem illum cognoscerea, tamen feri potes, ut plurimi numquam i hanc ideam disium repra-fnrarint, ct revera ii, qui putant se habere multorum Deorum ideam, nequaquam habent ideam Dei: ergo per Cartesium idea Dei non est idem ac facultas cognoscendi Deum. Probatur consequentia, quia si dicitur idem esse, jam pro illis verbis licet idea Dei ponantur haec, licet facultas cognoscendi Deum , & apparebit nullum esset jam sensum in toto illo sermone. 334. Haec aequivocatio ideae innatae Dei, sumptae modo pro facultate cognoscendi Deum , modo pro ipsius cognitione , invenitur etiam apud Cartesii asseclas . Guyonus illam habet; Soepissime enim dicit ideam Dei, & Legis naturalis insusam , innatam i sculptam nobis esse a Deo : IJ Creator, inquit, inseri u in no- sris animo sigillum Da majesaris per ipsius intimam cognitionem, 'quam' nobis dedit, is per cognitionem primorum principiorum Legir naturalis 3 Nihilominus fatetur aliquos silvestres homines posse non habere
cognitionem Dei , quia nunquam cogirarunt muπdum hunc adinis bilem non possν exsere , nec moveri sine manu entis intelligentis quam
maxime . In his rario semper obruta es donsi tenebris , suamque ibi tandem ideam innatam dicit esse principium cognostendi; Nam assimilat seminibus, quae indigent cultore ut nascantur, & Vim
tuti, quae est in plantas producendi fructus. Et alibi sa) Quis, inquit , unquam contendit habere nos cognitiones ab ipso prima 4se. H humus solum principium 'sarum, qua deinceps reflexione explicantur. 33s. Secunda sit haec . Cartesius assirmat & negat ideam Dei factam esse a Qto Deo, sive esse nobis innatam . Quod affirmet,lNec declarant': s) Sola resar iisa Dei, is qua conmorandum es, an aliquid , quod a me ipso non poturrit proficisci . Dei nomine in-D uiro subsantiam quamdam tofinitam , independentem, Jmme intellia
gentσm .... sua sine omnia talia sunt, ut quo dili ritus attendo, tanto
minus a me solo profecta esse posse videantur .... Miam quamvis subsa tia quidem idea in me sit ex hoc ipso , quod Dbsantia , non tamen ideirco esset id a subsantia in ita , cum sim fritur, nisi ab aliqua su santia , qua revera esset infinita, procederot: ergo idea Dei proeedita substantia infinita, adeoque a solo Deo facta est . Ejusdem sunt haec
284쪽
haec pariter verba r I) Idea entis me perfectioris necessario ab ente aliquo procedit, quod βι revera perfectius: ergo iterum juxta ipsum idea Dei perfectissimi , procedit a solo Deo. Audiatur tertio : a)Cum habeamus in nobis ideam Dei, in qua omnis perfretio cogitabiliseontinetur, evidentesime inde eoueludi potes sam ideam ab aliqua ea opendore , in qua omnis illa perfectio etiam sit, mNe tu Deo revera exi- sente: ergo iterum Cartesius assirmat ideam Dei pendere a solo
Dei, idque dicit evidentissimum esse . Sed quid clarius his quae inserius habet, & supra q. 4.) etiam retuli: Idea entis Dmme
perfecti a nobis mo es conflau , sed a Deo creando nobis indita . Quod autem neget ideam Dei factam esse a solo Deo, sic sua- ridetur. Cartesius respondens objectioni, in qua ostendebatur ideam
- Dei fieri ab anima nostra haee habet: sa) Cum leuis in uobis ipsisH eiens reperiri 'ndamen n ad id am Dei formandam , nihil a mea opinione δε rsum assertis ; ipse enim expresse dixi ad finem tertia medi- rationis , hane Hram mihi esse innatam, sive non esianis, quam a me. o mihi asianire : ergo idea Dei non solum non procedit a Deo solo, sed non aliunde, quam a nobis ipsis advenit . . In eamdem
sententiam alibi dicit: uantum ad objectiones : In prima dici-ris , ex eo quod in nobis sit aliquid sapientia , bonitatis, quantitatis nos formare ideam infinita, vel Ialtem inde ita sapientia , bonitatis. p rentia ,io aliarum perfectionum, qua Deo tribuuntur. ut etiam ideam infinita quantitatis, quod totum libens rancedo , o plane mihi persuadis non esse aliam in nobis ideam Dei, quam qua hoc pac formatur . Ergo nos sermamus ideam Dei, adeoque a solo Deo non est facta .
3 ais Ex dictis eoiligo tres innatarum definitiones a Cartesio traditas , quae inter se opponuntur . Altera dicit, ideae innatae sunt idem ac sicaltas eogitandi: Altera vero dicit, ideae innatae sunt ideae, quae a sola facultate cogitandi procedunt: Tertia, ideae innatae sunt ideae factae a solo Deo, non factae a nobis . Est tandem alia quaedam , quae ab ipso eruitur, non omittenda . Illa sie habet : Ideae innatae sunt ideae, quae nullam negationem aut affrma. tionem includunt, & in nobis existunt, antequam in nobis for-
285쪽
mentur: si) Exi mo, inquit, illas Omura, qua nutiam negationem auι rmationem ueludunt, esse nobis innatas ι sensuum enim organa ae bil nobis tale reseruos, sualis es tria, qua illarum occasione formatur,
ct sis Uu Lbuiι esse antea is nobis . 337. Quomodo autem homo caeteroqui acuti ingenii, multi studii, & recti in bene multis ratiocinii, tam turpiter inciderit in hanc, quae maxima eit, quae homini philosopho accidere possit, contradictionis ignominiam , ex eo factum dicerem , primo quidem , quia homo erat, adeoque errori obnoxius: secundo quia eam abandaret ingenio, pari fortasse non erat in Oenuitate . ut se errasse palam fateretur vel apena declaratione, vel tacita , silendo in posterum de his controversiis, a) De orsim o candorem in multis, dixit jam de illo Huetius: Tertio tandem quia cum quatuor ante annis, nimirum a n. a 637 in lucem emiserit specimen quoddam philosophiae, scilicet Dissertationem de Methodo , Dio. P tricen , Meteora, & Geometriam, in quibus magnum se virum , & ad magna natum utique comprobavit, ut admirationem, di gloriam consequutas fuerit apud philosophos amplissimam , qui eum tamquam e Caelo desapsum suspexerunt, & in eius verba jam tum multi juraverunt. ut ex decursu hujus controversiae ain paruit, ipse nimis alta de se sentire . & nimium sua diligere exinde magis ac magis incoepit. Certe quidem cum deinde susus descripsinet, quae breviter prius ad alia properans in ipsa Ditartatione de methodo innuerat, circa modum cognoscendi nostrum , & assequendi veritatem ac certitudinem rerum , in quo continetur scopus praecipuus suarum meditationum, summopere ea adamavit, dc primo quidem missis earum exemplaribus ad philosophos plerosque eius aetatis celeberrimos , non dubitavit ipsomet fatente sa) eos precibus sollicitate , ut eas perlegerent, & siquid reprehensione dignum in iisdem ossenderent, libere se monerem :deinde vero postquam eorum objectiones accepit, quae & justae
erant, & vehementes adeo , ut ipsum multorum errorum manifeste e incerent, non solum propugnare omnia contra Omnium
objectiones conatus est, sed etiam cum tandem hujusmodi suas medita
286쪽
I DEAE IN NATAE. a 67 meditationes simul eum aliorum objectionibus, & responsionibus seu publicis juris iaceret, quasi homo ad prodigium usque amore sui obeaeeatus saepistime in iisdem responsionibus jaetavit, a tot doctissimis viris, & acutissimis I nullam rationem auatam unquam - , qua suas rorion oppugnaret: & praeterea sacrae Facultati Theologiae Parisiensi easdem omrre, & dedicare ausus est, magnifice de se loquens, & petens, ut coetus illo hominum sapientissimorum α dularare , oepublice resari vellet pro accuratissimis demonstrationibus habendas es rationes in suis illis Icriptis eo tentas. Quae ita stomachum moverunt inter ceteros Gasiendo , cujus privatas censuras ab ipso exoratas , de more elevaverat Cartestas, ut non
solum passus sit iterum vulgari a , quae validissime & nitidissime
scripserat contra ipsius meditationes, ac contra ejusdem responsa ad suas objectiones: sed ibidem etiam tanta argumenta jactantiae Cartesii tam luculenter exagitavit, ut ipsius poenitem Cartesius tandem debuerit. Atque hoc modo factum est, citato fluetio obser vante, at egregii viri conatus nimius fui amor, nimia fiducia fruin ta sit. i A R T I c u L u s III. De anis recentioribus adversariis propositionis.
333. U x bis est Sebastianus Faxius laudatus a Sebastiano Ig-- quierdo Q, qui aliquas admisit esse nobis ideas ii,
Idem prima fronte videtur statuere Cardinalis Pallavicinus de quibusdam principiis scientifieis , quae dicit nobis, & sorte etiam brutis innata esse, & nullo modo haustas per sensus, eu)usmodi est
illud , uectus is quibus orti sumus ex experientia habuisse unam terminatam ca am , etiam is pqsterum eamdem habebunt, & alia . Ve. rum cognitionem innatam ab illo non aliter sumi,quam pro cognitione, ad quam essiciendam mens data occasione necessario rapitur, ipse adem ostendit per exempla, quibus id declarat a Dicit enim, o naruram communem paremem ae prae tricem adjecisse animos ad
rum tom. s. circa finem eis qui sit. con in Izq. Pharus scient. trae . I. tra Cartes. pag. 3 74. disp. I. num. S.
287쪽
ejusmodi a sensum , nonsecus ac stomachos adjecit ad appetitionem p buli , atque oculos ad perceptionem lucis . Quare sicuti Romaehus p bulum non habet, antequam recipiat, nec oculus percipit lucem, antequam a luce assiciatur, ita nullae cognitiones sunt in anima ,
artequam sibi convenienter proposita sint objecta, quae ad illas sibi essiciendas excitant, & quodammodo determi nant. Quid plura Ejus mens aperta est in his, quae supra habet, ci) Non ut Agelis, ita θ humanis animis rerum simularea ingenita sunt: sed biquasipura tabula procreantur . Igitur principia innata per ipsum nihil aliud sunt, quam illa, quae communius dicuntur prima prin
3 3s. Cartesius enim vero deinde in hoc, quem rejicimus se se, patrocinium innatarum idearum suscepit, quem multi sequuti sunt . Hi inter hujusino di ideas enumerant quotquot supra q. asa. ostendimus non requirere mutationem sensuum immediate ante illarum existentiam . Aliquos, qui mihi occurrant, jam resero. Arnaldus a) credit a Deo immediate esse ideas in finiri.
extensionis, lineae rectae, primorum numerorum, motuS, tem poris, & simpliciorum rationum, ex quibus tam facile percipiamus veritatem primorum principiorum : animae vero tribuit esse ctionem earum cognitionum, quae nascuntur ex ratiocinatione, inter quas reponit taeas linearum curvarum , & ipsam ideam ex
stentiae Dei a Nam postquam dixit a) omnes praefracte negare nor b bere hujus modi id am innatam, & postquam permisit Cartesio nullum esse, qui serio possit dicere se non intelligere, quid dicat, dum dicit Deus, adeoque qui negare possit se habere ide ana Dei, concludit male inferri existentiam illius, quod quis concipit ex eo, quod illud concipiat a Floe enim modo in serrentur existere, quae certo non existunt, & quae fortasse ne existere quide m possunt. Purchotius sic habet: Innata est idea entis geMratim , pri
morumque illius attributorum, pura essentia, exisentia , unitatis, veritatis , bonitatis , pulchritudinis , durationis , o rdinis , relationis, proportionis. Petrus G Id. ibid. lib. 2. cap. 28. 3 Id. ibid. cha. 26. ν) Ara. des viai. & laus. idees. Putab.LAE. .par. . pag 8.
288쪽
I DEAE IN NATAE. 26sPetrus Sylvanus Regis, etsi 1 iateatur ideas universetes fieri
ab ipsamet anima per abstractionem attributorum , quae in multis singularibus rebus eodem modo concipit, attamen innatas statuit esse ideas Dei , animae, & corporis, volens tamen ut dicam tur innatae homini, non vero animae hominis, putans a) hanc secundam loquutionem significare posse, quod ita sint in anima , ut non dependeant a corpore ipsi unito , quod negat dici posse, viniens ex dictis supra q. 4s.) ipsasmet innatas ideas esse in nobis tamquam non essent, nisi per praevias sensationes menti observandas Obsiciantur, & approbat doctrinam, quae contradictorie vi debatur opponi sententiae de ideis innatis, statuentem, quod omnis nostra cognitio vel immediate vel mediate a sensibus dependeat, asserens 3 easdem rationes, quas asteri S. Thomas, quem pariter citat. Hermannus Alexander Roeli haereticus homo multa pro hac Te argumenta congerit, quae reserunt & elevant Trevolitani M. Paulus Matthia Doria statuit hanc propositionem s) D mon iratur per demonstrationes eam certas, quam sunt Geometrica, re lis exisentia idearum innatarum e pro qua suadenda multa quidem
dicit, sed quae plusquam longe absunt a demonstratione. Idem ipsemet teste jam olim etiam fecerat in sua Philosophia edita
3 o. Iaqueloti vult innatas esse ideas quasdam, quae non. ni immediate per sensus, ut ideas existentiae, essent iae, cingitationis , judicii tam affirmativi, quam negativi, volitionum,& omnium demum principiorum ratiocinii; ipsiusque ratio est, quia de essentia animae est habere cognitionem existentiae, cui cognitioni neeessario connectuntur omnes praedictae cognitiones, sive ut ipse ait, tota Logica naturalis. Idem variis in locis inn, tam vult esse idem Dei, cum qua tamen opinione , nisi forte dicat innatam illam esse in aliquibus solum , non vero in omnibus, non cohaeret, quod alibi dicit ideam entis persecthsimi fieri a no. his i) Reg. Usag. de la rais. lib. t.
ay Id. ibid. par. I. lib. I. cha. 6.
289쪽
bis , & qui illam sibi efformare nesciat , non posse percipere, quam emeax sit clemonstratio existentiae Dei deducta a Cartesici ex ejusiclea , quia qui IJ nesciuor sibi formare ideam emis perfecti mi, eon sequenter Abi representant dumtaxat rutia materialia, qua cum πω queani es. perfectis,no , Ma rncludunt uuam Usentiam neeessariam . Cuillelmus Κingius contrario modo in suo libro dis O line mali, laudato a Trevolitanis sa , & a Leibnitio in suis supta linlam animadversionibus ca) editis an. I Io una cum sua Theodicaea, nec immerito , si excipias eius doetrinam, quam alibi impugnavi de malo morali, quod sit minus malum malo' phymeo, Κingius inquam statuit ver milius esse s , quod innatae sint omnes ideae, quae fiant immediate per sensus, cum quo Leib-nitius tum ibi, tum alibi 6 sentit ex rationibus, quibus locus erit in objectionibus, quin meminerit eorum . quem jam olim ab eo in hae re perscripta supra q. a.) retuli, quae minus c haerent suae huic suffragationi. LEooke pro ideis innatis pugnat in libro de Dineipiis Religi isse Naruralis ct Revelara , ubi suse utitur ad demonstrationem exusentiae Dei argumento Cartesii desumpto ex idea infiniti, quam dicit esse innatam . Guyonus in libro anonymo L' Oratae dei Moire Philosophes innatas propugnat 8 has duas praesertim ideas , vel potius ide rum classes, alteram Dei, alteram Legis naturalis, hoc est boni& mali moralis. Idem est Uollaires propositum in suo poemate De Lege naturali, quod quam bene consonat cum eo, quod alibi si aecusaverit Lockii contrariam sententiam de errore, tam male cohaeret cum eximiis laudibus, quas in adjectis poemati notis eidem tribuit tamquam expulsori idearum innatarum . Hane contradietionem ipsi exprobat alias citatus D. M. i , qui pari-
Q Id. Exist. de Dieu. tom. 3. Letire au Beatrol. Haec epistola est& in historia Sapientum ad Maium
s) Ting. cap. I. sec. I. nota adnum. 6.
290쪽
I DEAE IN NATAE. 27 Iter ibidem ita eontendit innata esse non solum principia practica, sed etiam speculativa, ut inter errores Peripateticae Scholae ni ne rei ipsius axiomat Nihil es in intellifru, quod prius non fueriι in sensu . Cochetus Rector Universitatis Parisiensis author juxta Tre- volitanos si) Logicae, cujus titulus ex Gallico redditur. Clavis Scientiarum ct bonarum artium , & Metaphysicae, quam paucis post
annis edidit, utrobique sed maxime in Metaphysica sa) eontendit suadere innatas nobis esse ideas infiniti, & perfecti, & Dei, rejuciens inter materialistas vel horum fautores 1 qui has negent. Ianuarius Sancheg de Luna suadere, & vindicare conatur in suis Assertionibus Logicis ac Metaphsieis editis Neapoli anno 1 6shas duas theses , Altera est , Ines homi-m menti simplex Divinis ιis , Rollioris, ct Amilium rerum cognitio ab ipso natura Auctore impressea . Altera Ieterita quoqua sunt prima moralis philosophia dia
a I. Abrahamus tandem de Chaumeix 3) vehementius er pit ad defensionem idearam innatarum , proponens sibi evertere, quae Lockius contra illas dixit. In his ideis eam .. quae est de Deo iterum atque iterum inculcat esse essentialem animae , adeoque s s) semper suimam cognoscere Deum, sed modo abfracto, ut Mucβσm cognisionem non advertar, nisi quando vel auditio nominis Dei, vel fragor touireus . via mox conrionatorii, vel lectio libri, o sinitia illam reembana a eantemplatione rerum materialium. Atque id uno quidem in loco dicit nobis contingere , quia nascimur cum peccato originali, quod cum inter caetera mala attulerit ignorantiam, hujus pars quaedam est in obscuritate, quam superinduxit ideae Dei nobis ingenitae,. quae proinde nequit ab offusis tenebris liberari , nisi per mentis conatum At alio in loco significat o
scuritatem idem Dei esse necessariam in mente humana, in eaque futuram etiamsi nullum Lisset mecatum originale , quandoquidem est effiatus unionis , quam habet anima eum corpore, ex qua fit ut nequeat illa sua bule idea tribuera nise parιem sua Muntionis,