장음표시 사용
421쪽
cla i) illud ipse numquam potuerit perficere . Quod opera tan dem Ioannis Halleii Smithius dicit a factum anno I I9. Catudioptricum est, quia ad sui constructionem requirit cognitiones ex Dioptrica, hoc est scientia de refractione luetis, & ex Catoptrica , hoc est scientia de reflexione lucis. Primus autem omnium, qui de telescopio Catadioptrico cogitaverit, est Nicolaus Zacchius, ut ex Abato observavit Pegenas 3) . Parte enim prima suae istiaca philosophica Lugduni impressae an. 16sa haec habet sub finem capitis decimi quarti : Anno 16i6 , sex proinde annis post telescopium Galilaeanum , dum aliqva L tbraria tubi optica commentarer, apud me tui eumῶm essectum , qui per refracIionem inivitror, aliquomodo convexo ad objectum converso obtinetur, obtine . posse per rs xionem a speculo cavo Tun Lm speculum ex aere cam ab experto, ct accurari mo artifice elaboratam nastur, ejus ope ad terrestia ct caelestia conυerti, adhibito in convenienti Aga ad oculum vitro cavo pr portionalitre, ut si ad excipiendam radiationem refractam conv xi in rabo optico , expertus sum ita evenire, ut ratio suadebar eventurum .
Accuratior descriptio Gregoriani , sicut& Newtoniani huic similis una cum figura & lineamentis, quae designant viam radiorum lucis ex objecto ad oculum exhibetur a multis , ut Muschenbroe-
berrimum jam est , & iure praesertur omnibus telescopiis dioptriacis; Nam ipsius mediocris longitudo amplificat Objecta , quan tum illa aliorum longe major, quae propterea non ita facile tractantur . Accurata determinatio hujus amplificationis habetur c gnita ratione , in qua est angulus, sub quo obieetum videtur oculo nudo, ad angulum sub quo videtur per hoc telescopium, quae ratio quomodo eruatur, babetur apud Musschen bioe kium 8 . Quid quod idem objecta clarius, & distinctius repraesentat, cum non subjaceat incommodo dioptrici saltem communis nascentis ex difirmi refractione filamentorum lucisa Renexio enim lucis,
secus. i Mont. Histor. Matit. pari. q. lib. 9. q. I.
et Smith. Optiq. lib. I. cha. q.
in fine ἀin Smiti Opti. l. r. ch. not.24.
422쪽
sreus ae refractio contingit sine separatione radiorum : quae sali pintissima causa, ut distincte exponit citato loco Μomuela , cur deinde Ne*tonus totus incubuerit in perficiendum hujusmodi telese pium. Quod si in hoc quoque. observatur aliqua colorum sep ratio, eertum argumentum diversae radiorum refractionis. & impedimentum ad visionem magis distinctam, haec quoque tolletur , quando ut Boscovichius I praescribit, lens etiam ocularis ex vitro duplicis generis componatur . sol. Controverti potest quam figuram habere debeat parvum speculum reflexionis in medio tubi pendulum . Sunt qui illam velint esse planam , alii cavam , alii convexam . Cavam proposuit Gregorius inventor, & quidem ellipticam , qui parabolicam eonsuluit pro speeulo . Convexam Caslegra inius, de quo fit mentio in Transactionibus Philosophicis ca) , ibidemque refertur imp gnatio Newtoni eonvexae hujus figurae tamquam omnium imporis tu nilsimae . Uerum vidi ego telescopium a Iacobo Shortio Mathematico, & Artifice insigni elaboratum, quod micrometro objectivo instructum erat juxta theoriam Ioannis Dollondii, & de quo extat Dissertatio P. Ioseplii Asclepi habita in Collegio Romano anno I 6s , in quo parvum speculum convexum erat, sicuti etiam in illo, quo usus fuit Pegenas, de cujus luculentam descriptionem tradidit ) in Commentariis Mathematitas, & Physices ad o, servatorium Massiliense redactis, & Λvenione editis. Crediderim autem ejusdem convexitatem fuisse figurae sphaericae, eum
Smithius dicat suas Db ricar superseus nunc esse in usu , quia
alterius figura subaerat in politura di ullaribus insuperabilibus. soa. Telescopium Ne tonianum sic dictum , quia Ne t num habuit Auctorem , qui ipsum primo tandem effecit Londini circa annum 16 a, saltem in Diario Sapientum huius anni s de eo tamquam de novo invento loquitur Hugenius, non disserta Telescopio Gregoriano , nisi in eo, quod speculum reflexionis in fundo tubi positum non est perforatum: speculum vero Parvum in medio tubi suspensum, est planum, figurae triangularis, &E e e a incli-
423쪽
inclinatur ad axem tubi gradibus quadraginta quinque . E regio ne istius parvi speculi est in latere tubi foramen, in quo tubulas aptatur vitro plan conVexo instructus , cui Oculus applicatur ad videndum objectum , si corpus aliquod caeleste sit: sin autem sit terrestre , ne videatur inversum , opus erit tribus lentibus. Iuxta longitudinem hujus telescopii collocaturialiud astronomicum vel terrestre non superans ipsius tubi longitudinem , ut per ipsum facile inveniatur objectum contemplandum, quod aliter dissicile inveniri posset ex eo, quod ex latere illud inspiciatur .so 3. Apparentia objecti visi per hoe instrumentam est sicuti in aliis jam relatis ad illam , quae habetur oculo mcio, in ratione distantiae soci speculi ab ipso speculo ad distantiam soci lentis ab ipsa lente, ut brevi demonstrat Musichenbroexi a . Itaquei quoniam primum a Ne tono constructum habebat oculare plano- convexum, cujus secus erat ad distantiam ro unius digiti, & speculum reflexionis , cujus cavitas oriebatur a radio digitorum I 2- - , a quo proinde secus distabat digitos sim, recte concludit molfius, quod a) diametrum objecti ampli aut in ratione I ad 38 . Hae enim est ratio aequalis rationi H - ad 6 -τ . Idem in eo praestat Gregoriano, quod clarius repraesentat objecta, tum quia lux non refringitur nisi per unam lentem : tum quia magnum speculum non est perforatum , sicut in Gregoriano , & proinde copiosior lux r flectitur . Nihilominus eidem praesertur Gregorianum, quia facilioris usus propter suam immediatam directionem in objecta. so . Plura de Telescopiis Gregoriano , & Nevitoniano videri possimi apud varios authores. Praeter Newtonum ipsum, qai de hae re satis fuse egit in Transactionibus, etiam prout contractae sunt
a Lo thorpio sa) , & praeter alios jam citatos, sunt Hagenius in Gallico Saplantum Diario an. 16 a, & Nagarius in Italico Literatorum Diario ejusdem anni, Selva , & Nolletus, s), qui etiam alibi s6 refert Newtonum existimasse meliores fructus ex- peetandos esse a speculo renexionis crystallino, quod tamen qua-
i Musschen. Introd. ad philos.
424쪽
eumque diligentia adhibita non potuit exequi ex destistu Artim cum , qui quasdam difficultates in hujusmodi speeuli constructi
ne superarent. De hac Ne toni opinione meminit etiam Selva i , quam tamen ii'se ex suis tentaminibus reputat falsam. Nolsus vero loco proxime citato supponit non solum veram, sed factu facialem , advertens solum, ut speculum hujusmodi vitreum sit ab anteriori sui parte concavum , a pqsteriori ex aquo convexum , co vexa superficie argeuto viso imbuta a nisi enim ubique eamdem habueriterastum , Decies objectorum euoratas , ct minus iasin Ias resectit. Quaestionem diremit shortius, qui magno tandem cum labore persecit aliquot telescopia eum speculo reflexionis ex crystallo, cujus convexam partem stanno & argento vivo de more contexerat . Labor consistit in tribuenda his speculis figura exacta, quae conjuncta sit cum parallelismo superficierum . Atque hoc etiarn impetrato constanter accidit lumen debilius ab his reflecti, quam a metallis, quod Smithius a censet provenire ab imperfectione sannei tectorii, & densitate vitri. His de causis omisit Shorti ad eorum persectionem ulterius incumbere. Rem totam narrat Colinus Mac-Laurinus in epistola data Edembargi. & inserta incitatis Smithii notis. ' , sos. Contra telescopia catadioptriea objieitur dissicile esse, ut illorum specula metalliea satis diuturno tempore nitorem suum
conservent, quo pereunte perit etiam eorum usus. Selva tamen objectioni, quam noviter author, quem non nominat, promovet,
respondet eam falsam esse, & falsitatem demonstrare telescopium hujusmodi a se elaboratum, quod post quindecim annos, etiamsi illo usus fuerit Astronomus dies nocte sque , pristinum suum nil rem adhuc conservat. Porro metallum, ex quo haec specula fiunt, vocatur chalybeum , ut ait Io. Μ. de Turre dicens illud Iliri ex tribus fibris sanni, eupri sua , 5 unciis tartaνi rubri, uncia eum diamidia nitr=, draebmis 3 aluminis, ct unciis ae ars nisi simulfusis. so6. Telescopia de quibus hactenus dixi, ea sunt, quae dici possunt usitata & communia. Sunt & alia multa, quae a variis authoribus describunt. . Sed fortasse quia curiosa potius, quam
425쪽
clierunt. De aliquibus tamen non piget meminisse . Wolfius 1 ,& Boseovichius a mentionem faciunt de Telescopio astronomico eum duplici lante oculari diversae convexitatis, ex quibus illam, quae est majoris sphaerae segmentum , seu ut aiunt dulcis aut minus
acuta , ponunt ante alteram magis acutam . Harum effectus est
augmentum campi. Idem mollius ex professo describit a , &extollit aliud telescopium diversum a vulgari astronomico in eo , quod inter objectivum , & oculare eonvexum inseritur aliud oculare utrinque concavum, quod collocatur non longe ab objecti. vo . Eisenus hujus cavi ocularis est major amplificatio objecti, quam per commune telescopium astronomicum ejusdem cum illo longitudinis. Telescopium binoculum dicitur, quod duobus tubis cones stat, qui habent obiectiva. & ocularia eodem modo constructa .
Hujus inventionem Wolfius ), & Montusa s tribuunt Sehy laeo: Selva vero μ) adscribit P. Zalin . De illias structura alii deinceps scripserunt, ut Esthi nardus D . & Cherubin Cappuccinus Aurelianensis apud Philippum Bonanesum 8 , Ipse autem
Bonannius ibidem observat aliqua, quae suam con1 ruetionem .& usum dissicilem reddant, idemque fatetur Selva s) recentissimus eorum eonstructor de iis, quae longiora sunt: at breviora, quae pugno contineri solent in theatris, maxime commendat. ARTICULUS VII. De Merosiopii inventione.
so . R AE Ieroseopia aliud ad sublevandam visus infirmitatem LM admirabile subsidium, quo ea, quae jam propter suam
exiguitatem aut nullo modo , aut admodum obscure videbantur ,
licet intueri, dividuntur in simplicia & composita. Simplex est, quod unica lenticula aut sphaerula , compositum vero, quod ex pluribus lentibus constat. Λrtificia quaedam minutissima, quae ab
426쪽
ipsis veteribus celebrantur, argumento sunt, microscopia aliqua illis ignota non fuisse . Propius nostris temporibus Ioannes Oriceli rius in suo poemate de Apibus, quod scripsit eicca annum Isa
observante Seipione Mamjo io , planum fecit se adhibuisse vitrea
microscopia, quibus partes insectorum eo successu contemplabais tur , ut eorum comparatione Colosus Rhodius infans primo natus sibi appareret. Quare quod ossius universim assirmet, mi-eroscopia a) certe ann. IOI 8 adsue ineunt afuisse falsum est. Quod vero id concludat ex eo , quod Hieronymus Sirturus anno IGI librum ediderit de origine di fabrica Telescopiorum, nullam memtionem faciens de mieroscopiis , est contra leges dialesticae. Fo
tam id desumpsit ex Hugenio. Sed hie saltem apud Smithium s 3
eo argumento usus est pro epocha microscopii compositi. so8. De hoc verius affrmari potest ineognitum fuisse antia quis. Paulo tamen post inventum telescopium de his etiam Galbiarum cogitasse, eademque perfecisse testatur vincentius vivianus per haec verba, Galilaeus micros pii ope ex unica , ct ex duplicilente a se primum excogitati, is confecti, ae jam anno 161 a in nrim Miro Polonoram Regi dono missi humano obtutui minima subjecit .
Quod eredibile profecto est , quia ut ait Card. Ptolemaeus s) Μ eros Opium es ipsi mum Telescopium , sed iamve sum, in quo scilicet
lens obiectiva acutior est oeulari. Credidit reipsa Μalebranchius dicens, 6) Perspicillit, quorum autbor nobis fuit Galilaus, animauusa ipsa a enula pene invisibiti centies exiliora , sepius visa sunt. Franeiseus tamen Fontana in libro Calesium re ne riumque rerum obse varioves edito Neapoli anno 1646, dicit se illud primo invenisse, dcfabricasse anno IGI 8 , quod suadet Galilaei in hac etiam parte operationes nondum fuisse pervulgatas. Caeterum Fontanae de teritatem in hujusmodi artificiis praeter Campa nium supra citatum praedicant etiam Κircher dc Carolus Manginius in proemio suae Dioptrica practica, Italice editae anno 166o, ubi testatur Neapolim se data opera contulisse , ut Fontanam videret, dc alloquer
tur a i Mass Verona illatirata par.2. menta . pag. I.
427쪽
tur . Atque ad hunc credo spectare ea , quae Gassendus in quadam epistola ad Hevelium data Parisiis anno 1644 sic habet, 1 Cimeiter id tempus, quo rem inaudisi, perscriptum ad nos fuit ex Italia Neapolitanum quemiam nomine Fontanam adinveniss. Telescopium, quia habita eatenus omnia, ut eanalis prolixitate, lenιiumque amplitudine, ita obffectorum udaucta admonitioneque longe superaret . Ubi si de
microscopio, quod poterat eo tempore dici etiam Telescopium revera loquutus fuit, vel sincera illi scripta fuissent, melius dimisset brevitatem, quam prolixitatem canalis , & exilitatem potius , quam amplitudinem lentium . Petrus Borellius apud Bonan nium a) hoc inventum putat spectare sub annum Isso ad eum
dem Zacchariam, cui ex dictis q. 4 s. tribuerat inventionem telescopii: Hugenius apud Nolletum s), & olfium nelio Drebbello, qui hoe invenerit, & fabricaverit anno I 6 a Iralii tandem apud Georgium Pasichium cs Ludovico Septatio Μωdiolanensi , qui obiit anno I 633.
sos. At sin minus persectionem, pervalgatam saltem cognitionem , quam nostris temporibus omnis generis microscopia habent longe multo post acquisiisse eertum videtur. Cardinalis enim Ssortia Pallavicinus homo in omni literatura exeultus scribens 6 anno I 6s8 ad Episcopum Urbevetanum Iosephuni Cornaeum illi consulit, ut sibi comparet microscopium ab insigni artifice, qui tunc Romae erat, additque ut ab eo etiam petat, ut in scriptis declaret modum eo utendi: Quod ostendit rem hanc saltem Romae nondum eo tempore fuisse vulgarem. Varia hujus artis i crementa usque ad annum I 6s6, & diversas micros piorum se mas cum nominibus siorum inventorum legere est in ea multiplicis literaturae collectione, quae nomen praesesert IGalleria di ΜΠηerva Θ . & apud Petrum Borellium videri poterunt diversi vi di , quibus haec instrumenta comparentur, & Auctores ab eo co
gniti , qui de illis scripsere , quibus Bonannius 8 alios addidit
vel omissos, vel ipso posteriores. Post haec tempora alii deinceps alia
si Gass. Operi tom. 6. q. od de Cain panelia. a Bon. Micrograph. cap. 3. 33 Noll. Leetione di Fici. II.
428쪽
alia tum simplicia tum composita microscopia protulerunt aut exposuerunt, quorum aliquos nominabo , aliquid de duabus praediacti, speciebus dicendo.
De Micro copio simplici .s 1 o. IT Icroseopium simplex aliud est ex crystallina lente eon-IVI veka: aliud ex sphaera similis materiae . Utrumque
mirifice auget apparentiam objecti positi in ejus soco, quando ex altera lentis vel sphaerae parte ipsam adspiciatur . Quod augme tum , ut decernatur quantum sit, statuendum est cum Hugenio ci)aliisque, obiectum ab oculo', qui valeat, videri distincte, dum ab eo distet octo disitis. Quoniam igitur illud collocatum in socolentis distincte videtur , sequitur videri eo modo , ac si esset ad distantiam octo disitorum . Quare sicuti se habet distantia octo digitorum ad distantiam fioci lentis, ita se habet amplitudo diametri apparentis per lentem ad illam, quae apparet sine lente . Hoc theorema accurate demonstrant Optici, ut Wolfius a) . Ponamus itaque lenticulam habere focum suum ad distantiam l digiti: diameter objecti per ipsam videtur auctum in ratione sedeeupla ; Est enim 8 : - - :: I6 : x, adeoque superficies aucta est in ratione assi, ad 1 ; Nam superficies sunt ut quadrata diametrorum, & corpus ipsum in ratione 4os6 ad I a quippe solida sunt ut cubi diametrorum . Simili fundamento decernitur augmentum objecti per Microscopium sphaericum esse ad diametrum ejusdem visi oculo nudo, ut est distantia octo digitorum ad tres quartas partes diametri ipsius sphaerae, ut idem Wolfius demonstrat 3 .s II. Hinc insertur microscopium simplex tam lenticulare, quam sphaericum , quo minoris sint soci , eo magis amplificare objecta . Nam quantitas octo digitorum, quae constans est, tanto majorem rationem habebit sive ad quantitatem distantiae sociin lente, sive ad quantitatem l diametri sphaerae, quanto hae quantitates minores sunt: Si lens utrinque convexa fiat operculum cylindri alicujus vacui, cujus basim componat vitrum planum col-
429쪽
locarum circa secum lentis, supra quod agglutinatum sit tenue objechim, ut pulex, habebimus ex dictis in hoc apparatu microscopium . simplex, quod vulgo pulicare audit, de quo ea est apud olfium si) aliosque ab ipso citatos historiola, celebrem
Scheinerium creditum fuisse virum veneficum a Praetore, & Senioribus illius pagi, in quo iter habens obiit, propterea quod
transpicientes contra lumen per inventum in ejus sarcinula pulic re microscopium, ignotum illis instrumentum , habuerint pro Damione pulicem in ipso inclusum , donec aperto instrumento eris
hius anteponunt coinpositis, pnesertim postquam inventa est ratio illustrandi objecta copiosa luce ope speculi concavi, quia composita plus nimio luminis necessarii ad distinctam visionem amittunt. Simplicia autem ex sphaerulis, quae ab exilitate miliares audiunt, dummodo hae sint optime perpolitae, praeseruntur simplicibus ex lenticulis. Hujusmodi sphaerularum inventio Lee Wenhoctio homini ceteroqui mathematicis disciplinis non excutito , qui circa finem elapsi inculi scribebat, tribuitur ab Hari e- herio ) , & aliis, quin tamen iisdem uteretur, praeserens reis rente Fothesio in Transac. philos anno 17a 3 lenticulas globulis. quia magis sollicitus erat de majori per illas claritate in obsectis, quam de majori ex globulis augmento . Solent hi globuli non fiet per si1sionem vitti ad fiammam cerei, vel ut monet Wolfius s ad flammam spiritus vini accensi, ne nigredine inficiantur . Hane methodum casa invenit etiam Hari exerius, ut ipse narrat sis
circa annum I 6 4 , dum filum vitreum supra flamma ui lucernae per lusum teneret, quod in globulum conformarum cam esset, observavit mitifice amplificare objecta , quae in ejus seco collocata oculus inspiceret: e anulem perfecisse se putat Moncounyus modo, quem refert Bonannius ). Recentius Io: M. de Turre micr
scopia simplieia conficere se dicit ex globulis minimis ex crystallo,
430쪽
quae augent diametrum objectorum bis millies supra. quingentas vices , fr) quod sane, inquit, incremantum es omvem captum sis tam eo praecipue , quia objectaaadem elaritale ae disinctione via ntur, ae ab oculo nudo ct valente, ita ut nullum via tur adesse sub oculi, microscopium.sI3. Μieroscopia sphaerica, fiunt etiam ex aqua vel alio fluido diaphano, quod cogitur induere, & conservare figuram sphaeri- eam, si collocetur in lamina orichalcea certis permrata legibus, quas exponit molfiu s a), dicens Stephanum Gray primum suis. se, qui hoc genus micrescopii adhibuerit tam felici cum Recessu.nt si fluidum sit ex illis, in quibus innatent animalcula nudo oculo invisibilia , illa etiam ad Lunae plenae, vel candelae accensae lumeneonspiciantur mirRze aucta. De his Grayus egit in Transac. philos. num. a M. & aa 3 , & Nontueta 3 , & Plache , quin tamen doceant modum , quo guttulae cogantur rotunditatem retinere.
si . R Icroscopium eompositum duplicis generis est , Dio-LVI ptricum, & Catadioptricum . Ad Dioptricum spectat, quod appellatur Μicroscopium solare. Aliquid de singulis jam dico . Dioptricum multissirme est . Muschenbroe hius , qui viam exhibet radiorum lucis pro diversis microscopiis, uirum describit s) ex duabus convexis lentibus. Io. Christophorus Stur-mius 6 alium cum duobus ocularibus pla ho-convexis , & uno objectivo utrinque convexo , quod olfius tribuit Eustachio
de Divinis. Aliud idem Sturmius habet tribus pariter vitris comstans , quorum duo extrema sunt utrinque convexa, sed intermedium est plan convexum: Atque haec sunt microscopia ex tribus vitris. Idem Sturmius aliud composuit ex quatuor, quin rum prima duo sunt utrinque convexa, reliqua plano-convexa .