장음표시 사용
41쪽
Duntur H euhares circa lucrum ex mutu .L O B IECTI bon videtur Scriptura reprobare usuram seu lucrum ex mutuo, rusi
ubi a pauperibus exigitur. Haec enim sunt legis verba. Exodi xxi . 23. Si pecuniam mutuam dederis populo meo PAUPER I qui habitat tecum, non urgebis eum quasi exactor, nec usuris o primes. Loitici xxv. 33. 36. 37. Si ATTENUAT Us fueris frater tuus o im firmus manu, ct si reperis eum quasi advenam se peregrinum , se vixerit tecum, ne a Ma insuras ab eo, nec Amptius quam dedi I. Time Deum tuum, ut vivere posit frater tuus apud te. Pecuniam tuam non Aias ei ad usuram , ct 'ugum superatu--IIam man exiges. Dculcronomii xxiij. I9. 2o. Non feneralis struri tuo ad Uuram'emniam; nec fruges, nec quamlibet aciam rem Eed alieno : st tri ainem tuo assique usura ID QUO INDIGET commodabis, ut beneaeas tibi Dominus Deus tuus in omia opere tuo in terra ad quam ingred ris possidendam.
Ecce hoc tantum prohibet Deus ne fratri indiginti ad tauram detur pecunia . diviti vero ves extraoco ad usuram dari permittit, nec permittit tantum, sed praecipit. Non is rabis statri tuo ad usuram .... sed alieno statri autem tuo absque usura ID QUO INDIGET commodabis: En foetidum fundamentum eius sciatentiae quae favet contractibus Mi iuc usitatissimi sunt. iEx his locis explicandi sunt procul dubio David , Ezechiel, Esdras , Ralii omncs qui usuram reprehcndunt; neque crum aliud culpam censendi sunt quam violationem iugis divinae. Ex his cxplicanda Christi Domini verba Lucae vi 33. Ibi enim nullam novam lcum tradidit, & mutuum ad certum censum stu reditum approebat potius quam proseribit. . lSimiliter explicandi textus omnes Conciliorum, Pontificum Patrum REspo NSIΟ-L Hoc primum siccat quaerere a recentioribus quibustunque qui in his Scripturae locis lanientiae luae sundamentum collocare 2 esonantur, quis ante cos e S S. Doctoribus Ecelesiae, quis e Conciliorum Patribus, quis e summis aliisve Pontificibus, quis ordo Theolosorum, imo quis Theoloegus paulo antiquior & intcgri nominis ita Scripturas explicant, quis catam ex illis consectaria deduxerit, quis ex Moyse & approbandam albquam usuram dc restringendos alios textus, in quibus sine restrictione re-Probatur , docuerit. Neias enim est credere non tuisse ad nostra usque in
42쪽
pora in ipsa. & ab ipsa Ecclesia intellectam morum regulam in Scripturi,
traditam. II. Huic quaestioni tanto iustius est cos respondere qui aliquod ex mintuo lucrum approbam,quod Volunt Conciliorum S Patrum testimonia cum restrietione cile explicanda. Censent ergo Patres in Scriptura non cujuslibet, sed alicujus tantum usurae condemnationem reperisse. Id si ita est, fieri non potuit, ut Scripturam nunquam in eum lansum interpretarentur in quem ipsi accipiebant : adeoque proferendi sunt hujus interpretationis
autores & vades. III. Verum ontum abest ut veteres legem eo sensu acceperint, quo accipiendam censent moderni moderatae ullam patroni, ut ex professis obiectionem ilIam diluant, doceantque sic explicandam csse aut conciliandam cum reliqua Scriptura & ipso Evangelio legem Moysis, ut
sciamus omnem usuram. Omnc ex mutuo lucrum interdici.
IV. Aliter explicari legem Moyse non patitur Scriptura ipsa veteris Testamenti, quae pluribus' locis indiscriminatim usuram omnem detestandam
PSAL. x Iv. I. s. Domine quis halitatis tu tabernacusi tuo' . . . . qui pecuniam suam non de ut ata Uuram. Psalmo LI v. II. IN IO. Die ae nocte circumdabit eam ver muros
ejus injuitas, se labor in messio ejus ct injustitia: ct non defecti de piareuejus usura se iuratus .... veniat mors super illos, ct defendant in inpernum vivetates, &c. Plalmo Lxx I. I uris Cr iniquitare redimet animas eorum. iProvem. XXVIII. g. s. mi coacervat duruitias usuris se foenore. si beriali m paveres congregat ras. mi declinat aures Fuas ne audiat legens, arruis ejus erit execrataras. Ezechielis XV m. 3. g. s. Io. I 3. 14. II. Vir s fuerit justus .... ad uom niam commoda eris. σ amplius non a Neris ... hic jussus est, visa vivet, ait Dominus Deus. od si genuerit stium . . . ad usuram dantem W ambus aerapientem, nunquid vivet ' Non vivet. . . . God si genuerit filium qui . . . usuram e superabundataliam non acceperit .... lac non morietux
in iniquitate ρ Iris sui ,ed vita vivet. EzechieliS. x x II. Ia. I 3. Usuram ct superabundantiam accepist... ct Elpergam te in remiones, e vemilabo te in terras. His omnibus locis omnis usura seu superabundantia quae in hoc praecistposita est quod plusquam mutuo datum sit accipiatur, generatim rcprobatur. Non facit cino lex Moysis ut usura aliqua licita aedi possit, sed faciunt e contrario David, Salomon, Ezechiel, ut intelligamus nihil ex lege in favorem usurae cujuscunque colligi possc. V. Qui ex quibusdam legis Mosaicae textibus volunt restringi ea omnia loca in quibus usura generatim prohibetur, sic ratiocinari ridentur, quemadmodum qui illa omnia, quibus mendacium, & impudicitia suae exceptione damnatur, Vestent ex aliis restringi, ita ut mendacium prohibitum A, nullum Disiti od
43쪽
nullum esset nisi falsum contra fratres nostros testimonium, illudque eum perjurio conjunctum, impudicitia nulla prinibita praeta λrnicationem,camque cum adulterio conjunctam. Nempe non observant hujus objectionis autores hanc Scripturae metho dum esse, ut quae specialcm includunt malitiam, specialiter interdicantur ;& tamen generalitibus locis ea omnia exprimantur a quibus abstinem dum in ; eam vero legis Mosaicae fuisse naturam ut ab imperscctioribus praeceptis ad persectiora, leu expressiora transiretur,& Pmplicias saepe indiciare ad veram justitiam nequaquam sufficere id quod ad implendam legis litteram si cere videbatur. Dicendum ergo omnino est, Exodi XX M. cive pisiberi, primum usuram pecuniae inunodicam quae a fratre paupere exigatur: Levitici x x v. vetari expressi us usuram pecuniae senui & frugum Beerabundantiam,& utramque non excestivam tantum sed ominem omnino prohiberi, tacta tamen adhuc pauperum mentione: Deutcmnomii X X III. Omilia pauperum conditione omnem vel usuram, vel luperabundantiam crga omnes contribules aut proselytos circumcisos Interdici; Prophetas denique yn ratim a justitia & coelo usurarium quemlibet excludere, sive quia regnum coelorum apertim promittent , apertim quoquc demonstrarunt qualem esse oporteret illius romi haeredem, Iive quia hominis officia non ex sola lege Mosaica quae multa ad cordis duritiam tolerabar, sed praecipue ex lege naturali metiuntur, quae omnem erga quom t justitiae caritatisve deiectum de prohibet, & iniscitur. VI. Hanc Scripturarum interpretationem qua facile subvertitur contrariae opinionis fundamcntum, non tantum postulat ipsa Scripturarum dc Religionis analogia, sed etiam suppeditat, ut postea videbimus , ubi de sexto S. Lucae caste, expressa veterum Ecclesiae Patrum &principum scholae autoritas, ut non appareat qua solida ratione respui pollit. VII. Anicquam ad alias obiectiones transeamus. duas tresve observationes adjungi oportet, quibus appareat ipsa loca quae ali antur tanquam fundamentum opinionis usuram aliquam permittentis, fi re te intelligantur, illius iniquitatem quam maxime ostendere.
Prior in multum aberrare eos qui lege Mosaica nullam usuram prohiberi ammant, nisi quae a fratre inope, necessitate conmicto, & ad extremas angustias vel redacto, vel saltem inuris ipsis redigendo exigatur. Nihil mincertius est quam Iuta is vetari ne quam a quocumque homine natione Vel igione sibi proximo usuram exigant. Ita legem explicant Omnes ad unum Veteres ac novi interprete . Ita inrcllexae Jos luis antiquae his riae l. 4. cap. 6. & lib. 2. contra Appionem ; ita Pnilo de caritate ; ita etiamnum intelligunt & observant J udaei omnes , licet lucri cupidissimi sint & clamstianos εravibus usuris premere sibi licitum existiment. Ita Calvinus ipse ejusque sectator Salmasius deustiris cap. ro. ubi haec acute graviterque animadVertit, quae quam lapiens ac necestaria lit usurae cujusti bct prohibitio mi
Ab omnibus sane, inquit, accipi uturam omnibus fuit
44쪽
is vetandum, ut tanto magis ab indigente non acciperetur : si enim a Io, induciate eam poei lex proctibulari, temper ea disticultas recurrisset, quisia indistens esset intelligend is. Avaritia fixneratorum neminem facile pasis sa esset eo nomine cunicii. Nemo certc indigens vitus fuisset ei qui pois cuniam dedisset mutuam, ut usuras liceret accipere. Et vero id vetatur erga Ilraelitas quod erga alienigenas licitum fuisse malunt , qui hanc objectionem proponunt. Porro credunt ne licitum mille Hobraeo pata res alienigenas uium Opprimere Nunquid ibi modulatione , aequimae, ea 'tiae onini S de tur misericordia & iustitia utendum fissile concedent Igitur ne sic cit ut lateantur He eo ab Hchraeis . quicumque illi fuerint, nullam usuram exigere licuisse. VII l. Neque cit quod opponant haec quae muteronomii xxiij. legum
tur verba : Fratri tuo assique fura ID QUO INDIGET mmmodatis. Pr,mum enim admonendi iunt haec tu quo iniuget non extam, nequc in te
tu Hebraeo, ncque in Paraphrasi Chaldaica, nequc in versione Septuaginta. neque in Syriaca, Arabica vel Persica. Deinde ab Hicronymo a qm addita sunt, ita intellecta tae extra omne dubium re, ut si silcarent tantum eam indigentiam quae in quocumque mutuante reperitur, potestque cum magnis divitiis coniuncta consillae, non eam quae pauperum propria est. IX. Altera observatio est ex eo quod generatim prohibitum fuerit Hob eo ab Hebraeis usuram qualemcumque exigere, sequi calus propositi re-Qlutionem. Si enim christiano unusquisque proximus est, sit ciuissimi omnes inter se iratres sunt, quomodo ciuis uno erga christianuin licitum erit
quod Juclaeo erga Judaeum nefas iiiit, atque hodiedum esse a Synagogae .liis quantumvis excaecatis agnoscitur : X. Neque nostra haec ratiocinatio est, sed Ambrosii, sed Tertulliani , sed Hieronymi, sed eruditi cuiusque Theologi, atque etiam Grotii, is Frater tuus, inquit, S. Ambrosius deTobia cap. I omnis fides primum, is deinde Romani juris est populus. . . . noli ab eo exigere amPli , a quo es durum est repetere quod dederis, nisi cum habuerit unde ibivat. 'Tertullianus lib. contra Marcionem. si Creator & secundum nativaeis Ordinem, primum in proximos docuit benignitatem, emitti vicam pino stea & in extraneos , & secundum rationem dispositionis suae primo in is Iudaeos , postea x in omne hominum genus. Ideoque quandiu intra ,, Is autem crat sacramentum, merito in solos statres mucricordiam mamo dabat. At ubi Christus dedit Gentes haereditatem&post ionem terinseri no9 terrae, & Carpit expungi quod dictum est per Osice : Non populusis meus populus meus iam Christus in omnes legem paternae oen, is enitatis extendit, neminem excipiens a teratione, sicut invocatione. Hieronymus in cap. mul. Erecticiis. A Vide profectum: in principio le- is HS a staribus tantum tenus tollitur, in Propheta ab omnibuS usura prin
Grorius de iure belli iv pacis lib z..cap. ia. n. aci. is Suffcem nobis is debet lex a Deo Hebraeis data, quae vetat Hebraeos Hcbrans clam tb
45쪽
se nos . . . . Quae tunc ossicia homini Hebraeo ... praestari iubentum, ra nunc se praestanda iunt homini cuivis. Hinc collimbat S. Chrysostomus homil. 4. in Genesin, usurarios non modo non christianos , ted ne bonos quidem Judaeos esse. is Qua igiis tur cxculatione, inquiebat, duni erum, qui Iudaeis sunt inhumaniores, A dc post gratiam & tantam a domino mitericordiam inveniuntur iis quiis sub linc fuerunt intatorcs, imo pejortal itur ex iis ipsis Scripturae locis in quibus hodie collocatur fundamentum 1olidulimum Nininis usiuram pomittentis, longe solidius arguebant cincti Doctores turpiissimum cile ac detinandum inter inristiano, id commercii RenuS.
XI. Ncque magis favebit usiurariis hodiernis ea pars legis quae usurarum ab alieni nus cxactionem aut pcnnittere , aut cliam praecipere in casuam refellimus obiectione supponitur : scd quoniam videntur nonnulli in ca legis pcim 1lione plurimum confidere, praestat cam 1eparatim eruperadi. IL OBIECTIO. Si usura citet injusta, eam Deus non pmrutaeret erga alienigcnas, ut pc mittit, imo PR . ECIPIT dicens Deut. xxiij. I9. 2o. Non fenerabis fratra suo ad usuram pecumam, nec ges, nee quin ira MD- rem, sed adimo.
I. Hoc primum observandum est , neminem ante hanc di cm ibi reperiste p c tum usurae ab alicia eius exigendae, neque vero sine maxima absit ditate fingi potest prohibiuile Deum ne curanco quem proximi l Ohabendum sume docet Namaritarii parabola Lucae x vcl mutuum sine spe accestionis ad sortem, ves etiam gratis id dono daretur quo indigcbat: est
igitur certissimum pomitti adsiimmum, non imperari inum grauionem. II. Deinde non minus oertum est eam pemissionem in consequentiam trahi non posse ab homine christiano, cui nemo extranein, multo minus
si civi. si homini ejusdem religionis ves nationis mutuum deserit. III. At enim , inquiet aliquis, saltem sequitur usuram de is non esse prohibitam iure naturae. Etsi id consequeretur, quid hoc ad solvendam propositam quaestionem valeret, ubi costat taltem positiva lege divina eam cile prohibitam 3 Sed forte dices, inquit S. Ambrosius, re Icra umes: Hienigena δε inalis, re πω mn eras quid Eu rigebum ἀμ- , quodes Nemus. Du Tobia Cap. I . 's V. Sed ne hoc quidem sequitur , nam quadam sunt quae fecunduritis legis naturalis praeceptis ita prohibentur , ut aliquo in casu emcndara icu compensiata inordinatione, & accedente leguima di murione, licita fieri polluit, quae tamen si quis extra has circumstantias iecerit, reuS
46쪽
tenebitur violatae legis naturae. Sic repug t Iesi naturali plures simiae radi. res habere, sic propriam istorem in uxorum duccre: unde si postremum Adami filiis licuit, si primum Abrahamo aut etiam Judaeis, non propterua idem possit christianus, aut intactis sine mis naturalis traiitGellione. Quid ergo si hujusmodi usiuasit, an idcirco lidebit christiano cani exercere, quia in odium infidelium nationum, & gentis dilectae commodum eam es, quando Deus cx dispens attolle Poemuerit 3 'V. Quid si ibi utura non filii, quia non vi mutui, sed rius occasionuino placuit Dominium supcrabund uitiae ab infidelibus in J udaeos trans.
ferre, quemadmodum furtum non iust cum vasa AEgretiorum Braelitis dedit, ut Sapientiae x. I7. insinuatur, an inde magis licebit ad usuramdare quam insa a vicinis mutuata ipsis invitis furto retinere &' auterre Q. Quid si dicimus cum D. Ambrosio hanc usuras exigendi licentiam eos solos Pectare qui ab Ilraelitis cxterminari iussi fuerant' Sed Me ini rim sequestremus, inquit post citata Verba S. Doctor: Deis ipsius verba com ident. Fratri mo, inquit. non istacrabis ad usuram, sca alienigmae. Puis erat tune alienigena, cui nimirum mutuum dare possct Hebraeus, msi Ammisis, nisi Amorrhaeus, ins Minus Ibi inquit hoc audiant qui inuras sine
iustitiae aut caritatis detrimento exigere se polle existimant. J ut G uram exige, eur merito nocere a deras ... ab hoc usur m exige, quem non H cru
VH. Non multum ab hoc sensu alludit explicatio Caroli Molinati, rnem plurimi faciunt patroni omnes usurae moderatae. Quod dicit, inquite usuri num. s. alienaem mordebo, is mihi nec praecipere, nec Permaricreis videtur, sed hoc innuere & sigilificare, quod si quem usuris opprimas, is jam non tractas ut fratr- , ncc othcium proximo debitum impcndia, is sed oro extraneo habes, vel pro hoste. VIIL Denique oomini is x nostro iudicio optima omnium Blutio, illa est qua utitur S. Thomas 2. a. q. 78. a. I. Quaci it utrum acci re ulli. ram pro pecunia mutuata sit peccatum, ac restavit. Secundum te esse iuri licitum pro usu pecuniae mutuatae accipere pretium, quod dicitur uiura. Et vcniens ad propositae objectionis solutionem. is Ad secundum, inquit, is dicendum, quod Judris prohibitum filii acci re usuram a trinibus suis, is scilicet Judans, per quod datur is ligi, quod accipere inuram a quin ,, Cumque homine, est simpliciter malum. Debemus cnim omnem ho- is minum habere quasi proximum & statrem, praecipue in statu Mangelii, is ad quod omnes vocantur. Unde in Pialmo xiv. ablolute dicitur: Quiri pecuniam suam non dedit ad usuram. Et Erechielis xvij. Qui usuramis non accipit. Quod autem ab intraneis usuram acciperent, NON FUITO EIS CONCESSUM RUASI LICITUM, sed permissum adimat m, is tum vitandum , ne scilicet aJudaeis Deum colentibus usuras acciperentis propter avaritiam cui dediti erant. ut habetur Isaiae Lu LIV Quid, rogo, exprestius desiderare potiunt qui abutuntur ii muteorO mii testimoiuo ue quove modo mici non putat Iesmucre Una a ian
47쪽
ctis Doctoribus, iam pridem non una, sed multiplici responsione contrita Hine saltem intestigant in alia piis sententia se ine , ac fuerunt staculis omnibus Patres ac Theologi, quod ne unam quidem objectionem proponere possint, quam non opposuerint olim usurae patroni, x Mobvenni sanctissimi divinae legis inae retes ac vindicta. IIL OBIECTIO. Illud Deus non toleravit, sed appina it quod in praemium promisit ac concessit suae legis observatoribus ; porro hujusinodi est usura : nam Demteronomii xv. 6. & xxviij. I a. dicitur : Foeneralis gentibus multis, or i ea nullo fenus aecipio.
I. Respondet S. Thomas loco supra citato. Quod autem in praemium
., remittitur : isnerabis gentibus multis, &c. Foenus ibi large accipituris pro mutuo, sicut Eccli. xx IX. IO. dicitur: multi non caula nequitiae is non Penerati sunt, id est. non minuaverunt. Promittitur ergo in prae-- mium Judaeis abundantia divinarum, ex qua contingit quoci aliis m tuare possint.
IL Solidistima est haec S. Thomae solutio . textu primigenio, & antiquis omnibus versionibus confirmata: sic enim utroque loco habet textus tam Hebraeus quam Samaritanus. Et minurilis gentibus multis. Deuter. m. 6. Gabruta ab Abat, mutuo dare, accepto pignore, & Viij. I 2. Hu vita a Lavah mutuari. Sic paraphrasis Chaldaica, & versiones tum Ar bica, tum Syriaca. Nec alio sensu accipienda est interpretatio LII. res dentium : Δ ἀνιιιιι π. ειε aut Hieronymi verrentis. fenerabis gentibus multis et foenerati enim & ανιέζων saepe mutuum sine usura significant, ut ex
plurimis locis manifestum est, maxime Ecclesiastici IX. I. & a
sit misericordiam, foenerat in Voximo suo .... Foenerare proximo tuo M tem pore necessitatu illius. Et vero ιν ιζω est M δ- ουι quod donum signi mcat, unde nihil mirum est si gratuitum mutuum indicat. Atque haec id obse anda credidimus, ne quis suspicaretur S. Thomam ex linguarum imperitia lapsum fuisse, aut eam interpretasionem arripuisse quae sibi i veret , non quae Veritate niteretur. Optima Scripturae intcrpres est sana Theologia ad regulam Traditionis efformata, a qua qui recedunt & sontes ipsos colistit i volunt, ex fontibus ut ex Traditione confutantur. III. Sanctus Ambrosius in Psalmum xxxvi. Dcuteronomii textum intelligit non de fixi ratione pecimiae , sed de foenerationc gratiae; unde ma is ac magis apparet quam alieni tuerint & Patres & Theologi a perversa ista Scripturae interpretatione . qua usura commendatur ut Virtutis Praemium, ut quicunque 1uper hoc iundamentum sententiam suam supeT' Dissili od
48쪽
struit super arenam, non super firmam petram aedificam; ruinam magnam
IV. OBIECTI . Si usuram tolerasset solum lex Mosaica , lex vero naturalis aut Euan gelica reprobassci, idem circa usuram fecisset Christus, quod circa poly gamiam & divortium, quod circa talionem, & odium inimicorum. Logis tolerantiam sustulisset & imperfectionem, re Omne ex mutuo lucrum prohibuisici, inquicns; Ego autem duo vilis. Porro non ita se gessit circa usuram: nihil legi addidit, non ipsius indulgentiam correxit, non pervcr-tan scribarum intelligentiam, quasi quod toleratum erat, licitum immerito credidissent. Quod enim ex stato capite S. Lucae citatur, tam evidens est lucrativo mutuo contrarium non eme, ut mirum sit extra hanc praximproferri. Certe cum Christus Dominus v. 3 s. ah, diligiete minicas vestras oene rite se mutuum dare, nihil inde sperantes . non magis condemnat eos, qui mutuum dant, aliquid inde percipientes aut sperantes, Quam qui diligunt amicos, aut benefacium, his a quibus sperant aequalia veneficia
I. Usuram omnem a Christo Lucae M. prohiberi, aut certe prohibitam supponi, & aliquid majoris persectionis ab ipso requiri quam ut sitne spestu auctarii mutuum demus, Ecclesia tota semper intellexit. Ita Concilium Carthagin. I. can. I 3. Parisiense Q. can. 33. Lateranense II. sub Innocem fio II. can. 13. Lateran . III. sub Alexandro III can. 23. Concilium Λ niumcincan. 3. Albiense can. 62. Senonense can. 2. Mediolanense I. cap. de usuris. Remense ultimum cap. de foenore. Burdigalense cap. 3I. Tololanum cap. I . Conventus Me dunensis cap. de vi S.
Ita summi Pontifices Alexander III. cap. Aper eo extra de usiuris, Um,nin III. cap. conseruit, Innocentius III. ad Episcopos Galliae. Ita vetustissimi ac sanctissimi Patres, & uno consenta Theologi. Qui in Evangelio non videt, quod videt Ecclesia, dicemus ne esse oculatiorem . an proprio judicio nimium tribuere & ipsa temeritate excaecari Ac re quidem ipsa possetne quisquam, nisi sua eum praejudicata opinio abriperet, ex dictis Christi mintui ad Iucrandum dati aeprobationem colligere II. Quidni 3 inquient; ita exist Christus ut mutuum demus nihil inde sperantes, quemadmodum ut diligamus inimicos bc caritatis ossicia praeste naus iis a quibus similia recepturos nos non existimamus. Sicut ergo praecipiendo allectionem inimicorum non culpat amicorum dilectionem, ita jubendo mutuum sine spe lucri dari, ubi scilicet & quando id caritas postulat, non reprehendit eos qui mutuum propter lucrum dederint, ubi id sine mutuatam incommodo ueri potest. Mutuum spe lucrandico uiam
49쪽
est gentili & christiano, nec vituperam, sed nega, sincere ad perfoctionem, nisi gratis etiam, ubi oportet, mutuo proximum iublevemus. III. Non c3nquerentur, ut arbitramur, Objectionis autores, eam a noe his rescrendo finitie enerVatam. Jam videmus habeatne aliquid solidi. Ita eo tota ejus vis , si quam habet, consilit quod videatur Christus si poenere in his quos ad caritatem informat, ut amicorum dilectionem, ita. mutuum cum lucri seu auctarii pactione, & de utraque mesuetudine e dem modo iudicare: id autem falsissimum esse cx ipso texme identer apis paret. Si diligitis, inquit Christus Lucae VI. 32. 33. 34. 33. eos qui vos
H unt , qua vobis es eratia' Nam ct peccatares Hligentes se Hluunt. Ea si benefeceritis his qui vobis benefaciunt, qua vobis es variast Si quidem diserearares hoc facis t. Et si mutuum dederitis his a quibus sPERAT Is EcIpE- E, qua gratia est vobis i Nam is peccatores peccatoribus feneramur Ur
RECIPIANT AEQUALI A. Verumtamen Histite inimicos mestros, bene rite se mutuum date NIHIL INDE SPERANT Es, ct erit merces vestra
mia a. se erilis filis in Ulmi, quia ipse benignus est super ingrarasse malos.
IV. Manifestum est illud quod Christus bonum in se 1upponit & t men . si solum fiat, nec si ciem ad iustitiam, nec intentione purum esse declarat, quia in peccatori S reperitur non esse mutuum cum auctarii pactione, sed mutuum ex spe recipiendi aequalia : hoc mutuandi omcium Cum amicorum dilectione, cum beneficio reddituris hominibus prinstim comparat, non usuram quae non humanitatis ossicium est, ut am corum dilectio; sed si Patres, si Scripturam . si rationem ipsun audiamus, inhumanitatis & injustitiae vitium continet. V. Jam vero disceptant interpretes quid sit aliquem mutuum dare, quia sperat recepturum se AEQUALIA AE si ne non aliis mutuum dare, quam iis qui summam similem sine dubitatione reddituri supponuntur san ideo mutuum dare alicui pecunia nostra ad opcs suas conservandas, augendasve indigenti , ut ille vicissim indigentibus uobis simile exhibeat gratuitae mutuationis officium. VI. Priori sensit Christi verba acceyere Patres antiquimini. Tertulli, ura contra Marcionem lib. 4. c. I7. Prius fuit ut fructum itanoris eradic is ret Deus. in Deuti xxiii. Psal. xiv. Ezechielis xviij. & xxii. quo fac, is sius assuefaceret hominem ipsi quoque Eenori perdendo, id est summae capitali non recipiendae , si sorte cujus fructum didicisset amiriere. - Hanc etenim dicimus operam legis fuisse procurantis Evangelis. Quinis rumdam tunc fidem paulatim ad persecium disciplinae ctastianae nil in primis quibusque praeceptis balbutientis adhuc benignitatu infor-
Igitur hic primus secundum Tertullianum ba'butientis benignitatis gradus est, ut mutuum detur sine lucro, idque lex primis praeceptis imperavit: is christianae dilciplinae nitor, ut indigenti mutuum demus: etiamsi non trirem sortem.redditum irit atque hoc Cliustus in Evangelio praescribit. Eodem sensu Christi vaba accepit S. Basilius homilia 2. in Psalmum
50쪽
xiv. maluum se iis a quitas accirire minime speratis' Et quale, inquis., hoc mutuum, cui non reddendi ires conjuncta est 3 Intellige dicti ei is ficacem vim, & legislatoris humanitatem admira ris. Quando pauperiis daturus es in Domini gratiam, idem ipsiun & donum & i nus est. Uo
si num quidem quod a Paupere non syerta te recepturum, mutuum vero ,. sive foenus, ob Domini munificam uberalitatem pro illo reddentis, quia is parva quidem per pauperem cum acceperit, maxima pro ipsis retribuetri Da argentum domi tuae nullo tuo usui conditum, nae; a ipsum gra-- vando accessione ... Tibi imprimis securuas aderit cullossiae, accipientiis vero ex uri lucrum.
Similiter Hieronymus in cap. Hiij. Euclitelis. ,, Vide prosectum. In is principio legis a uatribus tantum Men tollitur: in Propncta ab omni-- ous usura prolatiatur ... Porro in EVangelio Virtutis augmentum est. is PRAECIPI ENTE Domino: fenera m his A quibus nmiseratis recipere. In eundem sensum S. Ambrosus cap. a. de Tobia. D Da pecuniam,
is si habes; prosit alii quae tibi otiosa est. DR RUΛSI NON RECE TUR Us, ut lucro cedat si reddita lacrit. Et Epistola ad Vigilium qui vil dentinae civitatis Episcopatum erat escctus. . Christianus, si habet, detis pecuniam quasi non recepturus, aut cate Qtacin quam dedit recepturus.
UIL Nempe sicut jubetur christianus tum dare cicemosynam, cum x potest dare, & proximus indiget, ita tenetur mutuum dare, ubi & mutu, ta mcunia noximo opus est , di ipse ea ad te in carere potest. .mque obnoxius cit poenae qui non dat mutuum, & dat sub conditione usurae, inquit S. Gregorius Nysienus, orat. contra inurarios. Deinde tenetur aliquando ita dare mutuum ut speciale periculum incurrat nunquam recrupicndae Ionis, imo ubi nulla spes est moraliter loquendo illius recisendae, neque tamen tunc proprie donatio est, quia remanet in mutuatano oblignio reddendi, si poterit, di mutuanti jus tunc reperendL Tertio quocunque modo datum mutuum suerit, non est nimis ungendus creditor ad reddendum, quando non desectu Voluntatis, ted potestatis solvendo nonae, nec potest sine maximo suo incommodo reddere quo nos facilius quam ipse carere possumus. Propterea Judaeos ipsos Isaiae Lviij. 3. Dcus imcrepat , quini omnes debitores facis repetant, & auctor sermonis qui Amgustino olim attributus nunc in appidice habetur homil. 48. inter. 3 nunc sem. 86. App. n. 4. , sic christianum alloquitur. is Deus tibi
is audi quod dicat. Quid Vis strucrare, minus dare, & plus accipere o Tua mihi da, dicit Dominus. Ego accipio minus, bc dabo plus. Quando
is Quaeris unia creaeat pecunia, hominem quaeris. Aut quando accipit gamo aet, quando reddit plangit; ut accipiat precatur, ne reddat calumniatur,
is Da quidem homini, & noli avertere faciem tuam ab eo qui mutuo petit M SED ACCIPE UUANTUM DEDISTI ; nam & neficium perdidisti, n,, α hoc ipsum quod daturus es exigatur. Forte ad manum non habet unis de reddat: pertulisti potentem, expecta non habentem. Noli clamare Ris dicere NUM OUID POENUs QUAERO TANTUM PETO QUAN B a TUM