장음표시 사용
351쪽
332 SUBSTANTIA COGITANS NON EN
II. Nemo negat dari homines stolidos aut stupidos; sed si eo sentia animae hominis est actu cogitare , seu habere cognitiones rationales , iam contradictio est in his terminis homo stolidus aut sapidus 3 Nam si homo est, habet animam hominis, sive in horum sententia cognitiones rationales: si autem stolidus est, has non habet: ergo si dantur stolidi aut stupidi essentia animae homunis non est actu cogitare .
1 s. Dicunt Cartesiani . Habere cognitiones sensitivas est species cogitationis et ergo etsi anima hominis non sena per habeat
cognitiones rationales, ut probat laetum argumentum, attamen
semper habet speciem aliquam cogitationis.. I. Cum Gabriele Daniel si nego am, seu modum loquendi alienum ab usa communia Cognoscere enim communia ter habetur tamquam genus, & cogitare tamquam species cognitionis . Et sine dubio primum potest esse sine altero, cum unusquisque intelligat aliud esse videre aut sentire ignem, quod non distinguitur a cognitione sensitiva , aliud vero cogitare de igne: nec ullus nisi Cartesianus negat sentire, esse honuni cum bestiis
commune, at cogitare esse proprium homini. Resp. II. Permitto totum a Nam ex eo non sequitur animae essentiam ese cogitationem aut sensationem. Sieuti enim dant Adversarii animae essentiam non consistere in cognitione rationali , qnia fatentur sine ulla hujusmodi cognitione aliquando nos esse, ita etiam dare debent ne consistere quidem in cognitione semsitiva, quia vel sine his aliquando sumus, vel saltem, non sem- eum iisdem sumus. 16. III. Nulla actio intelligitur, nisi praeintelligatur ens quod agat: sed cogitatio est actio: ergo nulla cogitatio intelligutur, nisi praeintelligatur ens quod cogitet: Sed si cogitatio est actio,
cur praeintelligitur ens quod cogitat, jam cogitatio non est ensquod cogitat: ergo non est . Hoc argumentum eludi posset negando minorem . Sed imprimis adversarii hane concedunt, sautem Chaumeixius, qui dicit, a) Ego appello cogitationem omnes cperationes mea anima , quiequid accidit tu meo intellectu, ct volum rare per me es cogitatio. Deinde ea cum Lockio apud Treviati, o Dan. Suite O Hyage du
352쪽
nos I sic probatur . Intima experientia notum nobis est, quod cogitare sit actio animae, Fam ipsa aliquando magis, aliquando
minus vehementer intendite ergo cogitare non est essentia animae,
nisi sorte dicant Adversarii, se aliquando minus aliquando magis informatos esse anima , quod est ridiculum. I7. Iv. Ideo cogitatio est esentia animae, quia cogitatio est subjectum modificationum animae , ut desiderii, spei, tim ris : Haec in unica ratio , quae affertur a Sylvano Regis a) , ubi
ex prosesso propugnat cognitam nobis esse essentiam animae ex eo, auod cognita nobis sit experimentaliter cogitatio , quae utpote ubieehina modificationum animae est ipsius natura. Atqui imprumis ex nuper dictis cogitatio est modificatio quaedam entis cog tantis, non est ens cogitans sive anima, quemadmodum motus est modificatio quaedam corporis, non corpus . Quare jure die bat histonus, sa) Non eredam naturam spiritus es actu cogitare,
magis quam credam naturam corporis esse motionem . Deinde falsum est
cogitationem esse subjeetium modificationum animae, ut desiderii spei timoris a Nam cogitatio est genus quoddam modificationum animae, illarum scilicet, quae tribuuntur intellectui, uni ex potentiis , quae a Philosophis per rationem distinguuntur in anima et desideria autem, spes, timores pertinent ad aliud genus mossificationum animae , earum scilicet , quae tribuuntur voluntati , &quae, cum voluntas distinguatur pariter per rationem non solum ab anima, sed etiam ab intellectu, non possunt habere pro suo subjecto nec intellectum, nee ipsius actus cogitationes. Tandem dato etiam hoc absurdo, cogitationem esse subjectum desiderii, &aliarum assectionum, hinc non sequitur cognitam nobis esse hujus subiecti essentiam . Saepe enim accidit, quod aliquid cognost mus praeesse ut subjectum modificationum , ejusque interea n turam penitus ignoremus. Qui intuens pietaram negat se cognostere sitne in tela an in tabula, nonne hic cognoscit superficiem
esse subjectum colorum, & simul fatetur incognitam sibi esse ha-jus subjecti naturam 84Is. V. Cogitationem esse essentiam animae importat cogitata
353쪽
3 34 SUBSTANTIA COGITANS NON EsT
talle nos in utero matris , & semper cogitare etiam cum dormimus. Neceilitatem hujus propositionis vident ipsi Adversarii a Quare ipsi laclem , ut Chau meixius , dicunt I) Homines cogitasse fatim ae extiterunt: & alibi a) ex professo contra Lochium proinrugnat infantes etiam nondum natos cogitare. Cum primum a tem nascuntur non amplius advertere ad ideas , de quibus in veruire matris cogitabant , quia sane omnino occupati a novis sensationibus , non secus ac peregrinus, qui primum viisl aedes regias . Atqui
haec gratis dicuntur : ergo . Lockius, & nuper Lieulaudius sectione prima suorum Elementorum n ologia apud Trevolitanos 3 sub eadem majori posuerunt hanc aliam minorem : Atqui nec infantes cum primo sunt cogitant, nec qui dormit cogitat. Sed quoniam hoc dedit ansam Chau meixto non semel exclamandi ata versarios inique agere, qui quaerant ab insantibus & dormientiabus , qui non possunt respondere , an nos semper cogitemus, ideo sistam in eo, quod gratis dicantur infantes, & dormientes cogitare . Ex quo concluditur cogitationem in infantibus non esse admittendam , quia juxta commune axioma non debet sine causa, seu ratione lassicienti admitti ullum ens positivum, cujusmodi est controversa cogitatio . Uulgare hoc axioma non advertit Chammeixius, quoties, ut saepe facit exigit a suis adversariis, ut demonstrent infantes, & dormientes non semper cogitare . 4rs. Αt demonstratio, inquit, quaesita ex parte Cartesianorum habetur in eo, quod actualis perpetua cogitatio sit consequentia necessario descendens ex natura spiritus . Uerum haec non est demonstratio , sed petitio principii, saltem opus est prius ostendatur, cogitationem esse vel essentiam spiritus vel de ejus essentia, quorum utrumque negatur . Quod addit Sylvanus Regis s) eam inferri ex eo, quod anima definiatur substantia cogitans est ite rum petere principium, quod cum negetur, rejicitur consequenter ea definitio, cujus loco ponatur alia, quae placuit ex dictis
q. 3ss. S. Augustino, anima est substantia, quae potentiam. habet I Chau. Preiug. tom. s. lib. I. Chau. tOm. T. divis3. arti P.
354쪽
IDEA SUBSTANTIAE ANIMAE. . 33s
habet cogitandi desti nata ad unionem cum corpore. Qua definitione sussicienter distinguitur tum a spiritu non destinato corpori , ut ab Angelo , tum ab anima brutorum , quae non habet potentiam cognoscendi nisi objecta dumtaxat sensibilia . Quod vero dueit Iacobus Riccati ca illum , qui sit vigilans in eodem lecto cum alio, qui dormiat, ex quibusdam sigis , & etiam vocibus antimadvertere alterum somniare , adeoque cogitare, est provocare ad causas particulares , quibus inniti non potest dogma generale, quod ceteroquin placuit etiam Formeyo a , omnis , qui dormit, aliquo modo cogitat. Quod tandem afferunt ad hujus opinionis confirmationem, Tullium adprobasse illud Xenophontis, Dormientium animi maxime declarant diυisitatam suam p multa enim tum
remio, ct liberi futura pro ieiuni, non est ad rem, quia ibi appellat Tullius ad rerum divinationem per somnium , quam Vet res solum in aliquibus, & aliquando tantum , nemo autem comcessit esse communem omnibus & quotidianam. 4a . VI. Si cogitatio esset essentia animae, esset cogitatio alia qua determinata a Nam dicere aliquam in particulari essentiam esse indeterminatam est icere, aliquam in particulari essentiam esse essentiam in genere,. sive est sibi contradicere . Hinc aliqui revera determinant hujusmodi cognitionem r Iaquelotius dicit q. 36s. ad essentiam animae pertinere cognitionem existentiae 2 Chau meiatus q. 3 a. ) illam Dei: Arnaldus q. 411. illam sui ipsius,& entis in genere: & alii apud Bussierium dieunt esse cogniti
nem corporis cui conjungitur , & sensationis cujusdam , quae nascitur ex corpore. Atqui conscii non sumus neque harum cogit rionum, neque alterius cujuscumque , quae semper & continuo insit, quin immo eonscii sumus aliquando defixos diutius permanere in alta alicuius rei novae', & inexpectatae meditatione , quae ita absorbet totam animam ut quae sensu& ipsos percellant, nullo modo percipiamus: ergo .
Vidit Sylvanus Regis hoc argumentum, quod putavit se sotivisse dicendo, Homo continuo egisseti anim am Iisam ita ut si cre
355쪽
dat asquando se illam non cognoscere , hoc non proυexit nisi ex eo , quod iιa oecupatur in eo Arasione suarum id rum, prout respici t sua ofecta , ut non animadmereri easdem eqse mod eati σι anima sua.
Sed imprimis hominem oce upatum in considerandis aliis vel ideis vel objectis praeter animam suam non animadvertere ipsam metanimam , quam actu cognoscit, idem est ac dicere hominem non cognoscere animam suam, dum actu illam cognoscit, quae est contradictio . Deinde qui animadvertit ideas mentis esse moclifieationes animae, non potest dicere se cognoscere animam suam ἔSunt enim duo quaedam satis diversa. Tandem haec propositio , homo continuo cognoscit animam suam, in sententia advers riorum quod animae essentia sit cognitio, aequivalet huic, homo continuo cognoscit cognitionem tuam. At intercedunt hic L
chius, & cum eo Lim urgias, qui jure dolent a) hunc modum loquendi Cartesianum nos posse intelligi. Prosecto qui dicunt essentiam animae esse cognitionem suam , subjiciuntur huic interrogationi. quid sita velit illud suam λ Si dicant se significare cognitionem ,
jam dicunt animae essentiam esse cognitionem cognitionis. Cuius responsionis sensus nullus est, cum cognitio sit alicujus objecti cognitio , ae proinde aperiatur processus ad infinitas cognitiones, si eo modo respondeant. Sin dicant per illud suam signifieare se se, santiam quamdam, cujus ipsi ideam non habent, iam sibi eo tradicunt , assirmando essentiam animae consistere in cognitione . I. Aliter praedicto argumento occurrit Genuensis dicens se quidem ignorare quibus de rebus anima cogitet, & unde ei ideae superveniant, sed a) qui perennem cogitationem mentis ex ejus vatura sequi demonfravit, non cogitur etiam hae scire, aut hac si ignoret , illud quoque ignorare. At quoniam haec propositio, si cogutatio est essentia animae, est cogitatio aliqua vel determinata vel indeterminata, negari non potest, quoties quis suadeat , sicuti facit argumentum praedictum , essentiam animae non esse neque cogitationem determinatam, neque indeterminatam, jam nulla potest esse demonstratio, sicuti nullam revera esse illam, quam ipse proserat, per ejus examen inserius habendum apparebit.
letis Io. cap. l. propa 3. circa finem .
356쪽
422. Chaumeixius tandem antequam crederet seu scriberet essentialem esse animae cogitationem de Deo , respondit a) non quaerendum esse, quae determinate sit in nobis, statim a et exi1timus vel nascimur, prima cogitatio, quia etiamsi fatendum sit hoc ignotum nobis esse, sicuti apertissime ipse confitetur, a) non possumus, inquit, scire , quaesis actualis cogitatio, qua occupat animam primo suae exisentia tempore : nihilominus hine non sequitur nullam ab ipso nostri initio existere cogitationem, quemadmodum inquit e Teo, quod interroganti , quae sit prima hominis sensatio , sine dubio ron possimus satisfacere , non sequitur non existere in nobis sensationes. At haec responsio mala est; Nam imprimis existentia sensationum evidens est: existentia autem idearum innatarum, di praeterea cogitationum etiam innatarum non solum evidens non est , sed a solis Cartesianis credita vel admissa . Deinde falsum est, quod prima saltem nati hominis sensatio nota non sit. Gemitus quos infantes, cum primum in lucem eduntur, emittunt , enunciant hane sensationem esse doloris vel ex aere frigidiori, in quem transeunt , vel ex asperioribus corporibus, supra quae deponu
Idem alibi 3 credit se evincere , non sequi, quod nulla sit
in nobis cogitatio ex eo, quod nequeamus ullam assignare, hoc argumento . Ex eo quod non possimus assignare particularem figuram , vel determinatum statum , sive motus sive quietis, cum quo primo existat corpus , non sequitur non esse essentiale corpori habere figuram aliquam, & determinatum statum sive motus sive quietis: ergo a pari etiamsi non possimus assignare cogitationem . cum qua primo existit anima, an sit dubitatio vel affirmatio, an sit conjuncta eum desiderio vel cum timore, non sequitur non es.se essentiale animae habere aliquam cogitationem . At respondetur , conc. ans, ct nego. conseqm , quae suaderi non potest a Nam determinata figura , & determinatus status sunt consequentiae nece1Iariae limitatae extensionis, quae includitur in notione corporis naturalis r at cogitatio determinata nec ostenditur consequentia necessaria animae, neque adversarius , qui dicit cogitationem es.. v v essenia
357쪽
eilentiam animae, id potest ostendere . Argumentum igitur non solum nihil concludit, sed etiam falsam suppositionem , vel pet, tionem principii imbibit, quod cogitatio sit attributum essentiale , vel ipsa essentia animae . Sicuti eniin illi, qui diceret, ex eo, quod
non possit assignari, an motus, cum quo vel primo existit cor pus , vel in quo consistit corpus, fit velox vel lentus, non sequitur non esse motum estentialem corpori, negaretur suppositum ,
quod motus sit essentialis corpori, ita objicienti negatur praedicta falsa suppositio inclusa in illa sua consequentia.
Urgetur etiam ad hominem responsio. Ille contra Materialistas dicit i . quod si anima consisteret in materia , anima re censionem instituens diligentem de rebus imaterialibus cognosceret, in quanam illarum , seu illarum modo consisteret: & quia hoe non cognoscit, concludit in nulla re materiali, sive sit substantia ,sive modus, consistere animam : ergo a pari, siqua cognitio animae esset ipsa mei sua essentia, anima diligenter recensens singulas suas cognitiones; inveniret quaenam sit ea cognitio, quae est linfamet sua essentia : & quia de nulla cognitione hoc potest dicere , concluditur in nulla consistere suammet essentiam . 23. Franciscus Leoni ab duplex aliud argumentum pro nostra propositione a se excogitatum immerito magni pendit. Primum est : Totum corpus & singula ejus membra indigent cessatione aliqua a suo exercitio : ergo etiam anima indiget cessatione aliqua a cogitando. Sed Adversarii concedent antecedens, & n gabunt conseqm , utpote deductam ab exemplo , quod nullam omnino cum ea similitudinem habet. Nam nemo est, qui non videat motum corporis esse quid ipsi accidentale, non vero illius
essentiam , sicuti dicunt ipsi de cognitione respecta animae. Urgebunt etiam ruinam hujus argumenti directe impugnando illud consequens hoc pacto : Constat observante Cardinali Ptolemaeo hominem dum vigilat ca) nunquam lassuri ex eo quod Bbere velit d
remat famat inreviat amet unum pra His objecto, o intelligendo me raliter judicet annuendo vel resuendo : ergo gratis vel potius falso dicitur animam indigere cessatione aliqua a cogitando. Alterum est: Ani
ca) Leon. tom. I. Miscellanea . talit. demonstra.
358쪽
Anima transiit a cognoscendo ad volendum e sed quando vult, non cognoscit: ergo anima aliquando non cognoscit. Sed Adversarii concedent maiorem, & negabunt minorem a & aliqui quidem dicent dari cognitionςm, quae non sit volitio, sed nu m- quam dari ullam volitionem , quae simul non habeat secum cognitionem omnino inseparabiliter: alii vero dicent cum Chau-meixio, ut vidimus supra q. 16. , quiequid accidit in intellecta& voluntate , per ipsos esse cogihationem , seu cognitionem.
ARTICU Lus III. Objectiones adversariorum .sa 4. I. Ricit Genuensis suam demonstrationem. IJ Ani-ν ma essentialiter vivit: Sed vita est actio : ergo anima habet essentialiter actionem : Atqui omnis actio vel est corporea motio, quae non potest tribui animae , cum ea non sit corpus, vel est cogitatio : ergo anima habet essentialiter cogitationem . Re p. ins. maj. Anima essentialiter vivit, hoc est habet vim agendi, conc. m ., hoc est essentialiter agit, nego maj. ct dis. min. Vita in actu secundo est actio. eone. min. Uita in acta primo est actio , nego min. Nam haec est vis activa, & cadunt reliqua . Distinctiones allatae jam olim cognitae erant, & receptae ab authoribus, qui observantes vitam diei tam de Deo, quam de creaturis,
Angelis Hominibus & Brutis, & intelligentes non posse in eodem omnino sensu de his omnibus dici, hujusmodi diversos sensus diligenter inquisierunt, & definitionibus opportunis, quales videri possunt apud Io. Polmanam Q explicarunt. Quare prima Genuensis demonstratio reducitur iublata verbi ambiguitate adpetitionem principit.
as. II. Objicit. Nullum empus suapte natura a motu ad qui tem transire potes, neque a quiere ad motum e ergo nulla subsantia suapte natura ab actione ad inactionem , ct ab inactione ad actionem transire potes: ergo suapte natura mens humana , F perenni cogitati ne desiluitur neque ab A ad B , a B ad A transire per inter valla temporis potes . v v a Resp.
i) Gen. Elem. Metaph. par. a. aὶ Pol. Breviarium Theolog.
359쪽
; o SUBSTANTIA COGITANs NON EST
Resp. eonc. ans. ct ngs utramque conseqm. Quae 'author affert ad illas suadendas non vacat proponere, cum Prorsus nulla sint.
26. III. Objicitur a Malebrauchio 1), & ab illa, qui noscio quae opposuit libro de Demonstratione Exsentia Dei Samuelis Clarkii, cui hic respondet in praefatione sui libri de Religione. Negando essentiam spiritus esse cognitionem, & essentiam materiae esse extensionem, iam nequit ostendi materiam differre aspiritu,& Spinosismus seu Pantheismus nequit amplius valide confutari. Resp. cum eodem Clarkio , nego assumptum ; Nam etsi non cognoscamus ullius spiritus, nee materiae intimam essentiam, attamen certo cognoscimus aliqua horum attributa , ex quibus omnino convincimur differre prorsus materiam a spiritu. ita attributa Dei primi spiritus, & quidem demonstrata, sunt Astitas, N cessitas absoluta existendi, Simplicitas, Omnipotentia, Infinitas in omni persectione . Contra vero attributa materiae sunt Continis gentia in sensu opposito absolutae necessitati, Inertia, Divisibilitas . Similiter attributa spiritus creati , & animae sunt vis activa , simplicitas: & his contradictoria sunt propria corporis. a . IV. Objicitur a Chau meixio . ta) Essentia rei appellatur id, quod in re perseverat idam , quocumque modo res sit mosficata: Sed cognoscimus id, quod in anima perseverat idem , quocumque modo anima sit modificata r ergo cognoscimus essentiam animae . Probatur minor . Cognoscimus cogitationem : sed cogitatio est id , quod in anima perseverat idem, quocumque modo anima sit modificata a Nam ut alibi 3 ait, potest quidem inesse animae vel dubitatio, vel desiderium , vel timor , vel affirmatio : at horum omnium subjectum esse cogitationem, planum est, quia dubitatio est cogitatio non firma, & sic de aliis: ergo. Resp. conc. m .ct nego min. Ad hujus probationem imprimisiss. maj. Cognoscimus cogitationem , in quantum cognoscimus, vel cognoscere possumus, quod in nobis ea sit, quando est, conc. maj. In quantum cognoscimus quid illa sit, etiam quando cogia scimus , quod in nobis sit, subiasin. quantum pertinet ad attrib ta generica, quod ea sit quidam modus, qui assicit animam cum ejus
360쪽
1 DEA SUBSTANTIAE ANIMAE. 3 et
ejus vel molestia vel voluptate, vi habet dependentiam aliquam magis vel minus remotam a sensibus, conc. iterum maj.: quantam pertinet etiam ad attributa differentialia talis modi, nego maj. In ordine enim ad haec sicuti ignota nobis, est natura animae , cujus
sunt quidam modi cogitationes, ita ignotum est quid sit cogitatio, sive cognitio, ut fatetur Bussienus Io cum aliis, qui sincere loquuntur , & suadetur ex demonstrata repugnantia earum opinionum , quas de intima cognitionum natura aliqui protulerunt, ut
quod sint nescio quis ignis, quemadmodum imaginatus est Crougas apud eumdem Bussierium ca): vel species expressae, ut Peria patetici : vel a Deo nobis ingenitae , ut occasionalistae: vel motus materiae, ut Materialistae , & qui cum his nuper loquutus est Antonius Le Camus in Gallico tractatu , de ΜHuina Spiritus, qui ut ex solo compendio, quod extat apud Trevolitanos ca) concluditur , inscribi debuit, de Internecione Spiritus, cum in eo statuantur intellectus & voluntas esse facestates mechanicae : & cognitiones sensibilium esse motus fluidi ab organis ad cerebrum : reflexiones vero esse motus ejusdem fluidi a cerebro ad organa: & ex his pendere ratiocinia & iudicia , quorum proinde alia appellat sensibilia, & alia reflexa . Deinde omissa maiori probationis, dis. min. Cogitatio est id , quod in anima perseverat idem , quando cogitatio est in anima , subdis. perseverat idem quantum ad attributum genericum talis animae modificationis , quod significatur per hoe
nomen cogitatio conc, min. perseverat idem quantum ad attributa specifica, quibus capax est hoc genus modificationum animae, vel perseverat idem , in quantum cogitatio sit ipsemet essentia animae, nego min. ct conseqm . Ex eo quod plures sint species operationum animae concluditur solum dari hanc etiam , scilicet cogitationem,
non vero, quod haec sit quaedam substantia , sicuti ipse supponit dicens contra omnem Logicam , Hine potes concludi sina ulla haesitatione omnes illas diversas operationes non esse nisi modos diverso ι eiusdem subsantia ,