장음표시 사용
341쪽
ctivam mortalem est, aut uxicam in eunctis hominibus, quem erifrocrem Philippus Beroaldus in commentariis ad librum primum Tusculanarum Tullii, quae habeo prae manibus, edita post citatum Concilium an . I saa, visus est penitus non deposuisse, quippe qui' abutens sacra Seriptura dicit. tb Dieaarebi sententiam de mortali late animae subscribit illud ex Eecusisse, suas intexitus es hominis dijumentorum: quae sacrilega interpretatio iterum insinuatur in ii pio compendio Ecclesiastes, supra q. 6 . citato, quod etiam
4o 3. Mitto illos, qui animam volunt esse materiam valde a tenuatam , & particulari modo agitatam, quam opinionem'nuper. Voltatre ausus est reputare non esse talem, ut de illa sollicita esse debeat Religio , quia haec curat de virtutibus, non de essentia anumae . Quod Nonnone ostendit c 33 salsam do intollerabile esse, pomquam spiritualitatem animae Utrumque Testamentum saepe in iacat, Concilia definiant, Patres unanimiter dorent, ut alibi planum sedi e & sine spiritualitate animae immortalitas ipsius amplius non subsistat, nec sine immortalitate relinquatur loeus ullus virtuti aut Religioni. Ex his circa natu tam animae erroribus Malebranchius arguit contra Cartesianos jam dictos qciis p. 3,
s) Si idea, quam de mente habimur, aqua clara est, ae idea corporis, quam, chr tam multi illam cum corpore eon undaπι 3 Dua id aelara, ct omnino diser possuntne confundi 8 MI υ Gl. i. . . ti. . o . Mitto etiam illos, qui in caentrarium errorem prolapsi
Divinam eidem naturam tribuerunt, quos alibi ') impugnavi,& quibus doleo suffragari Malebranchium . dumi linc ait , Subsantia Diritus creati non potest separari a Dro . . . UeMum Dei es ratio unis:rsalit spirituum . . . Non potest esse quid rationale, nisi porisam rationem: & recentissime Io. Odonicum per ea verba, 8) M- pugna cha an animasia anima umana , etia a dire eapace dolia Veritδ, e capace di Pio per tutia r eterrita , seneta tae abbia in se una rima-
342쪽
. Σάολω distra Ferit. e Hemitu d. Dio ne i patuiti doni , e inseparabilidella retione, e delia perpetua sua fulmenta in tuιra L futura eteris nud a Dicere enim , quod anima hominis habeat in se dimanati nem veritatis, & aeternitatis Dei. ipse viderit, ne insinuet animam esse partem Divinae Naturae. Sed minus considerate haec scripsisse inanisectum est in eo , quod ibi simul conjungat haec duo, ait rum est repugnare animo hominis carentem ratione, & immo talitate: a alterum vero rationem. & immortalitatem esse dona gratuita animae hominis is Quis ienim clieit gratuitum esse alicui naturae io, sine quo repugnat illam esse petii 4os. Ex enaemeratione tot errorum circa animam apparet ve-tissime dictum ab Augustino , quod qui malis moribus sunt, Ocqui metaphysieis pro textulti non sunt, errent quamplurimum cesse est, . Gnaei de anima disserant. i ut ii, sic ille, ves
Me se m cupiditacum M vel ras e vivetis, uesci a famem quid δει ni bii, quid informis i materia , quia formatum exani- . quid corρον, quid species in corpore , quid locus, quid tempus, quid in loco, quid in tempore, quid morin secun tum locum, quid motus non secundum i cum , quid sabilis motui , quid si avum, quidsit prater tempus issemper , quid sit θ nusquam esse, o nusquam non esse, O numquam esse, numquam aon esse : quisquis sa nesciens da anima ipsissua quaereraoc disputara volu it, ιantum errabis, quantum errari plurimum potes. Quare quando opponitur, ipsum alibi admisisse, omnium animas aequale se cognoscere a Dicit enim , ab Anima se nes ire non potes, etiam quaMose ut cognoscat, inquirit a Cum enim se quarit, no- vit quodue quMat, quad nosse non posset, sue non nosset; Neque enim aliunde se quaris, quam a se ipsa . Cum ergo quam rem δε ησυit, se
utique novit, ct omne quod novis tota novit. Cum itaque se quom- rem novit, rota se mwvit: ergo roram se novit . neque enim aliquid aliud, sed se ipsam tota novit: respondetur cognitionem totius anumae , quam ibi agnoscit Augustinas in anima, esse cognitionem de existentia sui, & de hoc attributo sui negativo , carentia trianae dii nenssionis, quae spatium loci occupet. Quorum utrumqu utique anima, & tota anima cognoscit sibi esse proprium: Sed
i S. Aug. de ordine. lib. a. ca Id. de Genes ad liter. lib. 7.
343쪽
Recenuus Barbienus, pro impotentia animae Meognhis dana seipsam adaequate , credidit se attulrta duas demonis ali nes. Primam trahit I ex eo , i quod inlius actas animae possit rea praesentare potentiam , malis ipsa est i At hare Non est demon strario, cum ne sit quidem ratio iam . Secunda sic habet: vis actus animae est effectus ipsitas tamquam causast PartIalis: atqui non potest causa adaequato cognosta tu e tui: drgo 2 At qui discunt in cognitione consistere essentiam antam negabunt maiorem : qui vero sapientius illud non dicuuid , in rimccilla distinguent minorem sic: Non potes causa adaequale cognosci inteilectu veterietibus, qui extra ipsam sim, S uNajniit trapseantibus, O mi tent minorem: in effectibus qui inura ipsam: non exeant, de ut aiunt imiramentibus , qua σέuM actas anma , . negabunt mino rem , ut obtineant ipsius, adeoque ec ConMuentiae demonstra
tionem . . . .' - . , h. l. 'ri H P
Argumenta pro ultima propositionis parte .
4os. I. IC arguitur. Habent etiam doctissimi ex supradictis q. 3 s. J multas ideas obscuras vel consuas: ergo
nemo hominum habet ideas adaequatas multarum rerum .i' ,' II. Multa sunt, de quibus talem ideam habent homines, quae clare non praesesere nisi notam eorumdem existentiae. Notandenim, ut aliqua numerem, quisque cogitur fateti nnniquam a Dhuc explicatum esse , in quo consistat unio animae cum corpore, vel ut jam vulgo dicitur commercium animae cum Corpore, ut
ex iis constat , quae alibi de singulis, quae circumseruntur opinionibus mentionem faciens disserui a Nonne prorsus obscura adhuc est ratio, qua mens nostra fabricat sibi determinatas cognitiones pro determinatis impressionibus sectis in organis sensoriis λeum non desint, qui ne admittant quidem animam esse, quae sibi has cognitiones effetat. Quis prauerea post tot diligentes & continuas plurium saeculorum observationes sibi comparavit ideam ad
344쪽
aequatam de actione viscerum animalium, aut quis potius de ea prorsus non desperat Z dum sibi proponit cerebrum pulmones stomacham jecur lienem renes intestina, praecipua viscera, quorum singulis suae conveniunt particulares actiones, & apud se reputat . neminem hominum assequutum adhuc esse cognitionem adaequa-quatam ipsorum structurae , sine qua exclusa erit illa de eorumdem actione . Quare Medici vel eandide profitentur, sistendum esse. inobservationibus & experimentis de iis, quae juvant vel impadiunt huiusmodi actiones, non vero inquirendam ipsammet rationem fgendi, utpote sensibus, & rationi imperviam a vel in meris vertis ex alibi i) dictis aequiescunt: quemadmodum iis accidit, qui dicunt actionem stomachi provenire ab actione musculi triat antis, & illis, qui malunt hanc repetendam esse a vi cujusdam menstriat, quod in illo contineatur et quorum alterutro etiam per risisso ipsi iidem necesse est concedant, se non intelligere adaequate, quid dicant, siquidem vel numquam conficient, vel certe nece- in copiose, nec tam brevi, ut quotidie in nobis sit, chylum aut
sanguinem , ex quibusvis cibis sibi oblatis, & adhibitis quibus vis instrumentis, molis pistillis igne aqua salibus oleis, & aliis
quae velint. Credunt aliqui urgeri posse hoc argumentum dicendo horrorem illum in plerisque hominum videndi haec ipsa viscera, quin immo audiendi de his sermones, esse ex Divina imtentione . quae nos removet ab inquisitione hujusmodi cognitiomum , quae nobis negatae sunt. At minus opportune id dicitur , quoniam etiam boves perturbantur quam maxime , dum macella rias tabernas vident, & alia passim bruta furiose devitant aspectum lacerati in sua specie cadaveris. Quare hujusmodi horror in his circumstantiis est solum horror ideae lacerationis, nascens a seu licitudine, quam habet omnis anima conservandi corpus, cui co iungitur , non est horror videndi aut cognoscendi inperna corpo
ris organa, eorumque actio S. . . . . t
o . Tota demum Physica occurrit ad suadendum proporutum, utpote quae redundat iis, in quibus numquam convenerunt
inter se Philosophi post lonsas disquisitiones, ex quibus aliqua
distinctius exponit Nie entitius in particulari contern platione , quam inscribit, ab De rebus incogsitis. Hix addantur ea omnia ,
345쪽
quae intra terram sunt ad profunditatem majorem pedibus Iocio . Hane enim Boylas apud Io. Μ. de Tarre I putat esse maximam, ad quam pervenerunt issores, quae est pars quaedam satis tenuis semici,ameti i terrestris, nimirum petium nrisiensium circiter boo Ooo, quae rellata est nostris inquisitionibus. Quare quoniam sicuti se habet gooci ad is 8oo Ooo , ita se habet I ad 66οοι placum est , quod si homo acquirat sibi unam alicujus partis ter.
rae, cujus est incola, ideam adaequatam , esse adhuc 56oci, quas nullo modo sibi poterit comparare. Addatur tandem ea supermciei terrestris pars adhuc incognita, quam ad partes australes e tendi eolligimus tum ex glacie, quae inventa est innatare mari cicinca gradus 47 latitudinis , cujus concretionem compertum est non fieri nisi circa terras, & intra flumina, quae in mare erumpurio tum ex aliquorum relationibus, qui hujusmodi terram a longi Prospexerunt, quin tamen nemo adhuc illuc appulerit exclusu a glaciei innatantis quasi scopulis, quae infestum seddunt iter . υ o S. Rationem inquirendo quanam de causa tam multarum
rerum ideas inadaequatas habeamus, illa a Busserio M , M fio 3 , di Iacquierio. prosertur . quod aliae non essent nais
is ad usum, & vitae regimen necessariae, cui sustentandae. &tuendae satis est res distinguere a se invicem, earumque praesentiam& usum , quem immediate offerunt, percipere. Sed haec minus satisfacit. Nam quam multae sint cognitiones . quibus vita hominis non indiget, plus nimio declarat immensa indoctorum multitudo , nec proinde illae universaliter nobis negatae sunt. Oinportunior fortasse est ratio, quod hujusmodi cognitiones perniciem , & exitium generi humano viserrent. Id cum Pluclie s aliquo modo in hypothesi, quod una eademque sit materia omnium corporum, suaderi se potest . Fingamus habere hominesideam intimam raturae rerum materialium , adeoque cognoscere
minimas moleculas componentes .corpora, & quae sit illarum duapositio pertinens ad singularium constitutionem, jam quis pro-- . . hibeat
346쪽
hibeat esse, tum quodammodo necessarium volendi procurandi &exequendi per se ipsos sormationem omnium corporum . Iamque videor mihi videre eversum rerum omnium ordinem, illa enim quae abundare debent, ut viliora metalla, serrum . & cuprum rara fieri, & contra quae rara debent esse, ut aurum , dc argentum abundare . Prout quisque vellet componeret sibi messes fruges fructus: Omnes jam tibi vιverent, nee ullus relictus esset locus Religioni , Societati, Commercior atque cum singulos homines faetamus iterfectos philosophos, plenos ideis rerum adaequatis, n stimus jam ubi homines. reperiamus.
Setia antra coenoscens aut cogitans non Iohem non est: idea subi antiae intimae animae nostrae, sed a
. n illam ne pertinet quiadem essenta atiter .
Us. I Ropositionem necesse est cum proposita disiunctione eLa x. serra, ut adversariorum opinio comprehendatur . Disserunt quidem cognitio . & cogitatio in Latino sermone, quam maxime, quantum, scilicet diiseri simplex apprenensio a discursa velaudicio Eui enim cogitatio postit venire nomine cognitionis, non tamen simplex apprehenso venire potest nomine cogitationis, quae semper signifieat ulteriorem aliquam. & persectiorem animae parationem. In Gallico autem sermone , quo usi sunt praecipui adversarii, cum vocabulum ponser usurpetur tam pro simplici apis Prehensione, quam pro cogitatione se a iudicio, ut expresse a vertit Bumerius ca) . opus erat definiissent . in quouam statuerent essentiam animae, in cognitione ne, an in cogitatione. At equidem
nondum inveni, qui tu iseerit. Ex iis tamen, quae in hae re dia eunt, eolligitur illos stare tam, pro simplici apprehensione, quam pro iudicio, & potius pro hoc, quam pro illa.
347쪽
3α3 SUBSTANTIA COGITANS NON mT
De adiersantibus propositioni. ro. Α Liquos qui milai occurrunt propono. Benedimas Spuo nosa apud Genuensem dicit, IJ primum , quod actualementis Bumana esse constituit, nihiI Miud es, quam .idea rei alicuus Misenis. Malebranchii verba haec sunt, a b N ino es opinor , quis per ea ra seris meditatus, non agnoscat essentiam mentis c sistere imsota egi latrone , quemadmodum essentia materia consilit ιn Aura σκις , Aone. Quae Antonius Amaldus audiens ; quaerit quonam modo
sibi cohaeread, qui multis argumentis in eodem libro 3 conatus est evincere nos non habere ideam animae saltem qualem habemus de extensione, concluditque temere illum loqu/., . ct μ' intelligat quid dicat. 4I In ipse nihilominus Arnaldus non abhorruit ab hac opinione, quin eam etsi non sine d bitatione aliqua s) sequitur. Rus doctrina est 6) naturam animae consistere in duplici cognitione: altera entis universalis, altera su iplius & rei'MFnmea animae cognitiones esse totidem utriusque modificationes. Nuper idem ex parte visus est sentire Iacobus Riccati sta ruens Nim rium attributum animae esse consesentiam sui . Iuxta quam din re inam alibi 8) definit animam nostram subumiam consciam suit lar, mel qua egrescit se esse. i Petrus Sylvanus Rςgis statuit nos eognoscere rerum subsam tias tum secundum suum genus, quia cognose imus ut existentes dAt cognoscere rem existere, & cognoscere quid ea sit . sui it duo. Omnino diversa , quae male hie confunduntur a Tum secundum stam speciem , quia vel cognoscimus, ut quid extensum . & est corpus , vel ut quid cogitans, & est Spiritus 2 Sed etiam dato ex tensionem pertinere ad essentiam corporis, & cognitionem.ad . lam spiritus, adhue ignotum est . quid intrinsece sit illud, quod
348쪽
habet extensionem, & illud quod habet cognitionem : Tum se- eundum suum individuum, quia cognoscimus, ut quid determinato modo vel extensum vel cogitatis: At cognoscere aliquid determinato modo vel extensum vel cogitans, tam falso dicitur idem esse ae cognoscere illius substantiam secundum individuum, quam falso quis diceret sphaeram ceream non habere eamdem sub
santiam , postquam consormata est in cilindrum , & animam cogitantem Divina induere novam naturam, cum cogitat terrena. I a. Auctor tractatus gallici do Anima brutorum , qui innuitur per literas A. D, primo quidem conatur suadere nobis clare notam esse naturam cognitionis in genere, quam dicit i) eo actum, cujus existentia ereta nobis est immediate, eum primum exsit. Sed hoc declarat id , quod pertinet ad cognitionem , non vero cobnitionis naturam . Rursus dicit notam nobis esse naturam cogniti nis in specie, quia nemo unam confundit cum alia, ut amorem cum odio . Sed eum amor & odium non sint cognitiones , sed v thiones seu appetitiones, manisestum est authorem hoc modo ne suadere quidem posse propositum. Transit deinde ad concludendum , notam nobis esse etiam naturam animae, quia haec est ipsi met cognitio , quam dixit clare nobis notam esse . Sed haec conclusio nihili habenda est, cum ex dietis in ejus antecedenti nulla sit veritas . Attamen addit pro hac sua conclusione hoc argumentum t a) Illud est essentia rei, quod ipsam inquirenti sese primo offert,& ex quo caeterae ejus proprietates inseruntur: Sed cognitio est id, quod primo se osten inquirenti naturam animae, & ex cognitione omnes i psius proprietates inseruntur a Nam ideo quid volo admiror desidero , quia illud cognosco: ergo . At respondetur :omitto maiorem, & nego minorem quoad utramque Partem δNam quod peninet ad primam, inquirenti in naturam animae facultas cognoscendi est id, quod prius se offert. Hoc ipsemet velit nolit confitetur , quandoquidem in eodem capite, & multo si pius in sequenti illi excidit naturam animae consistere in vi cogno-gnoscendi, & cognitionem esse modum ca) quemdam animae. Quod vero pertinet ad secundam partem , falsum est operationes . quae tribuantur voluntati & memoriae, inserti ex cognitione .
349쪽
3 3o SUBSTANTIA COGITANS NON Esr
Multa enim cognoscimus sistentes in sola eorumdem apprehens ne, nec de omnibus quae cognoscimus habemus memoriam . 13. Pro eadem sententia, quod ad essentiam animae spectet
aflualis cognitio est Antonius Genuensis i), qui idem sentire dicit Claubergium, Leibnitium , & olfium, quod de Leibnitio videtur certum a Nam ait et agendi virtutem omni subsantia laesese , semperque aliquam ex ea actionem nasci, quae Aim potest esse actio semper nascens ab anima , nisi cognitio Θ Idem Genuensis contendit etiam suadere , parum sibi constare philosophos, quinimmo S. ipsum Thomam , quem ibidem citat, dum ex una parte dicunt, vim cogitandi essen ais es mentis attributum e &ex alia negant ad essentiam animae pertinere actualem cogitationem . Non inulligo , inquit, qui Me d stare possent, mentem esse subsantiamo intelligentem, daesitui vero cogitatione. Verum qaam male rati cinetur hic auctor, ostendit jam Dominicus Pino ca) advertens Philosophos , & S. Thomam docere quidem vim cogitandi pertinere ad essentiam animae rationalis, non vero actum cogitandi:& ex hoe ipso , quod dicunt talem vim esse ipsius attributum es.sentiale, manifeste inserti eosdem negare hane ipsam vim esse t lis animae essentiam , & multo minus totam essentiam. Quid et
rius his verbis S. Thomae, ubi loquitur de Anima , ) Norassues duere, quod hitellectus sit aliqua poterita anima, ct non ipsa anima essentia . . . In solo Deo inrellectus es ejus essentia , i ι aliis autemereaturis intellectualibus , intellectus es quadam potentia istelligentis. Pro eadem est Cochrius credens negari non posse animae naturam esse cogitationem , quin dogma eius immaterialitatis, &immortalitatis labefactetur . Ac primum quidem putat sic suade ri: cs) omnes interialistae docent materiam habere potentiam cogitandi : ergo qui dicit essentiam anima eoHistere in plici pote tia regitandi, non vero in actuali cogitatione, non discernitur a Materialistis. At resp. conc. ans, is nego imprimis conseqm; Μat rialistae enim negant realiter distingui a materia potentiam cogi-iandi ; sed qui hanc tribuunt soli animae, quam toto genere diaversam i) Gen. Elem. Metaph. par. a. 3 Pino. Commere . deli' anima
350쪽
versam propugnant a materia, jam ita .distinguunt a materia potentiam cogitandi, ut eidem velint etiam repugnare . Deinde nego suppositum, esse scilicet qui potentiam cogitandi dicant esse essentiam animae a Dicitur enim hare pertinere ad essentiam animae tamquam eius attributum, quoniam anima non definitur potentia
cogitandi, sed substantia, quae habet potentiam cogitandi. Prosecundo sic arguit: Anima, quae aliquando possit esse sine actuali
cogitatione, est anima quae aliquando possit mori: ergo anima poterit aliquando mori in sempiternum . Sed re p. nego aut .
Recentissime Chau meixius quinquies I) ex professo multa
pro opinione de essentia animae sita in cognitione dixit contra L chiam, & alios id negantes, creditque se rem totam plane ςemonstrasse, addens ex mente aliorum secum sentientium, ab A concipimus elare, di distarcto egnitionem esse subsantiam. Atque cum ut supra q. 3 1. vidimus tantopere inculcet, ideam Dei esse essentialem animae , dici posset ipsum in hac idea constituere essentiam animae, nisi alibi, ut inserius ostendam, concederet nos an signare non polle determinatam illam cognitionem, in qua comsistit essentia animae ARTICU Lus II. Argumonia pro propositione. et . I. A Rguitur . Cogitare est habere cognitiones ration
les, hoc est distinctas a sensationibus, & altioris ordinis: Sed non semper anima hominis habet cognitiones rati nates a Nam qui post longam applicationem ad studia domo egrediens per urbem , aut extra urbem deambulat, conscius sibi est se admittere solas sensationes, quas objecta externa sibi offerunt: idemque multo certius dicitur de iis, qui nondum per aetatem asinsequuti sunt usum rationis, repugnat enim uti ratione illos, qui nondum habent ipsius usum: ergo non semper anima hominis c gitat et ergo actu cogitare nec est essentia animae , nec de ejusdem essentia est . . T t a II. N