장음표시 사용
301쪽
& rectum esse sola ea , qua praediti sumus vi intelligendi, in quo sensu dixit S. Basilius, si) Apud nos ipsis judicium quoddam naturais
habemus, per quod ab iniquis bona facile discernimus: ergo etiamsi nulla sint prima principia practica nobis innata, negari non potest dari legem naturalem. Aliter idem argumentum se proponitur. Ideo admittenda sunt principia practica innata, quia aliter dicendum esset dependere a conventione hominum, & ab antiquis praejudiciis, quod alia quid sit virtus, aut rursus vitium , ex quo inseruntur consequentiae horribiles alibi a) expositae contra societatem & religionem, scilicet notiones virtutis, & vitii non esse permanentes nec communes, sed prorsus arbitrarias, & quod apud unam gentem aut uno tempore est vitium, apud aliam aut alio tempore posse diei virtutem : Atqui haec omnia salsa sunt: ergo. Major est argumentum, in quo versatur articulus 4a in Commentariis Trevolitanis anni I 3 . Minor autem probatur, primo quia ex hoc a recedenti , non dantur prima principia praetica innata, nullo modo sequuntur illae eonsequentiae. Secundo quia convenire homines in sententia aliqua est effectus vis intelligendi ejusdem speciei in singulis, quae non potest ex sua natura, nisi uni rmi modo e gnoscere, & sentire de quibusdam actibus seu objectis, quae suae naturae rationali conveniunt, in quo consistit virtus , aut disco veniunt, in quo consistit oppositum vitium . Non secus ac semper iidem fructus habentur ex arbore unius speciei, donec ea persistat in eadem specie seu persectione . Lectu digna sunt, quae λ-sius habet Seneca respondens huie quaestioni , ) quomodo ad nor prima boni, honestique notitia pervenerit, quam resolvit recurrens non ad ideas innatas , sed ad reflexionem supra ideas eorum , qu sensibilitet bona cognoscimus.
302쪽
ARTICULUS VI. Argumenta eontra Ideam innatam Dei.
3s 4. I. T Deo haec idea esset innata , quia non posset aequiri per I .sensus: Sed hoe est falsum , ut supra q. ao6. oste
II. Contra Canesium & illos, qui eius definitionem de idea innata accipiunt, sic arguo . Haec idea juxta illos h. 4. est idea
simplex , ut illi nihil addere , aut detrahere possimus: atqui idea, quam habemus de Deo , ita simplex non est , ut aliquid illi addere aut detrahere non possimus r ergo idea , quam habe mus de Deo, non est innata . Prima minoris pars probatur . Qui dicit Deum, signifieat quidem se concipere ens simplex, sed non potest affirmare, aut suadere se illud concipere modo simplici, dc praeterea ipsa explicatio hujus nomini Deus, qualem dedimus iupra q. as .) tamquam exemplum illarum , quas communi ter quisque si interrogetur asseret, ostendit esse ideam ex pluribus compositam, ex totidem nimirum ideis, quot diversa Dei attriabata repraesentet mediate per sensus cognita: ergo idea, quam habemus de Deo non est simplex . Secunda autem minoris Pars sic probatur . Qui dicit Deum, significat quidem se concipereens, cui nihil addere, & detrahere possumus, sed non potest significare aut suadere, se illud concipere tali modo , ut huic nihil addere aut detrahere possit; Nam quotidie experimur nos ipsi aliquid a nobis addi ideae, quam de Deo habemus , prout prosum diori in hoc infinitum objectim cogitatione convertimur : atquestimas pariter nos ipsos sertasse detraxisse multa ab ea idea, quam olim habuimus, vel detrahi debere ab eo, qui ideam haberet, qualem habebant Anthropomorphitae: ergo ideae, quam ha mus de Deo , aliquid addere aut detrahere possumus. 3ss. III. Idea Dei in nonnullis philosophis est idea serio negans Deo simplicitatem & unitatem e quorum utrumque Fides ,& vera etiam ratio de essentia Dei esse demonstrat: Atqui si idea Dei esset hominibus innata , scilicet indita nobis a Deo Creatore, non fuissent tot etiam philosophi, qui serio negarent Deo simpli-N n a . cita
303쪽
citatem & unitatem : ergo. Hoc argumentum adhibet etiam Lidovicus Barbieri i). IV. Cum Bussierio a . Nomine ideae innatae Dei venit vel
simplex aliqua apprehensio: vel aliquod judicium de Deo , quae semper actu in nobis sint: vel venit dispositio mentis , deteris. nata ad agnoscendam existentiam Dei, quotiescumque de illo cogitet apto modo; sed prima duo dici non po1Iunt, quia ce tum est non semper actu esse in nobis neque apprehensionem Dei , neque ullum de Deo judicium e Si autem dicatar tertium, jam omnes propositiones vel immediate veI mediate evidontes dicendae erunt ideae innatae, quod ne ipsi quidem Adversarii volunt: ergo in Alia argumenta abundanter suppeditabit Lochius 39 impugnans, eas omnes innatas, sive sint divisae ab omni iudieio, sive eum aliquo conjunctae, quae solent dici principia speculativa vel practica . Horum compendium aliquod dant Trevolvani a s C. Needhamus fidit hvie suo argumento s). Posito quod idea Dei esset innata , cognosceremus quae Dei sunt, & in cor hominis ascenderent, quae praeparavit Deus diligentibus se : Sed scriptum est oppositum , & quod quae Dei sunt, nemo cognovit nisi spiritus Dei: ergo idea Dei non est innata. At argumentum hoc est omnino nullum a Negatur enim major , quoniam sicuti ex eo, quod ideam Dei habeamus factam a nobis non insertur c gnosci nunc a nobis , quae Dei sunt, & in cor hominis ascendere hoe objectum beatitudinis in eo sensu, in quo haec dicuntur ab Apostolo nobis non concessa in hae vita , ita neque in hypothesi , quod idea haec , quam habemus de Deo esset nobis innata, habet locum ea consequentia in sensa sacris Uteris contradicente.
ab Locia Eisai Philos. lib. I.
304쪽
Objectiones generales pro ideir innatis . 3sq. L c Ricit Chau mei x 1 . Si anima, eum primum exi- stit. est similis tabulae rasae, erit semper similis tabulae nihil cognoscens. quod repugnat: ergo dicendum animam cum primum existit. habere aliquas cognitiones. Antecedens negandum sic probatur . Ideo anima non esset deinde amplius similis tabulae nihil cognoscens, quia acquireret multas cognitiones ex im pressionibus tueressive secti, vel in illa vel in sensibus ab obieetis corporeis : Sed hac via nequit illa quicquam cognoscere et ergo. Probatur minor,. quae concessa majori negatur . Tabula post quase cumque impressiones in ipsa factas desinit quidem esse tabula rasa , sed non desinit esse tabula , seu adhue nihil cognoscit: ergo a pari anima post quascumque impressiones in ea fictas vel in iensibus, nihil cognostet, & desinet esse similis tabulae rasae, sed non des, net esse similis tabulae. Resp. conc. aus, ct nego consigma cuius dispar ratio ab ant cedenti est, quia agitur de anima, quae habet essentiam praeditam vi essiciendi sibi ideas positis impressionibus factis non quidem in ipsius substantia, sed in corpore , qaicum est unita. Praeterea eae objecto argumento planum est, objicientem credere exemplum tabulae rata afferri ad excludendas ab anima non solum cognitiones innatas, sed ipsarn vim cognostendi, sive naturam spiritualem: quod persecto nulli illorum, qui eo usi sunt, in mentem venit. Ex Aristotele enim est illuo exemplum, qui tabulam ibi expresse s mit pro libro, supra quem cera obdumam veteres scribebant, quod repetunt Stoici, qui apud Plutaretium docent a mentem hominis primo nati esse albae vacuaeque chartae instar , ut legit cum Hentico Stephano Eduardus Corsines in praeclara sua interis pretatione Plutarchiani operis de Placitis. ' ιγ.3s S. II. Objicit idem a) Ideae objectorum sensibilium non sunt idem ac motus sensuum : ergo illae ideae sunt ante hunc mo
305쪽
tum . Qui consequentiam neget, opus est dicat eas ideas Ingres.sas esse mentem in instanti illius motus , aut post illius motum . Primum dici non potest , quia nequit nec explicari nec intelligi, quomodo intraverint hujusmodi ideae : neque secundum, quia qui acta experitur sensationem, nequit actu illam non sentirer ergo restat dicendum eas ideas fuisse in mente ante hunc motum, adeoque esse innatas. Resp. conc. sns, is nego conseqm. Ad probationem nego maj. Praeter enim illa duo est hoc tertium, animam sibi essicere de no- vo eas ideas , dum illi motus accidunt in sensibus ... 3ss. III. Objicit idem I . Disere linguam aliquam, nibusliud es, quam eo ungere bane vel illam Meam huis vel illi Arno t&dsi nor nullam haberemus ideam , non possemus discere linguam illam. nis ad insar Uuaei: ergo si homo nullam haberet ideam , non possemus illum de ulla re iacere , nee haberer uliam cognitionem . Simile aris
gumentum alibi ab dicit esse fine solutiona.
RU . concessis praemissis , nego conseqm, utpote quae ex illis non descendit. Legitima consequentia est haec : ergo si discimus linguam , habemus jam ideas aliquas : quae distingui debet, habemus ideas aliquas acquisitas per sensus, concedo: innatas, nego . Quando auctor dissimulaverit hanc immediatam consequentiam tamquam aperte se obtrudentem , ut ad aliam transiret, eamdem
Herum neso δ Ex eo enim, quod infantes, de quibus ibi agit di. stant loqui, & quidem aliter ac Psittaci, non sequitur congenuras illis esse ideas, ad quas reserunt ea signa. Nam ideae, quas habent infantes, cum primo incipiunt loqui, sunt in posteriori ad repetitas impressiones factas in ipsorum auribus determinatae vocis ad exhibitionem determinati objecti. observamus enim educatores infantium hos edocere objiciendo ea , quae volunt ab iis c gnosci, non solum auribus , sed oculis etiam vel aliis corporis se sibus: quae observatio obvia & communis est , & distincte proposita a S. Augustino, quem supra st. Iga. citavi.
36o. Iv. objicit sylvanus Regis . Novimus experientias i Id. ibid. tom. . art. 3.cha. s. Id. ibid. art. a. eh. 3.q. Ilestatis. h. Ce qui fait. c3 Reg. Usaee de la raison l.i. O Id. ibid. cha. Io. q. 3. Cet ar- Par. I. cha. g.
306쪽
tia, aliquando non posse nos revocare in mentem diversas ideas , quas visitantes habuimus, nee tamen proinde inserimus illas nos non habuisse : ergo a pari etsi non animadvertamus nos habere ideas innatas , non proinde insertur illas nos non habere. Resp. cone. am, θ nego eonseqm. Duplex enim discrimen o eurrit inter ans & conseqam . Primum est, quod ex terminis non
repugnat deesse nobis actu memoriam de ideis olim habitis, &hoe experientia extra controversiam ponit: at ex terminis repugnat deesse nobis actu cognitionem de idea , quam actu habemus, ct per reflexionem inquirimus . Secundum est , quod si certo n vimus habuisse nos aliquas ideas, ut de cibis, quos heri manduin cavimus , & hodie non meminimus, jam habemus argumenta suadentia extitisse in nobis aliquas ideas : at nulla adhue allata sunt, quae suadeant existere actu in nobis aliquas ideas innatas. 36 I. U. objicit Ungius. Iacent in memoria conceptus, dinotiones prae habitae, quae occasione aliqua , ut auditionis vel l ctionis . iterum statim nobis praesentes fiunte ergo a pari ingenitae nobis sunt, vel esse possunt aliquae rerum ideae, quae Occasione motuum, qui fiant in his vel illis nostri corporis partibus, statim praesentes nobis fiunt. Eamdem objectionem urget Sylvanus Regis i), qui implicitas vocat ideas , quae cum innatae sint, & in
nobis existant, non sese exerunt, ita ut illarum conseii simus: explicitas vero quoties sese exerant. Probatur consequentia , prumo quia leges constitutae a Deo Auctore naturae in rebus creatis uniformitatem praeseserunt : ergo si haec est lex in ordine ad memoriam , ut per assectiones organorum nostrorum factas voce aut scripto aut alio modo iterum praesentes fiant ideae semel habitae. haec etiam erit lex in ordine ad intellectum , ut per particularium organorum commotionem fiant primo praesentes particulares
ideae eum ipsa anima congenitae . Secundo, quia difficultates . quae circa originem idearum in opposita sententia sunt insolubiles, in hac analogia solutionem aliquam habent. Sicuti enim ex motu organorum se o ab impressionibus objectorum externorum dieuntur sequi in nobis horum ideae , quae nullam habent propo tionem eum illis motibus, ita sequitur excitatio idearum, quas olim habuimus ex praemisso sonita vocum , vel observatione ch
307쪽
racterum , etsi nulla sit inter ea ptoportio : Et sicuti eaedem idea dicuntur soras apparere ex omnium hominum mentibus ad praesentiam ejusdem objecti, etsi motus organorum ab eo provenientes
non sint prorsus iidem in singulis, seu diversi pro diversitate hominum , ita sequuntur excitationes earumdem idearum per diverissos diversarum linguarum sonos, aut diversas characterum formas , aut magnitudines. 36 a. Resp. I. dis. am . Iacent in memoria conceptus olim habiti , hoc est habemus hoc etiam genus cognitionum, quod est cognitio, de objecto , conjuncta cum reflexione ad cognitionem eiusdem olim habitam, cone. am . Iacent in memoria conceptus olim habiti per modum quorumdam entium absolutorum , vel modalium , qui sint actus animae, nego am ct eo eqm . Ad deci
rationem hujus distinctionis dico, me nihil aliud intelligere dpideis praehabitis jacentibus in memoria, quam id quod dixi in
primo distinistionis membro . Est enim memoria non secus ac caeterae anima facultates mysterium quoddam, IJ quod nemo hom num inquit Paras, unquam norit, ct sine dubio nemo noscet a Nam etsi haec in omnibus hominibus reperiatur, uti manifestum est saltem ex lingua, quam exceptis paucis, qui surdi nascuntur, omnes adhibent, quae est multitudo vocabulorum singularis significationis ab arbitrio, & consensu hominum determinatae pro singulis Iebus , & quae non potest sine memoria exerceri: attamen . sicuti intellectus communis omnibus , in multis apparet singularis , ita etiam memoria in aliquibus se prodit admirabilis. Talis fuit in Simonide, Theodecte, Cynea, Carneade , Metrodoro , Horte
sio ex testimonio Tullii ca) . & expositione ipsius Commentatorum , & in Seneca 3 ex ipsiusmet narratione & descriptione, tiin multis , quos celebrae Muretus P . Illud certum est quod non
potest dici, ideas praeliabitas jacere in memoria per modum eruium absolutorum; Hoc enim ipso extraherentur a genere modi, cuius est desinere esse , quoties subjectum accipiat aliam in eadem linea modificationem , & fierent totidem substantiae contra omnem
rationem ex dictis q. 6 .) : Neque potest diei hujusinodi ideas
308쪽
iacere in memoria per modum entium modalium, sive adtirilis exercitii animae , quoniam id pariter repugnat naturae modi, ut evincunt tum ratio nuper allata, tum argumentum Busserii q. a nsupra factum. 363. Reis. II. omitto am, ct nego eousqm . Multiplex enim inter utrumque est discrimen. Imprimis quod sint in memoria ideae praehabitae constat intima conscientia : at hoc non constat delaeis nobiscum genitis . Deinde utilis est data nobis facultas retianendi , seu revocandi ideas semel habitas: at inutiles fuissent ideae ab ipsa creatione nobis ingenitae, quandoquidem ut iis tuamur, opus est ipsis fatentibus adversariis conatu sive attentione, sive animadversione mentis nostrae. Tandem illud cognitionum genus, quod revocatur ad memoriam , nequit alio modo haberi, quam eo qui dicitur recordatio: at quaecumque cognitiones praedicantur innatae, possunt a nobis acquiri. Sed venio ad primam probationem pro negatae consequentia adductam, & dico ex uniformitate, quae apparet in legibus naturae relate ad idem genus creaturarum inferri, quod sicuti anima revocat sibi in mentem ideas olim habitas ex quibusdam praeviis organorum impressionibus, ita eadem ex similibus organorum aD seelionibus comparat sibi ideas , quas numquam habuit. Ulterior uni sermitas quae proponitur, quod sicuti nos revocamus in memtem ideas olim habitas per quasdam organorum impressiones voce vel scripto iactas , ita Deus copulaverit certos organorum motus cum perceptione seu animadversione ad certas ideas, quae in nobis jam antea inditae erant, imprimis habet contra se rationes in argumentis propositionis allatas: Deinde si eontendat ideas olim habitas non revocari nisi per praehabitas impressiones factas voce vel scripto, salsum est; Exeitantur enim etiam sine ulla hujusmodi oecasione , ut quivis de se ipse testari potest , qui magno in silentio,& in tenebris vel percurrit mente res a se visas, ves recitat, quod
semel didicit interrumpens quando vult, & iterum ad arbitrium repetens, quae jam sibi proposuerat. 364. Iis, qui hie urgerent , & dicerent , quando deficiant
convenientes impressiones factae a voce aut seripto, non deficere tamen in recordatione revocatas impressiones factas olim in cerebro , vel potius in substantia medullari singulorum nervorum,
309쪽
a quibus sensationes dependent, & cum quibus connectuntur ideae determinatae olim habitae, ut nuper voluit Quesnajus a , r spondetur primo, modum hunc explicandi actus memoriae per sulcos, vel facta olim in cerebro vestigia subiacere diffieultatibus, quas jam olim Tullius proposuit rogans , a) qua positur verborum , quae rerum ipsarum esse vestia Z qua porro tam immensa magnitudo, qua tam multa possit suere ξ & quas deinde promoverunt Io.
conveniant etiam novae Quesnati opinioni, et ii minus inverisimilis sit juxta Trevolitanos 6o propter majus spatium, quod in ea allignatur pro impressionibus. quae renovantur recipiendis. Sed quoniam renovationem quarumdam cerebri modificationum per modum saltem requisiti cujusdam necessariam esse ad recordati sonem suadet oblivio, quae accidere solet post gravem cerebrimo ibum vel laesionem , sive ex audia febri, sive ex idtu capitis, sive ex vehementi aliquo dolore, cujus historia singularis habetur in Aetis Academiae Scientiarum Parisiensis ad annum i II , quasi in his casibus ineptum evadat cerebrum ad recipiendas olim habutas modificationes, ideo data notarum redintegratione in cerebro, ad summum intelligitur excitari in animo ideam olim habitam, nondum vero intelligitur excitari talem ideam, quae conjuncta sit cum conscientia de eo, quod olim anima eamde habuerit. Nonne enim saepe accidit nos cognoscere , quae olim cognovimus, quin tamen cognoscamus nos ea olim cognovisse. Propterea nemo ad ad explicandum reditum idearum in mentem utitur solis notis aut sigillis aut sulcis relictis , & renovatis in cerebro, sed aliis etiam multis, quae, si audiremus peripateticos, sunt eaedem rerum species conservatae in cerebro , & aptas earum excursus, atque commotio, & particulare organum ad munus conservandi, & m vendi species juxta nutus animae, opportuna vi praeditum . Recordatio, inquit cum his Pallavicinus, ex aeceptarum imaginum e pia atque agilitate . ct ex pervio canaliculorum transitu, perspicacia O es. Essai physiq. sur Eco-
310쪽
que organi aete tota pendat. Ad secundam probationem dico analogias propositas inter organorum affectiones requisitas tum proideis, quas primo dicimus a nobis acquiri, quam pro illis, quas in nos redire experimur, admitti ab omnibus. Sed quis dicat, in his haberi ullam deelarationem Originis idearum .
Objectimes particularci pro quibusdam idris iunatis 36s. I. Ricit Iaquelotius 1) . Ad essentiam animae perti- net cognitio, & intimus sensus suae existentiae: ergo haee saltem cognitio est animae innata Resp. nego σοι, quod notavit iam Bussietius ca) gratis dici,
reprehendens eos, qui audent unionem animae cum corpore re ponere in eontinua actuali cogitatione dependenter a corpore, &qui volunt unionem hanc necessario importare continuam sensa tionem suae conjunctionis cum corpore . Parum tamen est dicere gratis antecedens affrmari, cum satis apertae falsitatis evincatur argumentis, quae inferius producam.
II. Objicit Leibnitius . 3J Idea incompleta sunt innata , quia Z
ritatos necessiria ex solis principiis menti in his, nos ex intactione sensuum demostrari possunt . Neque enim inductis Avularium umquam necessitatem universalem infert. Resp. nego assumptum cum omnibus probationibus, quae involvant etiam . falsas suppositiones. Talis est assignare veritatem
necessariam ideis incomplexis; Nam veritas non dicitur de ideis seorsim sumptis, sed de illis simul inter se compositis, sicuti exponitur in propositionibus. Propositiones autem sunt illae, de quibus demonstratio consequenter instituitur , non vero de ideis incomplexis , & ne de omnibus quidem propositionibus , nec certe de illis, quae sint propositiones identicae, & prima principia, cuiusmodi plerumque sunt veritates necessariae simul & universales, quae cum universales fiant a nobis per abstractionem a cognitionς rerum singularium , quae per sensus vel mediate vel immediate cognoscuntur , dici possunt fundari in inductione sensuum, & exo o a hau i Iaq.Syite. de l'Ame. p. 3s . 3 Leib. Causa Dei a nuin. 99.